More in Economics

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Culture

    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու

    Հրատարակությունը ընթացիկ մատենագիտական բնույթի մասնագիտական տեղեկատու է, որի նպատակն է համակարգված ներկայացնել Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր հրատարակությունների և հրապարակումների մասին տեղեկատվությունը։ Մատենագիտական ցանկերում ընդգրկվում են գրադարան նոր մուտք գործած հայերեն և ռուսերեն գրքերը, ինչպես նաև պարբերական մամուլում տպագրված՝ մշակույթի ու արվեստի հարցերին առնչվող նյութերը։ Տեղեկությունները դասակարգվում են թեմատիկ սկզբունքով, իսկ առանձին բաժիններում մատենագիտական նկարագրությունները ներկայացվում են այբբենական հաջորդականությամբ՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ գրականության որոնումն ու ընտրությունը։ Ընդգրկված նյութերը կարող են վերաբերել երաժշտությանը, թատրոնին, կերպարվեստին, կինոյին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը, մշակութային հաստատությունների գործունեությանը և մշակութային կյանքի այլ ուղղություններին։ Մատենագիտական գրառումները հնարավորություն են տալիս ստանալու հրատարակությունների նույնականացման և որոնման համար անհրաժեշտ տվյալներ, իսկ գրադարանային շիֆրների նշումը նպաստում է համապատասխան նյութերի արագ հայտնաբերմանը գրադարանային հավաքածուներում։ Պարբերաբար հրատարակվող տեղեկատուն կատարում է տեղեկատվական, որոնողական և փաստագրական գործառույթ՝ արտացոլելով տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային ու արվեստագիտական հրատարակչական գործունեությունը։ Այն կարող է օգտագործվել նաև որպես աղբյուր խորհրդային Հայաստանի մշակութային կյանքի, արվեստագիտական ուսումնասիրությունների և մասնագիտական գրականության զարգացման ուղղությունների հետազոտման համար։ Հրատարակությունը նախատեսված է գրադարանավարների, մատենագետների, մշակույթի և արվեստի ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների և համապատասխան թեմաներով գրականություն որոնող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-11-02
    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու
    Online

    Psychology

    Իշխանության դրդապատճառի դրսևորումները ղեկավարի կառավարչական գործառույթներում

    Աշխատությունը նվիրված է ղեկավարի գործունեության մեջ իշխանության դրդապատճառի հոգեբանական բնույթի, ձևավորման առանձնահատկությունների և կառավարչական գործառույթների իրականացման վրա դրա ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում իշխանության ձգտումը դիտարկվում է որպես անձի վարքը պայմանավորող կարևոր շարժառիթներից մեկը, որը կարող է արտահայտվել որոշումների ընդունման, աշխատակիցների գործունեության կազմակերպման, վերահսկողության, պատասխանատվության բաշխման, հաղորդակցության և կազմակերպության նպատակների իրականացման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ղեկավարի անհատական հոգեբանական հատկանիշների, առաջնորդության ոճի և իշխանության նկատմամբ վերաբերմունքի փոխկապակցվածությանը։ Քննության են առնվում իշխանության դրդապատճառի տարբեր դրսևորումները՝ կապված ուրիշների վարքի վրա ազդեցություն գործելու, կազմակերպական գործընթացները վերահսկելու, հեղինակություն ձեռք բերելու և կառավարման համակարգում որոշակի դիրք զբաղեցնելու ձգտումների հետ։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է, թե ինչպես կարող է տվյալ շարժառիթը տարբեր պայմաններում ունենալ կառուցողական կամ կառավարման արդյունավետությունը սահմանափակող դրսևորումներ։ Կառուցողական ուղղվածության դեպքում այն կարող է նպաստել նախաձեռնողականությանը, պատասխանատվության ստանձնմանը, նպատակների հստակ սահմանմանը և խմբային աշխատանքի համակարգմանը, մինչդեռ չափազանց արտահայտված վերահսկողական ուղղվածությունը կարող է դժվարություններ առաջացնել աշխատակիցների ինքնուրույնության և համագործակցության համար։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ղեկավարի հիմնական կառավարչական գործառույթների՝ պլանավորման, կազմակերպման, մոտիվացման, վերահսկողության և որոշումների ընդունման գործընթացներում հոգեբանական շարժառիթների դերի բացահայտումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև պաշտոնական լիազորությունների և իրական ազդեցության հարաբերակցությանը, աշխատակիցների հետ միջանձնային հարաբերություններին, վստահության ձևավորմանը, կոնֆլիկտների կառավարմանը և խմբային գործընթացներին։ Հոգեբանական գնահատման և կազմակերպական վարքի ուսումնասիրման մեթոդների միջոցով հնարավոր է բացահայտել իշխանության դրդապատճառի արտահայտվածության և կառավարման տարբեր ոճերի միջև առկա կապերը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն կառավարման հոգեբանության, կազմակերպական վարքի և մարդկային ռեսուրսների կառավարման համար՝ հնարավորություն տալով առավել խորությամբ հասկանալ ղեկավարի մոտիվացիոն կառուցվածքը և դրա ազդեցությունը կազմակերպության ներսում ձևավորվող կառավարչական հարաբերությունների ու աշխատանքային գործընթացների վրա։

    Updated: 2026-09-29
    Իշխանության դրդապատճառի դրսևորումները ղեկավարի կառավարչական գործառույթներում
    Online

    Religion

    Մտորումներ Սուրբ Աստվածածնի յոթ գլխավոր վշտերի շուրջ

    Աշխատությունը նվիրված է Սուրբ Կույս Մարիամ Աստվածածնի յոթ գլխավոր վշտերին՝ քրիստոնեական հոգևոր ավանդության մեջ առանձնահատուկ տեղ զբաղեցնող խորհրդածության և աղոթական նվիրումի թեմային։ Այն ընթերցողին հրավիրում է խորհելու Աստվածածնի ապրումների, մայրական տառապանքի, հավատարմության և աստվածային կամքին լիակատար նվիրվածության շուրջ։ Յոթ վշտերի խորհրդածությունը կապված է Հիսուս Քրիստոսի կյանքի այն իրադարձությունների հետ, որոնք Մարիամի համար դարձել են խոր ցավի ու հոգևոր փորձության պահեր՝ սկսած նրա որդու ապագա չարչարանքների մասին կանխասացությունից մինչև խաչելության և թաղման հետ կապված իրադարձությունները։ Աշխատության հոգևոր առանցքը մայրական սիրո, համբերության, հավատքի, խոնարհության և տառապանքի մեջ հոգևոր տոկունության գաղափարներն են։ Նման խորհրդածական երկերը կարևոր տեղ են զբաղեցնում քրիստոնեական աղոթական ավանդության մեջ՝ նպաստելով հավատացյալի ներքին ապրումների խորացմանը, Քրիստոսի չարչարանքների գիտակցմանը և Աստվածածնի կերպարի հանդեպ բարեպաշտական վերաբերմունքի ձևավորմանը։ Գիրքը կարող է ծառայել որպես անհատական աղոթքի, հոգևոր ընթերցանության և խորհրդածության նյութ՝ ընթերցողին ուղղորդելով կարեկցանքի, ապաշխարության, հույսի և հավատարմության արժեքների ընկալմանը։ Այն նաև կարևոր աղբյուր է հայերեն հոգևոր գրականության, Աստվածածնի պաշտամունքի և քրիստոնեական խորհրդածական ավանդույթի ուսումնասիրության համար՝ արտացոլելով աստվածամայրական թեմաների տեղը հայ կրոնական մշակույթում։

    Updated: 2026-11-10
    Մտորումներ Սուրբ Աստվածածնի յոթ գլխավոր վշտերի շուրջ
    Online

    Religion

    Մեղքը խաղ անելու բան չէ

    Աշխատությունը կրոնաբարոյական և խրատական բնույթի երկ է, որի հիմնական գաղափարն այն է, որ մեղքը չի կարելի դիտարկել որպես աննշան արարք, անլուրջ զբաղմունք կամ սովորական մարդկային թուլություն, քանի որ այն ունի հոգևոր և բարոյական լուրջ հետևանքներ։ Երկը կոչված է ընթերցողի ուշադրությունը հրավիրելու մարդու վարքի, արարքների և դրանց համար կրած պատասխանատվության վրա՝ քրիստոնեական բարոյագիտության տեսանկյունից ներկայացնելով մեղքի վտանգավորությունը և դրա նկատմամբ գիտակից վերաբերմունքի անհրաժեշտությունը։ Աշխատության գաղափարական առանցքում բարու և չարի տարբերակման, խղճի, ինքնաքննության, ապաշխարության և հոգևոր զգոնության խնդիրներն են։ Այն ընդգծում է, որ մարդը պետք է գիտակցի իր գործողությունների բարոյական նշանակությունը, խուսափի անփութությունից ու ինքնարդարացումից և ձգտի ուղղել սեփական վարքը՝ առաջնորդվելով քրիստոնեական պատվիրաններով։ Մեղքի մասին խոսքը միաժամանակ ծառայում է որպես նախազգուշացում՝ չտրվելու գայթակղություններին, չարդարացնելու սխալ արարքները և չանտեսելու դրանց ազդեցությունը թե՛ անհատի ներաշխարհի, թե՛ շրջապատի հետ հարաբերությունների վրա։ Խրատական շարադրանքը նպատակ ունի ձևավորելու պատասխանատու, բարեպաշտ և ինքնաքննադատ վերաբերմունք՝ ընթերցողին մղելով հոգևոր կատարելագործման և բարոյական սկզբունքներին հավատարիմ մնալու։ Այսպիսի երկերը կարևոր տեղ են զբաղեցրել հայ կրոնական գրականության մեջ՝ նպաստելով քրիստոնեական բարոյական արժեքների տարածմանը և հավատացյալների դաստիարակությանը։ Հրատարակությունը արժեքավոր է 19-րդ դարի հայ հոգևոր-խրատական գրականության, մեղքի և բարոյական պատասխանատվության քրիստոնեական ընկալումների, ինչպես նաև ժամանակաշրջանի կրոնական դաստիարակչական մտածողության ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-11-10
    Մեղքը խաղ անելու բան չէ
    Online

    Literature

    Պրաժլոն Դերկոմս, հատոր Թ

    Հրատարակությունը բազմահատոր գրական երկի իններորդ մասն է, որի վերնագրի տառադարձված ձևը վկայում է օտարալեզու ստեղծագործության կամ կերպարի անվան հայերեն փոխանցման մասին։ Հատորի ամբողջական բովանդակության և բնագրի նույնականացման վերաբերյալ միայն մատենագիտական տվյալները բավարար չեն՝ ստեղծագործության սյուժեն, հեղինակը կամ ժանրային բոլոր առանձնահատկությունները վստահորեն որոշելու համար։ Այնուամենայնիվ, բազմահատոր հրատարակության մաս լինելը ցույց է տալիս, որ գիրքը նախատեսված է որպես ավելի ընդարձակ գրական շարքի շարունակություն, որի ընթերցումը կարող է կապված լինել նախորդ հատորներում ներկայացված իրադարձությունների և կերպարների հետ։ 19-րդ դարի հայերեն տպագիր գրականության մեջ թարգմանական երկերի տարածումը կարևոր դեր է ունեցել եվրոպական գրականության տարբեր ժանրերի ու թեմաների հասանելիության ընդլայնման գործում։ Նման հրատարակությունները նպաստել են ընթերցողական մշակույթի զարգացմանը, գեղարվեստական արձակի տարածմանը և օտար գրական ստեղծագործությունների ներմուծմանը հայալեզու միջավայր։ Այս հատորը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել ոչ միայն որպես առանձին գրական հրատարակություն, այլև որպես Զմյուռնիայի հայ տպագրության և արևմտահայ ընթերցողական կյանքի պատմության նյութ։ Այն արժեքավոր է 19-րդ դարի հայերեն գրահրատարակչության, թարգմանական գրականության շրջանառության և բազմահատոր գրական երկերի մատենագիտական ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրականագետներին, գրքի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հին հայերեն տպագիր ժառանգություն ուսումնասիրող ընթերցողներին։

    Updated: 2026-10-29
    Պրաժլոն Դերկոմս, հատոր Թ
    Online

    Geography

    Ջրային միջավայրում որոշ վնասակար ծանր մետաղների շրջապտույտի հետազոտություն

    Աշխատությունը նվիրված է ջրային միջավայրում որոշ վնասակար ծանր մետաղների շրջապտույտի, տարածման և կուտակման օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է ծանր մետաղների մուտքը ջրային էկոհամակարգեր, դրանց տեղափոխումը ջրային զանգվածներում, նստվածքների հետ փոխազդեցությունը և կենսաբանական օղակների միջոցով կուտակման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի մետաղների վարքագծին, որոնք նույնիսկ համեմատաբար ցածր կոնցենտրացիաներով կարող են բացասաբար ազդել ջրային օրգանիզմների և էկոհամակարգի բնականոն գործունեության վրա։ Ուսումնասիրվում են ծանր մետաղների աղբյուրները՝ արդյունաբերական, գյուղատնտեսական, կենցաղային և այլ մարդածին արտանետումները, ինչպես նաև դրանց բնական երկրաքիմիական աղբյուրները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ջրի քիմիական կազմի, pH-ի, օքսիդավերականգնման պայմանների, լուծված օրգանական նյութերի, ջրի ջերմաստիճանի և այլ գործոնների ազդեցությանը մետաղների շարժունակության և տարածման վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել նաև մետաղների սորբցիան և դեսորբցիան, նստվածքների հետ կապումը, լուծված և կախված ձևերի հարաբերակցությունը և դրանց կենսամատչելիության փոփոխությունները։ Ջրային էկոհամակարգերում ծանր մետաղների շրջապտույտի ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ մետաղները կարող են տեղափոխվել սննդային շղթաներով և որոշ դեպքերում կուտակվել կենդանի օրգանիզմներում՝ առաջացնելով էկոլոգիական ռիսկեր։ Աշխատության շրջանակում կարող են իրականացվել ջրի, հատակային նստվածքների և կենսաբանական նմուշների համեմատական ուսումնասիրություններ՝ աղտոտվածության մակարդակն ու տարածական փոփոխությունները գնահատելու նպատակով։ Ստացված տվյալների հիման վրա հնարավոր է գնահատել ջրային միջավայրի ծանր մետաղներով աղտոտման աստիճանը, դրանց տարածման հիմնական ուղիները և էկոհամակարգի վրա հնարավոր ազդեցությունները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտագործվել ջրային ռեսուրսների էկոլոգիական մոնիթորինգի, աղտոտման աղբյուրների բացահայտման, բնապահպանական ռիսկերի գնահատման և ջրային էկոհամակարգերի պահպանության միջոցառումների մշակման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել էկոլոգներին, հիդրոքիմիկոսներին, բնապահպաններին, երկրաքիմիկոսներին, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետներին, կենսաբաններին և համապատասխան ոլորտների հետազոտողներին։

    Updated: 2026-09-13
    Ջրային միջավայրում որոշ վնասակար ծանր մետաղների շրջապտույտի հետազոտություն