Առաքյալների գործերը

Математика

Աշխատությունը նվիրված է մետաղական ծածկույթ ունեցող կոնաձև օպտիկական ալիքատարում մակերևութային ալիքների գրգռման մեխանիզմների և դրանց տարածման առանձնահատկությունների տեսական ու կիրառական ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է օպտիկական ալիքատարների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, մետաղ–դիէլեկտրիկ սահմանագծում առաջացող մակերևութային ալիքների ֆիզիկական բնույթը և դրանց գրգռման պայմանները՝ հաշվի առնելով ալիքատարի երկրաչափական պարամետրերի և նյութական հատկությունների ազդեցությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են էլեկտրամագնիսական դաշտերի բաշխման, ալիքների տարածման ռեժիմների, էներգիայի փոխանցման և կորուստների գնահատման մաթեմատիկական մոդելները, ինչպես նաև կոնաձև ալիքատարների օպտիկական բնութագրերի վերլուծության արդյունքները։ Աշխատանքում քննարկվում են մակերևութային ալիքների կիրառման հնարավորությունները բարձր զգայունությամբ օպտիկական սենսորների, նանոֆոտոնային սարքերի, օպտիկական կապի համակարգերի և ժամանակակից ֆոտոնային տեխնոլոգիաների զարգացման համատեքստում։ Գիրքը համադրում է տեսական ֆիզիկայի և կիրառական օպտիկայի մոտեցումները՝ արժեքավոր գիտական նյութ ներկայացնելով ֆիզիկոսների, օպտիկայի և ֆոտոնիկայի ոլորտի մասնագետների, էլեկտրոնիկայի ինժեներների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Религия

Աշխատությունը նվիրված է Հին Կտակարանի տասներկու փոքր մարգարեների գրքերի մեկնությանը՝ ներկայացնելով դրանց կրոնական, բարոյական, պատմական և մարգարեական բովանդակության բացատրությունը քրիստոնեական աստվածաբանական ավանդության շրջանակում։ Աստվածաշնչյան տասներկու փոքր մարգարեներն են Ովսեեն, Հովելը, Ամոսը, Աբդիուն, Հովնանը, Միքիան, Նավումը, Ամբակումն, Սոփոնիան, Անգեն, Զաքարիան և Մաղաքիան։ Նրանց գրությունները, թեև ծավալով համեմատաբար փոքր են մեծ մարգարեների գրքերի համեմատ, ընդգրկում են Հին Կտակարանի կարևորագույն կրոնական և բարոյական գաղափարները՝ անդրադառնալով Աստծո և ժողովրդի ուխտին, հավատարմության ու անհավատարմության հետևանքներին, արդարության հաստատմանը, հասարակական անիրավություններին, կեղծ բարեպաշտության քննադատությանը, ապաշխարությանը, աստվածային դատաստանին և ապագա փրկության հույսին։ Մեկնության հիմնական նշանակությունն այս մարգարեական գրությունների իմաստային շերտերի բացահայտումն է՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հասկանալու դրանց պատմական միջավայրը, խորհրդանշական պատկերները, բարոյական պատգամները և աստվածաբանական բովանդակությունը։ Տասներկու մարգարեների երկերում առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում Աստծո և մարդկության փոխհարաբերության խնդիրը։ Մարգարեական խոսքը հաճախ ուղղված է ժողովրդի հոգևոր մոլորությունների, կռապաշտության, անարդարության, իշխանավորների չարաշահումների և հասարակական անհավասարության դեմ՝ ընդգծելով ճշմարիտ հավատի, արդարության, ողորմածության և բարոյական պատասխանատվության անհրաժեշտությունը։ Ովսեեի գրքում կենտրոնական է աստվածային սիրո և ուխտին անհավատարիմ ժողովրդի հարաբերության թեման, Հովելի մարգարեության մեջ՝ ապաշխարության և Տիրոջ օրվա գաղափարը, իսկ Ամոսի խոսքում՝ սոցիալական արդարության և արտաքին կրոնական ձևականությունների քննադատությունը։ Աբդիուի մարգարեությունը վերաբերում է Եդոմի դատապարտմանը, Հովնանի պատմությունը բացահայտում է Աստծո ողորմածության համընդհանուր բնույթը, իսկ Միքիան շեշտադրում է արդարության, ողորմության և խոնարհության արժեքները։ Նավումի, Ամբակումի և Սոփոնիայի գրություններում կարևոր տեղ են զբաղեցնում աստվածային արդարադատության, չարի դատապարտման և պատմական իրադարձությունների նկատմամբ աստվածային նախախնամության հարցերը։ Անգեի և Զաքարիայի մարգարեությունները կապված են ժողովրդի հոգևոր վերականգնման և Երուսաղեմի տաճարի վերակառուցման հետ, իսկ Մաղաքիայի գիրքն անդրադառնում է կրոնական պարտականությունների, քահանայական ծառայության, հավատարմության և ապագա աստվածային միջամտության ակնկալիքին։ Այս գրությունների համատեղ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու հին իսրայելական կրոնական մտածողության, մարգարեական ծառայության և Հին Կտակարանի հիմնական գաղափարական ուղղությունների մասին։ Մեկնողական մոտեցումը կարևոր է ոչ միայն բնագրի բառային և պատկերային իմաստների բացահայտման, այլև մարգարեական պատգամների բարոյական ու հոգևոր նշանակությունը ժամանակակից ընթերցողին հասկանալի դարձնելու տեսանկյունից։ Քրիստոնեական աստվածաբանության մեջ փոքր մարգարեների գրությունները կարևոր տեղ են զբաղեցնում նաև այն պատճառով, որ դրանց մի շարք պատկերներ և մարգարեական խոսքեր մեկնաբանվում են Նոր Կտակարանի և Հիսուս Քրիստոսի փրկագործական առաքելության լույսի ներքո։ Աշխատությունը նշանակալի է որպես աստվածաշնչյան մեկնողական գրականության նմուշ՝ նպաստելով Սուրբ Գրքի ուսումնասիրությանը, մարգարեական գրքերի բովանդակության համակարգված ընկալմանը և կրոնական գիտելիքների խորացմանը։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում աստվածաբանների, աստվածաշնչագետների, եկեղեցական պատմության ուսումնասիրողների և Հին Կտակարանի գրական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Միաժամանակ հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի հայ կրոնական մատենագրության և 19-րդ դարի Կոստանդնուպոլսի հայ տպագրական մշակույթի պատմության մեջ՝ որպես հայերենով աստվածաշնչյան գիտելիքի տարածման և մեկնողական ավանդույթի զարգացմանը նպաստող աշխատություն։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է կաթնասունների արյան և տարբեր հյուսվածքների օքսիդատիվ վնասման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ հիպոգլիկեմիայի և հիպերգլիկեմիայի պայմաններում առաջացող կենսաքիմիական ու ֆիզիոլոգիական փոփոխությունների համատեքստում։ Քննարկվում են օրգանիզմում գլյուկոզայի մակարդակի կարգավորման առանձնահատկությունները, ածխաջրային նյութափոխանակության խանգարումները և դրանց ազդեցությունը բջիջների օքսիդավերականգնման հավասարակշռության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ակտիվ թթվածնային միացությունների առաջացման գործընթացներին, ազատ ռադիկալների մասնակցությամբ ընթացող ռեակցիաներին և օքսիդատիվ սթրեսի զարգացման հիմնական մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրվում են բջջային թաղանթների լիպիդների գերօքսիդացումը, սպիտակուցների օքսիդատիվ փոփոխությունները, նուկլեինաթթուների հնարավոր վնասումները և դրանց ազդեցությունը բջիջների կառուցվածքային ու գործառական ամբողջականության վրա։ Դիտարկվում են արյան ձևավոր տարրերի, մասնավորապես էրիթրոցիտների, օքսիդատիվ վնասման առանձնահատկությունները, հեմոգլոբինի վիճակի փոփոխությունները և հակաօքսիդանտային պաշտպանության համակարգերի գործունեությունը։ Կարևորվում են հիպոգլիկեմիայի և հիպերգլիկեմիայի պայմաններում նյութափոխանակային գործընթացների տարբերությունները, էներգետիկ հավասարակշռության խանգարումները և հյուսվածքների զգայունությունը օքսիդատիվ ազդեցությունների նկատմամբ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ֆերմենտային և ոչ ֆերմենտային հակաօքսիդանտային համակարգերը, այդ թվում՝ սուպերօքսիդդիսմուտազի, կատալազի, գլուտաթիոնային համակարգի և կենսաբանական այլ պաշտպանական գործոնների նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում օքսիդատիվ սթրեսի կենսաքիմիական ցուցանիշների որոշման, հյուսվածքային փոփոխությունների գնահատման և պաշտպանական մեխանիզմների արդյունավետության ուսումնասիրման փորձարարական մեթոդներին։ Առանձնացվում են գլյուկոզայի անբավարարության և ավելցուկի պայմաններում առաջացող բջջային վնասումների ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև դրանց կանխարգելման հնարավոր կենսաքիմիական ուղիները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի օքսիդատիվ սթրեսի, նյութափոխանակային խանգարումների և օրգանիզմի հակաօքսիդանտային պաշտպանության մեխանիզմների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիկոսների, ֆիզիոլոգների, կենսաբանների, էնդոկրինոլոգների, բժշկագիտության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է բույսերի խորհրդանշական, ծիսական և մշակութային նշանակության ուսումնասիրությանը Իրանի ժողովուրդների հավատալիքներում՝ բացահայտելով բնության և մարդու աշխարհընկալման փոխհարաբերության տարբեր դրսևորումները։ Գրքում ուսումնասիրվում են բույսերի մասին պատկերացումները, որոնք ձևավորվել են հնագույն կրոնական, դիցաբանական և ժողովրդական ավանդույթների ազդեցությամբ և պահպանվել տարբեր ժողովուրդների ու համայնքների բանավոր մշակույթում, ծեսերում, սովորույթներում և հավատալիքներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն բույսերին, որոնք ընկալվել են որպես սրբազան, պաշտպանիչ, բուժիչ կամ չար ուժերից զերծ պահող միջոցներ, ինչպես նաև նրանց, որոնց վերագրվել են պտղաբերության, կյանքի, մահվան, վերածննդի և մաքրագործման հետ կապված խորհրդանշական իմաստներ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու բուսական աշխարհի արտացոլումը ժողովրդական ծեսերում, տոնական սովորույթներում, հմայական պատկերացումներում, ժողովրդական բժշկության մեջ և կենցաղային մշակույթում։ Բույսերի նկատմամբ վերաբերմունքի ուսումնասիրության միջոցով հեղինակը բացահայտում է տարբեր համայնքների բնության ընկալման առանձնահատկությունները և այն մշակութային պատկերացումները, որոնց շրջանակում բուսական աշխարհը վերածվում է ոչ միայն կենսաբանական, այլև հոգևոր ու խորհրդանշական իրականության։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տարբեր ժողովուրդների հավատալիքների ընդհանրությունների և տարբերությունների բացահայտմանը, ինչպես նաև հնագույն պատկերացումների պահպանման և ժամանակի ընթացքում դրանց վերափոխման գործընթացներին։ Աշխատությունը արժեքավոր նյութ է ներկայացնում Իրանի ժողովուրդների հոգևոր մշակույթի, ժողովրդական կրոնական պատկերացումների, դիցաբանական համակարգերի և բանահյուսության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ազգագրագետներին, բանագետներին, իրանագետներին, մշակութաբաններին, դիցաբանության և կրոնի պատմության մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

География

Աշխատությունը նվիրված է մետաղական հանքավայրերի ստորգետնյա շահագործման համակարգերի ուսումնասիրությանը, դրանց ընտրության գիտատեխնիկական հիմնավորմանը, գործող տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը և նոր մշակման համակարգերի ստեղծման հնարավորություններին։ Քննարկվում են հանքավայրերի երկրաբանական կառուցվածքի, հանքամարմինների ձևի, հաստության, տեղադրման խորության և ապարների ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ազդեցությունները ստորգետնյա մշակման եղանակների ընտրության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանքաքարի արդյունահանման արդյունավետությանը, հանքային պաշարների ամբողջական օգտագործմանը, կորուստների և աղքատացման նվազեցմանը, ինչպես նաև հանքարդյունաբերական աշխատանքների անվտանգության ապահովմանը։ Ուսումնասիրվում են ստորգետնյա մշակման տարբեր համակարգերի կառուցվածքային և տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները, հանքային փորվածքների կազմակերպումը, հանքաքարի պոկման, բեռնման և տեղափոխման գործընթացները։ Անդրադարձ է կատարվում հանքային զանգվածի լարվածադեֆորմացիոն վիճակին, ստորգետնյա փորվածքների կայունությանը, հանքային ճնշման կառավարման մեթոդներին և ամրակապման համակարգերի կիրառմանը։ Կարևորվում են հանքարդյունահանման գործընթացների մեքենայացումը, ժամանակակից սարքավորումների ներդրումը, արտադրական ծախսերի օպտիմալացումը և աշխատանքի արտադրողականության բարձրացումը։ Դիտարկվում են նաև մշակման համակարգերի տեխնիկատնտեսական համեմատության, մաթեմատիկական մոդելավորման և նախագծային լուծումների արդյունավետության գնահատման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում նշանակալի տեղ կարող են զբաղեցնել նոր տեխնոլոգիական սխեմաների մշակումը, հանքավայրերի շահագործման պայմաններին համապատասխան դրանց հարմարեցումը և բնապահպանական ազդեցությունների նվազեցման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հանքարդյունաբերության տեխնոլոգիական զարգացման, հանքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և ստորգետնյա աշխատանքների անվտանգության բարձրացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել լեռնային ճարտարագետների, հանքավայրերի նախագծողների, երկրաբանների, հանքարդյունաբերական տեխնոլոգիաների մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

История

Այս աշխատությունը նվիրված է Արցախին՝ հայ ժողովրդի պատմական հայրենիքներից մեկին, նրա պատմական անցյալին, աշխարհագրական առանձնահատկություններին և մշակութային ժառանգությանը։ Արցախը դարեր շարունակ եղել է հայկական քաղաքական, հոգևոր և մշակութային կյանքի կարևոր կենտրոններից՝ պահպանելով ինքնատիպ պատմական ավանդույթներ, բնակավայրեր, եկեղեցական կառույցներ և ժողովրդական մշակույթի հարուստ ժառանգություն։ Տարածաշրջանի ուսումնասիրությունը ներառում է նրա բնակչության պատմությունը, հասարակական կյանքի զարգացումը, տեղական սովորույթները, լեզվական ու մշակութային առանձնահատկությունները և Հայաստանի մյուս պատմական գավառների հետ ունեցած կապերը։ Նման աշխատությունները կարևոր նշանակություն ունեն Արցախի մասին պատմական ու աշխարհագրական գիտելիքների համակարգման, տարածաշրջանի ինքնության և մշակութային ժառանգության ճանաչման գործում։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես աղբյուր 19-րդ դարի հայ հասարակական մտքում Արցախի վերաբերյալ ձևավորված պատկերացումների, պատմական հիշողության և հայրենագիտական հետաքրքրությունների ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր է հայագիտության, տարածաշրջանային պատմության, ազգագրության և հայկական մշակութային ժառանգության հետազոտողների համար՝ հնարավորություն տալով դիտարկելու Արցախի տեղն ու նշանակությունը հայ ժողովրդի պատմական ու մշակութային կյանքում։