Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionLiterature
Երգ Կարսի բերդի պաշարման և Ալաջայի լեռան մոտ ռուսական զորքերի հաղթանակի մասին, 1877 թ
Այս ստեղծագործությունը պատմական երգ է՝ նվիրված 1877–1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի ընթացքում Կարսի բերդի պաշարմանը և Ալաջայի լեռան շրջանում ռուսական զորքերի հաղթանակին։ Երկի հիմքում ընկած են 1877 թվականի աշնանը տեղի ունեցած ռազմական գործողությունները, որոնք կարևոր տեղ են զբաղեցնում Հարավային Կովկասի և Արևմտյան Հայաստանի հարակից տարածքների ռազմաքաղաքական պատմության մեջ։ Կարսի բերդը ռազմավարական նշանակություն ունեցող ամրոց էր, որի գրավման համար մղված պայքարը մեծ ազդեցություն ունեցավ պատերազմի հետագա ընթացքի վրա։ Ալաջայի լեռան շրջանի ռազմական գործողությունները նույնպես վճռորոշ նշանակություն ունեցան ռուսական բանակի առաջխաղացման և Կարսի ուղղությամբ իրականացվող ռազմական արշավի համար։ Ստեղծագործությունը պատմական իրադարձությունները ներկայացնում է երգային ձևով՝ ռազմական գործողությունների հիշողությունը կապելով հաղթանակի, քաջության, զորական տոկունության և պատերազմի նշանակության գաղափարների հետ։ Նմանատիպ պատմական երգերը կարևոր դեր են կատարել հասարակական հիշողության պահպանման գործում՝ ժամանակակից իրադարձությունները վերածելով բանավոր կամ գրավոր պատմողական նյութի, որը փոխանցվել է հետագա սերունդներին։ Երգի ձևը հնարավորություն է տալիս պատմական դեպքերը ներկայացնելու հուզական ու հիշվող կերպով՝ ընդգծելով մարտերի լարվածությունը, զորքերի գործողությունները և հաղթանակի հանրային ընկալումը։ Ստեղծագործության պատմական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն արձագանքում է իր ժամանակաշրջանի կարևոր ռազմական իրադարձություններին և արտացոլում է դրանց նկատմամբ ձևավորված հասարակական վերաբերմունքը։ 19-րդ դարի հայերեն տպագիր գրականության մեջ պատմական երգերն ու դեպքերի մասին պատմողական երկերը նպաստել են ռազմական իրադարձությունների մասին տեղեկությունների տարածմանը, պատմական հիշողության ձևավորմանը և ազգային ու տարածաշրջանային իրադարձությունների գեղարվեստական մեկնաբանությանը։ Այս երգը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև որպես պատերազմի ժամանակակից ընկալման և պատմական դեպքերի գրական արձագանքի օրինակ։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են ռազմական իրադարձությունները ներկայացվել երգային ստեղծագործություններում և ինչպիսի նշանակություն են ունեցել այդ ստեղծագործությունները հասարակական հիշողության մեջ։ Հրատարակությունը կարևոր նյութ է ռուս-թուրքական պատերազմի պատմությամբ, Կարսի պաշարման և Ալաջայի լեռան ռազմական գործողությունների ուսումնասիրմամբ, ինչպես նաև 19-րդ դարի հայ պատմական երգի ու տպագիր մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվողների համար։
Updated: 2026-10-25
Pedagogy
Դպրոցականների շարժողական ընդունակությունների մշակման տարբեր մեթոդների արդյունավետության հիմնավորումը
Աշխատությունը նվիրված է դպրոցականների շարժողական ընդունակությունների զարգացման գործընթացում կիրառվող տարբեր մանկավարժական և ֆիզիկական դաստիարակության մեթոդների արդյունավետության համեմատական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում սովորողների տարիքային առանձնահատկություններին համապատասխան շարժողական կարողությունների ձևավորումն ու զարգացումն է՝ ֆիզիկական դաստիարակության դասերի և կազմակերպված շարժողական գործունեության շրջանակում։ Քննվում են արագության, ուժի, դիմացկունության, ճկունության, ճարպկության, հավասարակշռության և շարժումների կոորդինացման զարգացման ընդհանուր օրինաչափությունները՝ հաշվի առնելով դպրոցական տարիքի տարբեր փուլերում երեխաների ֆիզիկական զարգացման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր մեթոդների համեմատությանը՝ պարզելու, թե դրանցից յուրաքանչյուրն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ առանձին շարժողական ընդունակությունների զարգացման վրա։ Դիտարկվում են կրկնողական, խաղային, մրցակցային, շրջանաձև և փոփոխական բնույթի ուսուցողական մոտեցումների կիրառման ընդհանուր սկզբունքները՝ առանց շարժողական ծանրաբեռնվածությունը դիտարկելու որպես բոլոր սովորողների համար միատեսակ։ Կարևորվում է անհատականացված մոտեցումը՝ հաշվի առնելով սովորողների տարիքը, պատրաստվածության մակարդակը, շարժողական փորձը և ֆիզիկական զարգացման բնական տարբերությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել մանկավարժական դիտարկումներ, ֆիզիկական պատրաստվածության գնահատման տարիքին համապատասխան մեթոդներ և ստացված արդյունքների համեմատական վերլուծություն՝ տարբեր մոտեցումների արդյունավետությունը հիմնավորելու համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև շարժողական առաջադրանքների հաջորդականության, բազմազանության և ուսումնական գործընթացում դրանց նպատակային ներառման ուսումնասիրությունը։ Շարժողական ընդունակությունների զարգացումը դիտարկվում է ոչ միայն ֆիզիկական պատրաստվածության, այլև շարժումների կառավարման, սովորողների ակտիվ մասնակցության և ֆիզիկական դաստիարակության նկատմամբ դրական վերաբերմունքի ձևավորման համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում ուսուցչի կողմից սովորողների անհատական առաջընթացի գնահատման և ուսումնական գործընթացի համապատասխանեցման նշանակությանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ֆիզիկական դաստիարակության տեսության, մանկավարժության և տարիքային ֆիզիոլոգիայի մոտեցումները՝ դպրոցականների շարժողական զարգացման համար արդյունավետ և տարիքին համապատասխան մեթոդական սկզբունքները գիտականորեն հիմնավորելու նպատակով։
Updated: 2026-09-22
Chemistry
Разработка методов синтеза водорастворимых поливинил-ацеталей и исследование их свойств
Աշխատությունը նվիրված է ջրում լուծվող պոլիվինիլացետալների ստացման գիտական մոտեցումների մշակմանը և դրանց կառուցվածքային, ֆիզիկաքիմիական ու կիրառական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում պոլիմերային շղթաների նպատակային քիմիական ձևափոխման օրինաչափություններն են, որոնց միջոցով հնարավոր է ստանալ ջրային միջավայրի նկատմամբ անհրաժեշտ վարքագիծ ունեցող նոր պոլիմերային նյութեր։ Ուշադրություն է հատկացվում սկզբնական պոլիմերի կառուցվածքի, ֆունկցիոնալ խմբերի հարաբերակցության և մակրոմոլեկուլային շղթայի փոփոխությունների ազդեցությանը վերջնական նյութի լուծելիության և այլ բնութագրերի վրա։ Կարևորվում է սինթեզի պայմանների և ստացված պոլիմերի կառուցվածքի միջև կապի բացահայտումը, քանի որ քիմիական փոխակերպման աստիճանը կարող է պայմանավորել նյութի հիդրոֆիլությունը, մոլեկուլային փոխազդեցությունները, լուծույթների կայունությունը և մեխանիկական հատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ստացված նյութերի կառուցվածքի հաստատումը և դրանց հիմնական ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշների համեմատական գնահատումը։ Կարող են ուսումնասիրվել պոլիմերային լուծույթների մածուցիկությունը, լուծելիությունը, ջրի հետ փոխազդեցության առանձնահատկությունները, ջերմային վարքագիծը, թաղանթագոյացման ունակությունը և մակրոմոլեկուլների կառուցվածքից կախված այլ հատկություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կառուցվածք–հատկություն փոխկապակցվածությանը՝ պարզելու համար, թե պոլիմերի քիմիական կառուցվածքի նպատակային փոփոխությունը ինչպես է անդրադառնում նյութի տեխնոլոգիական և շահագործական բնութագրերի վրա։ Տարբեր կառուցվածքով նմուշների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել ջրալուծելիության պահպանման կամ բարելավման համար առավել նշանակալի կառուցվածքային գործոնները։ Աշխատության շրջանակում կարևոր է նաև սինթեզված նյութերի կայունության և տարբեր միջավայրերում վարքագծի ուսումնասիրությունը, քանի որ ջրում լուծվող պոլիմերների գործնական կիրառելիությունը մեծապես կախված է լուծույթների կանխատեսելի հատկություններից։ Նման պոլիմերային համակարգերը գիտական հետաքրքրություն են ներկայացնում այն ոլորտների համար, որտեղ պահանջվում են ջրային միջավայրում մշակվող, թաղանթ առաջացնող, կապակցող կամ մակերևութային հատկությունները փոփոխող նյութեր։ Հետազոտությունը նպաստում է պոլիվինիլային պոլիմերների քիմիական ձևափոխման վերաբերյալ պատկերացումների զարգացմանը և նոր ջրալուծելի նյութերի հատկությունների նպատակային կարգավորման գիտական հիմքերի ձևավորմանը։ Աշխատությունը կարող է նշանակություն ունենալ բարձրամոլեկուլային միացությունների քիմիայի, պոլիմերային նյութագիտության և պոլիմերների տեխնոլոգիայի հետագա ուսումնասիրությունների համար։
Updated: 2026-09-23
History
Ազգային ընդհանուր ժողովի արձանագրություններ, նիստ 6
Հրատարակությունը պարունակում է Ազգային ընդհանուր ժողովի վեցերորդ նիստի պաշտոնական արձանագրությունը՝ ներկայացնելով ժողովի գործունեության հերթական փուլի գրավոր փաստագրությունը։ Այն կարևոր սկզբնաղբյուր է 19-րդ դարի հայ համայնքի հասարակական-քաղաքական կյանքի, ազգային կառավարման մարմինների և ներկայացուցչական հաստատությունների պատմության ուսումնասիրության համար։ Արձանագրության միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել ժողովական աշխատանքի կազմակերպման ձևերը, նիստի ընթացքում հարցերի ներկայացման ու քննարկման ընթացքը, մասնակիցների տեսակետների արձանագրման եղանակները և պաշտոնական ընթացակարգերը։ Փաստաթուղթը կարևոր նշանակություն ունի համայնքային ինքնակառավարման սկզբունքների, ազգային հաստատությունների գործունեության և հասարակական խնդիրների քննարկման մշակույթի բացահայտման համար։ Այն նաև տեղեկություններ է պահպանում ժամանակաշրջանի պաշտոնական հայերենի, վարչական բառապաշարի և ժողովական գրագրության առանձնահատկությունների մասին։ Այլ նիստերի արձանագրությունների հետ համադրությամբ այս նյութը կարող է օգնել վերականգնելու ժողովի գործունեության հաջորդականությունը, դիտարկելու քննարկումների շարունակականությունը և ուսումնասիրելու համայնքային կառավարման գործընթացները։ Այն արժեքավոր փաստաթղթային նյութ է հայոց ազգային ինքնակառավարման, հայ համայնքի վարչական պատմության և 19-րդ դարի հասարակական կյանքի հետազոտության համար։
Updated: 2026-11-03
Literature
Սալվադոր Դալի
Սալվադոր Դալին համաշխարհային կերպարվեստի ամենահայտնի և ինքնատիպ նկարիչներից մեկն է, որը համարվում է սյուրռեալիզմի ուղղության ամենաազդեցիկ ներկայացուցիչներից։ Նա ծնվել է Իսպանիայում և վաղ տարիքից ցուցաբերել է արտասովոր հետաքրքրություն նկարչության և երևակայական պատկերների նկատմամբ։ Դալին ստեղծել է արվեստի յուրահատուկ աշխարհ, որտեղ իրականությունն ու երազը միախառնվում են՝ ստեղծելով անսովոր, երբեմն նույնիսկ անհասկանալի պատկերներ, որոնք նպատակ ունեն բացահայտելու մարդու ենթագիտակցությունը։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ պատկերում են ժամանակի, հիշողության, երազների և մարդկային հոգեբանության խորքային շերտերը, իսկ ամենահայտնի աշխատանքներից մեկը՝ «Հիշողության կայունությունը», դարձել է ժամանակի հարաբերականության և իրականության փխրունության խորհրդանիշ։ Դալին ոչ միայն նկարիչ էր, այլև քանդակագործ, գրող և կինոյի հետ համագործակցող արվեստագետ, ով մշտապես ձգտում էր խախտել ավանդական արվեստի սահմանները և ստեղծել նոր արտահայտչաձևեր։ Նրա էքսցենտրիկ վարքագիծը և արտահայտիչ կերպարը նույնպես դարձել են իր արվեստի մաս, ինչը նրան առանձնացրել է 20-րդ դարի մյուս արվեստագետներից։ Դալիի ստեղծագործական ժառանգությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել ժամանակակից արվեստի զարգացման վրա՝ ներշնչելով բազմաթիվ արվեստագետների և ձևավորելով սյուրռեալիստական մտածողության նոր ընկալումներ։ Նրա արվեստը մինչ օրս համարվում է մարդկային երևակայության սահմանները ընդլայնելու և ենթագիտակցության աշխարհը բացահայտելու բացառիկ օրինակ։
Updated: 2026-09-08
Philosophy
Անցումային հասարակությունը որպես տրանսֆորմացիոն գործունեության համակարգ
Աշխատությունը նվիրված է անցումային հասարակության ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով այն որպես տրանսֆորմացիոն գործունեության համակարգ, որտեղ քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական և մշակութային գործընթացները փոխազդում են՝ ձևավորելով հասարակական փոփոխությունների ընդհանուր դինամիկան։ Գրքում ներկայացվում են անցումային հասարակության հիմնական հատկանիշները, տիպաբանությունները, փոփոխությունների համակարգային և կառուցվածքային ուղղությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ինստիտուտների, հասարակական սուբյեկտների և անհատի վարքի վրա։ Հեղինակը վերլուծում է կառավարման մեխանիզմները, քաղաքական ու սոցիալական ինժեներիայի դերակատարությունը, ինչպես նաև նախաձեռնությունների և քաղաքական ծրագրերի տրանսֆորմացիոն արդյունավետությունը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են մեթոդական մոտեցումներ՝ հասարակության զարգացման ռազմավարական գործընթացների գնահատման և կառավարելիության համար, ընդգծվում է համակարգային դիտարկման անհրաժեշտությունը՝ քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական տարրերի փոխազդեցությունը հասկանալու համար։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է սոցիոլոգների, քաղաքական գիտությունների մասնագետների, պետական կառավարման և զարգացման ծրագրերի մշակողների համար՝ նպաստելով անցումային հասարակությունների դինամիկայի և փոփոխությունների համակարգային ընկալմանը։
Updated: 2026-09-21