Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionOther Subjects
Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ)=Новые книги: Техника: Информационный указатель (1981, Октябрь, №10)
Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նպատակ ունենալով մասնագետներին, ուսանողներին, դասախոսներին և հետազոտողներին տրամադրել արդիական տեղեկատվություն նոր հրատարակությունների մասին։ Ցանկում ընդգրկված են մեքենաշինությանը, էլեկտրոնիկային, էլեկտրատեխնիկային, շինարարությանը, էներգետիկային, ավտոմատացման համակարգերին, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին և տեխնիկական գիտությունների այլ ուղղություններին վերաբերող աշխատություններ, որոնք արտացոլում են գիտատեխնիկական առաջընթացի ժամանակակից միտումները և ոլորտի զարգացման նորարարական ուղղությունները։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ծանոթանալ մասնագիտական և գիտական աշխատություններին, ինչպես նաև ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, հետազոտական և գործնական գործունեության համար։ Այն կարևոր տեղեկատվական գործիք է, որը նպաստում է տեխնիկական գիտելիքների տարածմանը, մասնագիտական իրազեկվածության բարձրացմանը և գիտատեխնիկական տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը։
Updated: 2026-08-21
Biology
Հայաստանի Հանրապետության և Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության կարստային քարանձավների կենսաբազմազանությունը
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի տարածքներում տարածված կարստային քարանձավների կենսաբազմազանության ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով ստորգետնյա էկոհամակարգերի կենդանական, բուսական և մանրէաբանական բաղադրիչների առանձնահատկությունները, դրանց տարածվածությունն ու էկոլոգիական փոխհարաբերությունները։ Հետազոտության առանցքում քարանձավային միջավայրի յուրահատուկ պայմաններն են՝ մշտական կամ հարաբերականորեն կայուն ջերմաստիճանը, բարձր խոնավությունը, լուսավորության բացակայությունը, սահմանափակ սննդային ռեսուրսները և արտաքին միջավայրի հետ նյութերի ու էներգիայի փոխանակման առանձնահատկությունները։ Քննվում են ստորգետնյա կենսակերպին տարբեր աստիճաններով հարմարված օրգանիզմների խմբերը՝ տարբերակելով քարանձավները մշտապես բնակեցնող, պարբերաբար օգտագործող և պատահականորեն ներթափանցող տեսակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում անողնաշար կենդանիներին, չղջիկներին և այլ օրգանիզմներին, որոնք կարևոր դեր ունեն քարանձավային էկոհամակարգերի սննդային շղթաների ու նյութափոխանակության գործընթացներում։ Ուսումնասիրվում են մթության պայմաններին հարմարվելու ձևաբանական, ֆիզիոլոգիական և վարքային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև մեկուսացված ստորգետնյա միջավայրերում հազվագյուտ կամ սահմանափակ տարածում ունեցող տեսակների ձևավորման հնարավոր օրինաչափությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում քարանձավների կենսաբազմազանության և դրանց երկրաբանական ու հիդրոլոգիական բնութագրերի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ ստորգետնյա ջրերը, ապարների կառուցվածքը, մուտքերի ձևը և արտաքին էկոհամակարգերի հետ կապերը կարող են էապես պայմանավորել տեսակային կազմը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև քարանձավային օրգանիզմների տարածական բաշխմանը և տարբեր քարանձավների կենսաբանական համայնքների համեմատությանը։ Բնապահպանական տեսանկյունից կարևորվում է ստորգետնյա էկոհամակարգերի խոցելիությունը մարդու գործունեության, աղտոտման, ջրաբանական ռեժիմի փոփոխությունների, անկանոն այցելությունների և բնական միջավայրի այլ խախտումների նկատմամբ։ Քարանձավների կենսաբազմազանության փաստագրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բնապահպանական արժեք ներկայացնող տարածքները և գիտական հիմքեր ստեղծելու հազվագյուտ տեսակների ու դրանց բնակավայրերի պահպանության համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կենսաբանության, էկոլոգիայի, կենսաշխարհագրության, քարանձավագիտության և բնապահպանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով կարստային ստորգետնյա միջավայրերը որպես ինքնատիպ և պահպանության կարիք ունեցող բնական էկոհամակարգեր։
Updated: 2026-09-19
Mathematics
Эффективное решение задачи Дирихле для дифференциальных уравнений в частных производных шестого порядка
Աշխատությունը նվիրված է վեցերորդ կարգի մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումների համար Դիրիխլեի խնդրի արդյունավետ լուծման մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը դիտարկում է բարձր կարգի բարդ դիֆերենցիալ մոդելներ, որոնք հանդիպում են մաթեմատիկական ֆիզիկայում, մեխանիկայում և ինժեներական հաշվարկներում, և վերլուծում է դրանց սահմանային պայմաններով ձևակերպված խնդիրների լուծման տեսական հիմքերը։ Գրքում ներկայացվում են անալիտիկ և թվային մոտեցումներ՝ ուղղված լուծումների գոյության, միակության և կայունության ապացուցմանը, ինչպես նաև հաշվարկային արդյունավետ ալգորիթմների մշակմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սահմանային արժեքային խնդիրների դիսկրետացման մեթոդներին, վարիացիոն մոտեցումներին և վերջավոր տարրերի կիրառմանը բարձր կարգի հավասարումների դեպքում։ Հեղինակը քննարկում է նաև հաշվարկային սխալների գնահատման խնդիրները և լուծումների կոնվերգենցիայի պայմանները՝ ապահովելով առաջարկվող մեթոդների գործնական կիրառելիությունը։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է մաթեմատիկական մոդելավորման, թվային մեթոդների և տեսական ֆիզիկայի ոլորտներում՝ նպաստելով բարդ սահմանային խնդիրների լուծման նոր արդյունավետ մոտեցումների ձևավորմանը։
Updated: 2026-08-28
Technology
Исследование и компьютерное моделирование каскадных кодирующих систем
Աշխատությունը նվիրված է կասկադային կոդավորման համակարգերի կառուցվածքի, աշխատանքի սկզբունքների և արդյունավետության ուսումնասիրությանը՝ համակարգչային մոդելավորման մեթոդների կիրառմամբ։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են տվյալների հաղորդման և պահպանման ընթացքում առաջացող սխալների հայտնաբերման ու ուղղման խնդիրները, ինչպես նաև տեղեկատվության հուսալի փոխանցման ապահովման համար կիրառվող կոդավորման մեխանիզմները։ Կասկադային մոտեցման դեպքում մի քանի կոդավորման փուլերի համատեղ կիրառումը հնարավորություն է տալիս օգտագործել տարբեր կոդերի առավելությունները և բարձրացնել համակարգի սխալակայունությունը։ Ուսումնասիրվում են ներքին և արտաքին կոդերի փոխազդեցությունը, դրանց պարամետրերի ընտրությունը, կոդավորման ու ապակոդավորման գործընթացները և ընդհանուր համակարգի արդյունավետության վրա դրանց ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հաղորդման կապուղում աղմուկի և տարբեր տեսակի խանգարումների պայմաններում համակարգի աշխատանքին՝ գնահատելով սխալների առաջացման և դրանց հաջող ուղղման հավանականությունները։ Համակարգչային մոդելավորման միջոցով հնարավոր է վերարտադրել հաղորդակցման տարբեր պայմաններ, փոփոխել կոդերի պարամետրերը և համեմատել ստացված արդյունքները՝ առանց իրական կապի համակարգի ամբողջական ֆիզիկական կառուցման անհրաժեշտության։ Վերլուծվում են սխալների հաճախականությունը, տվյալների փոխանցման հուսալիությունը, կոդային ավելցուկայնությունը, հաշվարկային բարդությունը և ապակոդավորման արդյունավետությունը։ Քննության են առնվում նաև տարբեր կոդային կառուցվածքների համակցման հնարավորությունները և դրանց ընտրության չափանիշները՝ հաշվի առնելով հաղորդակցման համակարգի տեխնիկական պահանջները։ Մոդելավորման արդյունքները հնարավորություն են տալիս բացահայտել համակարգի թույլ կողմերը, գնահատել տարբեր կառուցվածքային լուծումների արդյունավետությունը և ընտրել տվյալ պայմաններին համապատասխան պարամետրեր։ Կարևորվում է նաև հաղորդման արագության և սխալակայունության միջև հավասարակշռության ապահովումը, քանի որ լրացուցիչ պաշտպանիչ տվյալների օգտագործումը կարող է բարձրացնել հուսալիությունը, սակայն միաժամանակ մեծացնել փոխանցվող տեղեկատվության ծավալը և մշակման բարդությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել թվային կապի, անլար հաղորդակցության, արբանյակային համակարգերի, տվյալների պահպանման և այլ տեղեկատվական համակարգերի նախագծման ու կատարելագործման ժամանակ, որտեղ տեղեկատվության ճշգրիտ և հուսալի փոխանցումը հիմնական տեխնիկական պահանջներից է։
Updated: 2026-09-29
Economics
Պետական պարտքի տեսությունը և հիմնախնդիրները
Աշխատությունը նվիրված է պետական պարտքի տեսական հիմքերի, տնտեսական նշանակության և դրա կառավարման ընթացքում առաջացող հիմնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում պետական պարտքը դիտարկվում է որպես պետության ֆինանսական համակարգի կարևոր բաղադրիչ, որը ձևավորվում է պետական բյուջեի պակասուրդի ֆինանսավորման, խոշոր պետական ծրագրերի իրականացման, տնտեսական ճգնաժամերի հաղթահարման և այլ ֆինանսական անհրաժեշտությունների պայմաններում։ Ուսումնասիրվում են պետական պարտքի էությունը, կառուցվածքը, ձևավորման աղբյուրները, ներքին և արտաքին պարտքի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև պարտքային պարտավորությունների ազդեցությունը պետական ֆինանսների և երկրի մակրոտնտեսական կայունության վրա։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է պետական պարտքի և տնտեսական աճի փոխհարաբերության վերլուծությունը, քանի որ պարտքային ֆինանսավորումը որոշ պայմաններում կարող է նպաստել ներդրումներին և տնտեսական ակտիվության ընդլայնմանը, իսկ չափազանց բարձր կամ ոչ արդյունավետ օգտագործվող պարտքը կարող է մեծացնել ֆինանսական ռիսկերը և սահմանափակել պետության ապագա տնտեսական հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պարտքի սպասարկման ծախսերին, տոկոսադրույքների և փոխարժեքների փոփոխության ազդեցությանը, վերաֆինանսավորման ռիսկերին, պետական բյուջեի կայունությանը և պարտքի կառավարման արդյունավետությանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև պետական պարտքի կայունության գնահատման տեսական մոտեցումներ և այնպիսի ցուցանիշների վերլուծություն, ինչպիսիք են պարտք/ՀՆԱ հարաբերակցությունը, պարտքի սպասարկման բեռը և պարտքի կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են պետական պարտքի կառավարման հիմնական խնդիրները, այդ թվում՝ պարտքային ռիսկերի նվազեցումը, փոխառությունների արդյունավետ ներգրավումը, պարտքի կառուցվածքի օպտիմալացումը և երկարաժամկետ ֆինանսական կայունության ապահովումը։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս պետական պարտքը դիտարկել ոչ միայն որպես ֆինանսավորման գործիք, այլև որպես տնտեսական քաղաքականության կարևոր տարր, որի ճիշտ կառավարումը կարող է նպաստել մակրոտնտեսական հավասարակշռությանը, իսկ սխալ կամ անկայուն պարտքային քաղաքականությունը՝ խորացնել ֆինանսական և տնտեսական խնդիրները։
Updated: 2026-09-17
Philosophy
Փաստարկում և լեզու
Աշխատությունը նվիրված է փաստարկման և լեզվի փոխհարաբերության ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով, թե ինչպես են լեզվական միջոցները մասնակցում մտքերի հիմնավորմանը, համոզիչ խոսքի կառուցմանը և տարբեր տեսակետների պաշտպանությանը կամ հերքմանը։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ փաստարկումը միայն տրամաբանական դատողությունների հաջորդականություն չէ, այլ նաև լեզվական հաղորդակցության գործընթաց, որի արդյունավետությունը մեծապես կախված է օգտագործվող բառապաշարից, շարահյուսական կառուցվածքներից, իմաստային կապերից, խոսքային ռազմավարություններից և հաղորդակցական իրավիճակից։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են փաստարկի հիմնական բաղադրիչները՝ պնդումը, հիմնավորումը, ապացույցը, եզրահանգումը և դրանց միջև ձևավորվող տրամաբանական ու իմաստային հարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես է լեզուն հնարավորություն տալիս ոչ միայն արտահայտել արդեն ձևավորված միտքը, այլև կառուցել, զարգացնել և փոխակերպել փաստարկային դիրքորոշումը։ Քննության են առնվում փաստարկման տարբեր եղանակներ, համոզման լեզվական միջոցները, պատճառահետևանքային և հակադրական կապերի արտահայտումը, գնահատողական բառապաշարի դերը, ինչպես նաև հարցադրումների, օրինակների, համեմատությունների և այլ խոսքային հնարքների կիրառությունը։ Կարևորվում է նաև փաստարկման տրամաբանական և լեզվական կողմերի փոխհարաբերությունը․ տրամաբանորեն ճիշտ կառուցված փաստարկը կարող է տարբեր արդյունավետություն ունենալ՝ կախված դրա լեզվական ձևակերպումից և հասցեատիրոջ ընկալման առանձնահատկություններից։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև փաստարկման ընթացքում առաջացող լեզվական մանիպուլյացիաներին, երկիմաստություններին, ոչ հիմնավորված ընդհանրացումներին և այլ սխալներին, որոնք կարող են թուլացնել փաստարկի համոզչական ուժը կամ խեղաթյուրել հաղորդվող գաղափարի ընկալումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է փաստարկման դիտարկումը տարբեր հաղորդակցական ոլորտներում՝ գիտական և ակադեմիական խոսքում, հրապարակախոսության, քաղաքական հաղորդակցության, բանավեճերի և առօրյա խոսքի շրջանակներում։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ցույց տալու, որ փաստարկային խոսքի կառուցվածքն ու լեզվական միջոցները փոփոխվում են՝ կախված հաղորդակցական նպատակից, թեմայից, լսարանից և իրավիճակից։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև լեզվական և քննադատական մտածողության զարգացման տեսանկյունից, քանի որ փաստարկների կառուցվածքը ճանաչելու և գնահատելու կարողությունը նպաստում է տեղեկատվության քննադատական ընկալմանը, հիմնավորված եզրահանգումներ կատարելու և սեփական տեսակետը տրամաբանված ու հստակ ձևակերպելու հմտությունների զարգացմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, փիլիսոփաների, տրամաբանների, հաղորդակցության մասնագետների, լրագրողների, մանկավարժների և փաստարկման տեսությամբ հետաքրքրվող ուսանողների ու հետազոտողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը լեզուն և փաստարկումը դիտարկում է որպես փոխկապակցված երևույթներ՝ ցույց տալով, թե ինչպես են լեզվական կառուցվածքներն ու հաղորդակցական ռազմավարությունները նպաստում մտքի հիմնավորմանը, համոզման գործընթացին և գիտակցված բանավեճի ձևավորմանը։
Updated: 2026-09-16