Առողջապահության արդյունաբերացման կառավարման հիմնահարցերը Հայաստանի Հանրապետությունում

Literature

Գիրքը նվիրված է հայ միջնադարյան գրականության ժանրային համակարգի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ հիմնված Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ԺԲ–ԺԵ դարերի ձեռագիր մատյանների հարուստ նյութի վրա։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում են այդ ժամանակաշրջանի ձեռագրերում հանդիպող գրական ժանրերի ծագումը, զարգացումը, փոխազդեցությունն ու առանձնահատկությունները՝ անդրադառնալով ինչպես հայտնի, այնպես էլ համեմատաբար քիչ ուսումնասիրված ժանրերին։ Առանձնակի ուշադրություն է դարձվում պատմագրական, հոգևոր, ծիսական, ներբողական, թղթագրական, հիշատակարանային և այլ գրական ձևերի բովանդակային ու գեղարվեստական արժեքին, դրանց գործառույթներին և ձեռագրային ավանդույթի շրջանակում ունեցած նշանակությանը։ Աշխատությունը բացահայտում է ձեռագիր մատյանների դերը ոչ միայն որպես գրական երկերի պահպանման աղբյուր, այլև որպես միջնադարյան հայ մշակույթի, մտավոր կյանքի և ժանրային բազմազանության կարևոր վկայություններ՝ ներկայացնելով նոր դիտարկումներ ու գիտական ընդհանրացումներ, որոնք նպաստում են հայ միջնադարյան գրական ժառանգության առավել խորքային ճանաչմանը։ Գիրքը հետաքրքիր և օգտակար է գրականագետների, հայագետների, մատենագետների, պատմաբանների, բուհերի դասախոսների, ուսանողների և միջնադարյան հայկական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Linguistics

Սույն նկարագրությունը վերաբերում է Թուրքիայի հարավ-արևմտյան հատվածում՝ Բուրդուրի շրջանում տարածված բարբառային տարբերակին, որը պատկանում է թուրքերենի անատոլիական բարբառների խմբին և առանձնանում է ինչպես հնչյունական, այնպես էլ բառապաշարային ու քերականական յուրահատկություններով։ Այս բարբառը ձևավորվել է պատմական, աշխարհագրական և սոցիալ-մշակութային գործոնների ազդեցության ներքո, պահպանելով տեղական խոսակցական ավանդույթների մի շարք հին շերտեր և միաժամանակ ենթարկվելով ստանդարտ թուրքերենի ազդեցությանը։ Հնչյունական մակարդակում նկատվում են որոշ ձայնափոխություններ, բաղաձայնների մեղմացում կամ ուժեղացում, ինչպես նաև ձայնավորների յուրահատուկ արտասանություն, ինչը ստեղծում է խոսքի առանձնահատուկ ռիթմ և ինտոնացիա։ Բառապաշարում հանդիպում են տարածաշրջանային ծագում ունեցող բառեր և արտահայտություններ, որոնք հաճախ բացակայում են գրական լեզվում կամ ունեն տարբեր իմաստային երանգներ։ Քերականական կառուցվածքում ևս առկա են որոշ շեղումներ ստանդարտ նորմերից, հատկապես բայաձևերի և դերանունների օգտագործման մեջ, ինչը բնորոշ է ժողովրդական խոսակցական համակարգերին։ Այս բարբառը կարևոր է լեզվաբանական ուսումնասիրությունների համար, քանի որ այն թույլ է տալիս բացահայտել անատոլիական բարբառների զարգացման պատմական շերտերը և լեզվական փոխազդեցությունները տարածաշրջանում։

History

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի վերջին տասնամյակներին Եգիպտոսի արաբալեզու մամուլում հայկական խնդիրների լուսաբանման ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցող քաղաքական գործընթացների, միջազգային հարաբերությունների և արաբական հասարակական մտքի զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության հիմնական աղբյուրային հիմքը տվյալ ժամանակաշրջանի արաբերեն պարբերական մամուլն է, որի հրապարակումների միջոցով հնարավոր է բացահայտել, թե ինչպես էին եգիպտական հասարակական և մտավորական շրջանակներում ընկալվում հայ բնակչության դրությունը, բարեփոխումների պահանջները, քաղաքական զարգացումները և եվրոպական տերությունների ներգրավվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մամուլի տեղեկատվական և հասարակական կարծիք ձևավորող գործառույթներին, հրապարակումների թեմատիկ ուղղվածությանը, օգտագործված քաղաքական բառապաշարին և տարբեր պարբերականների խմբագրական դիրքորոշումների առանձնահատկություններին։ Քննության առարկա են դառնում նաև այն տեղեկատվական աղբյուրները, որոնցից օգտվում էր եգիպտական մամուլը՝ տեղական հաղորդագրություններից և թղթակցություններից մինչև օտարերկրյա մամուլի նյութեր ու միջազգային լրատվական հոսքեր։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ոչ միայն հայկական խնդիրների վերաբերյալ հրապարակումների բովանդակությունը, այլև դրանց ձևավորման տեղեկատվական միջավայրը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքականության, արևելյան հարցի և մեծ տերությունների դիվանագիտական շահերի վերաբերյալ արաբալեզու մամուլում արտահայտված պատկերացումների համադրմանը։ Հետազոտությունը կարող է բացահայտել, թե հայկական խնդիրները որքանով էին ներկայացվում որպես առանձին ազգային-քաղաքական հարց և որքանով էին ներառվում կայսրության կառավարման, քրիստոնյա բնակչության իրավունքների, բարեփոխումների և միջազգային քաղաքականության վերաբերյալ ավելի լայն քննարկումների մեջ։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է Եգիպտոսի մամուլի միջավայրի առանձնահատուկ դերը, քանի որ XIX դարի երկրորդ կեսին այն աստիճանաբար վերածվում էր արաբական հասարակական և քաղաքական մտքի կարևոր հարթակներից մեկի։ Մամուլի նյութերի համեմատական և աղբյուրագիտական քննությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու փաստական հաղորդումները, խմբագրական մեկնաբանությունները և քաղաքական գնահատականները՝ վերականգնելով ժամանակաշրջանի տեղեկատվական պատկերը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է հայոց պատմության, արաբագիտության, մամուլի պատմության և միջազգային հարաբերությունների պատմության մոտեցումները՝ նպաստելով հայկական խնդիրների միջազգային արձագանքի և արաբական հասարակական միջավայրում դրանց ընկալման պատմության առավել ամբողջական ուսումնասիրությանը։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արժեթղթերի շուկայում ներդրողների շահագրգռվածության բարձրացման տնտեսական, ֆինանսական և ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են արժեթղթերի շուկայի դերը երկրի ֆինանսական համակարգի զարգացման, կապիտալի ներգրավման, ներդրումային ռեսուրսների վերաբաշխման և տնտեսական աճի խթանման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներդրողների վարքագծի վրա ազդող գործոններին, ներդրումային որոշումների ընդունման առանձնահատկություններին, եկամտաբերության և ռիսկի փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև ֆինանսական գործիքների գրավչության գնահատման չափանիշներին։ Ուսումնասիրվում են Հայաստանի արժեթղթերի շուկայի կառուցվածքը, բաժնետոմսերի և պարտատոմսերի շրջանառության առանձնահատկությունները, շուկայի իրացվելիության մակարդակը, ներդրումային հնարավորությունների բազմազանությունը և ֆինանսական միջնորդների գործունեության նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում ներդրողների իրավունքների պաշտպանության, տեղեկատվության թափանցիկության, կորպորատիվ կառավարման որակի և արժեթղթեր թողարկող կազմակերպությունների նկատմամբ վստահության ձևավորման խնդիրներին։ Կարևորվում են արժեթղթերի շուկայի պետական կարգավորման մեխանիզմները, վերահսկողության արդյունավետությունը, ներդրումային ռիսկերի նվազեցումը և ֆինանսական ենթակառուցվածքների կատարելագործումը։ Դիտարկվում են նաև բնակչության ֆինանսական գրագիտության բարձրացման, անհատական և ինստիտուցիոնալ ներդրողների ակտիվության խթանման, ներդրումային գործիքների հասանելիության ընդլայնման և շուկայի մասնակիցների միջև արդյունավետ հաղորդակցության ապահովման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել արժեթղթերի շուկայի զարգացմանը խոչընդոտող տնտեսական ու կազմակերպական գործոնները, միջազգային փորձի կիրառման հեռանկարները և ներդրումային միջավայրի բարելավման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի կապիտալի շուկայի զարգացման, ներդրողների վստահության ամրապնդման, ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ ներգրավման և տնտեսության ֆինանսավորման այլընտրանքային աղբյուրների ընդլայնման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, ներդրումային խորհրդատուների, արժեթղթերի շուկայի մասնագետների, պետական կարգավորման ոլորտի հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Political Science

Հարությունյան Հ.Ս., հանդիսանում է գիտամեթոդական և ուսումնական ձեռնարկ, որը նվիրված է արտակարգ իրավիճակների կառավարման և քաղաքացիական պաշտպանության համակարգի հիմնական տեսական ու գործնական հիմնահարցերին։ Այն ընդգրկում է արտակարգ իրավիճակների էությունը, դրանց դասակարգումը և առաջացման պատճառները՝ ներառյալ բնական աղետները, տեխնածին վթարները, էկոլոգիական և սոցիալական բնույթի վտանգները, ինչպես նաև ռազմական սպառնալիքները։ Գրքում մանրամասն ներկայացված են բնակչության պաշտպանության կազմակերպման սկզբունքները, վտանգների կանխարգելման և ռիսկերի նվազեցման մեթոդները, ինչպես նաև պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների դերակատարությունը արտակարգ իրավիճակների պայմաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված նախազգուշացման համակարգերին, տարհանման կազմակերպմանը, փրկարարական և վերականգնողական աշխատանքների փուլերին, ինչպես նաև անհատական և կոլեկտիվ պաշտպանական միջոցների կիրառմանը։ Ներառված են նաև գործնական մոտեցումներ և իրավիճակային օրինակներ, որոնք օգնում են հասկանալ ճիշտ վարքագիծը վտանգավոր պայմաններում։ Այս աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, քաղաքացիական պաշտպանության մասնագետների, փրկարար ծառայությունների աշխատակիցների և արտակարգ իրավիճակների կառավարման ոլորտով հետաքրքրված անձանց համար՝ նպաստելով գիտելիքների համակարգմանը և գործնական պատրաստվածության բարձրացմանը։

Other Subjects

Այս մատենագիտական հրատարակությունը նվիրված է հայ տպագրության պատմությանն ու դրա վերաբերյալ գրականության համակարգված ներկայացմանը՝ ընդգրկելով հայերեն տպագիր ժառանգության, գրահրատարակչության և մատենագիտական աղբյուրների վերաբերյալ տեղեկություններ։ Աշխատանքի հիմնական նպատակն է ընթերցողին և հետազոտողին տրամադրել հայ տպագրությանն առնչվող հրատարակությունների կանոնակարգված ցանկ, որը կարող է ծառայել որպես կարևոր կողմնորոշիչ հայ գրքի, տպագրության և հրատարակչական գործի պատմությունն ուսումնասիրելու համար։ Նման մատենագիտական տարեգիրքը կարող է ներառել տարբեր ժամանակաշրջաններում հրատարակված գրքերի, պարբերականների, ժողովածուների, գիտական աշխատությունների և այլ տպագիր նյութերի վերաբերյալ մատենագիտական նկարագրություններ՝ ներկայացնելով դրանց հեղինակներին, վերնագրերը, հրատարակության վայրը, տպարանը կամ հրատարակչությունը, հրատարակության թվականը և այլ համապատասխան տվյալներ։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկությունը տեղեկատվության համակարգումն ու դասակարգումն է, որի շնորհիվ հնարավոր է հետևել հայ տպագրական մշակույթի զարգացման փուլերին և բացահայտել տարբեր ժամանակաշրջանների հրատարակչական գործունեության առանձնահատկությունները։ Մատենագիտական նյութերը կարող են ընդգրկել ինչպես Հայաստանի տարածքում, այնպես էլ հայկական գաղթօջախներում և աշխարհի տարբեր քաղաքներում լույս տեսած հայերեն կամ հայագիտությանը վերաբերող հրատարակություններ։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը արժեքավոր է հայ տպագրության աշխարհագրության ուսումնասիրության համար, քանի որ հայ գիրքը դարերի ընթացքում ստեղծվել և տարածվել է բազմաթիվ մշակութային կենտրոններում։ Ցանկում ընդգրկված նյութերի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել հայկական տպարանների գործունեությունը, գրահրատարակության զարգացման ընթացքը, տարբեր հեղինակների և հրատարակիչների ներդրումը, ինչպես նաև հայ գրքի տարածման ու պահպանման պատմությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նաև հայ մատենագրության և գրքի պատմության աղբյուրագիտական ուսումնասիրությունների համար, քանի որ մատենագիտական նկարագրությունները հնարավորություն են տալիս նույնականացնել կոնկրետ հրատարակություններ և դրանց հիման վրա կատարել հետագա հետազոտություններ։ Հատուկ նշանակություն կարող է ունենալ պարբերական հրատարակությունների, պատմագիտական, գրականագիտական, լեզվաբանական, մշակութաբանական և այլ բնույթի աշխատությունների ընդգրկումը, քանի որ դրանք լրացնում են հայ տպագիր ժառանգության ընդհանուր պատկերը։ Հրատարակության համակարգված կառուցվածքը հետազոտողին հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել անհրաժեշտ նյութերի որոնման և ընտրության գործընթացում՝ այն դարձնելով գործնական նշանակություն ունեցող տեղեկատու աղբյուր։ Այն կարող է օգտագործվել գրադարանային և մատենագիտական աշխատանքներում, գիտական հետազոտություններում, գրքի պատմության դասավանդման ընթացքում և հայ մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության տարբեր ուղղություններում։ Ընդհանուր առմամբ, այս տարեգիրքը կարևոր նշանակություն ունի հայ տպագրական ժառանգության փաստագրման, համակարգման և պահպանման համար՝ միաժամանակ ապահովելով հայ գրքի պատմությամբ հետաքրքրվող մասնագետների և ընթերցողների համար անհրաժեշտ մատենագիտական կողմնորոշիչ նյութ։