Արտադրության նյութական ապահովման խնդիրները շուկայական տնտեսության անցման փուլում (ՀՀ շինարարական համալիրի օրինակով)

Mathematics

Նյութում ներկայացվում են օպտիմալացման հիմնական մեթոդները՝ գծային ծրագրավորում, սահմանափակված և անսահմանափակ օպտիմալացում, Լագրանժի բազմապատկիչների մեթոդը, ինչպես նաև թվային մոտարկման որոշ ալգորիթմներ։ Բացի այդ, քննարկվում են խաղերի տեսության հիմնական հասկացությունները՝ երկու խաղացողների խաղեր, զրո գումարով խաղեր, Նեշի հավասարակշռություն և ռազմավարությունների ընտրություն։ Ձեռնարկը ցույց է տալիս, թե ինչպես են մաթեմատիկական մոդելները կիրառվում տնտեսագիտության, կառավարման, ինժեներական համակարգերի և որոշումների վերլուծության մեջ՝ նպաստելով բարդ իրավիճակներում արդյունավետ լուծումներ գտնելուն։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է ազդրոսկրի վզիկի կոտրվածքների դեպքում կիրառվող վիրաբուժական բուժման տարբեր մոտեցումների համեմատական կլինիկական գնահատմանը։ Հետազոտության կենտրոնում բուժման մեթոդների արդյունավետության, հիվանդների ֆունկցիոնալ վերականգնման, հնարավոր բարդությունների և երկարաժամկետ արդյունքների համադրումն է՝ հաշվի առնելով վնասվածքի բնույթը և հիվանդների ընդհանուր կլինիկական առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում այն հիմնական գործոնները, որոնք կարող են նշանակություն ունենալ վիրաբուժական մոտեցման ընտրության և բուժման արդյունքների գնահատման համար՝ հիվանդի տարիքը, ոսկրային հյուսվածքի վիճակը, կոտրվածքի առանձնահատկությունները, ուղեկցող հիվանդությունները և մինչ վնասվածքը ունեցած շարժունակության մակարդակը։ Տարբեր մեթոդների համեմատությունը կարող է իրականացվել բուժման կլինիկական արդյունքների, շարժողական գործառույթի վերականգնման, ցավային գանգատների փոփոխության, հիվանդանոցային և վերականգնողական շրջանի առանձնահատկությունների ու կյանքի որակի ցուցանիշների հիման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հետվիրահատական ընթացքի գնահատմանը և այն հանգամանքների բացահայտմանը, որոնք կարող են կապված լինել բուժման բարենպաստ կամ անբարենպաստ արդյունքների հետ։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել հիվանդների տարբեր խմբերի տվյալների համեմատական վերլուծություն՝ նպատակ ունենալով պարզել կիրառվող վիրաբուժական մոտեցումների հնարավոր առավելություններն ու սահմանափակումները տարբեր կլինիկական իրավիճակներում՝ առանց մեկ մեթոդը բոլոր հիվանդների համար համընդհանուր լուծում դիտարկելու։ Կարևորվում է նաև բուժման արդյունքների գնահատման միասնական չափանիշների կիրառումը, քանի որ դա հնարավորություն է տալիս առավել հիմնավորված կերպով համադրել տարբեր մոտեցումների արդյունավետությունը։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի ոլորտում կլինիկական որոշումների գիտական հիմնավորմանը, բուժման անհատականացված մոտեցումների զարգացմանը և հիվանդների հետագա վերականգնման կազմակերպման բարելավմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է վնասվածքաբանության, օրթոպեդիայի և կլինիկական արդյունքների գնահատման մոտեցումները՝ ազդրոսկրի վզիկի կոտրվածքների վիրաբուժական բուժման վերաբերյալ գիտական պատկերացումները համակարգելու նպատակով։

Religion

Աշխատությունը նվիրված է Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու գլխավոր պաշտամունքային արարողությանը՝ Սուրբ Պատարագին, դրա ծիսական կառուցվածքին, աստվածաբանական բովանդակությանը, խորհրդաբանական նշանակությանը և կատարման ավանդական կարգին։ Այն պատկանում է հայ եկեղեցական ծիսական գրականության կարևոր տեսակին, որի հիմնական նպատակն է պահպանել և փոխանցել Սուրբ Պատարագի կատարման ընթացքում կիրառվող աղոթքները, սրբազան ընթերցումները, քահանայական գործողությունները և եկեղեցական արարողակարգի հաստատված ձևերը։ Սուրբ Պատարագը Հայ Առաքելական Եկեղեցու հոգևոր կյանքի կենտրոնական արարողությունն է, որի առանցքում գտնվում է Սուրբ Հաղորդության խորհուրդը՝ քրիստոնեական հավատքի հիմնարար խորհրդագործություններից մեկը։ Այն արտահայտում է Հիսուս Քրիստոսի փրկագործության հիշատակությունը, նրա զոհաբերության խորհուրդը և հավատացյալների հաղորդակցությունը աստվածային շնորհին։ Պատարագի միջոցով եկեղեցին միավորում է Սուրբ Գրքի ընթերցումը, աղոթքը, օրհնությունը, սաղմոսերգությունը և հաղորդության խորհրդի կատարումը՝ ստեղծելով պաշտամունքային ամբողջական արարողություն, որի ընթացքում հոգևորականներն ու հավատացյալները մասնակցում են ընդհանուր աղոթական կյանքին։ Աշխատության հիմնական թեմատիկ ուղղություններից է Սուրբ Պատարագի հաջորդականության և դրա առանձին բաղադրիչների ներկայացումը։ Հայ եկեղեցու պատարագային ավանդության մեջ արարողությունն ունի հստակ կառուցվածք, որտեղ յուրաքանչյուր հատված ունի իր առանձնահատուկ ծիսական և աստվածաբանական նշանակությունը։ Պատարագի սկզբնական հատվածում կարևոր տեղ են զբաղեցնում նախապատրաստական աղոթքները, սաղմոսերգությունը, աստվածաշնչյան ընթերցումները և հոգևոր քարոզչությունը։ Այս գործողությունները հավատացյալներին նախապատրաստում են հաղորդության խորհրդին՝ նրանց ուշադրությունը կենտրոնացնելով քրիստոնեական հավատքի, ապաշխարության և հոգևոր մաքրագործման վրա։ Սուրբ Գրքի ընթերցումները, եկեղեցական երգերը և հոգևորականների աղոթքները փոխկապակցված են և նպաստում են արարողության ընդհանուր խորհրդի բացահայտմանը։ Պատարագի կարևորագույն հանգրվաններից է Սուրբ Հաղորդության խորհրդի կատարումը, որը քրիստոնեական ավանդության համաձայն հաստատվել է Հիսուս Քրիստոսի կողմից Վերջին ընթրիքի ժամանակ։ Հացի և գինու սրբագործման միջոցով հավատացյալները հաղորդակցվում են Քրիստոսի մարմնին և արյանը՝ մասնակցելով նրա փրկագործությանը և եկեղեցու հոգևոր միասնությանը։ Հաղորդության խորհուրդը խորհրդանշում է նաև քրիստոնեական սիրո, եղբայրության, մեղքերի թողության և հավիտենական կյանքի հույսի ամբողջությունը։ Այս առումով Սուրբ Պատարագը պարզապես եկեղեցական արարողությունների հաջորդականություն չէ, այլ հավատացյալի հոգևոր կյանքի կարևորագույն իրադարձություն, որի միջոցով ամրապնդվում է նրա կապը Աստծո և եկեղեցական համայնքի հետ։ Աշխատության նշանակալի բովանդակային կողմերից է պատարագի ընթացքում կատարվող աղոթքների, օրհնությունների և ծիսական գործողությունների կանոնակարգված ներկայացումը։ Հայ եկեղեցական պաշտամունքում յուրաքանչյուր գործողություն ունի որոշակի տեղ և նշանակություն, իսկ դրանց ճիշտ հաջորդականությունը կարևոր պայման է արարողության ամբողջականության պահպանման համար։ Քահանայական աղոթքները, սարկավագական բացականչությունները, սրբազան ընթերցումները և երգեցողությունը միասնաբար ձևավորում են պատարագի հանդիսավոր ու խորհրդավոր բնույթը։ Պատարագային արարողության ընթացքում կիրառվող ծիսական առարկաները, եկեղեցական զգեստները, օրհնության շարժումները և խորանի հետ կապված գործողությունները նույնպես ունեն խորհրդանշական նշանակություն։ Խորանը դիտվում է որպես աստվածային ներկայության և սրբագործման խորհրդավոր կենտրոն, իսկ պատարագի ընթացքում կատարվող ընծայաբերությունը, աղոթքները և օրհնությունները արտահայտում են հավատացյալների հոգևոր նվիրումն ու հաղորդակցությունը Աստծուն։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև եկեղեցական երգեցողությունը, որը ոչ միայն ուղեկցում է ծիսական գործողություններին, այլև հանդիսանում է պաշտամունքի ինքնուրույն և կարևոր բաղադրիչ։ Հայկական շարականներն ու պատարագային երգերը դարերի ընթացքում ձևավորված հոգևոր երաժշտական ժառանգության մասն են և արտահայտում են ազգային եկեղեցական մշակույթի ինքնատիպությունը։ Աշխատության կարևոր գործառույթներից է պատարագային ավանդության միասնականության և շարունակականության ապահովումը։ Հայ եկեղեցու ծիսական կյանքը ձևավորվել է դարերի ընթացքում և հիմնված է եկեղեցական կանոնների, ավանդությունների ու սրբազան գրականության վրա։ Պատարագի կատարման հաստատված կարգը նպաստում է տարբեր եկեղեցիներում պաշտամունքային արարողության ավանդական ձևերի պահպանմանը և հոգևորականների գործունեության կազմակերպմանը։ Այսպիսի խորհրդատետրերը ծառայում են որպես գործնական ուղեցույցներ, որոնց միջոցով հոգևորականները կարողանում են հետևել արարողության հաջորդականությանը, պահպանել աղոթքների և ծիսական գործողությունների ընդունված ձևերը և ապահովել պաշտամունքի պատշաճ իրականացումը։ Դրանք միաժամանակ նպաստում են եկեղեցական ժառանգության փոխանցմանը՝ կանխելով ծիսական ավանդության խաթարումն ու մոռացումը։ Գրական և կառուցվածքային առումով հրատարակությունը պատկանում է հայ պատարագային գրականության ժանրին։ Նրան բնորոշ են աղոթական բանաձևերը, ծիսական տեքստերը, պաշտամունքային հրահանգներն ու եկեղեցական արարողակարգին հատուկ լեզվական ձևերը։ Շարադրանքի ոճը պայմանավորված է սրբազան արարողության նպատակով և պահպանում է հայ եկեղեցական գրականությանը բնորոշ հանդիսավոր, աղոթական ու աստվածաբանական բնույթը։ Այն նաև կարևոր նյութ է հայ եկեղեցական լեզվի, պատարագային տերմինաբանության, ծիսական արտահայտությունների և պաշտամունքային խոսքի պատմական զարգացման ուսումնասիրության համար։ Հրատարակության պատմական ու մշակութային նշանակությունը կապված է Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի հոգևոր, կրթական և տպագրական կյանքի հետ։ Կոստանդնուպոլիսը դարեր շարունակ եղել է հայ եկեղեցական և մշակութային կյանքի խոշոր կենտրոններից մեկը, որտեղ գործել են բազմաթիվ հայկական եկեղեցիներ, դպրոցներ, տպարաններ և հասարակական հաստատություններ։ Այստեղ ձևավորված հայ մտավոր միջավայրը կարևոր դեր է ունեցել ազգային հոգևոր ժառանգության պահպանման, հայերեն գրականության տարածման և եկեղեցական կյանքի կազմակերպման գործում։ Մայր եկեղեցու և Մայր Դպրատան տպագրական գործունեությունը կապված էր եկեղեցական ու կրթական պահանջների բավարարման, հոգևորականների պատրաստման և պաշտամունքային գրականության տարածման հետ։ Այսպիսի հրատարակությունների միջոցով հնարավոր էր ապահովել պատարագային տեքստերի հասանելիությունը և պահպանել Հայոց եկեղեցու ծիսական ավանդության շարունակականությունը։ Աշխատությունը կարևոր վկայություն է նաև այն մասին, թե ինչպես են հայ համայնքները, անկախ իրենց բնակության վայրից, պահպանել միասնական հոգևոր ու ծիսական ինքնությունը՝ եկեղեցական գրականության և հաստատված պաշտամունքային կարգերի միջոցով։ Այն արժեքավոր է հայ պատարագագիտության, ծիսագիտության, աստվածաբանության, եկեղեցական երաժշտության, հայ տպագրության և Կոստանդնուպոլսի հայկական համայնքի պատմության ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել հոգևորականներին, աստվածաբաններին, պատարագագետներին, պատմաբաններին, հայագետներին, երաժշտագետներին և Հայ Առաքելական Եկեղեցու պատմությամբ ու ավանդույթներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Նրա գիտական և ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է Սուրբ Պատարագի ծիսական կառուցվածքի, խորհրդաբանական բովանդակության և եկեղեցական ավանդության պահպանման գործում ունեցած նշանակության ներկայացմամբ։ Այն հնարավորություն է տալիս ճանաչելու հայ ժողովրդի հոգևոր կյանքի կարևորագույն հաստատություններից մեկի պաշտամունքային ավանդույթները և ուսումնասիրելու այն մշակութային ժառանգությունը, որի միջոցով դարեր շարունակ պահպանվել ու փոխանցվել են ազգային եկեղեցական ինքնությունն ու հոգևոր արժեքները։

Geography

Աշխատությունը ներկայացնում է Օսմանյան կայսրության տարածքում գտնվող հայաբնակ գավառների, քաղաքների, ավանների և նշանավոր գյուղերի ընդհանուր ցանկը՝ նպատակ ունենալով համակարգված ձևով ներկայացնել հայ բնակչության բնակության աշխարհագրությունը։ Այն տեղեկատու բնույթի հրատարակություն է, որը կարևոր նշանակություն ունի պատմական Հայաստանի և Օսմանյան կայսրության տարբեր վարչական շրջաններում հայերի բնակության վայրերի ուսումնասիրության համար։ Բնակավայրերի անվանումների հավաքագրումն ու ցանկային ներկայացումը հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու հայ համայնքների տարածական բաշխման, բնակավայրերի ցանցի և տարածաշրջանային կապերի մասին։ Նման աշխատությունները կարող են ծառայել որպես սկզբնական աղբյուր՝ պատմական քարտեզագրության, տեղանունների ուսումնասիրության, վարչատարածքային բաժանման և հայ բնակչության պատմական աշխարհագրության հետազոտությունների համար։ Բնակավայրերի դասակարգումը՝ ըստ գավառների, քաղաքների, ավանների և գյուղերի, նպաստում է տարբեր մակարդակների բնակավայրերի տարբերակմանը և դրանց փոխկապակցվածության ուսումնասիրմանը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև հայ բնակչության տեղաբաշխման, համայնքային կյանքի կազմակերպման և պատմական բնակավայրերի անվանումների պահպանման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել հայագետներին, պատմաբաններին, աշխարհագրագետներին, տեղանունաբաններին և Օսմանյան կայսրության հայ համայնքների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Գիրքը կարևոր սկզբնաղբյուրային նշանակություն ունի տասնիններորդ դարի հայ բնակավայրերի աշխարհագրության ուսումնասիրման համար՝ հնարավորություն տալով համադրելու պատմական տեղանունները հետագա քարտեզների, վարչական ցանկերի և ժողովրդագրական ուսումնասիրությունների տվյալների հետ։

Philosophy

Աշխատությունը նվիրված է ամերիկացի փիլիսոփա Ռիչարդ Ռորտիի փիլիսոփայական հայացքների քննական և մեթոդաբանական վերլուծությանը։ Քննության են առնվում նրա մտածողության ձևավորման գաղափարական աղբյուրները, պրագմատիստական ավանդույթի հետ ունեցած կապերը և ժամանակակից արևմտյան փիլիսոփայության համատեքստում նրա մոտեցումների առանձնահատկությունները։ Վերլուծվում են ճշմարտության, գիտելիքի, լեզվի, իրականության և ճանաչողության վերաբերյալ նրա պատկերացումները՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով ավանդական իմացաբանական մոտեցումների վերաիմաստավորմանը։ Դիտարկվում է լեզվի դերը մարդկային փորձի նկարագրման և աշխարհի վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորման գործընթացում, ինչպես նաև փիլիսոփայական բառապաշարների պատմական ու մշակութային պայմանավորվածության խնդիրը։ Քննարկվում են օբյեկտիվության, հիմնավորման և գիտելիքի համընդհանուր հիմքերի վերաբերյալ Ռորտիի քննադատական մոտեցումները, դրանց տեսական նախադրյալներն ու փիլիսոփայական հետևանքները։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում նոր պրագմատիզմի, հակահիմնարարության, հեգնանքի, համերաշխության և ազատական հասարակության վերաբերյալ նրա գաղափարների ուսումնասիրությանը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև փիլիսոփայության դերի և նշանակության վերաբերյալ նրա ըմբռնմանը, ըստ որի փիլիսոփայական մտածողությունը կարող է դիտարկվել ոչ միայն որպես վերջնական ճշմարտությունների որոնում, այլև որպես տարբեր գաղափարների, նկարագրությունների և մշակութային ավանդույթների միջև շարունակական երկխոսություն։ Համեմատական դիտարկման միջոցով բացահայտվում են նրա մոտեցումների ուժեղ և վիճահարույց կողմերը, ինչպես նաև դրանց շուրջ ձևավորված տեսական բանավեճերը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմելու Ռորտիի փիլիսոփայական ժառանգության և ժամանակակից պրագմատիզմի զարգացման մեջ նրա ունեցած նշանակության մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել փիլիսոփայության, իմացաբանության, լեզվի փիլիսոփայության և ժամանակակից մտքի պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

History

Հրատարակությունը ներկայացնում է Ազգային ժողովի առաջին նիստի պաշտոնական արձանագրությունը՝ պահպանելով ժողովական գործունեության սկզբնական ընթացքը, քննարկումների գրանցման ձևը և նիստի ընթացքում արձանագրված տեղեկությունները։ Այն փաստաթղթային նշանակություն ունի 19-րդ դարի հայ համայնքային կյանքի և ազգային ներկայացուցչական կառույցների պատմության ուսումնասիրության համար։ Արձանագրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ժողովի աշխատանքի կազմակերպման, օրակարգային հարցերի ներկայացման, մասնակիցների ելույթների և քննարկումների պաշտոնական ամրագրման եղանակների մասին։ Նման նյութերը կարևոր են հայոց ազգային ինքնակառավարման պատմությունը, համայնքային վարչական հարաբերությունները և հասարակական որոշումների ընդունման մեխանիզմները հետազոտելու տեսանկյունից։ Դրանք նաև արժեքավոր տեղեկություններ են փոխանցում ժամանակաշրջանի պաշտոնական գրագրության, վարչական լեզվի և ժողովական ընթացակարգերի վերաբերյալ։ Առանձին նիստի արձանագրությունը, համադրվելով նույն ժողովի մյուս փաստաթղթերի հետ, հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու կառույցի գործունեության զարգացումը, քննարկումների շարունակականությունն ու համայնքային կառավարման կազմակերպական առանձնահատկությունները։ Այն օգտակար սկզբնաղբյուր է հայ հասարակական-քաղաքական պատմությամբ, ազգային հաստատությունների գործունեությամբ և 19-րդ դարի հայ համայնքի վարչական կյանքով հետաքրքրվողների համար։