Առևտրային կազմակերպություններում ֆինանսական կառավարման կատարելագործման ուղիները (ՀՀ նյութերով)

Literature

Հայկական համաբարբառ-ը լեզվաբանական և աղբյուրագիտական բնույթի խոշորածավալ տեղեկատու աշխատություն է, որը նախատեսված է հայերեն տեքստերի բառերի համակարգված որոնման, վերլուծության և համեմատական ուսումնասիրության համար, որտեղ ներկայացվում է բառերի և արտահայտությունների ամբողջական ցանկը՝ իրենց գործածության կոնտեքստներով, ինչը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել լեզվի կառուցվածքը, բառապաշարի զարգացումը և տարբեր հեղինակների կամ ժամանակաշրջանների լեզվական առանձնահատկությունները, աշխատությունը կարևոր գործիք է թե՛ լեզվաբանների, թե՛ պատմաբանների, թե՛ գրականագետների համար, քանի որ այն օգնում է բացահայտել բառերի կիրառման հաճախականությունը, իմաստային փոփոխությունները և տեքստային կապերը տարբեր աղբյուրների միջև, ինչպես նաև նպաստում է հին ձեռագրերի, պատմական փաստաթղթերի և գրական ժառանգության ավելի ճշգրիտ մեկնաբանությանը, միաժամանակ այն ծառայում է որպես գիտական հենք՝ լեզվի պատմական զարգացման և բառային համակարգի ամբողջական քարտեզագրման համար։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է մանկապարտեզից կրտսեր դպրոց անցումային փուլում երեխաների շարժողական պատրաստության հաջորդայնության ապահովման խնդրին։ Հետազոտության կենտրոնում նախադպրոցական և տարրական կրթության միջև այնպիսի շարունակականության ձևավորումն է, որի շնորհիվ երեխայի շարժողական կարողությունները, ֆիզիկական պատրաստվածությունը և ձեռք բերած հմտությունները դպրոցական կրթության սկզբնական փուլում ոչ թե ընդհատվում, այլ աստիճանաբար զարգանում և կատարելագործվում են։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են երեխայի տարիքային և անհատական առանձնահատկությունները, հիմնական շարժողական կարողությունների ձևավորման օրինաչափությունները, ֆիզիկական վարժությունների համակարգված կիրառման նշանակությունը և նախադպրոցական ու դպրոցական կրթական ծրագրերի փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի շարժողական հմտությունների զարգացմանը, ինչպիսիք են քայլքը, վազքը, ցատկը, նետումը, հավասարակշռության պահպանումը, ճկունությունը, արագությունը, ուժը և շարժումների համակարգումը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև շարժողական պատրաստության գնահատման չափանիշներին և մեթոդներին, որոնց միջոցով հնարավոր է որոշել երեխայի ֆիզիկական զարգացման մակարդակը և բացահայտել այն դժվարությունները, որոնք կարող են առաջանալ դպրոցական ուսուցման անցման ժամանակ։ Կարևոր նշանակություն ունի մանկապարտեզի և կրտսեր դպրոցի մանկավարժների համագործակցությունը, քանի որ երեխայի զարգացման շարունակականությունն ապահովելու համար անհրաժեշտ է կրթական նպատակների, մեթոդների և պահանջների համապատասխանեցում։ Հետազոտության մեջ կարող են ներկայացվել շարժողական պատրաստության կազմակերպման տարբեր ձևեր, խաղային և մարզական վարժությունների կիրառման մեթոդներ, ինչպես նաև երեխաների հետաքրքրվածությունն ու ակտիվությունը խթանող մանկավարժական մոտեցումներ։ Շարժողական զարգացման ճիշտ կազմակերպումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես ֆիզիկական կարողությունների ձևավորման միջոց, այլև որպես երեխայի ընդհանուր զարգացման կարևոր բաղադրիչ, որը կարող է նպաստել ինքնուրույնության, կարգապահության, ուշադրության, տարածական կողմնորոշման, սոցիալական փոխգործակցության և ուսումնական գործունեության պատրաստվածության զարգացմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել նախադպրոցական և տարրական դպրոցի մանկավարժներին, ֆիզիկական դաստիարակության մասնագետներին, մանկավարժական բուհերի ուսանողներին, կրթական ծրագրեր մշակող մասնագետներին և երեխաների ֆիզիկական զարգացման հարցերով զբաղվող հետազոտողներին։

Linguistics

Այս աշխատանքը նվիրված է գեղարվեստական թարգմանության տեսության և գործնական խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով փոխակերպական կաղապարի կիրառման մեթոդաբանության վրա։ Նյութում ներկայացվում է, թե ինչպես է թարգմանության գործընթացում սկզբնագրի լեզվական և ոճական կառուցվածքը վերակոդավորվում թիրախ լեզվի համակարգում՝ պահպանելով իմաստային ամբողջականությունը և գեղարվեստական ազդեցությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում փոխակերպման տարբեր տեսակներին՝ բառային, շարահյուսական և ոճական մակարդակներում, ինչպես նաև այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով հնարավոր է պահպանել հեղինակային անհատականությունը և տեքստի էմոցիոնալ լարվածությունը։ Աշխատությունը նաև քննարկում է համարժեքության խնդիրները, մշակութային տարբերությունների ազդեցությունը թարգմանության վրա և այն ռազմավարությունները, որոնք թարգմանիչը կարող է կիրառել՝ ապահովելու համար բնագրին հնարավորինս մոտ գեղարվեստական արդյունք՝ միաժամանակ համապատասխանեցնելով այն նոր լեզվամշակութային միջավայրին։

Pedagogy

Այս գիտական-մանկավարժական աշխատանքը նվիրված է ուսուցչի մասնագիտական ռեֆլեքսիվ հմտությունների զարգացման գործընթացի ուսումնասիրությանը՝ շարունակական կրթության համատեքստում։ Գրքում վերլուծվում է ռեֆլեքսիայի էությունը՝ որպես ուսուցչի ինքնավերլուծության, սեփական մանկավարժական գործունեության գնահատման և մասնագիտական աճի կարևոր մեխանիզմ։ Հեղինակը ներկայացնում է ռեֆլեքսիվ մտածողության ձևավորման հոգեբանամանկավարժական հիմքերը՝ ընդգծելով փորձի գիտակցված վերլուծության, ինքնագնահատման և մասնագիտական որոշումների հիմնավորման դերը ուսուցման արդյունավետության բարձրացման գործում։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են շարունակական կրթության տարբեր ձևաչափեր՝ վերապատրաստումներ, մասնագիտական համայնքներ, սեմինարներ և ինքնակրթություն, որոնք նպաստում են ուսուցչի ռեֆլեքսիվ կարողությունների զարգացմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գործնական մեթոդներին՝ դասի վերլուծություն, ուսուցչի պորտֆոլիո, դեպքերի ուսումնասիրություն և գործընկերային հետադարձ կապ, որոնք օգնում են ձևավորել ինքնակատարելագործման կայուն հմտություններ։ Ներկայացվում են նաև մանկավարժական գործունեության որակի բարձրացման ուղիներ՝ հիմնված գիտակցված ինքնավերլուծության և մշտական մասնագիտական զարգացման վրա։ Գիրքը նախատեսված է ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների, ուսանողների և կրթության ոլորտի հետազոտողների համար։

Law

Այս թեման վերաբերում է խմբային հանցագործությունների համար քրեական պատասխանատվության իրականացման հիմնական տեսական և գործնական խնդիրներին՝ ընդգծելով այն բարդությունները, որոնք առաջանում են հանցավոր համակատարության, դերաբաշխման և մեղավորության անհատականացման գործընթացում։ Խմբային հանցագործությունները բնութագրվում են նրանով, որ մի քանի անձինք միասին մասնակցում են մեկ կամ մի քանի հանցավոր արարքների կատարմանը՝ տարբեր դերերով՝ կազմակերպիչ, կատարող, օժանդակող կամ դրդող, ինչը զգալիորեն բարդացնում է յուրաքանչյուրի պատասխանատվության աստիճանի ճիշտ որոշումը։ Հիմնական խնդիրներից մեկը մեղավորության անհատականացման սկզբունքի կիրառումն է, քանի որ անհրաժեշտ է հստակ սահմանել յուրաքանչյուր մասնակցի իրական ներդրումը հանցագործության կատարման մեջ՝ խուսափելով կոլեկտիվ պատասխանատվության անթույլատրելի կիրառությունից։ Գործնականում հաճախ առաջանում են դժվարություններ ապացուցման փուլում՝ կապված համատեղ դիտավորության (ընդհանուր մտադրության) առկայության կամ բացակայության հաստատման հետ, ինչպես նաև դերերի փաստացի բաժանման գնահատման ժամանակ։ Բացի այդ, խնդիր է առաջանում այն դեպքերում, երբ խմբի անդամների գործողությունները ժամանակային կամ իրավիճակային առումով չեն համընկնում, ինչը պահանջում է իրավական նուրբ տարբերակում համակատարության և առանձին հանցագործությունների միջև։

Sociology

Աշխատությունը նվիրված է ժողովրդավարական անցման գործընթացների սոցիոլոգիական ուսումնասիրման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերի վերլուծությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով հասարակությունների քաղաքական ու սոցիալական վերափոխումների բացատրության համար կիրառվող հասկացություններին, հետազոտական մոտեցումներին և գնահատման չափանիշներին։ Ժողովրդավարական անցումը դիտարկվում է որպես բազմաշերտ հասարակական գործընթաց, որը չի սահմանափակվում միայն քաղաքական իշխանության կամ պետական կառավարման ձևերի փոփոխությամբ, այլ ներառում է սոցիալական ինստիտուտների, հասարակական հարաբերությունների, քաղաքական մշակույթի, արժեքային համակարգերի և քաղաքացիների վարքագծի վերափոխումներ։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն մեթոդաբանական խնդիրների վրա, որոնք առաջանում են տարբեր հասարակություններում ժողովրդավարացման ընթացքը նկարագրելու, համեմատելու և գնահատելու ժամանակ։ Քննության են առնվում ժողովրդավարություն, ժողովրդավարացում, քաղաքական անցում, ինստիտուցիոնալ փոփոխություն, քաղաքացիական հասարակություն, քաղաքական մասնակցություն և հասարակական վստահություն հասկացությունների սահմանման ու գործառնականացման խնդիրները։ Կարևորվում է ժողովրդավարական գործընթացների գնահատման համար տեսական հասկացությունները չափելի սոցիոլոգիական ցուցանիշների վերածելու անհրաժեշտությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե ինչպիսի չափանիշներով կարելի է գնահատել ժողովրդավարական վերափոխումների խորությունը, կայունությունը և հասարակական ազդեցությունը։ Այդ նպատակով կարող են դիտարկվել քաղաքացիների քաղաքական մասնակցության մակարդակը, ընտրական վարքագիծը, պետական և հասարակական ինստիտուտների նկատմամբ վստահությունը, քաղաքական հանդուրժողականությունը, հասարակական կազմակերպությունների գործունեությունը, տեղեկատվության հասանելիությունը, հասարակական երկխոսությունը և քաղաքացիների ազդեցությունը որոշումների ընդունման գործընթացների վրա։ Ժողովրդավարացումը ներկայացվում է ոչ թե որպես միագիծ և բոլոր հասարակությունների համար նույնական ընթացք, այլ որպես պատմական, մշակութային, տնտեսական և քաղաքական պայմաններից կախված գործընթաց։ Այս մոտեցումը կարևորում է տարբեր երկրների զարգացման փորձի մեխանիկական համեմատությունից խուսափելու և յուրաքանչյուր հասարակության առանձնահատկությունները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը։ Քննության են առնվում կառուցվածքային և գործակալակենտրոն մոտեցումների փոխհարաբերությունները։ Մի դեպքում ժողովրդավարական փոփոխությունները բացատրվում են հասարակության տնտեսական կառուցվածքով, սոցիալական շերտավորմամբ, կրթության մակարդակով, ինստիտուցիոնալ համակարգով և պատմական զարգացման առանձնահատկություններով, իսկ մյուս դեպքում առաջնային նշանակություն է տրվում քաղաքական ու հասարակական դերակատարների ընտրություններին, ռազմավարություններին և փոխհարաբերություններին։ Մեթոդաբանական կարևոր խնդիր է այս երկու մակարդակների համադրումը՝ հասկանալու համար, թե ինչպես են ընդհանուր կառուցվածքային պայմանները սահմանափակում կամ ընդլայնում մարդկանց և կազմակերպությունների գործողությունների հնարավորությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում քաղաքական մշակույթի և արժեքային փոփոխությունների ուսումնասիրմանը։ Ժողովրդավարական ինստիտուտների արդյունավետ գործունեությունը կապվում է ոչ միայն դրանց իրավական ամրագրման, այլև հասարակության անդամների վերաբերմունքների, քաղաքական նորմերի ընդունման, փոխադարձ վստահության, հանդուրժողականության և քաղաքացիական պատասխանատվության զարգացման հետ։ Այդ պատճառով սոցիոլոգիական հետազոտության կարևոր ուղղություն է հասարակական կարծիքի ուսումնասիրությունը՝ հարցումների, հարցազրույցների և այլ մեթոդների միջոցով։ Դիտարկվում են քանակական և որակական հետազոտական մեթոդների հնարավորություններն ու սահմանափակումները։ Զանգվածային հարցումները հնարավորություն են տալիս բացահայտել հասարակական դիրքորոշումների տարածվածությունը և դրանց փոփոխության միտումները, մինչդեռ խորքային հարցազրույցները, ֆոկուս խմբերը, դեպքերի ուսումնասիրությունը և որակական այլ մեթոդները կարող են ավելի մանրամասն բացահայտել մարդկանց պատկերացումների, քաղաքական փորձի և վարքագծի հիմքում ընկած պատճառները։ Կարևորվում է տարբեր մեթոդների համակցված կիրառումը, քանի որ ժողովրդավարական անցման նման բարդ գործընթացը միայն մեկ տեսակի տվյալներով ամբողջականորեն ուսումնասիրելը դժվար է։ Քննության է առնվում նաև համեմատական սոցիոլոգիական վերլուծության խնդիրը։ Տարբեր երկրների և ժամանակաշրջանների ժողովրդավարացման փորձի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ընդհանուր օրինաչափություններ և առանձնահատկություններ, սակայն պահանջում է համադրելի ցուցանիշների և հստակ ընտրված չափանիշների կիրառում։ Հակառակ դեպքում տարբեր պատմական ու մշակութային միջավայրերում ձևավորված երևույթները կարող են սխալ կերպով նույնացվել։ Առանձին նշանակություն է տրվում ժամանակային գործոնին, քանի որ ժողովրդավարական փոփոխությունների արդյունքները հաճախ հնարավոր չէ գնահատել միայն կարճաժամկետ դիտարկումների միջոցով։ Երկարաժամկետ ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս հետևել հասարակական արժեքների, քաղաքական մասնակցության, վստահության և ինստիտուցիոնալ վարքագծի փոփոխություններին և տարբերակել ժամանակավոր տատանումները կայուն միտումներից։ Քաղաքացիական հասարակությունը դիտարկվում է որպես ժողովրդավարացման սոցիոլոգիական վերլուծության կարևոր բաղադրիչ։ Ուսումնասիրվում են հասարակական կազմակերպությունների, մասնագիտական միավորումների, նախաձեռնությունների, զանգվածային հաղորդակցության միջոցների և քաղաքացիների ոչ ֆորմալ համագործակցության դերը հանրային շահերի արտահայտման ու հասարակական վերահսկողության ձևավորման գործում։ Միաժամանակ քննության է առնվում պետության և հասարակության փոխհարաբերությունը՝ ուշադրություն դարձնելով իշխանության նկատմամբ վստահության, քաղաքական մասնակցության և հանրային որոշումների ընդունման գործընթացներում քաղաքացիների ներգրավվածության խնդիրներին։ Կարևորվում է նաև սոցիալական անհավասարության ազդեցությունը ժողովրդավարական մասնակցության վրա։ Տնտեսական հնարավորությունների, կրթության, սոցիալական կարգավիճակի և տեղեկատվական ռեսուրսների անհավասար բաշխումը կարող է տարբեր հասարակական խմբերի համար ստեղծել քաղաքական մասնակցության անհավասար հնարավորություններ։ Հետևաբար ժողովրդավարական անցման սոցիոլոգիական գնահատումը պահանջում է ուսումնասիրել ոչ միայն պաշտոնական քաղաքական ինստիտուտները, այլև այն սոցիալական պայմանները, որոնց շրջանակում քաղաքացիներն իրականացնում են իրենց իրավունքները և մասնակցում հասարակական կյանքին։ Մեթոդաբանական առումով կարևոր է նաև հետազոտողի դիրքի և գնահատողական մոտեցումների խնդիրը։ Ժողովրդավարության վերաբերյալ նախապես ընդունված պատկերացումները կարող են ազդել հետազոտական չափանիշների ընտրության և արդյունքների մեկնաբանության վրա, ուստի կարևորվում են հասկացությունների հստակ սահմանումը, տվյալների ստուգելիությունը և տարբեր տեսական մոտեցումների համադրումը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված կերպով դիտարկել ժողովրդավարացման ուսումնասիրության հիմնական սոցիոլոգիական գործիքները, բացահայտել դրանց ճանաչողական հնարավորություններն ու սահմանափակումները և ձևավորել հասարակական անցումների բազմագործոն վերլուծության մեթոդաբանական հիմք։ Նյութը կարող է օգտակար լինել սոցիոլոգիայի, քաղաքական սոցիոլոգիայի, քաղաքագիտության, ժողովրդավարացման տեսության և հասարակական վերափոխումների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։