Ազատագրության և պետականության համար պայքարի պատմական և գաղափարական դրսևորումները Արցախում (17-րդ դարի երկրորդ կես - 2007 թվական)

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է ստատիկ հիշողության սարքերի (Static Memory Devices) թեստավորման ավտոմատացված համակարգի մշակման խնդիրներին՝ ընդգծելով ժամանակակից միկրոէլեկտրոնային սարքավորումների որակի ապահովման և սխալների հայտնաբերման մեթոդների կատարելագործումը։ Հեղինակը վերլուծում է SRAM տիպի հիշողության սարքերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց հնարավոր խափանումների տեսակները և դրանց հայտնաբերման ալգորիթմական մոտեցումները։ Գրքում դիտարկվում են թեստավորման ավտոմատացված համակարգերի նախագծման սկզբունքները՝ ներառյալ թեստային ազդանշանների գեներացիան, արդյունքների վերլուծությունը և սխալների դասակարգման մեթոդները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Built-In Self-Test (BIST) և արտաքին ավտոմատացված թեստավորման լուծումների համադրությանը, ինչպես նաև թեստավորման ծածկույթի (test coverage) բարձրացման ռազմավարություններին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև մոդելավորման և սիմուլյացիայի գործիքների կիրառումը՝ թեստավորման գործընթացի արդյունավետությունը գնահատելու համար։ Աշխատությունը ընդգծում է ավտոմատացված թեստավորման համակարգերի կարևորությունը բարձր հուսալիությամբ միկրոսխեմաների արտադրության և որակի վերահսկման մեջ։ Այն օգտակար է էլեկտրոնիկայի ինժեներների, համակարգային նախագծողների և միկրոսխեմաների թեստավորման մասնագետների համար։

Philosophy

Փիլիսոփայական և մեթոդաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է մեկնաբանության մեթոդի տեսական հիմքերի, պատմական զարգացման և փիլիսոփայական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մեկնաբանության հասկացությունը, դրա դերը ճանաչողության գործընթացում, իմաստի բացահայտման սկզբունքները և տեքստի, լեզվի ու մարդկային փորձառության ըմբռնման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հերմենևտիկայի՝ որպես մեկնաբանության տեսության և մեթոդաբանության ձևավորմանը, դրա զարգացման հիմնական փուլերին և փիլիսոփայական մտածողության մեջ ունեցած նշանակությանը։ Վերլուծվում են մեկնաբանության և հասկացման փոխհարաբերությունները, նախնական գիտելիքների, պատմական համատեքստի, լեզվական կառուցվածքների և մշակութային պայմանների ազդեցությունը իմաստի ձևավորման ու ընկալման գործընթացների վրա։ Քննարկվում են հերմենևտիկական շրջանի, մասի և ամբողջի փոխկապակցվածության, մեկնաբանողի և մեկնաբանվող նյութի հարաբերության, ինչպես նաև օբյեկտիվության ու սուբյեկտիվության հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են մեկնաբանության մեթոդի կիրառման հնարավորությունները փիլիսոփայության, պատմագիտության, գրականագիտության, մշակութաբանության և հումանիտար այլ գիտությունների ոլորտներում։ Անդրադարձ է կատարվում մեկնաբանության փիլիսոփայական նշանակությանը գիտելիքի ձևավորման, մարդկային հաղորդակցության, մշակութային արժեքների ըմբռնման և պատմական փորձառության իմաստավորման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել փիլիսոփայության պատմության, հերմենևտիկայի, իմացաբանության, գիտության մեթոդաբանության և հումանիտար գիտությունների տեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է բարիում-ստրոնցիումի տիտանատի, մագնետիտի և մագնեզիում-ցինկային ֆերիտների ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը՝ ինքնատարածվող բարձր ջերմաստիճանային սինթեզի մեթոդի կիրառմամբ։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է ժամանակակից նյութագիտության կարևոր խնդիրներից մեկը՝ ստանալ պահանջվող կառուցվածքով և կանխատեսելի ֆիզիկաքիմիական ու ֆունկցիոնալ հատկություններով անօրգանական նյութեր՝ հնարավորինս արդյունավետ, էներգախնայող և տեխնոլոգիապես կառավարելի եղանակով։ Ինքնատարածվող բարձր ջերմաստիճանային սինթեզը առանձնանում է նրանով, որ ռեակցիայի սկզբնական ակտիվացումից հետո ջերմությունը հիմնականում առաջանում է հենց ընթացող քիմիական փոխազդեցության արդյունքում, ինչի շնորհիվ հնարավոր է նվազեցնել արտաքին տաքացման անհրաժեշտությունը և կրճատել նյութի սինթեզի տևողությունը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նշված նյութերի ստացման համար ելանյութերի ընտրության և դրանց փոխազդեցության օրինաչափությունների ուսումնասիրությունը։ Սինթեզի ընթացքում ելանյութերի քիմիական բաղադրությունը, հարաբերակցությունը, մասնիկների չափը, խառնման աստիճանը և նախնական մշակման պայմանները կարող են էականորեն ազդել ռեակցիայի ընթացքի, առաջացող ջերմային ռեժիմի և վերջնական նյութի կառուցվածքի վրա։ Հետևաբար տեխնոլոգիայի մշակման համար անհրաժեշտ է որոշել այնպիսի բաղադրական և գործընթացային պայմաններ, որոնք կապահովեն նպատակային փուլերի ձևավորումը և նվազագույնի կհասցնեն կողմնակի միացությունների առաջացումը։ Բարիում-ստրոնցիումի տիտանատը դիտարկվում է որպես ֆունկցիոնալ կերամիկական նյութ, որի հատկությունները պայմանավորված են բյուրեղային կառուցվածքով և բաղադրության մեջ առկա բաղադրիչների հարաբերակցությամբ։ Դրա ստացման տեխնոլոգիայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել բաղադրության և սինթեզի պայմանների ազդեցությունը նյութի կառուցվածքային ու ֆիզիկական բնութագրերի վրա։ Այսպիսի նյութերը կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել դիէլեկտրիկ, էլեկտրական և այլ ֆունկցիոնալ հատկություններ պահանջող տեխնիկական կիրառությունների համար։ Մագնետիտի ուսումնասիրության դեպքում կարևոր նշանակություն ունի երկաթի օքսիդային համակարգի ձևավորումը և ստացված նյութի փուլային ու մագնիսական բնութագրերի վերահսկումը։ Մագնետիտը բնորոշվում է մագնիսական հատկություններով, ուստի դրա ստացման տեխնոլոգիական պայմանները պետք է ընտրվեն այնպես, որ հնարավոր լինի ստանալ անհրաժեշտ փուլային կազմով և բավարար կայունությամբ նյութ։ Սինթեզի ջերմաստիճանը, գործընթացի տևողությունը, ելանյութերի հարաբերակցությունը և միջավայրի պայմանները կարող են ազդել վերջնական արտադրանքի կառուցվածքի և հատկությունների վրա։ Մագնեզիում-ցինկային ֆերիտների ստացման ուսումնասիրությունը ևս կապված է բազմաբաղադրիչ օքսիդային համակարգերի ձևավորման և դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների վերահսկման հետ։ Ֆերիտները կարևոր մագնիսական կերամիկական նյութեր են, որոնց հատկությունները կախված են քիմիական բաղադրությունից, բյուրեղային կառուցվածքից, մասնիկների չափից և սինթեզի պայմաններից։ Մագնեզիումի և ցինկի հարաբերակցության փոփոխությունը կարող է հանգեցնել նյութի մագնիսական և էլեկտրական հատկությունների փոփոխության, ուստի տեխնոլոգիայի մշակման ժամանակ կարևոր է որոշել օպտիմալ բաղադրությունը։ Աշխատության առանցքային խնդիրներից է ինքնատարածվող սինթեզի գործընթացի ջերմային և կինետիկ առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը։ Ռեակցիայի տարածման արագությունը, առավելագույն ջերմաստիճանը, այրման ալիքի կայունությունը և ռեակցիայի ամբողջականությունը կարևոր պարամետրեր են ստացվող նյութի որակի համար։ Այս ցուցանիշների վերահսկումը հնարավորություն է տալիս կարգավորել սինթեզի պայմանները և ստանալ կանխատեսելի հատկություններով արտադրանք։ Հետազոտության ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել նաև նախնական խառնուրդի խտությունը և ձևավորման պայմանները, քանի որ դրանք կարող են ազդել ռեակցիայի տարածման և վերջնական նյութի ծակոտկենության վրա։ Ստացված նյութերի բնութագրման համար կարևոր են ֆիզիկաքիմիական և կառուցվածքային հետազոտության մեթոդները։ Դրանց միջոցով հնարավոր է որոշել բյուրեղային փուլերի կազմը, մասնիկների ձևն ու չափերը, նյութի միկրոկառուցվածքը, քիմիական բաղադրությունը և այլ հատկություններ։ Ռենտգենակառուցվածքային վերլուծությունը կարող է օգտագործվել ձևավորված բյուրեղային փուլերի նույնականացման և դրանց հարաբերակցության գնահատման համար, իսկ մանրադիտակային ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս գնահատել մասնիկների և ծակոտիների կառուցվածքը։ Կախված նյութի տեսակից՝ կարող են ուսումնասիրվել նաև մագնիսական, էլեկտրական, դիէլեկտրական և ջերմային հատկությունները։ Աշխատության տեխնոլոգիական նշանակությունը պայմանավորված է տարբեր նյութերի ստացման միասնական և համեմատաբար արդյունավետ մեթոդի մշակման հնարավորությամբ։ Ինքնատարածվող բարձր ջերմաստիճանային սինթեզը կարող է ունենալ մի շարք առավելություններ՝ էներգիայի համեմատաբար ցածր ծախս, գործընթացի կարճ տևողություն, տեխնոլոգիական փուլերի պարզեցման հնարավորություն և բարձր ջերմաստիճանային ռեժիմի ինքնուրույն ձևավորում։ Միաժամանակ մեթոդի կիրառումը պահանջում է ռեակցիայի պայմանների մանրակրկիտ վերահսկում, քանի որ չափազանց արագ կամ անհավասար ընթացող գործընթացը կարող է հանգեցնել ոչ ցանկալի փուլերի առաջացման կամ նյութի անհամասեռ կառուցվածքի ձևավորման։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիր է նաև ստացված նյութերի հատկությունների և տեխնոլոգիական պարամետրերի միջև փոխկապակցվածության բացահայտումը։ Սինթեզի պայմանների փոփոխության միջոցով հնարավոր է նպատակային կերպով կարգավորել նյութերի կառուցվածքը և, հետևաբար, դրանց ֆունկցիոնալ բնութագրերը։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տեխնոլոգիան հարմարեցնել տարբեր կիրառությունների պահանջներին և ընտրել յուրաքանչյուր նյութի համար առավել արդյունավետ ռեժիմներ։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ էլեկտրոնային և էլեկտրատեխնիկական նյութերի, մագնիսական կերամիկաների, ֆունկցիոնալ ծածկույթների և այլ հատուկ նշանակության անօրգանական նյութերի ստացման համար։ Ստացված նյութերի հատկությունների նպատակային կարգավորումը կարող է ընդլայնել դրանց կիրառման հնարավորությունները և հիմք ստեղծել տեխնոլոգիական գործընթացների հետագա կատարելագործման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է անօրգանական քիմիայի, նյութագիտության, պինդմարմնային քիմիայի և բարձր ջերմաստիճանային տեխնոլոգիաների մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով մշակել բարիում-ստրոնցիումի տիտանատի, մագնետիտի և մագնեզիում-ցինկային ֆերիտների ստացման արդյունավետ տեխնոլոգիական պայմաններ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ինքնատարածվող սինթեզի ընթացքում ընթացող գործընթացների առանձնահատկությունները, գնահատելու դրանց ազդեցությունը ստացվող նյութերի կառուցվածքի և հատկությունների վրա և ձևավորելու տվյալ նյութերի ստացման համար առավել նպատակահարմար տեխնոլոգիական մոտեցումներ։

Economics

Այս աշխատանքը նվիրված է ձեռնարկատիրության զարգացման և ներդրումային քաղաքականության իրականացման խնդիրների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետությունում՝ նպատակ ունենալով բացահայտել տնտեսական միջավայրի ազդեցությունը փոքր և միջին բիզնեսի ձևավորման, ներդրումների ներգրավման և ձեռնարկատիրական գործունեության ընդլայնման վրա։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են ձեռնարկատիրության զարգացման հիմնական խոչընդոտները՝ ներառյալ հարկային և վարչարարական բեռը, ֆինանսական միջոցների սահմանափակ հասանելիությունը, շուկայի փոքր ծավալը, մրցակցային միջավայրի առանձնահատկությունները և ինստիտուցիոնալ ռիսկերը։ Միևնույն ժամանակ դիտարկվում է ներդրումային քաղաքականության արդյունավետությունը, պետական աջակցության ծրագրերը, օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների ներգրավման մեխանիզմները և բիզնես միջավայրի բարելավման ուղղությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ ձեռնարկատիրության զարգացումը անմիջականորեն կապված է տնտեսական կայունության, նոր աշխատատեղերի ստեղծման և նորարարական գործընթացների խթանման հետ Հայաստան-ում։ Աշխատության նպատակն է ձևակերպել այն հիմնական ուղիները, որոնք կարող են նպաստել ներդրումային միջավայրի բարելավմանը և ձեռնարկատիրական ակտիվության աճին՝ ապահովելով երկարաժամկետ տնտեսական զարգացում Ձեռնարկատիրություն-ի տեսանկյունից։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է գծայնացվող ծածկույթների կառուցվածքային առանձնահատկությունների և դրանց բարդության գնահատման մաթեմատիկական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ծածկույթների ներկայացման եղանակները, դրանց տարրերի միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունները և այն պայմանները, որոնց դեպքում հնարավոր է սկզբնական կառուցվածքը ներկայացնել գծային կամ կարգավորված ձևով։ Վերլուծվում են գծայնացման հնարավորության հետ կապված հիմնական չափանիշները, ծածկույթի կառուցվածքային պարամետրերը և դրանց ազդեցությունը խնդրի լուծման բարդության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համապատասխան մաթեմատիկական մոդելների կառուցմանը, որոնց միջոցով հնարավոր է նկարագրել ծածկույթի տարրերի դասավորությունը, փոխհարաբերությունները և գծայնացման համար անհրաժեշտ սահմանափակումները։ Քննարկվում են տարբեր կառուցվածք ունեցող ծածկույթների համեմատման, դասակարգման և դրանց բարդության քանակական կամ որակական գնահատման մոտեցումները։ Դիտարկվում են նաև ալգորիթմական խնդիրներ՝ կապված գծայնացվող կառուցվածքների ճանաչման, համապատասխան ներկայացման որոնման և լուծման համար անհրաժեշտ հաշվարկային ռեսուրսների գնահատման հետ։ Կարևորվում է ծածկույթի չափի, տարրերի քանակի և փոխադարձ կապերի բնույթի ազդեցությունը կիրառվող ալգորիթմների արդյունավետության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում այն դեպքերին, երբ կառուցվածքային որոշակի սահմանափակումների առկայությունը հնարավորություն է տալիս պարզեցնել խնդիրը և մշակել առավել արդյունավետ լուծման եղանակներ։ Ստացված տեսական արդյունքները կարող են նպաստել գծայնացվող ծածկույթների հատկությունների առավել ամբողջական նկարագրմանը, դրանց բարդության սահմանների որոշմանը և համապատասխան ալգորիթմների կատարելագործմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել դիսկրետ մաթեմատիկայի, կոմբինատորիկայի, ալգորիթմների տեսության և հարակից մաթեմատիկական ուղղությունների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է պիրիմիդինային համակարգերի նուկլեոֆիլային իզոմերիզացիոն ռեցիկլիզացիաների ուսումնասիրությանը՝ որպես հետերոցիկլային քիմիայի կարևոր ուղղություն։ Գրքում վերլուծվում են պիրիմիդինների կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրանց փոխակերպման հնարավոր ուղիները նուկլեոֆիլային հարձակման պայմաններում, ներառյալ օղակի բացման, վերակազմավորման և նոր ցիկլային կառուցվածքների ձևավորման մեխանիզմները։ Հեղինակը ներկայացնում է ռեակցիաների մեխանիստիկ մոդելները, միջանկյալ ակտիվ մասնիկների դերը, ինչպես նաև ռեակցիոն պայմանների ազդեցությունը արդյունքի ընտրողականության և ելքի վրա։ Քննարկվում են տարբեր նուկլեոֆիլների կիրառմամբ իրականացվող ռեցիկլիզացիոն գործընթացները և դրանց արդյունք հանդիսացող նոր հետերոցիկլային համակարգերի սինթեզը։ Աշխատության մեջ ընդգրկված են նաև ժամանակակից սպեկտրոսկոպիկ և քվանտաքիմիական մեթոդներ, որոնք կիրառվում են ռեակցիոն ուղիների հաստատման և մոլեկուլային կառուցվածքների վերլուծության համար։ Գիրքը նախատեսված է օրգանական և բժշկական քիմիկոսների, դեղագործական հետազոտողների և հետերոցիկլային միացությունների քիմիայով զբաղվող մասնագետների համար։