Ազատագրության և պետականության համար պայքարի պատմական և գաղափարական դրսևորումները Արցախում (17-րդ դարի երկրորդ կես - 2007 թվական)

Բժշկություն

Այս բժշկագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է հղիության չկայացման կամ վաղաժամ ընդհատման վտանգի պայմաններում պտղապլացենտար համակարգի վիճակի և նյութափոխանակային փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ β₂-ադրենոմիմետիկ պարտուսիստենի կիրառմամբ բուժման ընթացքում։ Աշխատության հիմնական ուղղությունն է գնահատել, թե ինչպես է վաղաժամ ծննդաբերության կամ հղիության ընդհատման վտանգի դեպքում իրականացվող դեղաբուժությունը անդրադառնում մոր, պլացենտայի և պտղի փոխկապակցված ֆիզիոլոգիական համակարգի վրա։ Պտղապլացենտար համակարգը հղիության բնականոն ընթացքն ապահովող կարևորագույն օղակներից է, քանի որ պլացենտայի միջոցով իրականացվում են պտղի սնուցումը, գազափոխանակությունը, նյութափոխանակային գործընթացների կարգավորումը և մի շարք հորմոնների ու կենսաբանական ակտիվ նյութերի արտադրությունը։ Հետևաբար այդ համակարգի վիճակի փոփոխությունները կարող են էական նշանակություն ունենալ պտղի աճի և զարգացման համար։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից մեկը պտղապլացենտար համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի գնահատումն է հղիության չկայացման վտանգի պայմաններում։ Նման իրավիճակներում կարող են փոփոխվել արգանդի կծկողական ակտիվությունը, արյան շրջանառությունը, հորմոնային հավասարակշռությունը և նյութափոխանակային գործընթացները։ Այս փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ պլացենտայի աշխատանքի և պտղի կենսապահովման վրա, ուստի դրանց վաղ հայտնաբերումն ու գնահատումը կարևոր նշանակություն ունեն կլինիկական կառավարման համար։ Ուսումնասիրության առանձնահատկությունն այն է, որ ուշադրությունը կենտրոնացվում է ոչ միայն կլինիկական ախտանշանների, այլև նյութափոխանակային տեղաշարժերի վրա։ Նյութափոխանակության ցուցանիշները կարող են լրացուցիչ տեղեկություն տրամադրել օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի, պլացենտար փոխանակության և բուժման նկատմամբ արձագանքի վերաբերյալ։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով հղիության բարդությունը և դրա բուժումը կարող են ազդել մոր և պտղի միջև ֆիզիոլոգիական փոխհարաբերությունների վրա։ Պարտուսիստենը պատկանում է β₂-ադրենոմիմետիկների խմբին և պատմականորեն կիրառվել է արգանդի հարթ մկանների կծկումները նվազեցնելու նպատակով։ Դրա օգտագործումը հիմնված է β₂-ադրեներգիկ ընկալիչների ակտիվացման և արգանդի մկանային հյուսվածքի թուլացման վրա։ Այդ ազդեցությունը կարող է նպաստել արգանդի կծկողական ակտիվության նվազեցմանը և, համապատասխան կլինիկական ցուցումների դեպքում, հղիության պահպանմանն ուղղված բուժական միջոցառումների իրականացմանը։ Միաժամանակ β₂-ադրենոմիմետիկների ազդեցությունը կարող է տարածվել նաև այլ ֆիզիոլոգիական համակարգերի վրա, ինչի պատճառով դրանց կիրառման ընթացքում կարևոր է գնահատել ոչ միայն հիմնական բուժական ազդեցությունը, այլև նյութափոխանակային և սրտանոթային հնարավոր փոփոխությունները։ Հետազոտության կենտրոնական հարցերից մեկը կարող է լինել բուժման ընթացքում պտղապլացենտար համակարգի ֆունկցիոնալ ցուցանիշների փոփոխության գնահատումը։ Այդ նպատակով նմանատիպ ուսումնասիրություններում կարող են կիրառվել կլինիկական դիտարկում, կենսաքիմիական հետազոտություններ, հորմոնային ցուցանիշների գնահատում և պտղի վիճակի գործիքային վերահսկում։ Ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել բուժման արդյունավետության և հնարավոր ֆիզիոլոգիական հետևանքների վերաբերյալ։ Կարևոր է նաև մոր և պտղի օրգանիզմների փոխկապակցվածության դիտարկումը։ Պլացենտան գործում է որպես միջնորդ օղակ, որի միջոցով մոր օրգանիզմի նյութափոխանակային և հորմոնային փոփոխությունները կարող են ազդել պտղի ներարգանդային միջավայրի վրա։ Հետևաբար մայրական նյութափոխանակության ցուցանիշների փոփոխությունների և պտղի վիճակի միջև հնարավոր կապերի ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել հղիության բարդությունների պաթոֆիզիոլոգիական մեխանիզմների ավելի լավ ընկալմանը։ Աշխատության կարևոր ուղղություն կարող է լինել նաև բուժման ֆոնի վրա ածխաջրային, լիպիդային և էներգետիկ փոխանակության փոփոխությունների ուսումնասիրությունը։ Բետա-ադրեներգիկ համակարգի ակտիվացումը կարող է ազդել նյութափոխանակային մի շարք գործընթացների վրա, ուստի բուժման ընթացքում կենսաքիմիական ցուցանիշների փոփոխությունների գնահատումը հնարավորություն է տալիս պարզելու դեղամիջոցի համակարգային ազդեցության առանձնահատկությունները։ Այս տվյալները կարող են լրացնել կլինիկական դիտարկումները և օգնել հասկանալու բուժման ընթացքում արձանագրվող ֆիզիոլոգիական փոփոխությունների բնույթը։ Պտղի վիճակի գնահատումը ևս ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է։ Պտղի աճի և զարգացման համապատասխանությունը հղիության ժամկետին, սրտի գործունեությունը, շարժողական ակտիվությունը և պտղապլացենտար արյան շրջանառության ցուցանիշները կարող են օգտագործվել որպես պտղի ներարգանդային վիճակի գնահատման միջոցներ։ Այդ ցուցանիշների դինամիկ դիտարկումը հնարավորություն է տալիս պարզելու՝ արդյոք բուժման ընթացքում պահպանվում է պտղի բավարար կենսապահովումը և արդյոք պլացենտար համակարգի գործունեության մեջ առաջանում են կլինիկական նշանակություն ունեցող փոփոխություններ։ Ուսումնասիրության արժեքը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ հղիության պահպանմանն ուղղված բուժումը պետք է դիտարկել մոր և պտղի անվտանգության համատեքստում։ Դեղաբուժական միջամտությունը նպատակ ունի նվազեցնել արգանդի կծկողական ակտիվությունը, սակայն ցանկացած համակարգային դեղամիջոց կարող է առաջացնել նաև լրացուցիչ ֆիզիոլոգիական փոփոխություններ։ Այդ պատճառով արդյունավետության և անվտանգության համատեղ գնահատումը կարևոր է բուժման ռիսկ-օգուտ հարաբերակցության ճիշտ ընկալման համար։ Հետազոտությունը կարող է նաև անդրադառնալ այն հարցին, թե արդյոք նյութափոխանակային փոփոխությունները կապված են հղիության բարդության ծանրության կամ բուժման տևողության հետ։ Եթե որոշ ցուցանիշների փոփոխությունները հետևողականորեն կապված են կլինիկական վիճակի հետ, դրանք կարող են դիտարկվել որպես լրացուցիչ կենսաբանական ցուցիչներ՝ հիվանդների վիճակը վերահսկելու կամ բուժման ընթացքը գնահատելու համար։ Սակայն նման ցուցանիշների կիրառելիությունը պահանջում է համապատասխան կլինիկական և վիճակագրական հիմնավորում։ Թեման պատմական բժշկագիտական տեսանկյունից ևս հետաքրքիր է, քանի որ պարտուսիստենի նման β₂-ադրենոմիմետիկները նախկինում լայնորեն ուսումնասիրվել և կիրառվել են տոկոլիտիկ նպատակներով, մինչդեռ ժամանակակից մանկաբարձական պրակտիկայում դրանց կիրառման մոտեցումները զգալիորեն վերանայվել են՝ հաշվի առնելով արդյունավետության և անվտանգության վերաբերյալ նոր տվյալները։ Հետևաբար աշխատանքը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել նաև մանկաբարձության բուժական մեթոդների զարգացման պատմությունը և տարբեր ժամանակաշրջանների կլինիկական մոտեցումները հասկանալու համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է մանկաբարձական կլինիկան, պերինատոլոգիան, պաթոֆիզիոլոգիան և կենսաքիմիան՝ ուսումնասիրելով հղիության չկայացման վտանգի պայմաններում պտղապլացենտար համակարգի վիճակը և β₂-ադրենոմիմետիկ բուժման ֆոնի վրա առաջացող նյութափոխանակային փոփոխությունները։ Աշխատանքի հիմնական արժեքը մոր, պլացենտայի և պտղի փոխկապակցված ֆունկցիոնալ համակարգի ամբողջական դիտարկման մեջ է, իսկ թեման կարող է հետաքրքրել մանկաբարձ-գինեկոլոգներին, պերինատոլոգներին, ֆիզիոլոգներին, կենսաքիմիկոսներին, բժշկական հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Քաղաքագիտություն

Այս նյութը վերաբերում է 2020 թվականի սեպտեմբերին Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ ռազմական գործողությունների սրմանը և միջազգային հանրության՝ հատկապես ՄԱԿ-ի կողմից հրադադարի ու բանակցությունների վերսկսման կոչերին։ Հրապարակման համաձայն՝ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը կողմերին կոչ էր արել անհապաղ դադարեցնել ռազմական գործողությունները, նվազեցնել լարվածությունը և առանց նախապայմանների վերադառնալ բանակցային գործընթացին։ Նյութում ներկայացվում են Հայաստանի և Ադրբեջանի իշխանությունների տարբեր դիրքորոշումները ռազմական գործողությունների պատճառների և բանակցային գործընթացի վերաբերյալ։ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը պնդում էր, որ բանակցությունների առաջընթացին խոչընդոտում է հայկական կողմի դիրքորոշումը, մինչդեռ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարում էր, որ ռազմական գործողությունների պայմաններում բանակցությունների վարումը դժվար է և ընդգծում էր փոխզիջման անհրաժեշտությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Փաշինյանի այն գնահատականին, որ Ադրբեջանի գործողությունները Հայաստանի և հայ ժողովրդի համար ընկալվում էին որպես «գոյաբանական սպառնալիք»։ Հոդվածը նաև անդրադառնում է հակամարտության միջազգային հարթությանը՝ ՄԱԿ-ի, Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի և Թուրքիայի դիրքորոշումներին ու հնարավոր միջնորդական դերերին։ Նյութում ընդգծվում է, որ ռազմական գործողությունների շարունակությունը կարող էր ընդլայնել հակամարտության աշխարհագրությունը և ներգրավել տարածաշրջանային այլ պետությունների, ինչն էլ ավելի էր մեծացնում դիվանագիտական կարգավորման անհրաժեշտությունը։ Ընդհանուր առմամբ, հրապարակումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել 2020 թվականի պատերազմի սկզբնական փուլը, Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև բանակցային հակասությունները, միջազգային կազմակերպությունների արձագանքը և ռազմական էսկալացիայի պայմաններում խաղաղ կարգավորման փորձերը։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է վաղ միջնադարյան հայ եկեղեցական պատմության կարևոր սկզբնաղբյուրներից մեկի աղբյուրագիտական, պատմագիտական և դավանաբանական քննությանը՝ այն դիտարկելով VII դարի վերջի և VIII դարի սկզբի կրոնաեկեղեցական հարաբերությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում աղբյուրի հաղորդած տեղեկությունների պատմական արժեքի գնահատումն է, դրա ստեղծման միջավայրի, հեղինակային դիրքորոշման, նպատակադրումների և եկեղեցական բանավեճերի հետ ունեցած կապերի բացահայտումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայ-քաղկեդոնական հարաբերությունների արտացոլմանը, Հայոց եկեղեցու դավանական դիրքորոշումների ներկայացմանը և Բյուզանդական եկեղեցական քաղաքականության հետ առնչվող հարցերին։ Աղբյուրը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պատմական դեպքերի մասին տեղեկություններ պահպանած բնագիր, այլև որպես որոշակի դավանական միջավայրում ձևավորված երկ, որի հաղորդումները պահանջում են քննադատական համադրում այլ ժամանակակից կամ ժամանակագրորեն մոտ հայկական, հունական, ասորական և հարակից աղբյուրների տվյալների հետ։ Քննվում են եկեղեցական ժողովների, հոգևորականության, դավանական հակասությունների, եկեղեցական հաղորդակցության և տարբեր քրիստոնեական ուղղությունների փոխհարաբերությունների վերաբերյալ տեղեկությունները՝ պարզելու դրանց հավաստիության աստիճանն ու պատմագիտական նշանակությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև բնագրի կառուցվածքի, ժամանակագրական շերտերի, պատմողական սկզբունքների և օգտագործված եկեղեցաքաղաքական եզրաբանության ուսումնասիրությունը։ Աղբյուրագիտական քննությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու պատմական հիշողության, դավանական մեկնաբանության և հեղինակի գաղափարական դիրքորոշման ազդեցությունները՝ խուսափելով երկի հաղորդումները որպես ամբողջովին չեզոք պատմագրություն ընկալելուց։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև բնագրի ձեռագրական ավանդությանը, պահպանման պատմությանը, լեզվական տարբերակներին և գիտական շրջանառության մեջ դրա մեկնաբանությունների զարգացմանը։ Այլ սկզբնաղբյուրների հետ համադրությունը նպաստում է վաղ միջնադարյան Հայաստանի եկեղեցական կյանքի, քրիստոսաբանական վեճերի և տարածաշրջանի եկեղեցիների միջև հարաբերությունների առավել ամբողջական վերակազմությանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է աղբյուրագիտության, եկեղեցական պատմության, պատմագրության և դավանաբանության մեթոդները՝ բացահայտելով տվյալ սկզբնաղբյուրի նշանակությունը Հայոց եկեղեցու վաղ միջնադարյան պատմության ուսումնասիրության համար։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բիզնես ինկուբատորների դերի և նշանակության ուսումնասիրությանը՝ փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացմանն ուղղված պետական ու մասնավոր աջակցության համակարգի համատեքստում։ Աշխատությունում վերլուծվում են բիզնես ինկուբատորների գործունեության սկզբունքները, միջազգային փորձը, դրանց կողմից մատուցվող խորհրդատվական, կրթական, ֆինանսական և կազմակերպչական ծառայությունները, ինչպես նաև նորաստեղծ և զարգացող ձեռնարկությունների մրցունակության բարձրացման գործում դրանց ազդեցությունը։ Հեղինակը գնահատում է Հայաստանի ձեռնարկատիրական միջավայրի առանձնահատկությունները, գործող աջակցության ծրագրերի արդյունավետությունը, առկա խնդիրներն ու զարգացման հեռանկարները՝ առաջարկելով փոքր և միջին բիզնեսի խթանման, նորարարության զարգացման և ձեռնարկատիրական ենթակառուցվածքների կատարելագործմանն ուղղված գործնական առաջարկություններ։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում տնտեսագիտության, բիզնեսի կառավարման, պետական կառավարման, ձեռնարկատիրության զարգացման և տնտեսական քաղաքականության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և որոշում կայացնողների համար։

Գյուղատնտեսություն

Գյուղատնտեսության էկոնոմիկա աշխատությունը նվիրված է գյուղատնտեսության տնտեսագիտության հիմնական սկզբունքներին, մեթոդներին և տեխնոլոգիաներին, որոնք կարևոր են այս ոլորտի արդյունավետ զարգացման համար։ Հեղինակներ Հակոբյան Լ.Լ. և Ճեպեճյան Շ. Ա.-ն գիրքում ներկայացնում են գյուղատնտեսական արտադրության և դրա կառավարման հիմնադրույթները՝ մանրամասն վերլուծելով ինչպես գյուղատնտեսական արտադրանքի արտադրական գործընթացները, այնպես էլ այն տնտեսական գործոնները, որոնք ազդում են այս ոլորտի զարգացմանը։ Աշխատությունը ընդգրկում է գյուղատնտեսության ֆինանսական և տնտեսական տեսանկյունից բոլոր կարևոր թեմաները՝ արտադրողականության բարձրացման մեթոդներ, ռեսուրսների օպտիմալ օգտագործում, աշխատուժի կազմակերպում, գյուղատնտեսական արտադրանքի շուկա և գնագոյացում, ինչպես նաև գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների ներդրման առանձնահատկությունները։ Գրքում ներկայացված են նաև գյուղատնտեսության զարգացման խոչընդոտները և հնարավոր լուծումներ՝ հաշվի առնելով տեղական և միջազգային տնտեսական պայմանները։ Հեղինակները հատուկ ուշադրություն են դարձնում գյուղատնտեսության մոդեռնիզացմանը, որի համար անհրաժեշտ են նորագույն տեխնոլոգիաներ, արդյունավետ կառավարման համակարգեր և պետական աջակցության քաղաքականություն։ Նրանք քննարկում են նաև գյուղատնտեսության միջուկային բնույթը՝ որպես երկրի տնտեսական անվտանգության կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատությունը առանձնանում է իր գործնական ուղղվածությամբ՝ ներառելով գործնական օրինակներ, մաթեմատիկական մոդելներ և վիճակագրական տվյալներ, որոնք օգնում են հասկանալու գյուղատնտեսության տնտեսական զարգացումը և դրա համար առկա ռեսուրսների գործարկումը։ Այն օգտակար է ինչպես գյուղատնտեսական տնտեսությունների ղեկավարներին, այնպես էլ տնտեսագիտության, գյուղատնտեսության և բնական ռեսուրսների կառավարման ոլորտի ուսանողներին։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Ռուսաստանի Դաշնության և Եվրոպական միության փոխհարաբերությունների համատեքստում ինտեգրացիոն քաղաքականության ձևավորման, զարգացման և իրականացման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են միջազգային ինտեգրացիոն գործընթացների քաղաքական, տնտեսական, իրավական և ինստիտուցիոնալ առանձնահատկությունները, տարածաշրջանային համագործակցության մեխանիզմները, ինչպես նաև Ռուսաստանի և Եվրոպական միության միջև հարաբերությունների զարգացման վրա ազդող ներքին ու արտաքին գործոնները։ Անդրադարձ է կատարվում եվրոպական ինտեգրման պատմական նախադրյալներին, Եվրոպական միության ձևավորման և ընդլայնման հիմնական փուլերին, դրա քաղաքական ու տնտեսական կառավարման համակարգին և միջազգային հարաբերություններում ունեցած դերակատարությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության եվրոպական ուղղությանը, եվրոպական կառույցների հետ համագործակցության ձևերին, փոխադարձ տնտեսական շահերին և ռազմավարական առաջնահերթություններին։ Քննարկվում են Ռուսաստանի և Եվրոպական միության հարաբերությունների զարգացման տարբեր փուլերը, համագործակցության ինստիտուցիոնալ հիմքերը, քաղաքական երկխոսության առանձնահատկությունները և փոխադարձ վստահության ձևավորման ու պահպանման դժվարությունները։ Կարևորվում է ինտեգրացիոն քաղաքականության ազդեցությունը միջազգային տնտեսական հարաբերությունների, արտաքին առևտրի, ներդրումային համագործակցության, էներգետիկ անվտանգության, տրանսպորտային հաղորդակցությունների և տեխնոլոգիական փոխանակումների վրա։ Ուսումնասիրվում են եվրոպական և եվրասիական ինտեգրացիոն մոդելների առանձնահատկությունները, դրանց կազմակերպական կառուցվածքները, իրավական կարգավորման սկզբունքները և տարածաշրջանային տնտեսական համագործակցության զարգացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հետխորհրդային տարածքում ինտեգրացիոն գործընթացների ձևավորմանը, Ռուսաստանի նախաձեռնությամբ զարգացող տարածաշրջանային միավորումներին և դրանց փոխհարաբերություններին եվրոպական ինտեգրման նախագծերի հետ։ Առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում Եվրոպական միության ընդլայնման, Արևելյան գործընկերության, հարևանության քաղաքականության և հետխորհրդային պետությունների արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների հետ կապված հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են տարբեր ինտեգրացիոն համակարգերի միջև տնտեսական և քաղաքական շահերի համընկնման ու հակասության հնարավորությունները, տարածաշրջանային մրցակցության պատճառները և համագործակցության սահմանափակումները։ Կարևորվում են միջազգային իրավունքի սկզբունքները, պետական ինքնիշխանության պահպանման հարցերը, ազգային շահերի և վերազգային կառավարման մեխանիզմների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև ինտեգրացիոն կառույցների շրջանակում որոշումների ընդունման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են նաև անվտանգության քաղաքականության, միջազգային հակամարտությունների, աշխարհաքաղաքական մրցակցության և տնտեսական փոխկախվածության ազդեցությունները ռուս-եվրոպական հարաբերությունների վրա։ Ուշադրություն է հատկացվում էներգետիկ համագործակցության ռազմավարական նշանակությանը, բնական պաշարների մատակարարման և սպառման փոխկապակցվածությանը, էներգետիկ շուկաների կարգավորման խնդիրներին և տնտեսական շահերի քաղաքականացման հնարավոր հետևանքներին։ Անդրադարձ է կատարվում նաև քաղաքական տարաձայնությունների, տնտեսական սահմանափակումների, դիվանագիտական հակասությունների և միջազգային ճգնաժամերի պայմաններում ինտեգրացիոն քաղաքականության իրականացման դժվարություններին։ Ուսումնասիրվում են Ռուսաստանի և Եվրոպական միության հարաբերությունների զարգացման հնարավոր մոդելները, համագործակցության և մրցակցության փոխհարաբերությունները, բազմակողմ դիվանագիտության նշանակությունը և միջազգային կազմակերպությունների դերը տարածաշրջանային կայունության ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գլոբալացման և տարածաշրջայնացման գործընթացների փոխազդեցությանը, տնտեսական ինտեգրման և քաղաքական ինքնուրույնության միջև հավասարակշռության որոնմանը, ինչպես նաև միջազգային հարաբերությունների համակարգում ուժային կենտրոնների փոխհարաբերությունների փոփոխություններին։ Աշխատության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ հասկանալու Ռուսաստանի և Եվրոպական միության հարաբերությունների բարդ կառուցվածքը, ինտեգրացիոն քաղաքականության իրականացման քաղաքական ու տնտեսական խոչընդոտները և տարածաշրջանային համագործակցության զարգացման վրա ազդող գործոնները։ Այն կարևոր նշանակություն ունի միջազգային հարաբերությունների տեսության, քաղաքագիտության, աշխարհաքաղաքականության, եվրոպագիտության և տարածաշրջանային ինտեգրացիոն գործընթացների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, միջազգայնագետների, դիվանագետների, տնտեսագետների, եվրոպագիտության և ռուսաստանյան արտաքին քաղաքականության հետազոտողների, ուսանողների, դասախոսների, ինչպես նաև միջազգային ինտեգրման, տարածաշրջանային անվտանգության և Ռուսաստանի ու Եվրոպական միության փոխհարաբերությունների հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։