Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Religion

    Два дома Армянской церкви. Невский пр., 40-42

    Պատմաճարտարապետական և հայագիտական բնույթի այս աշխատությունը նվիրված է Սանկտ Պետերբուրգի Նևսկի պողոտայի 40 և 42 հասցեներում գտնվող Հայ առաքելական եկեղեցուն պատկանող երկու պատմական շենքերի կառուցման, զարգացման և մշակութային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Մ. Ս. Կրուգլիկովայի հեղինակած հրատարակությունը ներկայացնում է XVIII դարի վերջին ձևավորված ճարտարապետական համալիրի պատմությունը, որի կենտրոնական կառույցը Սուրբ Եկատերինա հայկական եկեղեցին է։ Քննության են առնվում շենքերի կառուցման պատմական նախադրյալները, ճարտարապետական առանձնահատկությունները և դրանց կապը Սանկտ Պետերբուրգի հայ համայնքի հասարակական ու կրոնական կյանքի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ճարտարապետ Յուրի Ֆելտենի նախագծային գործունեությանը, շենքերի պատմական նշանակությանը և քաղաքային ճարտարապետական միջավայրում դրանց զբաղեցրած տեղին։ Դիտարկվում են եկեղեցապատկան բնակելի և եկամտաբեր շենքերի տնտեսական նշանակությունը, դրանց օգտագործման առանձնահատկությունները և եկեղեցական հաստատությունների ֆինանսական ապահովման գործում ունեցած դերը։ Անդրադարձ է կատարվում Սանկտ Պետերբուրգի հայ համայնքի պատմությանը, հայկական հոգևոր և մշակութային ժառանգության պահպանմանը, ինչպես նաև հայ-ռուսական պատմամշակութային առնչություններին։ Հրատարակությունը ներառում է պատկերազարդ նյութեր և ներկայացնում պատմական շինությունները որպես քաղաքի ճարտարապետական ու մշակութային ժառանգության բաղկացուցիչ մաս։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ճարտարապետության պատմության, հայագիտության, եկեղեցական պատմության, մշակութային ժառանգության պահպանության և Ռուսաստանի հայ համայնքների պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-10-08
    Два дома Армянской церкви. Невский пр., 40-42
    Online

    Chemistry

    Սիլիկոնային պոլիմերների հիման վրա կոմպոզիտների սինթեզի և սորբցիոն հատկությունների ուսումնասիրություն

    Աշխատությունը նվիրված է սիլիկոնային պոլիմերների հիման վրա կոմպոզիտային նյութերի ստացման և դրանց սորբցիոն հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել պոլիմերային մատրիցի և տարբեր բաղադրիչների համադրման ազդեցությունը ստացված կոմպոզիտների կառուցվածքի, ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի և տարբեր նյութերի կլանման կարողության վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են սիլիկոնային պոլիմերների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց քիմիական և ջերմային կայունությունը, մակերևութային հատկությունները և կոմպոզիտների ձևավորման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կոմպոզիտների սինթեզի պայմաններին՝ բաղադրիչների հարաբերակցությանը, մշակման եղանակին, ջերմաստիճանին և այլ գործոններին, որոնք կարող են որոշել վերջնական նյութի կառուցվածքն ու հատկությունները։ Ստացված նյութերի ուսումնասիրության միջոցով կարող են գնահատվել դրանց խտությունը, ծակոտկենությունը, մակերևույթի բնութագրերը, մեխանիկական և ջերմային կայունությունը, ինչպես նաև քիմիական միջավայրերի նկատմամբ դիմադրողականությունը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է սորբցիոն հատկությունների հետազոտությունը՝ պարզելու համար, թե կոմպոզիտներն ինչ արդյունավետությամբ են կլանում գազային կամ լուծված նյութերը և ինչպես են այդ գործընթացի վրա ազդում նյութի կառուցվածքն ու արտաքին պայմանները։ Կարող են ուսումնասիրվել սորբցիայի արագությունը, հավասարակշռային կլանումը, ջերմաստիճանի և կոնցենտրացիայի ազդեցությունը, ինչպես նաև սորբցիոն գործընթացի կինետիկական և հավասարակշռային օրինաչափությունները։ Հետազոտությունը կարող է ներառել տարբեր կոմպոզիտային նմուշների համեմատական վերլուծություն՝ առավել բարձր սորբցիոն ակտիվություն և ընտրողականություն ունեցող նյութերի բացահայտման նպատակով։ Կարևոր է նաև սորբցիոն հատկությունների և կոմպոզիտների կառուցվածքային պարամետրերի միջև կապի ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս նպատակային կերպով կարգավորել նյութի հատկությունները։ Ստացված արդյունքները կարող են նպաստել սիլիկոնային պոլիմերների հիմքով նոր ֆունկցիոնալ կոմպոզիտների մշակմանը և դրանց կիրառական ներուժի գնահատմանը։ Նման նյութերը կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել տարբեր միջավայրերից անցանկալի բաղադրիչների հեռացման, սորբցիոն և ֆիլտրացիոն համակարգերի, քիմիական տեխնոլոգիայի, շրջակա միջավայրի պաշտպանության և հատուկ նշանակության նյութերի մշակման ոլորտներում։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել պոլիմերների քիմիայի, նյութագիտության, ֆիզիկական քիմիայի և քիմիական տեխնոլոգիայի մասնագետներին, հետազոտողներին, ինժեներներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։

    Updated: 2026-09-20
    Սիլիկոնային պոլիմերների հիման վրա կոմպոզիտների սինթեզի և սորբցիոն հատկությունների ուսումնասիրություն
    Online

    Other Subjects

    Մորմազգի բանջարանոցային մշակաբույսերին վնասող լվիճները Արագածոտնի մարզում և պայքարի միջոցառումների մշակումը հիմնական տեսակների դեմ

    Աշխատությունը նվիրված է Արագածոտնի մարզում մորմազգիների ընտանիքին պատկանող բանջարանոցային մշակաբույսերի վրա տարածված լվիճների տեսակային կազմի, կենսաբանական առանձնահատկությունների, տարածվածության և բույսերին հասցվող վնասի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում վնասատուների հայտնաբերումն ու տեսակային տարբերակումը, դրանց զարգացման սեզոնային ընթացքը, տարածման առանձնահատկությունները և մշակաբույսերի հետ փոխհարաբերություններն են։ Քննվում է, թե բնական և գյուղատնտեսական միջավայրի տարբեր գործոններն ինչպես կարող են անդրադառնալ լվիճների պոպուլյացիաների ձևավորման, բազմացման և տարածման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հիմնական վնասակար տեսակների տնտեսական նշանակության գնահատմանը, քանի որ դրանց գործունեությունը կարող է ազդել բույսերի աճի, զարգացման, բերքատվության և ստացվող արտադրանքի որակի վրա։ Կարևորվում է նաև լվիճների՝ բույսերի հիվանդությունների տարածման գործընթացներում հնարավոր մասնակցությունը, ինչի պատճառով դրանց ուսումնասիրությունը դիտարկվում է ոչ միայն միջատաբանական, այլև բույսերի ընդհանուր պաշտպանության տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել դաշտային դիտարկումները, վնասատուների տեսակային որոշումը, դրանց տարածվածության և բնակեցվածության գնահատումը, ինչպես նաև տարբեր մշակաբույսերի նկատմամբ վնասակարության համեմատական ուսումնասիրությունը։ Պայքարի միջոցառումների մշակումը դիտարկվում է բույսերի ինտեգրված պաշտպանության սկզբունքների շրջանակում՝ կարևորելով վնասատուների պարբերական դիտարկումը, ագրոտեխնիկական և կենսաբանական մոտեցումների համադրումը, բնական կարգավորիչ գործոնների պահպանումը և անհրաժեշտության դեպքում համապատասխան պաշտպանական միջոցների հիմնավորված ընտրությունը։ Այս մոտեցման նպատակն է ոչ միայն նվազեցնել վնասատուների ազդեցությունը, այլև սահմանափակել շրջակա միջավայրի վրա ավելորդ ծանրաբեռնվածությունը և նպաստել բանջարաբուծության կայուն կազմակերպմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է կարևոր տեղեկություններ տրամադրել նաև մարզի ագրոէկոլոգիական պայմաններում վնասատուների տարածման առանձնահատկությունների վերաբերյալ և հիմք ծառայել մոնիթորինգի ու կանխարգելիչ միջոցառումների կատարելագործման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գյուղատնտեսական միջատաբանության, բույսերի պաշտպանության, բանջարաբուծության և ագրոէկոլոգիայի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գիտականորեն գնահատել վնասատուների նշանակությունը և ձևավորել հիմնական տեսակների վերահսկման արդյունավետ ու բնապահպանական տեսանկյունից հիմնավորված համակարգ։

    Updated: 2026-09-24
    Մորմազգի բանջարանոցային մշակաբույսերին վնասող լվիճները Արագածոտնի մարզում և պայքարի միջոցառումների մշակումը հիմնական տեսակների դեմ
    Online

    History

    Հիշարժան տարեթվեր 1982: Հոկտեմբեր, նոյեմբեր, դեկտեմբեր

    Հրատարակությունը ներկայացնում է 1982 թվականի հոկտեմբեր, նոյեմբեր և դեկտեմբեր ամիսներին համապատասխանող հիշարժան տարեթվերի և նշանակալի իրադարձությունների վերաբերյալ համակարգված տեղեկություններ։ Այն նախատեսված է որպես տեղեկատու նյութ՝ տարբեր ժամանակաշրջանների պատմական, հասարակական, մշակութային, գիտական և քաղաքական կարևոր իրադարձությունները, նշանավոր գործիչների ծննդյան կամ մահվան տարեթվերը և այլ նշանակալի ամսաթվեր արագ գտնելու ու օգտագործելու համար։ Նման հրատարակությունները հնարավորություն են տալիս մեկտեղված ձևով պատկերացում կազմել տվյալ ամիսների ընթացքում նշվող հոբելյանների և պատմական հիշատակի օրերի մասին՝ դրանք կապելով համապատասխան անձանց, իրադարձությունների և մշակութային երևույթների հետ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանների և մշակութային հաստատությունների աշխատակիցներին՝ ցուցահանդեսներ, գրական-երաժշտական երեկոներ, թեմատիկ միջոցառումներ, հիշատակի օրեր և տեղեկատվական անկյուններ կազմակերպելիս։ Այն կարող է կիրառվել նաև ուսուցիչների, դասախոսների, ուսանողների և աշակերտների կողմից՝ պատմության, գրականության, արվեստի, գիտության և հասարակական կյանքի վերաբերյալ թեմատիկ աշխատանքների ու միջոցառումների նախապատրաստման ժամանակ։ Հրատարակության մատենագիտական-տեղեկատու բնույթը այն դարձնում է գործնական աղբյուր, որտեղ ժամանակագրական սկզբունքով համախմբված տեղեկությունները կարող են ծառայել ինչպես արագ տեղեկություն ստանալու, այնպես էլ հետագա ուսումնասիրության համար անհրաժեշտ թեմաների և անձանց ընտրության հիմք։ 1982 թվականի վերջին երեք ամիսներին նվիրված այս թողարկումը, հետևաբար, կարող է դիտարկվել որպես ժամանակաշրջանի հիշարժան ամսաթվերի և մշակութային-պատմական հիշողության կազմակերպման համար նախատեսված մասնագիտացված տեղեկատու։

    Updated: 2026-09-13
    Հիշարժան տարեթվեր 1982: Հոկտեմբեր, նոյեմբեր, դեկտեմբեր
    Online

    History

    Ազգային ժողովի արձանագրություններ

    Հրատարակությունը ժողովական փաստաթղթերի ընդարձակ ժողովածու է, որն ամփոփում է Ազգային ժողովի գործունեությանն առնչվող արձանագրություններն ու պաշտոնական գրառումները։ Այն կարևոր սկզբնաղբյուր է 19-րդ դարի հայ հասարակական և քաղաքական կյանքի, ազգային հաստատությունների ձևավորման ու գործունեության, ինչպես նաև համայնքային ինքնակառավարման համակարգի ուսումնասիրության համար։ Արձանագրությունները հնարավորություն են տալիս ծանոթանալու ժողովի օրակարգային հարցերին, քննարկումների ընթացքին, մասնակիցների արտահայտած տեսակետներին, ներկայացված առաջարկություններին և ընդունված որոշումներին։ Դրանց միջոցով կարելի է ուսումնասիրել համայնքային կառավարման տարբեր ոլորտները, հասարակական խնդիրների քննարկման ձևերը, վարչական կազմակերպման սկզբունքներն ու ներկայացուցչական մարմնի դերակատարությունը հայության կյանքում։ Ժողովածուի փաստաթղթային բնույթը հատկապես կարևոր է պատմական հետազոտությունների համար, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս ոչ միայն ընդհանուր պատկերացում կազմելու ժամանակաշրջանի հասարակական իրադրության մասին, այլև հետևելու առանձին հարցերի քննարկման հաջորդականությանը և որոշումների կայացման գործընթացներին։ Այն արժեքավոր նյութ է հայ քաղաքական մտքի, ազգային հաստատությունների պատմության, հայ համայնքի կազմակերպական կյանքի և 19-րդ դարի հասարակական հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-11-03
    Ազգային ժողովի արձանագրություններ
    Online

    Political Science

    ԱՐՏԱԿԱՐԳ ԻՐԱՎԻՃԱԿՆԵՐԻ ԵՒ ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՆԱՀԱՐՑԵՐ

    Այս գիրքը ուսումնական և կիրառական բնույթի աշխատություն է, որը նվիրված է արտակարգ իրավիճակների կառավարման և քաղաքացիական պաշտպանության հիմունքներին։ Այն ներկայացնում է այն հիմնական մոտեցումները, որոնք անհրաժեշտ են բնական, տեխնածին և սոցիալական վտանգների դեպքում ճիշտ գործողությունների կազմակերպման համար։ Գրքում քննարկվում են արտակարգ իրավիճակների տեսակները՝ երկրաշարժեր, ջրհեղեղներ, հրդեհներ, արդյունաբերական վթարներ և այլ վտանգավոր երևույթներ։ Ներկայացվում են դրանց կանխարգելման, ռիսկերի նվազեցման և հետևանքների վերացման հիմնական միջոցները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում քաղաքացիական պաշտպանության համակարգին՝ բնակչության իրազեկման, տարհանման կազմակերպման, անվտանգության կանոնների պահպանման և արտակարգ պայմաններում վարքագծի ճիշտ ձևերի վրա։ Գիրքը նաև ընդգրկում է գործնական խորհուրդներ՝ ինչպես գործել արտակարգ իրավիճակներում, ինչպես պաշտպանվել վտանգներից և ինչպես կազմակերպել օգնություն և փրկարարական աշխատանքներ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևոր է ինչպես ուսանողների, այնպես էլ լայն հանրության համար, քանի որ նպաստում է անվտանգության մշակույթի ձևավորմանը և արտակարգ իրավիճակներում ճիշտ կողմնորոշմանը։

    Updated: 2026-09-23
    ԱՐՏԱԿԱՐԳ ԻՐԱՎԻՃԱԿՆԵՐԻ ԵՒ ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՆԱՀԱՐՑԵՐ