Биологические основы и принципы использования естественных популяций насекомых и их разведение в искусственных условиях для промышленных целей (на примере араратской кошенили Porphyrophora hamelii Brandt (Homoptera, Coccinea)

Other Subjects

Այս աշխատանքը վերաբերում է ոչխարաբուծության ոլորտում իրականացվող սելեկցիոն և բուծական աշխատանքներին՝ ուղղված Մարտունու տիպի հայկական կիսակոպտաբուրդ ոչխարի նոր արտադրողական ուղղության ստեղծմանը և դրա հետագա կատարելագործման հնարավորություններին։ Հետազոտությունը կենտրոնանում է տեղական ոչխարների գենետիկական պաշարների օգտագործման վրա՝ նպատակ ունենալով ձևավորել կայուն, կլիմայական պայմաններին հարմարվող և բարձր արտադրողականությամբ կենդանիների տիպ, որը կհամատեղի մսային և բրդային հատկանիշները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բուծման ընտրության մեթոդներին, զուգավորման սխեմաներին և ժառանգական հատկությունների ամրապնդման գործընթացներին, որոնք թույլ են տալիս աստիճանաբար ձևավորել ցանկալի արտադրողական տիպը։ Աշխատանքը վերլուծում է նաև կերակրման պայմանների, պահման տեխնոլոգիաների և անասնաբուժական վերահսկողության դերը կենդանիների արտադրողականության և առողջության բարելավման գործում։ Ներկայացվում են նաև ցեղի հետագա կատարելագործման ուղիներ՝ ներառյալ գենետիկական ընտրության խստացումը, արտաքին ներմուծված ցեղերի հետ նպատակային խաչասերումը և արտադրական ցուցանիշների շարունակական մոնիթորինգը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևոր է գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացման, տեղական կենդանաբանական ռեսուրսների պահպանման և ոչխարաբուծության արդիականացման գործընթացում գիտական հիմքերի ձևավորման համար։

Culture

Սա Կիլիկյան Հայաստանի միջնադարյան գրքարվեստի բացառիկ և բարձրարժեք հուշարձաններից է, որը պահպանվում է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում՝ 7651 համարի ներքո։ Ձեռագիրը ստեղծվել է XIII դարի վերջին քառորդում և առանձնանում է իր չափազանց հարուստ ու բազմազան պատկերազարդմամբ։ Այն հատկապես հայտնի է նրանով, որ նրա նկարազարդմանը մասնակցել են մի քանի վարպետներ, իսկ հետագա փուլում՝ 1320 թվականին, Սարգիս Պիծակը շարունակել և ավարտին է հասցրել ձեռագրի պատկերազարդումը։ Հիշատակարանի տեղեկություններից հայտնի է, որ Սեբաստիայի Ստեփանոս եպիսկոպոսը Կիլիկիայի Օշին արքայի հրամանով պալատական մատենադարանից ընտրել է այս ձեռագիրը և այն հանձնել Սարգիս Պիծակին՝ կիսատ մնացած պատկերազարդումն ավարտելու նպատակով։ Ձեռագրում արդեն իսկ առկա էին ավարտված, ուրվագծված և դեռևս չպատկերազարդված տեսարաններ, որոնց մի մասը Պիծակը լրացրել է գույներով, իսկ բաց թողնված հատվածները՝ նոր մանրանկարներով։ Ձեռագրի ամենանշանակալի առանձնահատկություններից մեկը մանրանկարների բացառիկ առատությունն է․ գրեթե բոլոր էջերը պատկերազարդված են, իսկ ընդհանուր առմամբ պահպանվել է ավելի քան 250 մանրանկար։ Դրանք ներկայացված են ոչ միայն ամբողջական էջերի, այլև տեքստի ներսում, լուսանցքներում, ֆրիզաձև շարքերով և միմյանց հետ սյուժետային կապ ունեցող պատկերային խմբերով։ Նման կառուցվածքը ձեռագիրը դարձնում է հատկապես արժեքավոր հայ միջնադարյան պատկերագրության և ձեռագրային ձևավորման ուսումնասիրության համար։ Մանրանկարների խորքերում օգտագործված են ոսկեգույն, կարմիր, կապույտ և կանաչ երանգներ, որոնք ստեղծում են հարուստ և արտահայտիչ գունային միջավայր։ Հետազոտություններում նշվում է, որ XIII դարի կիլիկյան ձեռագրերում բնագրային մանրանկարները լայն տարածում էին ստացել, իսկ այս ձեռագրում դրանց կիրառությունը հասել է առանձնահատուկ կատարելության։ Պատկերազարդման համակարգի վրա նկատելի են տարբեր գեղարվեստական աղբյուրների ազդեցություններ։ Մանրանկարների մի մասը կապված է XI–XII դարերի բյուզանդական հարուստ պատկերազարդ ձեռագրերի ավանդույթի հետ, մասնավորապես՝ Ֆլորենցիայի Լաուրենցիանա գրադարանում պահպանվող ձեռագրի հետ, որից ուղղակիորեն ընդօրինակվել են մի շարք տեսարաններ։ Մյուս կարևոր աղբյուրը Հեթում Բ թագավորի Ճաշոցի պատկերագրական ավանդույթն է, որի ազդեցությունը դրսևորվում է ինչպես ֆրիզաձև, այնպես էլ ոսկե ֆոնով և ճարտարապետական տարրերով շրջանակված պատկերներում։ Ձեռագրի առանձնահատկությունն այն է, որ տարբեր նկարիչների ձեռագիրը նկատելի է պատկերների կատարման եղանակներում, գունային լուծումներում, կերպարների կառուցվածքում և կոմպոզիցիոն մոտեցումներում։ Սարգիս Պիծակի միջամտությունն առավել ակնհայտ է ավետարանիչների, առակների և այլաբանական պատկերների մի մասում։ Նրա արվեստին բնորոշ վառ գույները, նուրբ դիմագծերով մարդկային կերպարները և արտահայտիչ հայացքները կարևոր դեր են խաղում ձեռագրի ընդհանուր գեղարվեստական կերպարի ձևավորման գործում։ Ստեղծագործության նշանակությունը հատկապես մեծ է Կիլիկյան մանրանկարչության պատմության տեսանկյունից, քանի որ այն ներկայացնում է այդ դպրոցի պատկերագրական, տեխնիկական և գեղագիտական ավանդույթների բարդ փոխազդեցությունը։ Ձեռագիրը հետագայում ևս ունեցել է ազդեցություն․ Կիլիկյան մանրանկարչության օրինակները, այդ թվում այս ձեռագիրը, օգտագործվել են Ղրիմի հայկական մանրանկարչության դպրոցի վարպետների կողմից որպես նախօրինակ։ Հետազոտություններում նշվում է, որ Նիկողայոս Մելանավորը ամբողջությամբ կրկնօրինակել է այս ձեռագիրը՝ ստեղծելով դրա կարևոր վերարտադրությունը։ Այսպիսով, ձեռագիրը ոչ միայն XIII–XIV դարերի հայ գրքարվեստի բացառիկ նմուշ է, այլև կարևոր վկայություն Կիլիկյան Հայաստանի մշակութային միջավայրի, բյուզանդական և հայկական պատկերագրական ավանդույթների փոխազդեցության, ինչպես նաև միջնադարյան հայ մանրանկարիչների բարձր մասնագիտական վարպետության մասին։ Այն առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում արվեստաբանների, ձեռագրագետների, միջնադարյան մշակույթի պատմաբանների և հայկական մանրանկարչության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Medicine

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է պոլիպոզային ռինոսինուսիտների կլինիկական և իմունաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և դրանց բուժման արդյունավետության գնահատմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել հիվանդության կլինիկական դրսևորումների, իմունային համակարգի փոփոխությունների և կիրառվող բուժական մոտեցումների միջև առկա փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև հիմնավորել բուժման առավել նպատակահարմար մեթոդները։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել քթի և հարքթային խոռոչների երկարատև բորբոքային գործընթացները, լորձաթաղանթի փոփոխությունները և պոլիպների ձևավորմանը նպաստող գործոնները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հիվանդների կլինիկական վիճակի գնահատմանը՝ հաշվի առնելով քթային շնչառության դժվարությունը, քթի փակվածությունը, հոտառության նվազումը կամ կորուստը, քթային արտադրությունը և հիվանդության կրկնվող բնույթը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է իմունաբանական ցուցանիշների ուսումնասիրությունը, քանի որ պոլիպոզային ռինոսինուսիտների զարգացման և պահպանման գործընթացներում կարող են ներգրավված լինել տեղային և համակարգային իմունային մեխանիզմներ։ Աշխատանքում կարող են գնահատվել իմունային համակարգի տարբեր ցուցանիշներ, բորբոքային արձագանքի առանձնահատկությունները և դրանց փոփոխությունները բուժման ընթացքում։ Ստացված տվյալների համադրումը կլինիկական պատկերի հետ հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հիվանդության ընթացքի և բուժման նկատմամբ արձագանքի մասին։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են համեմատվել բուժման տարբեր մոտեցումներ՝ հաշվի առնելով հիվանդության ծանրությունը, կլինիկական դրսևորումները, կրկնությունների հաճախականությունը և իմունաբանական առանձնահատկությունները։ Բուժման արդյունավետության գնահատման ժամանակ կարևոր նշանակություն կարող է ունենալ ոչ միայն ախտանիշների նվազումը, այլև հիվանդության երկարաժամկետ վերահսկումը և կրկնությունների կանխարգելումը։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել դեղորայքային և վիրաբուժական բուժման փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև այն դեպքերին, երբ տարբեր բուժական մեթոդների համակցումը կարող է ապահովել ավելի կայուն արդյունք։ Հետազոտության մեջ կարող են կիրառվել կլինիկական զննման, էնդոսկոպիկ, լաբորատոր և իմունաբանական հետազոտության մեթոդներ, իսկ ստացված արդյունքները կարող են ենթարկվել վիճակագրական վերլուծության՝ տարբեր խմբերի միջև տարբերությունները գնահատելու համար։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել պոլիպոզային ռինոսինուսիտների ախտորոշման և բուժման անհատականացված մոտեցումների կատարելագործմանը՝ հաշվի առնելով յուրաքանչյուր հիվանդի կլինիկական և իմունաբանական առանձնահատկությունները։ Հետազոտությունը կարող է նաև կարևոր նշանակություն ունենալ հիվանդության կրկնությունների ռիսկի գնահատման, բուժման արդյունավետության կանխատեսման և երկարաժամկետ հսկողության ռազմավարությունների մշակման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է քիթ-կոկորդ-ականջաբանության և իմունաբանության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով առավել խորությամբ հասկանալ պոլիպոզային ռինոսինուսիտների զարգացման և բուժման մեխանիզմները և կատարելագործել այդ հիվանդությամբ պացիենտների բժշկական օգնության կազմակերպումը։

Other Subjects

Գիտամեթոդական պարբերականի այս թողարկումը ներկայացնում է գրադարանային և հարակից ոլորտների արդի խնդիրներին, զարգացման միտումներին և մասնագիտական փորձին նվիրված հոդվածների, գրախոսությունների ու հաղորդումների ժողովածու։ Այն նախատեսված է գրադարանագիտության, մատենագիտության, թանգարանագիտության և հումանիտար գիտությունների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։ Համարում ընդգրկված նյութերի թեմատիկ շրջանակը ներառում է գրադարանային կառավարումն ու ծառայությունները, թվային բովանդակության կառավարումը, մշակութային ժառանգության պահպանությունն ու հանրահռչակումը, ինչպես նաև Սփյուռքի տպագիր ժառանգության պահպանման և ներկայացման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ժամանակակից գրադարանների գործառույթների ընդլայնմանը և դրանց՝ որպես տեղեկատվական, կրթական ու մշակութային կենտրոնների դերի վերաիմաստավորմանը։ Ներկայացված ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս դիտարկելու գրադարանային գործունեության կազմակերպման նոր մոտեցումները, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները և թվային միջավայրում մշակութային ու գրավոր ժառանգության հասանելիության ապահովման խնդիրները։ Կարևորվում է նաև գրադարանների մասնագիտական կառավարման կատարելագործումը, ծառայությունների զարգացումը և ընթերցողների տարբեր խմբերի տեղեկատվական պահանջներին համապատասխան նոր գործիքների ու մեթոդների կիրառումը։ Ժառանգության պահպանությանը վերաբերող նյութերը նպաստում են տպագիր և այլ մշակութային արժեքների պահպանության, ուսումնասիրման, թվայնացման և հանրայնացման վերաբերյալ մասնագիտական գիտելիքի տարածմանը։ Սփյուռքի տպագիր ժառանգության վերաբերյալ ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս գրադարանային գործունեությունը դիտարկել նաև համահայկական մշակութային հիշողության պահպանման համատեքստում։ Հանդեսը կարևոր դեր է կատարում մասնագիտական փորձի և գիտական արդյունքների փոխանակման գործում՝ միավորելով տեսական ուսումնասիրություններն ու գրադարանային աշխատանքի գործնական փորձը։ Այս թողարկումը ներառում է ընդհանուր առմամբ 14 հոդված, գրախոսություն և հաղորդում՝ ներկայացնելով ոլորտային հարցերի բազմակողմանի քննարկում։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը ծառայում է որպես մասնագիտական հաղորդակցության և գիտամեթոդական գիտելիքի տարածման հարթակ՝ նպաստելով գրադարանային-տեղեկատվական ոլորտի զարգացմանը, նորարարական մոտեցումների քննարկմանը և մշակութային ժառանգության պահպանման ու հանրահռչակման ժամանակակից մեթոդների ներկայացմանը։

Law

Այս աշխատությունը նվիրված է ազգերի ինքնորոշման իրավունքի և դրա իրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ լոկալ հակամարտությունների միջազգային իրավական կարգավորման համատեքստում։ Գրքում վերլուծվում է ինքնորոշման իրավունքի ձևավորումը և զարգացումը միջազգային իրավունքում, դրա իրավական բնույթը, բովանդակությունը և նշանակությունը ժողովուրդների ու ազգային խմբերի քաղաքական կարգավիճակի որոշման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինքնորոշման իրավունքի և պետությունների ինքնիշխանության ու տարածքային ամբողջականության սկզբունքների փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև այն իրավական չափանիշներին, որոնց շրջանակում կարող է իրականացվել տվյալ իրավունքը։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են ինքնորոշման ներքին և արտաքին դրսևորումները, դրանց իրացման հնարավոր ձևերը և այն պայմանները, որոնց դեպքում ինքնորոշման պահանջները վերածվում են միջազգային իրավական ու քաղաքական վեճերի։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում լոկալ զինված հակամարտությունների առաջացման և զարգացման պատճառներին, դրանց կարգավորման միջազգային մեխանիզմներին, խաղաղ բանակցությունների, միջնորդության և միջազգային կազմակերպությունների դերակատարությանը։ Քննության են առնվում նաև այն իրավական խնդիրները, որոնք առաջանում են ինքնորոշման պահանջների և տարածքային ամբողջականության պաշտպանության անհրաժեշտության բախման պայմաններում, ինչպես նաև հակամարտությունների մասնակիցների իրավունքների և պարտավորությունների հարցերը։ Կարևորվում է միջազգային իրավունքի հիմնարար սկզբունքների հավասարակշռված կիրառման անհրաժեշտությունը՝ հաշվի առնելով մարդու իրավունքների պաշտպանությունը, ժողովուրդների քաղաքական կամքի արտահայտումը, ուժի չկիրառման սկզբունքը և միջազգային խաղաղության ու անվտանգության պահպանումը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչ դեր կարող է ունենալ ինքնորոշման իրավունքը լոկալ հակամարտությունների ծագման, զարգացման և կարգավորման գործընթացներում, ինչպես նաև բացահայտելու դրա իրացման հետ կապված իրավական անորոշություններն ու հակասական մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել միջազգային իրավունքի և միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, իրավաբանների, դիվանագետների, իրավագիտության և քաղաքագիտության ուսանողների, գիտաշխատողների և ինքնորոշման ու միջազգային հակամարտությունների կարգավորման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ներդրումային գործունեության ընթացքում առաջացող ռիսկերի բացահայտման, գնահատման և կառավարման տեսական ու կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ներդրումային որոշումների ընդունման պայմաններում ձևավորվող անորոշություններն են, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ ներդրված կապիտալի պահպանման, ակնկալվող եկամտաբերության և ծրագրերի տնտեսական արդյունավետության վրա։ Քննության են առնվում ներդրումային ռիսկերի հիմնական տեսակները՝ շուկայական, ֆինանսական, վարկային, արժութային, տոկոսադրույքային, իրացվելիության, գործառնական և մակրոտնտեսական գործոնների հետ կապված ռիսկերը՝ գնահատելով դրանց փոխկապակցվածությունն ու ազդեցությունը ներդրումային ծրագրերի իրականացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Հայաստանի ներդրումային միջավայրի առանձնահատկություններին, ֆինանսական շուկայի զարգացման մակարդակին, կապիտալի ներգրավման հնարավորություններին և տնտեսական միջավայրի փոփոխությունների նկատմամբ ներդրողների զգայունությանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել ռիսկերի նույնականացման և գնահատման քանակական ու որակական մոտեցումները, ներդրումային ծրագրերի սցենարային վերլուծությունը, զգայունության գնահատումը և տարբեր տնտեսական պայմաններում հնարավոր արդյունքների համեմատումը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ներդրումային պորտֆելի դիվերսիֆիկացման խնդիրը՝ որպես տարբեր ակտիվների և գործունեության ուղղությունների միջև ռիսկերի բաշխման ընդհանուր միջոց։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև կազմակերպությունների ներքին ռիսկերի կառավարման համակարգերին, տեղեկատվական ապահովմանը, ներդրումային որոշումների վերահսկման մեխանիզմներին և երկարաժամկետ ֆինանսական պլանավորման նշանակությանը։ Առանձին ուղղություն է օտարերկրյա և ներքին ներդրողների ռիսկերի ընկալման ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով տնտեսական կանխատեսելիության, ֆինանսական ենթակառուցվածքների և գործարար միջավայրի ազդեցությունը ներդրումային ակտիվության վրա։ Ռիսկերի արդյունավետ կառավարումը դիտարկվում է ոչ թե դրանց ամբողջական վերացման, այլ հնարավոր կորուստների և ակնկալվող եկամտաբերության միջև հիմնավորված հարաբերակցության ձևավորման գործընթաց։ Կարևորվում է նաև միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը և համապատասխան մեթոդների կիրառելիության գնահատումը Հայաստանի տնտեսական ու ֆինանսական միջավայրում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ներդրումային կառավարման, ֆինանսների, ռիսկերի վերլուծության և տնտեսագիտության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով համակարգել ՀՀ-ում ներդրումային ռիսկերի ձևավորման հիմնական գործոնները և բացահայտել դրանց կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները։