Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionLinguistics
Բայազետի բարբառը և նրա լեզվական առնչությունները շրջակա բարբառների հետ
Աշխատությունը նվիրված է Բայազետի բարբառի համակողմանի ուսումնասիրությանը և նրա լեզվական առնչությունների բացահայտմանը շրջակա բարբառային համակարգերի հետ։ Հեղինակը վերլուծում է բարբառի ձևավորման պատմական նախադրյալները, հնչյունական, բառապաշարային և քերականական առանձնահատկությունները՝ ներկայացնելով դրա տեղն ու դերը հայերենի բարբառային բազմազանության մեջ։ Քննարկվում են Բայազետի բարբառի փոխազդեցությունները հարակից բարբառների հետ, լեզվական ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնք պայմանավորել են տվյալ բարբառի զարգացման ընթացքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարբառային բառապաշարի, արտահայտչական միջոցների, խոսվածքային առանձնահատկությունների և լեզվական հնագույն տարրերի պահպանման խնդիրներին։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարածաշրջանային լեզվական կապերը, պատմական տեղաշարժերի ազդեցությունը և հայոց լեզվի տարածքային տարբերակների զարգացման օրինաչափությունները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ բարբառագիտության, լեզվի պատմության և ազգագրական ուսումնասիրությունների համար՝ ներկայացնելով արժեքավոր նյութ ինչպես տեսական, այնպես էլ գործնական հետազոտությունների տեսանկյունից։ Այն նախատեսված է լեզվաբանների, հայագետների, բարբառագետների, պատմաբանների, դասախոսների, ուսանողների և հայոց լեզվի տարածքային առանձնահատկություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-09-17
Other Subjects
Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ)
Հրատարակությունը տեղեկատվական-մատենագիտական բնույթի ցանկ է, որի նպատակն է ընթերցողներին համակարգված տեղեկություններ տրամադրել տեխնիկայի և հարակից գիտատեխնիկական բնագավառների վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրքերի մասին։ Այն կարող է ընդգրկել տարբեր ինժեներական մասնագիտություններին, արդյունաբերական տեխնոլոգիաներին, մեքենաշինությանը, էներգետիկային, էլեկտրատեխնիկային, ռադիոտեխնիկային, ավտոմատացմանը, հաշվիչ տեխնիկային, տրանսպորտին, շինարարությանը և տեխնիկական գիտությունների այլ ուղղություններին վերաբերող հրատարակություններ։ Մատենագիտական գրառումները հնարավորություն են տալիս ընթերցողին ստանալ անհրաժեշտ տվյալներ համապատասխան գրքերի վերաբերյալ և արագ կողմնորոշվել նոր մասնագիտական գրականության հոսքում։ Նյութերի համակարգումը կարող է իրականացվել ըստ գիտատեխնիկական ոլորտների և ենթաբաժինների, ինչը հեշտացնում է մասնագիտական հետաքրքրություններին համապատասխան աղբյուրների հայտնաբերումը։ Ցանկում կարող են ներկայացվել գիտական մենագրություններ, ուսումնական և արտադրական ձեռնարկներ, տեղեկատուներ, գիտահանրամատչելի գրքեր, տեխնիկական բնույթի ժողովածուներ և մասնագետների համար նախատեսված այլ հրատարակություններ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նոր գրականության պարբերական հաշվառումը, քանի որ տեխնիկական գիտելիքների զարգացումը և նոր տեխնոլոգիական ուղղությունների ձևավորումը պահանջում են մասնագիտական տեղեկատվության շարունակական թարմացում։ Նման ցանկերը կարող են ծառայել ինժեներների, տեխնիկական մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների, գրադարանավարների և տեխնիկայով հետաքրքրվող ընթերցողների տեղեկատվական պահանջների բավարարմանը։ Դրանք օգտակար են նաև գրադարանային հավաքածուների համալրման, թեմատիկ գրականության ընտրության, տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկման և նոր հրատարակությունների վերաբերյալ տեղեկատվության տարածման համար։ Ժամանակի ընթացքում նման մատենագիտական աղբյուրները ձեռք են բերում նաև պատմագիտական նշանակություն, քանի որ հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու որոշակի ժամանակաշրջանում տեխնիկական գրահրատարակության կառուցվածքը, մասնագիտական հետաքրքրությունների փոփոխությունը և գիտատեխնիկական գրականության զարգացման ուղղությունները։ Տարբեր տարիների տեղեկատվական ցանկերի համադրումը կարող է պատկերացում տալ առանձին տեխնիկական ոլորտների զարգացման և դրանց վերաբերյալ հրատարակությունների քանակական ու թեմատիկ փոփոխությունների մասին։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը տեխնիկական նոր գրականության հայտնաբերման, դասակարգման և տեղեկատվական հասանելիության ապահովման գործիք է՝ միաժամանակ նպաստելով մասնագիտական գիտելիքի տարածմանն ու մատենագիտական տեղեկատվության պահպանմանը։
Updated: 2026-09-22
Economics
Տարածաշրջանային տնտեսության և տարածքային ապրանքային շուկաների զարգացման հիմնախնդիրները (ՀՀ Շիրակի մարզի օրինակով)
Այս աշխատանքը նվիրված է տարածաշրջանային տնտեսության և տարածքային ապրանքային շուկաների զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի օրինակով՝ որպես սոցիալ-տնտեսական զարգացման առումով առանձնահատուկ տարածաշրջան, որն աչքի է ընկնում արդյունաբերական ներուժի պատմական ձևավորմամբ, գյուղատնտեսական կառուցվածքով և սահմանամերձ աշխարհագրական դիրքով։ Հեղինակը վերլուծում է տարածաշրջանային շուկաների ձևավորման հիմնական գործոնները՝ արտադրական կարողությունները, տրանսպորտային և լոգիստիկ ենթակառուցվածքները, բնակչության վճարունակ պահանջարկը և պետական կարգավորման ազդեցությունը։ Աշխատության մեջ ընդգծվում է, որ Շիրակի մարզի տնտեսությունը երկար ժամանակ կրել է արդյունաբերական կենտրոնացման և հետագա դեգրադացիայի հետևանքները, ինչը հանգեցրել է արտադրական ներուժի թերի օգտագործման և աշխատաշուկայի կառուցվածքային խնդիրների։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսության դերին, մասնավորապես հողագործության և անասնապահության համադրությանը, ինչպես նաև դրանց կապին տեղական շուկաների հետ, որտեղ արտադրանքի իրացումը հաճախ սահմանափակվում է ենթակառուցվածքային և շուկայական գործոններով։ Վերլուծվում են նաև Գյումրու՝ որպես տարածաշրջանային կենտրոնի, դերակատարությունը և նրա ազդեցությունը ապրանքային հոսքերի, ծառայությունների և տնտեսական կապերի ձևավորման վրա։ Աշխատության մեջ քննարկվում են տարածաշրջանային զարգացման քաղաքականության խնդիրները՝ ներառյալ ներդրումային միջավայրի բարելավումը, փոքր և միջին բիզնեսի խթանումը, ինչպես նաև տարածքային անհավասարությունների նվազեցման անհրաժեշտությունը։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ արդյունավետ տարածաշրջանային քաղաքականությունը պետք է հիմնված լինի տեղական ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման, շուկաների ինտեգրման և ենթակառուցվածքային զարգացման վրա։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Շիրակի մարզի օրինակով տարածաշրջանային տնտեսության զարգացման հիմնախնդիրները որպես բազմագործոն համակարգ, որտեղ տնտեսական, սոցիալական և աշխարհագրական գործոնները փոխկապակցված են և միասին ձևավորում են տարածքային շուկաների զարգացման մակարդակը։
Updated: 2026-09-21
History
Հայաստանի Հանրապետություն
Հայաստանի Հանրապետություն-ը ուսումնական և գիտական բնույթի աշխատություն է, որը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետության պետականության ձևավորման, զարգացման և արդի փուլերի համապարփակ պատկերը՝ ընդգրկելով ինչպես պատմական նախադրյալները, այնպես էլ ժամանակակից քաղաքական, իրավական և սոցիալ-տնտեսական գործընթացները, աշխատությունում վերլուծվում են 1918 թվականի Առաջին Հանրապետության հռչակմամբ սկսված պետականության կայացման փորձերը, խորհրդային շրջանի պետական համակարգի առանձնահատկությունները և 1991 թվականի անկախության վերականգնումից հետո նոր պետական ինստիտուտների ձևավորումը, հատուկ ուշադրություն է դարձվում սահմանադրական զարգացմանը, իշխանության ճյուղերի կառուցվածքին, ընտրական համակարգին, արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղություններին և տարածաշրջանային հարաբերություններին, ինչպես նաև տնտեսական բարեփոխումների, հասարակական փոփոխությունների և ազգային անվտանգության խնդիրներին, միաժամանակ ընդգծվում է քաղաքացիական հասարակության ձևավորման և իրավական պետության ամրապնդման գործընթացների դերը ժամանակակից Հայաստանի զարգացման մեջ, աշխատությունը նպատակ ունի ընթերցողին տալ ամբողջական պատկերացում Հայաստանի Հանրապետության որպես քաղաքական համակարգի էության, նրա պատմական շարունակականության և ներկայիս մարտահրավերների վերաբերյալ։
Updated: 2026-09-21
Mathematics
Колебания электропроводящих прямоугольных пластин в присутствии внешнего постоянного магнитного поля
Աշխատությունը նվիրված է արտաքին հաստատուն մագնիսական դաշտում էլեկտրահաղորդիչ ուղղանկյուն թիթեղների տատանումների տեսական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է մեխանիկական տատանումների և էլեկտրամագնիսական փոխազդեցությունների համատեղ դիտարկումը, երբ հաղորդիչ մարմնի շարժումը մագնիսական դաշտում առաջացնում է էլեկտրական հոսանքներ, իսկ դրանց փոխազդեցությունը մագնիսական դաշտի հետ իր հերթին ազդում է թիթեղի մեխանիկական շարժման վրա։ Այսպիսի փոխկապակցված համակարգի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն օրինաչափությունները, որոնցով արտաքին մագնիսական դաշտը կարող է փոխել կառուցվածքի տատանողական բնութագրերը, բնական հաճախականությունները, տատանումների ամպլիտուդը և դինամիկական կայունությունը։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում ուղղանկյուն թիթեղի երկրաչափական և մեխանիկական պարամետրերին, էլեկտրահաղորդականությանը, մագնիսական դաշտի ուժգնությանը և համակարգի սահմանային պայմաններին։ Համապատասխան մաթեմատիկական մոդելի միջոցով հնարավոր է նկարագրել թիթեղի դեֆորմացիաները և դրանց առաջացման ընթացքում ձևավորվող էլեկտրամագնիսական ազդեցությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև մագնիսական դաշտի ազդեցության ուսումնասիրությունը տարբեր տատանման ռեժիմների և թիթեղի բնութագրերի վրա։ Նման խնդիրների լուծումը կարող է իրականացվել դիֆերենցիալ հավասարումների, մաթեմատիկական մոդելավորման և թվային կամ անալիտիկ մեթոդների կիրառմամբ։ Արդյունքները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել այն տեխնիկական համակարգերի համար, որոնցում համատեղվում են առաձգական կառուցվածքները և էլեկտրամագնիսական դաշտերը։ Ուսումնասիրությունը կիրառական նշանակություն կարող է ունենալ էլեկտրամեխանիկական սարքերի, մագնիսական դաշտում աշխատող հաղորդիչ տարրերի, չափիչ համակարգերի և տարբեր ինժեներական կառուցվածքների նախագծման ու դինամիկական վարքի գնահատման համար։ Այսպիսով, աշխատանքը միավորում է պինդ մարմնի մեխանիկայի և էլեկտրամագնիսականության խնդիրները՝ ուսումնասիրելով մագնիսական դաշտի ազդեցությամբ հաղորդիչ թիթեղների տատանողական վարքը և դրա մաթեմատիկական նկարագրության հնարավորությունները։
Updated: 2026-09-15
Economics
Հայաստանի ստվերային տնտեսությունը և դրա կրճատման ուղիները
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տնտեսության չդիտարկվող և պաշտոնական հաշվառումից դուրս մնացող գործունեության ձևերի, դրանց առաջացման պատճառների, սոցիալ-տնտեսական հետևանքների և կրճատման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն տնտեսական հարաբերություններն են, որոնք ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն չեն արտացոլվում պաշտոնական վիճակագրական, հարկային և վարչական հաշվառման համակարգերում։ Քննվում են ստվերային գործունեության ձևավորման տնտեսական և ինստիտուցիոնալ նախադրյալները՝ հարկային բեռի ընկալումը, վարչարարության արդյունավետությունը, կարգավորումների բարդությունը, կանխիկ գործարքների տարածվածությունը, չգրանցված զբաղվածությունը և տնտեսական գործունեության պաշտոնականացման հետ կապված խթանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ստվերային տնտեսության ծավալների գնահատման մեթոդաբանական դժվարություններին, քանի որ դրա բնույթը սահմանափակում է ուղղակի վիճակագրական դիտարկումների հնարավորությունը և պահանջում է տարբեր ցուցանիշների ու անուղղակի գնահատման մեթոդների համադրում։ Վերլուծվում են չգրանցված տնտեսական գործունեության հնարավոր հետևանքները պետական եկամուտների, մրցակցային միջավայրի, աշխատանքի շուկայի, սոցիալական պաշտպանության համակարգի և պաշտոնական տնտեսական վիճակագրության արժանահավատության համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ստվերային զբաղվածության խնդիրը, երբ աշխատանքային հարաբերությունները կարող են ամբողջությամբ չարտացոլվել պաշտոնական հաշվառման մեջ՝ ազդելով հարկային և սոցիալական վճարումների, աշխատողների սոցիալական երաշխիքների և աշխատանքի շուկայի իրական պատկերի գնահատման վրա։ Կրճատման հնարավոր ուղղությունները դիտարկվում են տնտեսական գործունեության պաշտոնականացման խթանների ուժեղացման, հարկային ու վարչական ընթացակարգերի պարզեցման, թվային հաշվառման համակարգերի զարգացման, վերահսկողության արդյունավետության բարձրացման և տնտեսական հաստատությունների նկատմամբ վստահության ամրապնդման համատեքստում։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ ստվերային գործունեության նվազեցումը պահանջում է ոչ միայն վերահսկողական մեխանիզմներ, այլև այնպիսի ինստիտուցիոնալ պայմաններ, որոնց դեպքում օրինական տնտեսական գործունեությունը տնտեսվարողների և աշխատողների համար դառնում է առավել հասանելի ու կանխատեսելի։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մակրոտնտեսագիտության, հանրային ֆինանսների, աշխատանքի տնտեսագիտության և ինստիտուցիոնալ տնտեսագիտության մոտեցումները՝ ստվերային տնտեսական գործունեության պատճառներն ու դրա սահմանափակման տնտեսական մեխանիզմները վերլուծելու նպատակով։
Updated: 2026-09-22