More in Economics

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Technology

    Շարահերկ հողուրագի կառուցվածքի մշակում և հուսալիության կանխատեսումով պարամետրերի հիմնավորում

    Աշխատությունը նվիրված է գյուղատնտեսական մեքենաշինության արդիական խնդիրներից մեկին՝ շարահերկ մշակաբույսերի հողամշակման համար նախատեսված հողուրագի կառուցվածքային կատարելագործմանը, աշխատանքային պարամետրերի գիտական հիմնավորմանը և մեքենայի հուսալիության կանխատեսմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են հողամշակման տեխնոլոգիական գործընթացի առանձնահատկությունները, աշխատանքային օրգանների և հողի փոխազդեցության պայմանները, ինչպես նաև այն կառուցվածքային ու շահագործական գործոնները, որոնք ազդում են ագրեգատի աշխատանքի որակի, արտադրողականության և երկարակեցության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հողուրագի կառուցվածքի մշակմանը՝ նպատակ ունենալով ապահովել հողի պահանջվող խորությամբ և որակով մշակում, նվազեցնել աշխատանքային դիմադրությունը, բարձրացնել տեխնոլոգիական գործընթացի կայունությունը և բարելավել մեքենայի շահագործական ցուցանիշները։ Վերլուծվում են հիմնական աշխատանքային հանգույցների երկրաչափական և կինեմատիկական պարամետրերը, դրանց փոխադարձ դասավորությունը և աշխատանքի տարբեր ռեժիմներում առաջացող բեռնվածությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կառուցվածքային տարրերի հուսալիության գնահատումը և հնարավոր խափանումների առաջացման օրինաչափությունների ուսումնասիրությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս կանխատեսել տեխնիկական համակարգի աշխատունակության պահպանումը շահագործման որոշակի ժամանակահատվածում։ Քննարկվում են մեքենայի ամրության, մաշակայունության, ծառայության ժամկետի և տեխնիկական սպասարկման հետ կապված հարցերը՝ դրանք կապելով ընտրված կառուցվածքային պարամետրերի և իրական աշխատանքային պայմանների հետ։ Տեսական հաշվարկների, փորձարարական հետազոտությունների և ստացված տվյալների համադրման միջոցով հիմնավորվում են այնպիսի պարամետրեր, որոնք կարող են նպաստել մեքենայի աշխատանքի արդյունավետության և հուսալիության բարձրացմանը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հողի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների, շարժման արագության, մշակման խորության և աշխատանքային օրգանների վրա ազդող ուժերի փոխկապակցվածությանը։ Հուսալիության կանխատեսումը հնարավորություն է տալիս դեռևս նախագծման փուլում գնահատել կառուցվածքի հնարավոր թույլ կողմերը, կատարել համապատասխան փոփոխություններ և ընտրել տեխնիկական տեսանկյունից առավել հիմնավորված լուծումներ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ գյուղատնտեսական հողամշակման մեքենաների նախագծման և կատարելագործման, դրանց շահագործական արդյունավետության բարձրացման, տեխնիկական խափանումների նվազեցման և սպասարկման գործընթացների կազմակերպման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել գյուղատնտեսական մեքենաշինության, ագրոինժեներիայի, մեքենաների հուսալիության, հողամշակման տեխնոլոգիաների և գյուղատնտեսական տեխնիկայի նախագծման ոլորտների մասնագետներին ու հետազոտողներին։

    Updated: 2026-09-16
    Շարահերկ հողուրագի կառուցվածքի մշակում և հուսալիության կանխատեսումով պարամետրերի հիմնավորում
    Online

    Other Subjects

    Исследование вирусных болезней картофеля в лабораторных полевых условиях

    Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է կարտոֆիլի վիրուսային հիվանդությունների ուսումնասիրմանը լաբորատոր և դաշտային համակցված պայմաններում՝ ընդգծելով ախտածին վիրուսների տարածման, ախտորոշման և վերահսկման հիմնական մեխանիզմները։ Նյութում վերլուծվում են կարտոֆիլին վնասող հիմնական վիրուսները՝ ինչպես նաև դրանց կենսաբանական առանձնահատկությունները, փոխանցման ուղիները (մասնավորապես վեկտոր միջատների միջոցով) և բույսի ֆիզիոլոգիական արձագանքը վարակման դեպքում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դաշտային պայմաններում հիվանդության դրսևորումների դիտարկմանը՝ համադրելով այն լաբորատոր ախտորոշման մեթոդների հետ, ներառյալ սերոլոգիական թեստերը և մոլեկուլային մեթոդները։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է սերմնաբուծական նյութի առողջության վերահսկման, դիմացկուն սորտերի ընտրության և ֆիտոսանիտարական միջոցառումների կիրառման կարևորությունը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել հիվանդությունների տարածումը և բարձրացնել բերքատվության կայունությունը։ Միաժամանակ ներկայացվում են ինտեգրված պայքարի մոտեցումներ, որոնք համադրում են կանխարգելումը, մոնիթորինգը և ագրոտեխնիկական միջոցառումները։

    Updated: 2026-08-27
    Исследование вирусных болезней картофеля в лабораторных полевых условиях
    Online

    History

    Հայոց գորգագործության պատմությունը

    Հայոց գորգագործությունը հայկական մշակույթի ամենահին և հարուստ ճյուղերից մեկն է, որն ունի հազարավոր տարիների պատմություն և կարևոր տեղ է զբաղեցնում ժողովրդի կենցաղում ու արվեստում։ Հայկական գորգերը հայտնի են իրենց բարձր որակով, յուրահատուկ զարդանախշերով և գունային բազմազանությամբ, որոնք արտացոլում են հայ ժողովրդի մտածողությունը, հավատալիքները և ազգային ավանդույթները։ Գորգագործությունը Հայաստանում զարգացել է դեռևս հին ժամանակներից, ինչի մասին վկայում են հնագիտական պեղումների ընթացքում հայտնաբերված գործվածքների մնացորդները և պատմական աղբյուրները։ Հայկական լեռնաշխարհում գորգագործությունը զարգացել է բնական պայմանների և անասնապահության շնորհիվ, քանի որ բուրդը եղել է հիմնական հումքը գորգերի պատրաստման համար։ Գորգերը ոչ միայն կենցաղային օգտագործման առարկաներ էին, այլև արվեստի արժեքավոր նմուշներ, որոնք հաճախ փոխանցվում էին սերնդեսերունդ։ Հայկական գորգերի վրա պատկերված նախշերը ունեցել են խորհրդանշական նշանակություն։ Դրանցում հաճախ արտացոլվել են արևի, կյանքի ծառի, կենդանիների, բույսերի և երկրաչափական պատկերների մոտիվներ, որոնք կապված էին ժողովրդի հավատալիքների ու բնության հետ։ Տարբեր շրջաններում ձևավորվել են գորգագործության ինքնատիպ դպրոցներ և ոճեր։ Առանձնապես հայտնի էին Արցախի, Վասպուրականի, Սյունիքի և Կարինի գորգերը, որոնք տարբերվում էին իրենց նախշերով և գունային լուծումներով։ Հայ վարպետները հիմնականում օգտագործել են բնական ներկեր, որոնք ստացվել են բույսերից, միջատներից և հանքային նյութերից, ինչի շնորհիվ գույները երկար ժամանակ պահպանել են իրենց պայծառությունն ու որակը։ Միջնադարում հայկական գորգերը մեծ պահանջարկ են ունեցել արևելյան և եվրոպական շուկաներում, իսկ շատ ճանապարհորդներ ու պատմիչներ իրենց աշխատություններում բարձր են գնահատել հայ վարպետների աշխատանքը։ Գորգագործությունը կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական ընտանիքների կյանքում, քանի որ այն համարվել է կանանց հիմնական զբաղմունքներից մեկը և հաճախ եղել է հարսանեկան օժիտի կարևոր մաս։ Ժամանակակից շրջանում հայոց գորգագործությունը շարունակում է մնալ ազգային մշակույթի կարևոր բաղադրիչներից մեկը։ Հին հայկական գորգերը պահվում են աշխարհի տարբեր թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում՝ որպես հայկական արվեստի արժեքավոր ժառանգություն։ Այսօր ևս բազմաթիվ վարպետներ շարունակում են պահպանել ու զարգացնել գորգագործության ավանդույթները՝ փոխանցելով դրանք նոր սերունդներին։

    Updated: 2026-10-23
    Հայոց գորգագործության պատմությունը
    Online

    History

    Հին աշխարհի պատմություն․ եգիպտացիներ, կարթագենացիներ, ասորեստանցիներ, բաբելացիներ, մարեր և պարսիկներ, մակեդոնացիներ ու հույներ․ հինգերորդ հատոր

    Այս պատմագիտական աշխատությունը նվիրված է հին աշխարհի կարևորագույն ժողովուրդների, պետությունների և քաղաքակրթությունների պատմության ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով Հին Արևելքի և անտիկ աշխարհի քաղաքական, հասարակական, մշակութային ու քաղաքակրթական զարգացման հիմնական ուղղությունները։ Աշխատության պատմական ընդգրկումը ներառում է եգիպտական, կարթագենյան, ասորեստանյան, բաբելոնյան, մարական, պարսկական, մակեդոնական և հունական քաղաքակրթությունները, որոնք նշանակալի դեր են ունեցել մարդկության պատմական ընթացքի, պետական կառավարման ձևերի, ռազմական կազմակերպման, կրոնական պատկերացումների, գիտության, արվեստի և փիլիսոփայական մտքի զարգացման մեջ։ Պատմական շարադրանքի կարևոր ուղղություններից է Եգիպտոսի հին քաղաքակրթության ուսումնասիրությունը՝ նրա պետականության ձևավորման, փարավոնական իշխանության, հասարակական կառուցվածքի, կրոնական համակարգի, ճարտարապետության և մշակութային ժառանգության համատեքստում։ Ասորեստանի և Բաբելոնի պատմության անդրադարձը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու Միջագետքի հնագույն պետությունների զարգացումը, քաղաքական հզորացման ու տարածքային ընդարձակման գործընթացները, իրավական և վարչական համակարգերը, քաղաքային մշակույթն ու գիտելիքի կուտակման ավանդույթները։ Կարթագենի պատմությունը ներկայացնում է հին միջերկրածովյան աշխարհի առևտրական և քաղաքական հարաբերությունների կարևոր կողմերը, փյունիկյան քաղաքակրթության ժառանգությունը, ծովային առևտրի զարգացումն ու Հռոմի հետ մրցակցության պատմական նշանակությունը։ Մարերի և պարսիկների պատմությունը բացահայտում է Իրանական բարձրավանդակի պետական կազմավորումների զարգացումը, հին արևելյան կայսրությունների ձևավորումը, կառավարման համակարգերի կատարելագործումը և տարբեր ժողովուրդների ընդգրկումը միասնական քաղաքական տարածքում։ Հատկապես կարևոր է պարսկական աշխարհակալության պատմական դերը, որը մեծ ազդեցություն է ունեցել Մերձավոր Արևելքի քաղաքական, վարչական և մշակութային հարաբերությունների վրա։ Մակեդոնացիների և հույների պատմության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու հին հունական քաղաքակրթության ձևավորմանը, քաղաք-պետությունների զարգացմանը, քաղաքական կառավարման տարբեր ձևերին, փիլիսոփայության, գրականության, թատրոնի, արվեստի և գիտության առաջընթացին։ Հունական աշխարհի պատմության անբաժանելի մասն է նաև Մակեդոնիայի հզորացումը և Ալեքսանդր Մակեդոնացու նվաճումների հետևանքով ձևավորված հելլենիստական աշխարհը, որի ազդեցությունը տարածվեց Միջերկրական ծովի արևելյան ավազանից մինչև Արևելքի ընդարձակ տարածքներ։ Այս ժողովուրդների պատմությունը ներկայացվում է ոչ միայն առանձին քաղաքակրթությունների զարգացման տեսանկյունից, այլև նրանց միջև գոյություն ունեցած քաղաքական, տնտեսական և մշակութային փոխազդեցությունների համատեքստում։ Նման համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հասկանալու հին աշխարհի պատմական միասնականությունը, պետությունների վերելքի ու անկման օրինաչափությունները, պատերազմների և դաշինքների նշանակությունը, ինչպես նաև մշակութային ժառանգության փոխանցման գործընթացները։ Գրական և գիտաճանաչողական առումով աշխատությունը պատկանում է պատմական համադրական շարադրանքի ավանդույթին, որտեղ տարբեր ժողովուրդների անցյալը ներկայացվում է որպես համաշխարհային պատմության ընդհանուր զարգացման բաղկացուցիչ մաս։ Այն կարևորում է պատմական իրադարձությունների ժամանակագրական հաջորդականությունը, պետական ու հասարակական համակարգերի առանձնահատկությունները և պատմական դեմքերի ու քաղաքական գործընթացների ազդեցությունը քաղաքակրթությունների ճակատագրի վրա։ Աշխատության պատմամշակութային նշանակությունը պայմանավորված է նաև 19-րդ դարի հայ կրթական և գիտական միջավայրում համաշխարհային պատմության նկատմամբ հետաքրքրության աճով։ Մխիթարյան միաբանության գիտակրթական գործունեության շրջանակում պատմագիտական աշխատությունների հրատարակությունը նպաստել է հայ ընթերցողի աշխարհայացքի ընդլայնմանը, պատմական գիտելիքների տարածմանը և ազգային կրթական մտքի զարգացմանը։ Հին աշխարհի պատմության ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ուներ նաև հայ ժողովրդի սեփական պատմական անցյալը ավելի լայն քաղաքակրթական համատեքստում ընկալելու համար, քանի որ նկարագրված ժողովուրդներից մի քանիսը սերտորեն կապված են եղել Հայկական լեռնաշխարհի և հարակից տարածաշրջանների պատմական գործընթացների հետ։ Այս հատորը արժեքավոր է հին քաղաքակրթությունների պատմությամբ, պետականության զարգացման պատմական օրինաչափություններով, հին Արևելքի և անտիկ աշխարհի մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմության ուսումնասիրության, համեմատական քաղաքակրթագիտության, պատմական աշխարհագրության և հայ գիտակրթական գրքի պատմության տեսանկյունից՝ նպաստելով մարդկության անցյալի բազմակողմանի ընկալմանը և հին քաղաքակրթությունների համաշխարհային նշանակության գնահատմանը։

    Updated: 2026-11-11
    Հին աշխարհի պատմություն․ եգիպտացիներ, կարթագենացիներ, ասորեստանցիներ, բաբելացիներ, մարեր և պարսիկներ, մակեդոնացիներ ու հույներ․ հինգերորդ հատոր
    Online

    Other Subjects

    Խաղողի վազի հիմնական վնասակար տզերը և պայքարի միջոցառումների մշակումը նրանց դեմ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության պայմաններում

    Այս աշխատությունը վերաբերում է խաղողի վազի հիմնական վնասակար տզերի կենսաբանության, տարածվածության և վնասակարության ուսումնասիրությանը Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ագրոէկոլոգիական պայմաններում, ինչպես նաև դրանց դեմ պայքարի արդյունավետ միջոցառումների մշակմանը։ Հետազոտության նպատակն է բացահայտել խաղողի այգիներում հանդիպող հիմնական ֆիտոֆագ տզերի տեսակային կազմը, զարգացման կենսաբանական ցիկլերը և վնասման բնույթը՝ գնահատելու համար դրանց ազդեցությունը բերքատվության և խաղողի որակի վրա։ Ուսումնասիրվում են այնպիսի տզեր, որոնք սնվում են բույսի տերևներով, ընձյուղներով և երբեմն նաև ողկույզներով՝ առաջացնելով ֆիզիոլոգիական խանգարումներ, տերևային դեֆորմացիաներ և ֆոտոսինթեզի նվազում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում վնասատուների տարածման վրա ազդող կլիմայական և հողային գործոններին, ինչպես նաև գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների ազդեցությանը դրանց պոպուլյացիոն դինամիկայի վրա։ Պայքարի միջոցառումների մշակման շրջանակում դիտարկվում են ինտեգրացված պաշտպանական մոտեցումները՝ ներառյալ ագրոտեխնիկական մեթոդները, կենսաբանական պայքարի միջոցները և անհրաժեշտության դեպքում քիմիական միջամտությունները՝ պեստիցիդների նպատակային և վերահսկվող կիրառմամբ։ Կարևորվում է նաև վնասատուների մոնիթորինգի և կանխատեսման համակարգերի ներդրումը, որը թույլ է տալիս ժամանակին իրականացնել պաշտպանական միջոցառումներ և նվազեցնել էկոլոգիական ռիսկերը։ Այսպիսով, աշխատանքը ունի կարևոր կիրառական նշանակություն խաղողագործության արդյունավետության բարձրացման, բերքի կայունության ապահովման և ԼՂՀ գյուղատնտեսության զարգացման համար։

    Updated: 2026-09-04
    Խաղողի վազի հիմնական վնասակար տզերը և պայքարի միջոցառումների մշակումը նրանց դեմ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության պայմաններում
    Online

    Other Subjects

    Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги юным (1985, Փետրվար, թիվ 2)

    Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

    Updated: 2026-08-28
    Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги юным (1985, Փետրվար, թիվ 2)