Դասավանդումը որպես սոցիոլոգիական տեսության հասկացություն և հիմնախնդիր. կրթության սոցիոլոգիական վերլուծության հեռանկարներ

History

Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսիական «Աննալների» պատմագիտական դպրոցի տեսական և մեթոդաբանական սկզբունքների կիրառման հնարավորություններին հայ առևտրական կապիտալի պատմության ուսումնասիրության մեջ՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով տնտեսական, սոցիալական և մշակութային գործընթացների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են պատմության ուսումնասիրության այն մոտեցումները, որոնք պատմական իրադարձությունների պարզ ժամանակագրական շարադրանքի փոխարեն կարևորում են երկարատև տնտեսական ու հասարակական կառուցվածքների, առօրյա կյանքի, աշխարհագրական միջավայրի, ժողովրդագրական գործընթացների, մտածողության ձևերի և սոցիալական խմբերի գործունեության համակողմանի վերլուծությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայ վաճառականության ձևավորմանը, առևտրական կապիտալի կուտակման պայմաններին, ապրանքաշրջանառության կազմակերպմանը և հայկական առևտրական համայնքների մասնակցությանը տարածաշրջանային ու միջազգային տնտեսական հարաբերություններին։ Քննվում են առևտրական ուղիների, քաղաքային կենտրոնների, շուկաների և միջտարածաշրջանային կապերի նշանակությունը, ինչպես նաև այն տնտեսական ու քաղաքական պայմանները, որոնց ներքո հայ վաճառականները կարողացել են ստեղծել և պահպանել առևտրային ցանցեր։ Վերլուծվում են կապիտալի ձևավորման և շրջանառության մեխանիզմները, առևտրական գործունեության կազմակերպման ձևերը, գործընկերային և ընտանեկան հարաբերությունների դերը, վարկային գործառնությունները և առևտրային վստահության նշանակությունը։ Կարևորվում է տնտեսական պատմության ուսումնասիրությունը հասարակական կառուցվածքի հետ համադրելու մոտեցումը, որը հնարավորություն է տալիս առևտրական կապիտալը դիտարկել ոչ միայն որպես ֆինանսական երևույթ, այլև որպես սոցիալական հարաբերությունների և պատմական զարգացման կարևոր բաղադրիչ։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են օգտագործվել առևտրական փաստաթղթեր, նամակագրություն, հաշվեմատյաններ, պայմանագրեր, ճանապարհորդական նկարագրություններ և այլ սկզբնաղբյուրներ՝ տնտեսական հարաբերությունների իրական կառուցվածքը վերականգնելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայ վաճառականների գործունեության աշխարհագրությանը, տարբեր տնտեսական կենտրոնների միջև նրանց միջնորդական դերակատարությանը և առևտրի միջոցով մշակութային ու տեղեկատվական փոխանակումների զարգացմանը։ «Աննալների» դպրոցի միջգիտակարգային մոտեցումների կիրառումը հնարավորություն է տալիս խնդիրը ուսումնասիրել տնտեսագիտության, սոցիոլոգիայի, պատմական աշխարհագրության և մշակութային պատմության տվյալների համադրությամբ։ Նման տեսանկյունը նպաստում է հայ տնտեսական պատմության գործընթացների առավել ամբողջական մեկնաբանմանը և հնարավորություն է տալիս դրանք դիտարկել ավելի լայն տարածաշրջանային ու համաշխարհային տնտեսական զարգացումների համատեքստում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել պատմագիտության, հայոց պատմության, տնտեսական պատմության, առևտրի պատմության և պատմագիտական մեթոդաբանության խնդիրներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Economics

Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է տնտեսական ճգնաժամերի վաղ ազդանշման մեխանիզմների հնարավորությունների և ինտեգրացիոն գործընթացներում դրանց նշանակության ուսումնասիրությանը՝ ԵԱՏՄ երկրների օրինակով։ Քննության են առնվում տնտեսական անկայունության նախանշանների բացահայտման, համակարգային ռիսկերի գնահատման և հնարավոր ճգնաժամային զարգացումների ժամանակին կանխատեսման տեսական ու մեթոդաբանական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մակրոտնտեսական, ֆինանսական, արտաքին առևտրային և դրամավարկային ցուցանիշների փոփոխություններին, որոնք կարող են օգտագործվել որպես տնտեսական ռիսկերի վաղ ազդանշաններ։ Վերլուծվում են ինտեգրված տնտեսությունների փոխկախվածությունը, ճգնաժամային երևույթների փոխանցման հնարավոր ուղիները և անդամ երկրների տնտեսական զարգացումների փոխադարձ ազդեցությունները։ Քննարկվում են վաղ նախազգուշացման համակարգերի կիրառման հնարավորությունները տնտեսական քաղաքականության մշակման, ռիսկերի կառավարման և համատեղ հակաճգնաժամային միջոցառումների կազմակերպման գործընթացներում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տնտեսական ինտեգրման պայմաններում տեղեկատվության փոխանակման, ցուցանիշների համադրման և համակարգված տնտեսական քաղաքականության նշանակությունը ճգնաժամային ռիսկերի նվազեցման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մակրոտնտեսագիտության, տնտեսական ինտեգրման, ֆինանսական կայունության և ռիսկերի կառավարման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Biology

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է մարդու նեոլիթյան շրջանի միգրացիոն գործընթացների վերակառուցմանը Հայկական բարձրավանդակում՝ հիմնվելով հնագիտական և հատկապես գենետիկական տվյալների վրա, որոնց միջոցով փորձ է արվում բացահայտել տարածաշրջանի վաղ բնակչության ծագումը, շարժման ուղղությունները և տարբեր պոպուլյացիաների միջև գենետիկական կապերը։ Հետազոտությունը օգտագործում է հին ԴՆԹ-ի (ancient DNA) վերլուծության արդյունքներ՝ համեմատելով նեոլիթյան բնակիչների գենոմները ինչպես միմյանց, այնպես էլ հարակից տարածաշրջանների՝ Անատոլիայի, Իրանի բարձրավանդակի և Կովկասի վաղ բնակչությունների գենետիկական տվյալների հետ, ինչը թույլ է տալիս վերականգնել բնակչության խառնման, տեղաշարժերի և շարունակականության պատկերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսության տարածման գործընթացներին, քանի որ նեոլիթյան շրջանում որսորդ-հավաքչական խմբերից անցումը դեպի նստակյաց գյուղատնտեսական համայնքներ ուղեկցվել է բնակչության զգալի շարժերով և մշակութային փոխազդեցություններով, որոնք արտացոլվում են նաև գենետիկական կառուցվածքում։ Արդյունքները ցույց են տալիս, որ Հայկական բարձրավանդակը հանդես է եկել որպես կարևոր խաչմերուկային տարածաշրջան, որտեղ տարբեր ուղղություններից եկող պոպուլյացիաները հանդիպել, խառնվել և ձևավորել են հետագա պատմական բնակչությունների հիմքը, ընդգծելով տարածաշրջանի դերը որպես վաղ քաղաքակրթությունների ձևավորման կարևոր կենտրոններից մեկը։

Linguistics

Լեզվաբանական և ոճագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անգլերեն գեղարվեստական խոսքում պատկերավոր արտահայտչամիջոցների բազմաձայնական դրսևորումների ուսումնասիրությանը՝ ֆրանսերենի համապատասխան երևույթների հետ զուգադրական դիտարկմամբ։ Քննության են առնվում փոխաբերության, համեմատության, մակդիրի և այլ ոճական միջոցների գործառույթները՝ տարբեր ձայների, տեսակետների և իմաստային շերտերի փոխազդեցության համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հեղինակային և կերպարային խոսքի հարաբերակցությանը, խոսքային տարբեր դիրքորոշումների արտահայտմանը և դրանց միջոցով գեղարվեստական տեքստի բազմաշերտ կառուցվածքի ձևավորմանը։ Վերլուծվում են պատկերավոր միավորների իմաստային, գործաբանական և ոճական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց դերը կերպարների խոսքի անհատականացման ու հեղինակային մտադրության արտահայտման գործում։ Զուգադրական մոտեցմամբ քննարկվում են անգլերեն և ֆրանսերեն գեղարվեստական խոսքում համապատասխան լեզվական երևույթների ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու պատկերավոր արտահայտչամիջոցների և բազմաձայնության փոխկապակցվածությունը տարբեր լեզվամշակութային համակարգերում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ոճագիտության, տեքստի լեզվաբանության, համեմատական լեզվաբանության և գեղարվեստական խոսքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Philosophy

Ժողովածուն ներկայացնում է հին ժամանակների իմաստասերների խրատական խոսքերն ու բարոյական խորհրդածությունները՝ ընթերցողին ծանոթացնելով մարդկային կյանքի, վարքագծի և հասարակական հարաբերությունների վերաբերյալ փիլիսոփայական պատկերացումներին։ Նյութերի առանցքում մարդու բարոյական կատարելագործման, իմաստության, արդարության, չափավորության, ազնվության, համբերության և ինքնաճանաչման գաղափարներն են։ Հին մտածողների խրատները հաճախ ձևակերպված են հակիրճ, բայց բովանդակալից մտքերի ու ասույթների միջոցով, որոնցում կյանքի փորձը վերածվում է գործնական խորհուրդների։ Դրանք անդրադառնում են մարդկային բնավորության ձևավորմանը, ցանկությունների և բանականության փոխհարաբերությանը, գիտելիքի արժեքին, ընկերությանը, պարտքի գիտակցությանը և անձնական պատասխանատվությանը։ Նման ժողովածուների նպատակն է ոչ միայն պահպանել անցյալի իմաստասիրական ժառանգությունը, այլև այն հասանելի դարձնել ընթերցողին՝ որպես ինքնակրթության և բարոյական դաստիարակության միջոց։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել փիլիսոփայությամբ, հին մշակույթով, բարոյագիտությամբ և իմաստասիրական գրականությամբ հետաքրքրվողների համար։ Այն կարևոր է նաև հայերեն թարգմանական ու կրթական գրականության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ ցույց տալով հին փիլիսոփայական մտքի և բարոյական արժեքների տարածման ավանդույթը։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենում խրախուսման հաղորդակցական դրսևորումների լեզվաբանական ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով դրանց գործաբանական և կառուցվածքային առանձնահատկությունների վրա։ Հետազոտության շրջանակում խրախուսումը դիտարկվում է որպես հաղորդակցական վարքի կարևոր բաղադրիչ, որի միջոցով խոսողը կարող է արտահայտել հավանություն, աջակցություն, դրական գնահատական, վստահություն, ոգևորում կամ դրդել զրուցակցին որոշակի գործողության շարունակմանն ու իրականացմանը։ Վերլուծվում են այն լեզվական միջոցներն ու խոսքային ռազմավարությունները, որոնց օգնությամբ անգլերենում կառուցվում և փոխանցվում է խրախուսական նշանակությունը տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում խոսքային ակտերի գործառույթներին, խոսողի հաղորդակցական նպատակներին, զրուցակիցների փոխհարաբերություններին և համատեքստի ազդեցությանը արտահայտության իմաստի ձևավորման վրա։ Քննարկվում են խրախուսական խոսքի բառային, քերականական և շարահյուսական կառուցվածքները, դրանց համակցման հնարավորությունները և տարբեր լեզվական ձևերի միջոցով միևնույն կամ մոտ հաղորդակցական նպատակների արտահայտումը։ Ուսումնասիրվում է նաև ուղղակի և անուղղակի խրախուսման տարբերությունը, քանի որ հաղորդակցական նպատակը կարող է արտահայտվել ինչպես բացահայտ գնահատողական կամ դրդողական ձևակերպումներով, այնպես էլ համատեքստից բխող ավելի անուղղակի միջոցներով։ Կարևորվում է խոսքային իրավիճակի, սոցիալական հարաբերությունների, հաղորդակիցների կարգավիճակի, մտերմության աստիճանի և հաղորդակցության միջավայրի ազդեցությունը համապատասխան լեզվական միջոցների ընտրության վրա։ Հետազոտության մեջ խրախուսական հաղորդակցությունը դիտարկվում է որպես բազմաշերտ երևույթ, որտեղ լեզվական կառուցվածքը փոխկապակցված է խոսողի մտադրության, արտահայտության գործառույթի և հասցեատիրոջ վրա ակնկալվող ազդեցության հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև խրախուսական արտահայտությունների կառուցվածքային մոդելներին, դրանց կրկնվող օրինաչափություններին և տարբեր հաղորդակցական պայմաններում կիրառվող ձևերի առանձնահատկություններին։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են ժամանակակից անգլերենի լեզվական միջոցները ծառայում միջանձնային հարաբերությունների պահպանմանը, դրական հաղորդակցական մթնոլորտի ստեղծմանը և զրուցակցի գործողությունների կամ վերաբերմունքի վրա ազդեցություն գործադրելուն։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ գործաբանության, դիսկուրսի վերլուծության, հաղորդակցական լեզվաբանության և անգլերենի ուսումնասիրության համար, ինչպես նաև կիրառվել օտար լեզուների ուսուցման, թարգմանության և միջմշակութային հաղորդակցության ոլորտներում։