Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    History

    Հայ Առաքելական եկեղեցին և Հայկական հարցը առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրյակին և ընթացքում /1912-1918թթ./

    Աշխատությունը նվիրված է 1912-1918 թվականներին Հայ Առաքելական եկեղեցու գործունեության և Հայկական հարցի շուրջ զարգացող քաղաքական, դիվանագիտական ու հասարակական գործընթացների փոխառնչությունների պատմական ուսումնասիրությանը։ Քննության առանցքում եկեղեցու՝ որպես ազգային, հոգևոր և հասարակական հաստատության դերակատարությունն է այն բարդ ժամանակաշրջանում, երբ Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության վիճակը և հայկական բարենորոգումների խնդիրը կրկին հայտնվել էին միջազգային քաղաքականության ուշադրության կենտրոնում, իսկ հետագայում Առաջին համաշխարհային պատերազմը արմատապես փոխեց տարածաշրջանի քաղաքական և մարդասիրական պայմանները։ Հետազոտության մեջ կարող է առանձնահատուկ ուշադրություն հատկացվել Ամենայն Հայոց կաթողիկոսության, Կոստանդնուպոլսի Հայոց պատրիարքության և եկեղեցական այլ կառույցների գործունեությանը, նրանց հարաբերություններին հայկական հասարակական ու քաղաքական շրջանակների, Ռուսաստանի և եվրոպական պետությունների ներկայացուցիչների հետ։ Քննվում են եկեղեցական գործիչների մասնակցությունը հայկական բնակչության իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված նախաձեռնություններին, դիմումների, նամակագրության և դիվանագիտական շփումների նշանակությունը, ինչպես նաև եկեղեցական կառույցների ներգրավվածությունը պատերազմի հետևանքով առաջացած մարդասիրական խնդիրների լուծման գործում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում 1915 թվականից հետո ստեղծված իրավիճակը՝ բռնությունների, զանգվածային տեղահանությունների և Հայոց ցեղասպանության հետևանքով հայ բնակչության առջև ծառացած խնդիրների պայմաններում եկեղեցական կառույցների գործունեության ուսումնասիրությամբ։ Այս համատեքստում դիտարկվում են գաղթականներին, որբերին և տեղահանված բնակչությանը ցուցաբերված օգնության կազմակերպումը, տեղեկությունների հավաքագրումն ու փոխանցումը և հայկական համայնքների միջև կապերի պահպանման փորձերը։ Ուսումնասիրության մեկ այլ կարևոր ուղղություն է Հայկական հարցի միջազգային դիվանագիտական հարթության քննությունը՝ եկեղեցու նախաձեռնությունները դիտարկելով Ռուսաստանի, Օսմանյան կայսրության և եվրոպական տերությունների քաղաքական շահերի ու պատերազմի պայմաններում ձևավորված միջազգային հարաբերությունների համատեքստում։ Աղբյուրագիտական հիմքը կարող են կազմել եկեղեցական և պետական արխիվային փաստաթղթեր, պաշտոնական գրագրությունը, հոգևորականների նամակները, հուշագրությունները, մամուլի նյութերը և դիվանագիտական փաստաթղթերը, որոնց համադրումը հնարավորություն է տալիս ներկայացնելու տարբեր դերակատարների դիրքորոշումները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի եկեղեցու պատմության, Հայկական հարցի, Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիների հայոց պատմության և միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրման համար՝ բացահայտելով, թե ազգային եկեղեցական հաստատությունը ինչպես էր գործում քաղաքական ճգնաժամի, պատերազմի և մարդասիրական աղետի պայմաններում։

    Updated: 2026-09-19
    Հայ Առաքելական եկեղեցին և Հայկական հարցը առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրյակին և ընթացքում /1912-1918թթ./
    Online

    Linguistics

    Իմաստի նկարագրության խնդիրները մեքենական թարգմանության տեսության մեջ

    Աշխատությունը նվիրված է մեքենական թարգմանության տեսության շրջանակում լեզվական իմաստի ներկայացման, ձևական նկարագրության և միջլեզվական փոխանցման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են բնական լեզվի իմաստաբանական կառուցվածքի առանձնահատկությունները, բառերի, բառակապակցությունների և նախադասությունների նշանակությունների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև լեզվական տեղեկատվության համակարգչային մշակման տեսական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բառային և քերականական իմաստների տարբերակմանը, բազմիմաստության, համանունության, հոմանիշության և համատեքստային կախվածության երևույթներին, որոնք էական դժվարություններ են առաջացնում ավտոմատ թարգմանության ընթացքում։ Ուսումնասիրվում են իմաստի ձևական ներկայացման տարբեր մոտեցումները, իմաստաբանական հատկանիշների համակարգերը, տրամաբանական և կառուցվածքային մոդելները, ինչպես նաև լեզվական միավորների միջև իմաստային հարաբերությունների նկարագրման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում շարահյուսական և իմաստաբանական վերլուծությունների փոխազդեցությանը, նախադասության կառուցվածքի մեկնաբանմանը, բառերի նշանակությունների տարբերակմանը և թարգմանության ընթացքում սկզբնաղբյուր տեքստի բովանդակության պահպանման խնդիրներին։ Կարևորվում են լեզուների միջև իմաստային համապատասխանությունների հաստատումը, թարգմանական համարժեքության ապահովումը, լեզվամշակութային առանձնահատկությունների հաշվառումը և իմաստային երկիմաստությունների հաղթահարման մեթոդները։ Դիտարկվում են նաև մեքենական թարգմանության կանոնահեն, վիճակագրական և ժամանակակից նեյրոնային մոտեցումների շրջանակում իմաստաբանական տեղեկատվության օգտագործման հնարավորությունները, ինչպես նաև դրանց տեսական առավելություններն ու սահմանափակումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել լեզվաբանության, տրամաբանության, իմաստաբանության, հաշվողական լեզվաբանության և արհեստական բանականության մեթոդները՝ լեզվական իմաստի առավել ճշգրիտ մոդելավորման նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի մեքենական թարգմանության որակի բարձրացման, բնական լեզվի ավտոմատ վերլուծության, իմաստային տեղեկատվության մշակման և բազմալեզու համակարգերի կատարելագործման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, թարգմանության տեսության մասնագետների, հաշվողական լեզվաբանների, ծրագրավորողների, արհեստական բանականության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Updated: 2026-10-15
    Իմաստի նկարագրության խնդիրները մեքենական թարգմանության տեսության մեջ
    Online

    History

    Армяне в 1854 году

    Այս պատմագիտական հրատարակությունը նվիրված է 1854 թվականին հայ ժողովրդի կյանքին, հասարակական դրությանը և պատմական միջավայրին՝ 19-րդ դարի կեսերի քաղաքական ու սոցիալ-տնտեսական իրադարձությունների համատեքստում։ Աշխատությունը արժեքավոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տվյալ ժամանակաշրջանի հայ բնակչության կենցաղը, հասարակական հարաբերությունները, տնտեսական գործունեությունը, կրթական ու մշակութային կյանքը և քաղաքական իրադրությունը։ 1854 թվականը կարևոր ժամանակաշրջան էր ինչպես Հայկական լեռնաշխարհի և Անդրկովկասի, այնպես էլ Օսմանյան և Ռուսական կայսրությունների միջև ընթացող քաղաքական գործընթացների տեսանկյունից։ Հրատարակության նյութերը կարող են անդրադառնալ տարբեր տարածքներում բնակվող հայերի թվաքանակին, սոցիալական խմբերին, զբաղմունքներին, առևտրական և տնտեսական գործունեությանը, համայնքային կազմակերպվածությանը և հասարակական հարաբերություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն կարող են ունենալ հայ համայնքների կրթական և հոգևոր կյանքին վերաբերող տեղեկությունները, եկեղեցական կառույցների գործունեությունը, դպրոցների վիճակը, մշակութային միջավայրն ու ազգային ինքնության պահպանման գործընթացները։ Աշխատանքը կարող է նաև պատկերացում տալ 19-րդ դարի կեսերին հայերի և նրանց հարևան ժողովուրդների փոխհարաբերությունների, վարչական կառավարման առանձնահատկությունների և տարածաշրջանի քաղաքական փոփոխությունների ազդեցության մասին հայ բնակչության կյանքի վրա։ Պատմական համատեքստում կարևոր է նաև Ղրիմի պատերազմի շրջանը, որը 1853–1856 թվականներին էական ազդեցություն ունեցավ Ռուսական և Օսմանյան կայսրությունների հարաբերությունների և տարածաշրջանային քաղաքական իրավիճակի վրա։ Այդ իրադարձությունների ֆոնին հայ բնակչության դրության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու կայսերական քաղաքականության, ռազմական զարգացումների և սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունների ազդեցությունը հայկական համայնքների վրա։ Հրատարակությունը կարող է պարունակել ժամանակաշրջանի վերաբերյալ նկարագրական, վիճակագրական, ազգագրական կամ պատմական տեղեկություններ, որոնք արժեքավոր են սկզբնաղբյուրագիտական ուսումնասիրությունների համար։ Այն կարող է օգտագործվել նաև 19-րդ դարի հայկական հասարակության կառուցվածքը, համայնքային կյանքը, տնտեսական գործունեությունը, կրթության և մշակույթի զարգացումը և ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման գործընթացները հետազոտելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևոր աղբյուր է 1854 թվականի հայ հասարակության պատմական պատկերը վերականգնելու համար և կարող է հետաքրքրել հայագետներին, պատմաբաններին, ազգագրագետներին, աղբյուրագետներին և 19-րդ դարի Կովկասի ու Օսմանյան կայսրության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

    Updated: 2026-09-13
    Армяне в 1854 году
    Online

    Literature

    Ուղեգնացական ակնարկներ

    Հրատարակությունը ներառում է ճանապարհորդությունների ընթացքում կատարված դիտարկումների, տպավորությունների և նկարագրությունների ամբողջություն՝ ընթերցողին ներկայացնելով այցելված վայրերի բնությունը, աշխարհագրական միջավայրը, բնակավայրերը, մարդկանց կենցաղը և հասարակական կյանքը։ Ուղեգրական ակնարկների միջոցով հեղինակային դիտարկումները միահյուսվում են պատմական ու մշակութային տեղեկությունների հետ՝ հնարավորություն տալով տարբեր տարածաշրջանների և բնակավայրերի մասին պատկերացում կազմել ոչ միայն որպես աշխարհագրական տարածքների, այլև որպես յուրահատուկ մշակութային միջավայրերի։ Նյութերում կարող են ներկայացվել ճանապարհորդության երթուղիները, տեսարժան վայրերը, տեղական ավանդույթներն ու սովորույթները, բնակչության զբաղմունքը, տնտեսական գործունեությունը և առօրյա կյանքը։ Կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ ճանապարհորդական նկարագրությունը սովորաբար համադրում է փաստագրական տեղեկությունը հեղինակի անձնական տպավորությունների և գնահատականների հետ՝ ստեղծելով տվյալ վայրի կենդանի ու բազմակողմանի պատկեր։ Հրատարակությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև պատմական և ազգագրական տեսանկյունից, քանի որ նման ակնարկներում երբեմն պահպանվում են տվյալ ժամանակաշրջանի բնակավայրերի, հասարակական հարաբերությունների և մշակութային կյանքի վերաբերյալ տեղեկություններ, որոնք լրացնում են այլ աղբյուրների տվյալները։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, պատմաբաններին, աշխարհագրագետներին, ազգագրագետներին և ճանապարհորդական գրականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև այն ընթերցողներին, ովքեր հետաքրքրված են տարբեր վայրերի բնությամբ, պատմությամբ և մշակույթով։

    Updated: 2026-09-18
    Ուղեգնացական ակնարկներ
    Online

    Other Subjects

    Նոր գրքեր: Հայաստան: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги. Арменика. Информационный указатель (1977, Հուլիս, թիվ 7)

    Հայաստանում «նոր գրքերի» մասին ինֆորմացիոն ցանկերը սովորաբար ներկայացվում են որպես մատենագիտական կամ գրադարանային տեղեկատուներ, որտեղ համակարգված ձևով ամփոփվում են տարբեր հրատարակչությունների նոր լույս տեսած աշխատությունները։ Այդպիսի ցանկերի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, գրադարաններին և հետազոտողներին տրամադրել արագ կողմնորոշվելու հնարավորություն ժամանակակից գրական հոսքերում՝ ընդգրկելով գիտական, գեղարվեստական, ուսումնական և տեղեկատու բնույթի հրատարակություններ։ Օրինակ՝ Հայաստանում ակտիվորեն գործում են պարբերական «Նոր գիրք» նախագծերը, որտեղ յուրաքանչյուր շաբաթ կամ ամիս ներկայացվում են նոր հրատարակություններ տարբեր ոլորտներից՝ գրականություն, պատմություն, հասարակագիտություն, արվեստ և գիտություն, ինչը թույլ է տալիս հետևել հրատարակչական գործընթացների ընթացիկ զարգացումներին և գրքային շուկայի միտումներին ։ Բացի այդ, մատենագիտական ցանկերի ավելի մասնագիտական ձևաչափերը, որոնք պատրաստվում են գրադարանային և գիտական հաստատությունների կողմից, ընդգրկում են նաև գրքերի ամբողջական տվյալներ՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության վայր, տարեթիվ և թեմատիկ դասակարգում, ինչը նպաստում է գիտական տեղեկատվության համակարգմանն ու որոնելիության բարձրացմանը ։ Նման տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն ազգային գրադարանային համակարգում՝ ապահովելով նոր գրականության մատչելիությունը և աջակցելով կրթական ու գիտական գործընթացներին, ինչպես նաև նպաստելով ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը Հայաստանում։

    Updated: 2026-11-02
    Նոր գրքեր: Հայաստան: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги. Арменика. Информационный указатель (1977, Հուլիս, թիվ 7)
    Online

    Mathematics

    Quantum two-state level-crossing models in terms of the Heun functions

    Աշխատությունը նվիրված է քվանտային երկմակարդակ համակարգերում էներգետիկ մակարդակների հատման և փոխազդեցության մոդելների տեսական ուսումնասիրությանը՝ Հոյնի ֆունկցիաների և դրանց տարբեր ընդհանրացումների կիրառմամբ։ Հետազոտության հիմքում ընկած են ժամանակից կախված քվանտային համակարգեր, որոնց վիճակը նկարագրվում է երկու փոխազդող մակարդակներով, իսկ դրանց միջև անցումների հավանականությունը պայմանավորված է արտաքին դաշտի պարամետրերով, փոխազդեցության ուժգնությամբ և էներգետիկ մակարդակների ժամանակային փոփոխությամբ։ Քննության են առնվում Շրյոդինգերի համապատասխան հավասարումները և դրանց ճշգրիտ կամ անալիտիկ լուծումների ստացման հնարավորությունները՝ սկզբնական հավասարումների ձևափոխման միջոցով դրանք Հոյնի տիպի դիֆերենցիալ հավասարումների բերելով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հոյնի սովորական, կոնֆլուենտ և այլ հատուկ ֆունկցիաներով արտահայտվող լուծումներին, որոնք հնարավորություն են տալիս նկարագրել երկմակարդակ համակարգերի ավելի լայն դասեր և ընդլայնել ավանդական ճշգրիտ լուծելի մոդելների շրջանակը։ Վերլուծվում են մակարդակների իրական և խուսափողական հատումների պայմանները, անցումների հավանականությունները, վիճակների բնակեցվածության ժամանակային փոփոխությունները և համակարգի դինամիկայի կախվածությունը արտաքին ազդեցության ձևից։ Ուսումնասիրվում են փոխազդեցության ամպլիտուդի և մակարդակների էներգետիկ տարբերության տարբեր ժամանակային կախվածություններ՝ նպատակ ունենալով որոշել այն պարամետրային ձևերը, որոնց դեպքում քվանտային խնդիրը թույլ է տալիս ստանալ փակ տեսքով լուծումներ։ Կարևորվում է հատուկ ֆունկցիաների պարամետրերի և ֆիզիկական համակարգի բնութագրիչների միջև համապատասխանության բացահայտումը, քանի որ այդ կապը հնարավորություն է տալիս մաթեմատիկական լուծումները մեկնաբանել կոնկրետ քվանտային գործընթացների տեսանկյունից։ Քննության են առնվում նաև տարբեր սահմանային դեպքեր, որոնցում ընդհանուր մոդելները կարող են վերածվել արդեն հայտնի երկմակարդակ համակարգերի և ապահովել դրանց միասնական մաթեմատիկական նկարագրությունը։ Նման մոտեցումը կարևոր է ոչ միայն հիմնարար քվանտային մեխանիկայի համար, այլև այն համակարգերի ուսումնասիրության տեսանկյունից, որտեղ արտաքին դաշտերի միջոցով կառավարվում են քվանտային վիճակների միջև անցումները։ Աշխատանքը նպաստում է ճշգրիտ լուծելի քվանտային մոդելների դասակարգման և ընդլայնման գործընթացին՝ միավորելով հատուկ ֆունկցիաների տեսության, դիֆերենցիալ հավասարումների և քվանտային դինամիկայի մեթոդները։

    Updated: 2026-09-29
    Quantum two-state level-crossing models in terms of the Heun functions