ԴՆԹ-cis-DDPt և ԴՆԹ-cis-DDPd կոմպլեքսների համեմատական հետազոտությունը

Informatics

Adobe Photoshop CS2–ին նվիրված հայերեն դպրոցական ձեռնարկ է, որտեղ պարզ և քայլ առ քայլ ձևով ներկայացվում են ծրագրի հիմնական գործիքները, ինտերֆեյսը և պատկերների մշակման սկզբունքները։ Գրքում բացատրվում է, թե ինչպես աշխատել շերտերի (layers) հետ, կատարել լուսանկարչական խմբագրումներ, գունային շտկումներ, պատկերների կտրում, չափափոխում և տարբեր էֆեկտների կիրառություն։ Աշխատության մեջ ընդգրկված են նաև գործնական օրինակներ, որոնք օգնում են սովորողին աստիճանաբար տիրապետել գրաֆիկական դիզայնի հիմունքներին և զարգացնել ստեղծագործական հմտությունները։ Հեղինակը հատուկ ուշադրություն է դարձնում ուսուցողական պարզությանը, որպեսզի սկսնակ օգտատերերը հեշտությամբ ընկալեն ծրագրի հնարավորությունները և կարողանան կիրառել դրանք դպրոցական և ստեղծագործական նախագծերում։ Գիրքը ծառայում է որպես մուտքային մակարդակի ուղեցույց՝ թվային պատկերների մշակման և գրաֆիկական աշխատանքի հիմունքները սովորելու համար։

Mathematics

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է փոխադարձ դիֆուզիայի ազդեցության վերլուծությանը կիսահաղորդչային նանոկառուցվածքներում էլեկտրոնային խառնուրդային (իմպուրային) վիճակների վրա՝ նպատակ ունենալով պարզել, թե ինչպես է ատոմային մասշտաբով նյութերի խառնուրդային ներթափանցումը փոխում էներգետիկ կառուցվածքը և էլեկտրոնային հատկությունները նանոհամակարգերում։ Դիտարկվում են կիսահաղորդչային նանոկառուցվածքների հիմնական ֆիզիկական առանձնահատկությունները՝ քվանտային սահմանափակման էֆեկտները, էներգետիկ գոտիների կառուցվածքը և խառնուրդային կենտրոնների դերը էլեկտրոնների տեղայնացման գործընթացում։ Վերլուծվում է փոխադարձ դիֆուզիայի մեխանիզմը՝ որպես ատոմների ջերմային կամ կոնցենտրացիոն շարժման արդյունք, և դրա ազդեցությունը նյութի կառուցվածքային համասեռության, խառնուրդային պրոֆիլի և պոտենցիալ հորերի ձևավորման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես է դիֆուզիան փոխում իմպուրային մակարդակների էներգիան, դրանց լայնացումը և փոխազդեցությունը հիմնական բյուրեղային ցանցի հետ՝ ազդելով էլեկտրոնների շարժունակության, ռեկոմբինացիայի գործընթացների և օպտոէլեկտրոնային հատկությունների վրա։ Աշխատանքում քննարկվում են նաև մոդելավորման մոտեցումները՝ դիֆուզիոն հավասարումների և քվանտային մեխանիկական հաշվարկների համադրմամբ, որոնք թույլ են տալիս կանխատեսել նանոկառուցվածքների վարքագիծը տարբեր ջերմաստիճանային և տեխնոլոգիական պայմաններում։ Ընդգծվում է, որ նման ուսումնասիրությունները կարևոր են նանոէլեկտրոնիկայի, ֆոտոնիկայի և նոր սերնդի կիսահաղորդչային սարքերի նախագծման համար, որտեղ նյութի ատոմային մակարդակի վերահսկումը որոշիչ դեր ունի ֆունկցիոնալ հատկությունների ձևավորման մեջ։

History

Այս նյութը վերաբերում է 2023 թվականի սեպտեմբերին Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցած ռազմական սրման և Ադրբեջանի կողմից իրականացված լայնածավալ ռազմական գործողություններին։ Նյութում ներկայացվում է հակամարտության այդ փուլի զարգացումը, երբ ադրբեջանական զինված ուժերը հրթիռային, հրետանային և այլ ռազմական միջոցներով հարձակումներ սկսեցին տարածաշրջանի հայկական ուժերի դիրքերի ուղղությամբ։ Հաղորդագրության համաձայն՝ ռազմական գործողությունների հետևանքով արձանագրվել էին բազմաթիվ զոհեր և վիրավորներ, այդ թվում՝ քաղաքացիական բնակչության շրջանում, իսկ մի շարք բնակավայրերից իրականացվել էր բնակչության տարհանում։ Նյութում անդրադարձ է կատարվում նաև Ստեփանակերտի և շրջակա բնակավայրերի իրավիճակին, քաղաքացիական ենթակառուցվածքներին հասցված վնասներին և բնակչության համար ստեղծված հումանիտար ծանր պայմաններին։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Ադրբեջանի և հայկական կողմերի՝ ռազմական գործողությունների վերաբերյալ միմյանցից էապես տարբերվող դիրքորոշումներին։ Ադրբեջանի իշխանությունները գործողությունները ներկայացնում էին որպես սահմանափակ հակաահաբեկչական միջոցառում՝ ուղղված հայկական զինված ուժերի դիրքերի և ենթակառուցվածքների դեմ, մինչդեռ հայկական կողմը դրանք բնութագրում էր որպես լայնածավալ հարձակում և Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության նկատմամբ լուրջ սպառնալիք։ Նյութը նաև ներկայացնում է միջազգային հանրության արձագանքը՝ ռազմական գործողությունների անհապաղ դադարեցման կոչերը և տարածաշրջանում խաղաղապահ ուժերի դերակատարությունը։ Հակամարտության այդ փուլը տեղի էր ունենում երկարատև շրջափակման և հումանիտար ճգնաժամի պայմաններում, ինչն ավելի էր խորացնում բնակչության խոցելիությունը և ռազմական գործողությունների հետևանքները։ Լայն պատմական համատեքստում նյութը անդրադառնում է հայ-ադրբեջանական հակամարտության նախապատմությանը, 2020 թվականի պատերազմին և դրանից հետո ձևավորված իրավիճակին։ 2023 թվականի սեպտեմբերյան ռազմական գործողությունները հանգեցրին հայկական կողմի զինված դիմադրության դադարեցմանը և տարածաշրջանի նկատմամբ Ադրբեջանի վերահսկողության հաստատմանը, որից հետո Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության գերակշիռ մասը հեռացավ տարածաշրջանից և տեղափոխվեց Հայաստան։ Այս իրադարձությունները դարձան հակամարտության պատմության կարևորագույն հանգրվաններից մեկը՝ առաջացնելով անվտանգության, մարդու իրավունքների, տեղահանության, հումանիտար պաշտպանության և տարածաշրջանային կայունության վերաբերյալ բազմաթիվ հարցեր։ Նյութը կարող է հետաքրքրել ժամանակակից պատմությամբ, միջազգային հարաբերություններով, Հարավային Կովկասի քաղաքականությամբ, հակամարտությունների ուսումնասիրությամբ և տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրներով զբաղվող ընթերցողներին։

Literature

Հայոց լեզու և գրականություն ոլորտի «Հայոց լեզու և հայ գրականություն շտեմարան 5»-ը բարձր և խորացված մակարդակի ուսումնական ու քննություններին նախապատրաստող առաջադրանքների հավաքածու է, որը նախատեսված է սովորողների լեզվական և գրականագիտական գիտելիքների համակարգման, խորացման և վերլուծական մտածողության զարգացման համար, այստեղ ընդգրկվում են բարդ քերականական կառուցվածքներ, շարահյուսական վերլուծություն, ուղղագրական և կետադրական նրբություններ, ինչպես նաև հայ գրականության դասական և ժամանակակից ստեղծագործությունների վերլուծություն, հեղինակների գաղափարական և գեղարվեստական առանձնահատկությունների մեկնաբանում, գրական ուղղությունների համեմատական ուսումնասիրություն և տեքստային վերլուծական առաջադրանքներ, շտեմարանի նյութերը հաճախ պահանջում են քննադատական մոտեցում, մեկնաբանություն և ինքնուրույն շարադրանք, որի նպատակն է զարգացնել գրագետ և վերլուծական խոսք, խորացնել ազգային գրականության և լեզվի կառուցվածքային ընկալումը, ինչպես նաև պատրաստել սովորողներին ավարտական և ընդունելության բարձր մակարդակի քննություններին՝ ապահովելով լեզվի և գրականության ամբողջական ու համակարգված իմացություն։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է տնտեսական աճի վրա արտաքին տնտեսական միջավայրի ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում տնտեսական աճը դիտարկվում է որպես բազմաթիվ ներքին և արտաքին գործոնների փոխազդեցությամբ ձևավորվող գործընթաց, որտեղ արտաքին ազդեցությունների նշանակությունը հատկապես մեծ է բաց տնտեսությունների համար։ Քննվում են արտաքին առևտրի, արտահանման և ներմուծման կառուցվածքի, օտարերկրյա ներդրումների, միջազգային կապիտալի շարժի, դրամական փոխանցումների, արտաքին ֆինանսավորման և համաշխարհային շուկաների փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությունները տնտեսական ակտիվության և արտադրության ծավալների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում արտահանման դերին՝ որպես արտադրության ընդլայնման, արտաքին պահանջարկի ձևավորման և տնտեսության միջազգային մրցունակության բարձրացման հնարավոր գործոնի։ Միաժամանակ դիտարկվում է ներմուծման երկակի նշանակությունը՝ որպես սպառողական պահանջարկի բավարարման աղբյուր և որպես արտադրության համար անհրաժեշտ տեխնոլոգիաների, սարքավորումների, հումքի ու միջանկյալ ապրանքների ձեռքբերման միջոց։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների ազդեցության գնահատումը, քանի որ դրանք կարող են կապված լինել կապիտալի ներհոսքի, արտադրական հնարավորությունների ընդլայնման, տեխնոլոգիական նորացման և միջազգային տնտեսական կապերի զարգացման հետ։ Քննվում է նաև արտերկրից ստացվող դրամական փոխանցումների հնարավոր ազդեցությունը տնային տնտեսությունների եկամուտների, սպառման, խնայողությունների և ներքին պահանջարկի վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում արտաքին տնտեսական ցնցումներին՝ միջազգային գների տատանումներին, առևտրային գործընկերների տնտեսական վիճակի փոփոխություններին, փոխարժեքային զարգացումներին և համաշխարհային ֆինանսական պայմանների փոփոխությանը։ Կարևորվում է Հայաստանի տնտեսության արտաքին կախվածությունների կառուցվածքի ուսումնասիրությունը և այն ուղիների բացահայտումը, որոնց միջոցով միջազգային տնտեսական գործընթացները կարող են փոխանցվել ներքին տնտեսությանը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել մակրոտնտեսական ցուցանիշների համեմատական, վիճակագրական և տնտեսաչափական վերլուծության մեթոդներ՝ տնտեսական աճի և առանձին արտաքին գործոնների միջև փոխկապակցվածությունները գնահատելու նպատակով։ Դիտարկվում են նաև արտաքին առևտրի աշխարհագրական և ապրանքային բազմազանեցման, արտահանման ներուժի զարգացման և ներդրումային միջավայրի նշանակությունը արտաքին ցնցումների նկատմամբ տնտեսության դիմակայունության տեսանկյունից։ Արտաքին գործոնների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տնտեսական աճը գնահատել ոչ միայն ներքին արտադրական ռեսուրսների և տնտեսական քաղաքականության, այլև միջազգային տնտեսական հարաբերությունների լայն համակարգի շրջանակում։ Աշխատությունը կարող է ունենալ տեսական և կիրառական նշանակություն տնտեսական զարգացման օրինաչափությունների ուսումնասիրության, արտաքին տնտեսական քաղաքականության մշակման և մակրոտնտեսական գործընթացների գնահատման համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով տնտեսագիտության, միջազգային տնտեսագիտության, մակրոտնտեսագիտության և արտաքին տնտեսական հարաբերությունների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Political Science

Հրատարակությունը նվիրված է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության տեղական սովետների ընտրություններին և նախատեսված է որպես մեթոդական նյութ գրադարանների համար։ Այն ներկայացնում է ընտրական գործընթացի, տեղական սովետների գործունեության և դրանց հասարակական-քաղաքական նշանակության վերաբերյալ տեղեկատվական ու կազմակերպչական նյութեր՝ հաշվի առնելով խորհրդային ժամանակաշրջանի պետական կառավարման համակարգի առանձնահատկությունները։ Նյութի հիմնական նպատակն է գրադարաններին տրամադրել անհրաժեշտ ուղղորդումներ՝ ընտրությունների թեմայով բնակչության համար տեղեկատվական, լուսավորչական և մշակութային միջոցառումներ կազմակերպելու, համապատասխան գրականություն ընտրելու և ընթերցողների շրջանում թեմատիկ աշխատանք իրականացնելու համար։ Հրատարակության մեջ ուշադրություն է դարձվում տեղական սովետների կառուցվածքին, նրանց դերին պետական կառավարման համակարգում, ընտրությունների անցկացման կարգին, ընտրողների մասնակցությանը և ընտրական գործընթացի կազմակերպման հիմնական սկզբունքներին։ Կարող են ներկայացվել նաև ընտրական քարոզչության, ցուցահանդեսների, ընթերցողական անկյունների, գրականության ցուցակների, զրույցների, դասախոսությունների և այլ միջոցառումների կազմակերպման վերաբերյալ մեթոդական առաջարկություններ։ Նյութը կարևոր է նաև որպես խորհրդային Հայաստանի հասարակական-քաղաքական և մշակութային կյանքի որոշակի շրջանի փաստաթղթային վկայություն, քանի որ արտացոլում է այն ժամանակաշրջանի պետական գաղափարախոսությունը, ընտրական մշակույթը և գրադարանների՝ որպես հասարակական-քաղաքական տեղեկատվության տարածման հաստատությունների գործառույթները։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել խորհրդային Հայաստանի պատմությամբ, ընտրական համակարգերի պատմությամբ, պետական կառավարման ինստիտուտներով և գրադարանային գործի զարգացման պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև մատենագետներին, պատմաբաններին և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրողներին։