Դվինի հնագույն հուշարձանները

Culture

Աշխատությունը նվիրված է պատմական քաղաքային միջավայրում մշակութային ժառանգության օբյեկտներին հարակից տարածքների ձևավորման, բարեկարգման և գեղագիտական կազմակերպման խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ դիզայնի, ճարտարապետության և լանդշաֆտային նախագծման սկզբունքների համադրմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում պատմաճարտարապետական արժեք ներկայացնող կառույցների և ժամանակակից քաղաքային միջավայրի ներդաշնակ փոխհարաբերության ապահովումն է՝ հաշվի առնելով հուշարձանների պատմական նշանակությունը, տարածական առանձնահատկությունները, տեսողական ընկալումը և պահպանության պահանջները։ Ուսումնասիրվում են հուշարձանների շրջակայքում ձևավորված հրապարակների, փողոցների, հետիոտնային ուղիների, կանաչ տարածքների և հանրային օգտագործման այլ հատվածների կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է այնպիսի դիզայներական լուծումների ընտրությունը, որոնք չեն խաթարում պատմական միջավայրի ինքնատիպությունը և միաժամանակ նպաստում են տարածքի ժամանակակից գործառութային օգտագործմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում քաղաքային կահավորանքի, լուսավորության, տեղեկատվական ցուցանակների, ուղղորդման համակարգերի, փոքր ճարտարապետական ձևերի և կանաչապատման միջոցների համադրությանը։ Տարածքի կազմակերպման ընթացքում կարևոր խնդիր է պատմական կառույցների տեսանելիության և տեսադաշտերի պահպանումը, քանի որ ոչ ճիշտ տեղադրված նոր տարրերը կարող են փոխել հուշարձանի ընկալումը և թուլացնել նրա դերը քաղաքային համայնապատկերում։ Քննարկվում են նաև հետիոտնային և տրանսպորտային շարժի փոխհարաբերությունը, այցելուների համար հասանելի միջավայրի ձևավորումը, հանգստի գոտիների տեղաբաշխումը և պատմամշակութային վայրերը միասնական զբոսաշրջային ու քաղաքային երթուղիների մեջ ներառելու հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում քաղաքային միջավայրը դիտարկվում է որպես պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված ամբողջական համակարգ, որի վերակազմակերպումը պահանջում է պահպանության և զարգացման սկզբունքների հավասարակշռում։ Կարևորվում է նաև տարածքի ինքնության արտահայտումը դիզայնի միջոցով՝ տեղական ճարտարապետական ավանդույթների, բնական լանդշաֆտի, նյութերի և պատմամշակութային առանձնահատկությունների հաշվառմամբ։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ նպաստում է պատմական միջավայրի պահպանման և ժամանակակից քաղաքային դիզայնի միջև արդյունավետ կապի ձևավորման սկզբունքների բացահայտմանը՝ առաջարկելով պատմամշակութային տարածքները ոչ միայն որպես պահպանվող ժառանգություն, այլև որպես քաղաքի հասարակական և մշակութային կյանքի ակտիվ բաղադրիչ դիտարկելու մոտեցում։

Philosophy

Աշխատությունը նվիրված է Լուսավորության գաղափարների, սկզբունքների և պատմական ժառանգության վերաիմաստավորմանն ու արժևորմանը 20-րդ դարի երկրորդ կեսի փիլիսոփայական մտքի շրջանակում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել, թե ինչպես են ժամանակակից փիլիսոփաները վերանայել բանականության, գիտության, առաջընթացի, ազատության, անհատի ինքնավարության և համընդհանուր մարդկային արժեքների վերաբերյալ Լուսավորության ժամանակաշրջանում ձևավորված պատկերացումները։ Ուսումնասիրության շրջանակում Լուսավորությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պատմական դարաշրջան, այլև որպես գաղափարական և փիլիսոփայական ժառանգություն, որի նկատմամբ 20-րդ դարի երկրորդ կեսին ձևավորվեցին ինչպես պաշտպանական, այնպես էլ քննադատական մոտեցումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդիականության ճգնաժամի, ռացիոնալության սահմանների և տեխնոլոգիական առաջընթացի սոցիալական հետևանքների վերաբերյալ քննարկումներին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում այն հարցին, թե արդյոք բանականության և գիտական առաջընթացի վրա հիմնված հասարակության իդեալները կարող են պահպանել իրենց արժեքը այնպիսի պատմական իրադարձություններից հետո, ինչպիսիք էին համաշխարհային պատերազմները, ամբողջատիրական վարչակարգերի ձևավորումը և զանգվածային ոչնչացման փորձառությունները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ Ֆրանկֆուրտի դպրոցի ներկայացուցիչների քննադատությանը, հատկապես բանականության գործիքայնացման և ժամանակակից հասարակության մեջ մարդու ազատության սահմանափակման խնդիրներին։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են այն փիլիսոփայական դիրքորոշումները, որոնք փորձում էին պահպանել Լուսավորության էմանսիպատոր ներուժը՝ վերափոխելով դրա սկզբունքները ժամանակակից պայմաններին համապատասխան։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև բանականության և հաղորդակցության, անհատի և հասարակության, ազատության և սոցիալական պատասխանատվության փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Կարող են դիտարկվել պոստմոդեռնիստական քննադատությունները, որոնցում կասկածի տակ են դրվում համընդհանուր ճշմարտությունների, առաջընթացի միասնական ուղու և ռացիոնալության համընդհանուր չափանիշների գաղափարները։ Միևնույն ժամանակ աշխատանքը կարող է ցույց տալ, որ Լուսավորության ժառանգությունը 20-րդ դարի երկրորդ կեսի փիլիսոփայության մեջ ամբողջությամբ չի մերժվում, այլ հաճախ վերաիմաստավորվում է՝ հաշվի առնելով պատմական փորձի հակասությունները և ժամանակակից հասարակության նոր մարտահրավերները։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել մարդու իրավունքների, ժողովրդավարության, գիտական մտածողության և անհատի ինքնորոշման արժեքներին՝ որպես Լուսավորության գաղափարական ժառանգության շարունակական դրսևորումների։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է ձևավորվել ավանդույթի և քննադատության երկխոսությունը, և ինչպիսի նշանակություն է ստացել Լուսավորության գաղափարը արդիականության վերաբերյալ 20-րդ դարի երկրորդ կեսի բանավեճերում։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել ժամանակակից փիլիսոփայական մտքի զարգացման տրամաբանության, ռացիոնալության խնդրի և արդիականության ինքնաքննադատության ավելի խոր ընկալմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել փիլիսոփաներին, մշակութաբաններին, հասարակագետներին, քաղաքագետներին, պատմաբաններին, գաղափարների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։

Economics

Գիրքը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետությունում փոքր և միջին ձեռնարկությունների վարկունակության գնահատման և կառավարման տեսական ու գործնական հիմնախնդիրները՝ անդրադառնալով ֆինանսական կայունության, վարկային ռիսկերի գնահատման, վճարունակության վերլուծության և ֆինանսավորման արդյունավետ մեխանիզմների կիրառմանը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ՓՄՁ-ների դերը երկրի տնտեսական զարգացման մեջ, վերլուծում է դրանց առջև ծառացած հիմնական ֆինանսական խոչընդոտները, ինչպես նաև բանկային համակարգի և վարկային կազմակերպությունների կողմից կիրառվող գնահատման չափանիշներն ու մոտեցումները։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են վարկունակության բարձրացման գործոնները, ֆինանսական ցուցանիշների վերլուծության մեթոդները, ռիսկերի կառավարման ժամանակակից գործիքները և միջազգային փորձի համեմատությունը Հայաստանի պայմանների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոլորտի օրենսդրական, ինստիտուցիոնալ և տնտեսական միջավայրին, ինչպես նաև առաջարկվում են գործնական լուծումներ և բարեփոխումների ուղղություններ, որոնք կարող են նպաստել փոքր և միջին ձեռնարկությունների ֆինանսական հասանելիության, մրցունակության և կայուն զարգացման ապահովմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, բանկային ոլորտի մասնագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և ձեռնարկատերերի համար, ովքեր հետաքրքրված են վարկային քաղաքականության, ֆինանսական կառավարման և ձեռնարկատիրության զարգացման հարցերով։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է վարունգի (Cucumis sativus L.) սելեկցիայի գործընթացում in vitro պայմաններում կալուսային կուլտուրայի ստացման, աճեցման և կիրառման կենսաբանական ու կենսատեխնոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են բուսական հյուսվածքների կուլտիվացման տեսական հիմունքները, կալուսագոյացման գործընթացի օրինաչափությունները, բջիջների ապատարբերակման և վերատարբերակման մեխանիզմները, ինչպես նաև բույսերի վերականգնման հնարավորությունները արհեստական սննդամիջավայրերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ելակետային բուսական նյութի ընտրությանը, սննդամիջավայրերի բաղադրությանը, բուսական աճի կարգավորիչների ազդեցությանը և կալուսային հյուսվածքների աճի ու զարգացման պայմաններին։ Քննարկվում են տարբեր գենոտիպերի կալուսագոյացման ունակությունները, բջջային կուլտուրաների մորֆոլոգիական և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև սոմակլոնային փոփոխականության նշանակությունը սելեկցիոն աշխատանքներում։ Անդրադարձ է կատարվում կալուսային կուլտուրաների միջոցով արժեքավոր հատկանիշներով բույսերի ստացման, հիվանդությունների և շրջակա միջավայրի անբարենպաստ գործոնների նկատմամբ դիմացկունության բարձրացման հնարավորություններին։ Կարևորվում են բջջային սելեկցիայի մեթոդների կատարելագործումը, բուսական նյութի գենետիկական կայունության գնահատումը և կենսատեխնոլոգիական մոտեցումների համադրումը ավանդական սելեկցիոն մեթոդների հետ։ Աշխատությունը կարող է նպաստել վարունգի նոր սորտերի ստեղծման և սելեկցիոն գործընթացների արդյունավետության բարձրացման գիտական հիմքերի զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել բուսաբանների, գենետիկների, սելեկցիոներների, բույսերի կենսատեխնոլոգիայի մասնագետների, ագրոնոմների և գյուղատնտեսական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է Մոնղոլական կայսրության ձևավորման, վերելքի, տարածքային ընդարձակման և պատմական ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են մոնղոլական ցեղերի քաղաքական և հասարակական միավորման նախադրյալները, Չինգիզ խանի իշխանության հաստատումը և այն գործընթացները, որոնց արդյունքում ստեղծվեց իր ժամանակի ամենամեծ ցամաքային կայսրություններից մեկը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռազմական կազմակերպվածությանը, կառավարման համակարգին, նվաճումների ռազմավարությանը և այն գործոններին, որոնք նպաստեցին կայսրության արագ ընդարձակմանը Կենտրոնական և Արևելյան Ասիայից մինչև Մերձավոր Արևելք և Եվրոպայի արևելյան հատվածներ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են նաև մոնղոլական տիրապետության ազդեցությունը տարբեր ժողովուրդների և տարածաշրջանների քաղաքական, տնտեսական ու մշակութային զարգացման վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում առևտրային ճանապարհների, հատկապես Արևելքն ու Արևմուտքը կապող ցամաքային հաղորդակցությունների աշխուժացմանը, ինչպես նաև մարդկանց, ապրանքների, տեխնոլոգիաների, գիտելիքի և մշակութային ազդեցությունների տեղաշարժին։ Ուսումնասիրությունը անդրադառնում է կայսրության կառավարման բազմազան ձևերին, տեղական վարչական ավանդույթների օգտագործմանը և տարբեր ժողովուրդների ու մշակույթների հետ փոխգործակցությանը։ Միաժամանակ քննարկվում են կայսրության մասնատման գործընթացները, առանձին խանությունների ձևավորումը և այն պատճառները, որոնք աստիճանաբար թուլացրին միասնական կայսերական կառույցը։ Պատմական ժառանգության տեսանկյունից աշխատությունը ցույց է տալիս, որ մոնղոլական նվաճումների հետևանքները միանշանակ չէին․ դրանք մի կողմից ուղեկցվում էին ավերածություններով և մարդկային ծանր կորուստներով, իսկ մյուս կողմից նպաստում էին տարածաշրջանների միջև կապերի ընդլայնմանը և քաղաքական ու տնտեսական նոր հարաբերությունների ձևավորմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել համաշխարհային և միջնադարյան պատմության մասնագետներին, արևելագետներին, պատմաբաններին, միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրողներին, ինչպես նաև Մոնղոլական կայսրության և Եվրասիայի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է սերպենտինային հումքի վերամշակմամբ ստացված ամորֆ սիլիկահողի կառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ազդեցության ուսումնասիրությանը կալցիումի սիլիկատային նյութի ձևավորման գործընթացի վրա։ Հետազոտության կենտրոնում ամորֆ սիլիկահողի կառուցվածքային վիճակի, մասնիկների առանձնահատկությունների, ակտիվ մակերևույթի և քիմիական ռեակտիվության միջև կապն է՝ դիտարկելով, թե այդ գործոններն ինչպես կարող են պայմանավորել նպատակային բյուրեղային փուլի առաջացումը և վերջնական նյութի ստացման արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սկզբնական սիլիկահողի ամորֆության աստիճանին և կառուցվածքային անհամասեռությանը, քանի որ դրանք կարող են նշանակալի ազդեցություն ունենալ պինդֆազ փոխազդեցությունների ընթացքի, նոր բյուրեղային կառուցվածքների առաջացման և փուլային փոխակերպումների վրա։ Քննվում է սերպենտինային հումքի նախնական վերամշակման արդյունքում ձևավորված սիլիցիում պարունակող նյութի կառուցվածքի և հետագա փոխակերպումների միջև փոխկապակցվածությունը։ Նյութի հատկությունների գնահատման համար կարևոր նշանակություն ունեն կառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական հետազոտությունների մեթոդները, որոնց միջոցով հնարավոր է տարբերակել ամորֆ և բյուրեղային բաղադրիչները, ուսումնասիրել փուլային կազմի փոփոխությունները և հետևել նպատակային միացության ձևավորմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող է դիտարկվել նաև սկզբնական հումքի բաղադրության և ուղեկցող հանքային բաղադրիչների ազդեցությունը վերջնական արդյունքի վրա, քանի որ բնական հումքի անհամասեռությունը կարող է փոփոխել փոխազդեցությունների ընթացքը և ստացվող նյութի հատկությունները։ Առանձին նշանակություն ունի նպատակային բյուրեղային փուլի ստացման արդյունավետության գնահատումը՝ կառուցվածքային գործոնների հետ համադրությամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե սկզբնական նյութի որ հատկանիշներն են առավել էական վերջնական արտադրանքի ձևավորման համար։ Աշխատությունն ունի նաև նյութագիտական նշանակություն, քանի որ վոլաստոնիտային նյութերը հետաքրքրություն են ներկայացնում կերամիկական, կոմպոզիտային և այլ անօրգանական նյութերի մշակման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է անօրգանական քիմիայի, հանքային հումքի վերամշակման, նյութագիտության և ֆիզիկաքիմիական վերլուծության մոտեցումները՝ բնական սիլիկատային հումքից ստացված ամորֆ նյութերի կառուցվածքի և դրանց հետագա փուլային փոխակերպումների միջև կապերը բացահայտելու նպատակով։