Ձեռնարկության էներգետիկ տնտեսության կազմակերպումը

Economics

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում զբոսաշրջության պետական կարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և ոլորտի կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Այն ներկայացնում է զբոսաշրջության՝ որպես տնտեսության կարևոր ճյուղի զարգացման տեսական և գործնական հիմքերը, պետական քաղաքականության ձևավորման սկզբունքները և կարգավորման մեխանիզմները։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են զբոսաշրջային ոլորտի զարգացման վրա ազդող տնտեսական, սոցիալական, իրավական և կազմակերպական գործոնները, պետական կառավարման մարմինների դերը, ինչպես նաև զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների զարգացման և մրցունակության բարձրացման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում զբոսաշրջության խթանման պետական ծրագրերին, օրենսդրական կարգավորմանը, ներդրումային միջավայրի բարելավմանը, միջազգային փորձի կիրառման հնարավորություններին և ոլորտի կայուն զարգացման ուղղություններին։ Գիրքը բացահայտում է Հայաստանի զբոսաշրջային ներուժի արդյունավետ օգտագործման, կառավարման համակարգի կատարելագործման և ոլորտում առկա հիմնախնդիրների լուծման ուղիները։ Աշխատանքը նախատեսված է զբոսաշրջության, տնտեսագիտության և պետական կառավարման ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և Հայաստանի զբոսաշրջության զարգացման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Chemistry

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ոչ սպիտակուցային ամինաթթուների և դրանց հիման վրա ստացվող պեպտիդների սինթեզի ու հատկությունների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով այն միացություններին, որոնց կողմնային շղթաներում առկա են չհագեցած և հետերոցիկլիկ խմբեր։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են բարդ օրգանական միացությունների ստացման մեթոդները, էնանտիոմերապես հարստացված կառուցվածքների ձևավորման սկզբունքները և դրանց քիմիական ու կենսաբանական առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են սինթեզի նոր մոտեցումներ, ռեակցիաների ընթացքի վերլուծություն, ստացված նյութերի կառուցվածքային հետազոտություններ և հնարավոր կիրառական նշանակությունը կենսաքիմիայի ու դեղագիտության ոլորտներում։ Գիրքը անդրադառնում է նաև ամինաթթուների և պեպտիդների կառուցվածքային բազմազանությանը, դրանց ազդեցությանը կենսաբանական համակարգերում և նոր նյութերի ստեղծման հնարավորություններին՝ որպես գիտական հետազոտությունների կարևոր ուղղություն։ Աշխատությունը արժեքավոր աղբյուր է օրգանական և կենսօրգանական քիմիայի մասնագետների, հետազոտողների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրվում են բարդ մոլեկուլների սինթեզով, ստերեոքիմիայով և կենսաբանական ակտիվ միացությունների նախագծմամբ։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է ջրալույծ մետաղապորֆիրինների և ԴՆԹ-ի միջև կոմպլեքսների առաջացման գործընթացներում պորֆիրինային կառուցվածքի կենտրոնական մետաղական իոնի դերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում մետաղապորֆիրինների կառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունների ազդեցությունն է նուկլեինաթթվի հետ դրանց փոխազդեցության բնույթի, կայունության և ընտրողականության վրա։ Պորֆիրինային մակրոցիկլում տեղակայված մետաղական իոնը կարող է փոփոխել ամբողջ մոլեկուլի էլեկտրոնային կառուցվածքը, լիցքային բաշխումը, տարածական հատկությունները և շրջակա միջավայրի հետ փոխազդելու ունակությունը, ինչի պատճառով տարբեր մետաղներ պարունակող միացությունները կարող են տարբեր վարք դրսևորել կենսամակրոմոլեկուլների նկատմամբ։ Քննվում են ԴՆԹ-ի հետ կապման հնարավոր ոչ կովալենտ փոխազդեցությունները և դրանց կախվածությունը մետաղական կենտրոնի բնույթից, պորֆիրինային համակարգի կառուցվածքից ու միջավայրի ընդհանուր ֆիզիկաքիմիական պայմաններից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե կենտրոնական իոնի չափը, լիցքային և կոորդինացիոն հատկությունները ինչպես կարող են անդրադառնալ կոմպլեքսագոյացման հավասարակշռության և առաջացած համակարգերի կայունության վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել տարբեր մետաղական կենտրոններով ջրալույծ պորֆիրինային միացությունների համեմատական բնութագրում՝ նպատակ ունենալով բացահայտել կառուցվածք–հատկություն–փոխազդեցություն կապերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սպեկտրային և ֆիզիկաքիմիական տվյալների մեկնաբանումը, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել կոմպլեքսների առաջացումը և մոլեկուլների փոխազդեցության հետևանքով տեղի ունեցող փոփոխությունները։ ԴՆԹ-ն դիտարկվում է որպես բարդ կենսապոլիմերային համակարգ, որի կառուցվածքային առանձնահատկությունները նույնպես կարող են պայմանավորել պորֆիրինային միացությունների կապման բնույթը։ Տարբեր համակարգերի համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու, թե դիտվող տարբերությունների որ մասն է կապված հենց կենտրոնական մետաղի փոփոխության հետ։ Նման ուսումնասիրությունները նշանակություն ունեն կենսաանօրգանական և կոորդինացիոն քիմիայի համար, քանի որ նպաստում են մետաղ պարունակող մակրոցիկլային միացությունների և նուկլեինաթթուների մոլեկուլային փոխազդեցությունների վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պորֆիրինների քիմիայի, կոորդինացիոն քիմիայի, կենսաֆիզիկական քիմիայի և նուկլեինաթթուների ֆիզիկաքիմիայի մոտեցումները՝ կենտրոնական մետաղական իոնի կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ նշանակությունը պարզաբանելու նպատակով։

History

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության և Խորհրդային Ռուսաստանի փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը 1920 թվականի մայիսից մինչև դեկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում՝ Հայաստանի առաջին հանրապետության պատմության ամենաբարդ և ճակատագրական փուլերից մեկում։ Հետազոտության կենտրոնում երկու պետությունների միջև ձևավորված քաղաքական, դիվանագիտական և ռազմաքաղաքական հարաբերություններն են, ինչպես նաև այն ներքին և միջազգային պայմանները, որոնց ազդեցությամբ զարգանում էին այդ հարաբերությունները։ Ուսումնասիրվում է տարածաշրջանում Խորհրդային Ռուսաստանի քաղաքականության փոփոխությունը, Կովկասում նրա ազդեցության ընդլայնման ձգտումը և Հայաստանի Հանրապետության նկատմամբ իրականացվող քաղաքականության հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում 1920 թվականի մայիսյան իրադարձություններին, Հայաստանի ներքաղաքական իրավիճակին, բոլշևիկյան շարժման ակտիվացմանը և այդ գործընթացների վրա արտաքին քաղաքական գործոնների ազդեցությանը։ Քննարկվում են հայկական և ռուսական կողմերի միջև դիվանագիտական շփումները, բանակցությունները, պաշտոնական դիրքորոշումները և փոխադարձ քաղաքական պահանջները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև Հայաստանի և Խորհրդային Ռուսաստանի հարաբերությունների կապը տարածաշրջանային ավելի լայն զարգացումների՝ թուրք-հայկական պատերազմի, Ադրբեջանի խորհրդայնացման, Կովկասում խորհրդային իշխանության հաստատման գործընթացների և միջազգային ուժերի քաղաքականության հետ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել, թե ինչպես էին Հայաստանի Հանրապետության արտաքին քաղաքական հնարավորությունները սահմանափակվում ռազմական, տնտեսական և աշխարհաքաղաքական ծանր պայմաններով, և ինչպես էր Խորհրդային Ռուսաստանը ձգտում օգտագործել տարածաշրջանում ստեղծված իրավիճակը սեփական ռազմավարական նպատակների իրականացման համար։ Ուսումնասիրվում է նաև Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունների դիրքորոշումը խորհրդային իշխանության նկատմամբ, հարաբերությունների կարգավորման փորձերը և Հայաստանի պետական անկախությունը պահպանելու ուղղությամբ իրականացվող քաղաքական քայլերը։ Հատուկ նշանակություն ունի 1920 թվականի երկրորդ կեսի իրադարձությունների վերլուծությունը, երբ տարածաշրջանում ուժերի հարաբերակցությունը արագորեն փոխվում էր, իսկ Հայաստանի արտաքին քաղաքական դրությունը դառնում էր ավելի խոցելի։ Դեկտեմբերին հասած զարգացումները դիտարկվում են որպես Հայաստանի Հանրապետության պետականության հետագա ճակատագրի վրա էական ազդեցություն ունեցած գործընթացների բաղկացուցիչ մաս։ Հետազոտությունը կարևոր է նաև հայ-ռուսական հարաբերությունների պատմական զարգացման համատեքստում, քանի որ թույլ է տալիս հասկանալ 1920 թվականի իրադարձությունների քաղաքական նախադրյալները, կողմերի նպատակները և որոշումների հետևանքները։ Աշխատությունը կարող է հիմնվել դիվանագիտական փաստաթղթերի, պաշտոնական հաղորդագրությունների, ժամանակի մամուլի, հուշագրությունների և պատմագիտական ուսումնասիրությունների վրա՝ հնարավորություն տալով բազմակողմանիորեն վերականգնել ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանի քաղաքական իրադրությունը։ Աշխատությունը արժեքավոր է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության վերջին շրջանի, հայ-ռուսական հարաբերությունների և 1920 թվականի Կովկասյան քաղաքական գործընթացների ուսումնասիրության համար և կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, քաղաքագետներին, դիվանագիտության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է Արարատի տարածաշրջանի ագրոէկոհամակարգերի վրա տեխնածին ազդեցությունների գնահատմանը և դրանց բարելավման արդյունավետ ուղիների ուսումնասիրմանը։ Վերլուծվում են գյուղատնտեսական գործունեության, հողօգտագործման, քիմիական նյութերի կիրառման և այլ մարդածին գործոնների ազդեցությունը հողային, ջրային և կենսաբանական ռեսուրսների վիճակի վրա։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ագրոէկոհամակարգերի էկոլոգիական հավասարակշռության խախտման պատճառները, շրջակա միջավայրի աղտոտման հնարավոր հետևանքները և բնական ռեսուրսների պահպանության խնդիրները։ Ներկայացվում են էկոլոգիական մոնիթորինգի, կայուն գյուղատնտեսության, հողերի արդյունավետ կառավարման և բնապահպանական միջոցառումների կիրառման հնարավորությունները՝ ուղղված տարածաշրջանի էկոհամակարգերի վերականգնմանը և կայուն զարգացման ապահովմանը։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի գյուղատնտեսական տարածքների էկոլոգիական վիճակի գնահատման, բնապահպանական կառավարման կատարելագործման և բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման խնդիրների ուսումնասիրման համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով բնապահպանների, գյուղատնտեսների, էկոլոգների և ոլորտի հետազոտողների համար։

Other Subjects

Հայաստանի ազգային գրապալատ (Կենտրոնական Կնգական/Կնգ. Պալատը՝ հաճախ անվանվում է նաև Կնգական պալատ կամ Գրապալատ) Հայաստանի գրահրատարակչական համակարգի կարևոր գիտական և տեղեկատվական հաստատություններից մեկն է, որի հիմնական դերը երկրի տարածքում տպագրվող բոլոր հրատարակությունների հաշվառումը, գրանցումը, վերլուծությունը և ազգային մատենագիտության ձևավորումն է։ Այն ստեղծվել է խորհրդային շրջանում՝ 1922 թվականին, որպես պետական կառույց, որի նպատակն էր կենտրոնացնել Հայաստանում լույս տեսնող գրքերի, պարբերականների և այլ տպագիր նյութերի մասին ամբողջական տեղեկատվությունը և ապահովել պարտադիր օրինակների հավաքագրումը, ինչը թույլ էր տալիս ձևավորել ազգային գրադարանային և մատենագիտական միասնական համակարգ։ Գրապալատի գործունեությունը հիմնված է այն սկզբունքի վրա, որ յուրաքանչյուր հրատարակություն, որը լույս է տեսնում Հայաստանում կամ կապված է հայկական մշակույթի հետ, պետք է գրանցվի, դասակարգվի և ներառվի պետական մատենագիտական բազայում, ինչը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել երկրի գիտական, կրթական և մշակութային զարգացման դինամիկան։ Նրա հիմնական գործառույթների մեջ են մտնում ազգային մատենագիտության տարեկան և պարբերական հրատարակությունների պատրաստումը, վիճակագրական տվյալների հավաքագրումը գրահրատարակչության ոլորտի վերաբերյալ, ISBN և այլ միջազգային գրքային համարների համակարգերի վարչական կազմակերպումը, ինչպես նաև հրատարակչական գործունեության ընդհանուր վերահսկման և վերլուծության իրականացումը։ Գրապալատը նաև կարևոր դեր ունի գրական ժառանգության պահպանման և մատչելիության ապահովման գործում՝ համագործակցելով գրադարանների, հրատարակիչների և գիտական հաստատությունների հետ, ինչպես նաև մասնակցելով միջազգային գրական և գրադարանային տեղեկատվական ցանցերին։ Բացի այդ, այն պարբերաբար հրապարակում է մատենագիտական ցուցակներ և վիճակագրական ամփոփումներ, որոնք օգտագործվում են գիտական հետազոտություններում, կրթական ծրագրերում և մշակութային քաղաքականության մշակման մեջ։ Նրա առաջիկա և շարունակական խնդիրների թվում են թվայնացման գործընթացների զարգացումը, ազգային գրքային տվյալների բազաների արդիականացումը, միջազգային համակարգերի հետ ինտեգրումը, ինչպես նաև գրահրատարակչության ոլորտում տեղեկատվական թափանցիկության և հասանելիության բարձրացումը, որպեսզի հայկական տպագիր ժառանգությունը դառնա առավել հասանելի թե՛ երկրի ներսում, թե՛ սփյուռքում և միջազգային գիտական հանրության համար։