Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionLiterature
Չարենց. Երկեր
Չարենց. Երկեր-ը Եղիշե Չարենցի գրական ժառանգության ժողովածու է, որը ներառում է նրա բանաստեղծական և արձակ ստեղծագործությունների ընտրանի՝ ներկայացնելով հայ նորագույն պոեզիայի ձևավորման և զարգացման ամենակարևոր փուլերից մեկը, աշխատությունում ընդգծվում են Չարենցի պոետիկ մտածողության բազմաշերտությունը, լեզվական նորարարությունը և գաղափարական որոնումները, որոնք կապվում են ինչպես ազգային ինքնության, այնպես էլ ժամանակի սոցիալական ու քաղաքական իրականության հետ, միաժամանակ բացահայտվում են նրա ստեղծագործության հիմնական թեմաները՝ հայրենիք, անհատականություն, հեղափոխական փորձառություն, մարդու ներաշխարհի հակասություններ և պատմական ճակատագրի ընկալում, ժողովածուն կարևոր է նաև որպես Չարենցի գրական էվոլյուցիայի ամբողջական պատկերացում տալու աղբյուր՝ ցույց տալով նրա անցումը վաղ ռոմանտիկ և փորձարարական շրջանից դեպի հասուն և խորքային պոեզիա, աշխատությունը լայնորեն օգտագործվում է գրականագիտության և ուսուցման մեջ որպես հայ դասական պոեզիայի առանցքային հիմքերից մեկը։
Updated: 2026-09-10
History
Հունական բնակչությունն Օսմանյան կայսրությունում և հույների կոտորածները 1914-1923 թվականներին
Աշխատությունը նվիրված է Օսմանյան կայսրության հունական բնակչության պատմական դրության, հասարակական և մշակութային կյանքի, ինչպես նաև 1914–1923 թվականներին հույների նկատմամբ իրականացված զանգվածային բռնությունների, տեղահանությունների և կոտորածների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են կայսրության տարածքում հունական համայնքների ձևավորման ու զարգացման առանձնահատկությունները, նրանց ժողովրդագրական տեղաբաշխումը, տնտեսական գործունեությունը, կրթական և կրոնական հաստատությունների դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում XX դարի սկզբին Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխություններին, ազգայնական գաղափարախոսության տարածմանը և ազգային ու կրոնական փոքրամասնությունների նկատմամբ պետական քաղաքականության վերափոխումներին։ Ուսումնասիրվում են Առաջին համաշխարհային պատերազմի և դրան հաջորդած տարիների իրադարձությունները, Փոքր Ասիայի, Պոնտոսի և Արևելյան Թրակիայի հունական բնակչության նկատմամբ իրականացված հալածանքները, բռնի տեղահանությունները և դրանց ժողովրդագրական ու սոցիալական հետևանքները։ Անդրադարձ է կատարվում երիտթուրքական և քեմալական շարժումների քաղաքականությանը, հունական համայնքների տեղահանման գործընթացներին, բնակչության հարկադիր տեղաշարժերին և տարածաշրջանի էթնիկական կազմի փոփոխություններին։ Կարևորվում են ժամանակաշրջանի դիվանագիտական փաստաթղթերի, ականատեսների վկայությունների, պատմագիտական ուսումնասիրությունների և միջազգային արձագանքների վերլուծությունը։ Դիտարկվում են նաև 1923 թվականի Լոզանի պայմանագրի և հույն-թուրքական բնակչության փոխանակման հետևանքները, պատմական հիշողության պահպանման, զանգվածային բռնությունների իրավական ու պատմագիտական գնահատման հիմնախնդիրները։ Հետազոտության թեման հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու Օսմանյան կայսրության վերջին տասնամյակների ազգային քաղաքականության, հույն բնակչության ողբերգական ճակատագրի և տարածաշրջանի պատմական վերափոխումների մասին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, ցեղասպանագիտության մասնագետների, արևելագետների, միջազգային հարաբերությունների հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-14
Biology
Физиологические аспекты влияния водного стресса (дефицита полива) на рост и развитие гибридов кукурузы (Zea mays L.) в условиях Караджа (Иран)
Աշխատությունը նվիրված է ջրային սթրեսի՝ ոռոգման պակասի ազդեցության ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը եգիպտացորենի հիբրիդների աճի և զարգացման վրա Իրանի Քարաջի բնակլիմայական պայմաններում։ Քննության են առնվում բույսերի ջրային ռեժիմի խախտման հետևանքով առաջացող ֆիզիոլոգիական և աճային փոփոխությունները, ինչպես նաև տարբեր հիբրիդների արձագանքն անբավարար ջրամատակարարմանը։ Վերլուծվում են բույսերի աճի տեմպերը, զարգացման փուլերի ընթացքը, տերևային մակերեսի ձևավորումը, կենսազանգվածի կուտակումը և բերքատվության հետ կապված հիմնական ցուցանիշները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրային անբավարարության պայմաններում ֆոտոսինթետիկ ակտիվության, ջրի օգտագործման արդյունավետության, բույսերի ջրային վիճակի և նյութափոխանակային գործընթացների հնարավոր փոփոխություններին։ Դիտարկվում են տարբեր հիբրիդների երաշտադիմացկունության և անբարենպաստ պայմաններին հարմարվելու առանձնահատկությունները՝ համեմատելով դրանց ֆիզիոլոգիական ու արտադրական ցուցանիշները։ Քննարկվում է ոռոգման տարբեր մակարդակների և ջրի պակասի առաջացման ժամանակահատվածի նշանակությունը բույսերի աճի, զարգացման ու վերջնական բերքի ձևավորման համար։ Կարևորվում է այն ֆիզիոլոգիական հատկանիշների բացահայտումը, որոնք կարող են օգտագործվել ջրային սթրեսի նկատմամբ առավել դիմացկուն հիբրիդների ընտրության ժամանակ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև սահմանափակ ջրային ռեսուրսների պայմաններում ոռոգման արդյունավետ կազմակերպման և մշակության համապատասխան մոտեցումների ընտրության հնարավորություններին։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել եգիպտացորենի արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը, ջրային ռեսուրսների խնայող օգտագործմանը և տվյալ տարածաշրջանի պայմաններին առավել հարմարված հիբրիդների ընտրությանը։ Այն կարող է օգտակար լինել բույսերի ֆիզիոլոգիայի, ագրոնոմիայի, բուսաբուծության և ոռոգվող երկրագործության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-02
Mathematics
Վիճակագրության խնդիրների ժողովածու
Ժողովածուն ընդգրկում է տարբեր թեմաներով խնդիրներ՝ տվյալների նկարագրական վիճակագրություն, միջին արժեքներ, ցրվածություն, հավանականական բաշխումներ, ընտրանքային մեթոդներ և հիպոթեզների ստուգում։ Խնդիրները կառուցված են աստիճանաբար աճող բարդությամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս զարգացնել վերլուծական մտածողություն և տվյալների մշակման հմտություններ։ Նյութը նաև նպաստում է վիճակագրական մեթոդների կիրառման ընկալմանը իրական ոլորտներում՝ տնտեսագիտություն, սոցիոլոգիա, ինժեներական վերլուծություն և գիտական հետազոտություններ։ Այն կարևոր գործիք է թե՛ ինքնուրույն ուսուցման, թե՛ դասընթացային աշխատանքի համար։
Updated: 2026-09-18
Mathematics
Решение нестационарных смешанных граничных задач теории упругости при наличии трещин и штампов, движущихся с конечной скоростью
Կիրառական մաթեմատիկայի և պինդ մարմնի մեխանիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ճաքերի և վերջավոր արագությամբ շարժվող դրոշմների առկայության պայմաններում առաձգականության տեսության ոչ ստացիոնար խառը եզրային խնդիրների լուծման մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում առաձգական միջավայրերում ժամանակից կախված լարվածադեֆորմացիոն վիճակների ձևավորման օրինաչափությունները և շարժվող մեխանիկական ազդեցությունների տարածման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ճաքերի շրջակայքում լարումների կենտրոնացմանը, շարժվող դրոշմների հետ միջավայրի փոխազդեցությանը և համապատասխան սահմանային պայմանների մաթեմատիկական ձևակերպմանը։ Վերլուծվում են դինամիկական խնդիրների լուծման համար կիրառվող անալիտիկ և հաշվարկային մոտեցումները, ինչպես նաև շարժման արագության ու նյութի մեխանիկական հատկությունների ազդեցությունը համակարգի վարքի վրա։ Քննարկվում են ճաքերի և կոնտակտային ազդեցությունների համատեղ առկայությամբ պայմանավորված բարդ լարվածային դաշտերի գնահատման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս խորացնելու պատկերացումները դինամիկական առաձգականության և քայքայման մեխանիկայի փոխկապակցված խնդիրների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կիրառական մեխանիկայի, առաձգականության տեսության, քայքայման մեխանիկայի և մաթեմատիկական մոդելավորման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-07
Finance
Ձեռնարկ առևտրական հաշվարարությունների, գիրք Ա
Ս. Մանուելյանի «Ձեռնարկ առևտրական հաշվարարությունների» աշխատության առաջին գիրքը մասնագիտական և ուսումնական բնույթի հրատարակություն է, որը վերաբերում է առևտրային գործունեության ընթացքում կիրառվող հաշվարկներին և թվաբանական գործողություններին։ Աշխատության հիմնական նշանակությունը առևտրի ոլորտում անհրաժեշտ հաշվարարական գիտելիքների ներկայացումն է՝ առևտրական գործարքների, ապրանքների արժեքի, դրամական գումարների և տնտեսական հաշվարկների ճիշտ կատարման համար։ Առևտրական հաշվարարությունը կարևոր տեղ է զբաղեցրել առևտրի կազմակերպման և տնտեսական հարաբերությունների զարգացման մեջ, քանի որ առևտրականներից պահանջվել է կարողանալ ճշգրիտ հաշվել ապրանքների գները, որոշել վաճառքի և գնման գումարները, համեմատել քանակներն ու արժեքները և կատարել ֆինանսական գործարքների հետ կապված հաշվարկներ։ Այսպիսի ձեռնարկները նախատեսված էին առևտրական գործունեությամբ զբաղվող անձանց, առևտրական ուսումնարանների սովորողների և այն ընթերցողների համար, որոնք ցանկանում էին ձեռք բերել գործնական հաշվարկների հմտություններ։ Դրանք նպաստում էին թվաբանական գիտելիքների կիրառմանը առօրյա տնտեսական կյանքում և առևտրային գործարքների կազմակերպման ընթացքում։ Հնարավոր է, որ ձեռնարկում ընդգրկված լինեն առևտրական հաշվարկների տարբեր եղանակներ, տոկոսների հաշվում, գների և քանակների որոշում, դրամական գործառնությունների հաշվարկման օրինակներ և խնդիրներ, սակայն բովանդակության մանրամասն ցանկի բացակայության պատճառով այդ թեմաների առկայությունը հաստատել հնարավոր չէ։ 19-րդ դարի երկրորդ կեսին Թիֆլիսը հայալեզու կրթական, հրատարակչական և առևտրական կյանքի կարևոր կենտրոններից էր։ Այդ միջավայրում նման մասնագիտական ձեռնարկների հրատարակումը նպաստում էր գործնական գիտելիքների տարածմանը, առևտրական կրթության զարգացմանը և տնտեսական գործունեության համար անհրաժեշտ հմտությունների ձևավորմանը։ Գիրքը արժեքավոր է նաև հայերեն մասնագիտական տերմինաբանության և առևտրական հաշվարկների ուսուցման պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ ցույց տալով, որ հայերենով ուսումնական գրականություն էր ստեղծվում ոչ միայն ընդհանուր կրթության, այլև գործնական մասնագիտությունների համար։
Updated: 2026-10-24