Էլեկտրաէներգիայի հաղորդման ինքնարժեքը

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է հայկական լեռնանունների լեզվաբանական ուսումնասիրությանը՝ դրանց իմաստային բովանդակության, բառակազմական կառուցվածքի, ծագման և պատմական զարգացման առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Հետազոտության շրջանակում լեռնանունները դիտարկվում են որպես տեղանունների համակարգի կարևոր բաղադրիչ, որոնցում պահպանվել են լեզվի տարբեր ժամանակաշրջաններին, բնակչության պատմական տեղաշարժերին, աշխարհագրական միջավայրին, ժողովրդական պատկերացումներին և մշակութային ավանդույթներին վերաբերող արժեքավոր տեղեկություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում անվանումների իմաստային դասակարգմանը՝ պարզելու, թե ինչ հատկանիշներ են հիմք դարձել այս կամ այն լեռան անվանակոչության համար։ Քննվում են բնական միջավայրի, արտաքին տեսքի, գույնի, չափի, դիրքի, բուսական ու կենդանական աշխարհի, անձնանունների, ցեղանունների, պատմական իրադարձությունների, հավատալիքների և այլ գործոնների հետ կապված անվանակոչման սկզբունքները։ Կառուցվածքային տեսանկյունից ուսումնասիրվում են պարզ, ածանցավոր, բարդ և բաղադրյալ անվանումները, դրանց ձևավորման բառաքերականական միջոցները, բաղադրիչների փոխհարաբերությունները և տեղանվանակազմության մեջ գործածվող բնորոշ լեզվական կաղապարները։ Կարևորվում է նաև տարբեր ժամանակաշրջաններում անվանումների հնչյունական, ձևաբանական և իմաստային փոփոխությունների ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս հետևելու դրանց պատմական զարգացման ընթացքին։ Լեռնանունների ստուգաբանական քննության ընթացքում կարող են համադրվել լեզվական տվյալները պատմական աղբյուրների, հին քարտեզների, աշխարհագրական նկարագրությունների, մատենագրական հիշատակությունների և ժողովրդական ավանդությունների հետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում բնիկ հայկական անվանումներին և տարբեր լեզուների հետ պատմական շփումների հետևանքով ձևավորված կամ փոփոխված տեղանուններին՝ բացահայտելով դրանց լեզվական շերտերը և փոխազդեցությունները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև պատմական աշխարհագրության համար, քանի որ լեռնանունների տարածքային բաշխումը և հին ձևերի վերականգնումը կարող են լրացուցիչ տեղեկություններ հաղորդել բնակավայրերի, ճանապարհների, պատմական տարածքների և բնակչության լեզվամշակութային հարաբերությունների վերաբերյալ։ Համակարգված իմաստային և կառուցվածքային վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայկական տեղանվանակազմության ընդհանուր օրինաչափությունները և լեռնանունների տեղը հայերենի բառապաշարային համակարգում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հայոց լեզվի պատմության, տեղանվանագիտության, ստուգաբանության, բարբառագիտության, պատմական աշխարհագրության և հայագիտական ուսումնասիրությունների խնդիրներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է Մովսես Խորենացու պատմագրական ժառանգության գիտական և քննադատական ուսումնասիրության սկզբնական փուլերին՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով աղբյուրների, պատմական տեղեկությունների, ժամանակագրության և հեղինակային մոտեցումների վերլուծությունը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են պատմագրական երկի կառուցվածքը, բովանդակային առանձնահատկությունները, ներկայացված իրադարձությունների պատմական հիմքերը և այն աղբյուրները, որոնցից կարող էր օգտվել հեղինակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր պատմական վկայությունների համադրմանը, հին հեղինակների հաղորդած տեղեկությունների հետ հնարավոր առնչություններին, ինչպես նաև հայկական բանավոր ու գրավոր ավանդությունների օգտագործման խնդրին։ Քննադատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու պատմական նյութի հավաստիության, ժամանակագրական համապատասխանությունների, անձանց և իրադարձությունների ներկայացման, ինչպես նաև առանձին հատվածների ծագման վերաբերյալ առաջացած գիտական հարցերը։ Քննարկվում են պատմագրական սկզբնաղբյուրի ստեղծման ժամանակաշրջանի, հեղինակության և տեքստային շերտերի վերաբերյալ գիտական տեսակետները՝ դրանք դիտարկելով հայագիտության և պատմագիտության զարգացման համատեքստում։ Կարևորվում է նաև պատմական փաստի և ավանդական պատումի փոխհարաբերության խնդիրը, քանի որ աշխատության մեջ պահպանված նյութերը միաժամանակ արժեքավոր տեղեկություններ են հաղորդում Հայաստանի հնագույն անցյալի, ազգային ավանդությունների, տոհմական հիշողության և պատմական ինքնագիտակցության վերաբերյալ։ Ուսումնասիրության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում պատմական քննադատության մեթոդների կիրառմանը, որոնց օգնությամբ հնարավոր է համադրել տարբեր աղբյուրներ, բացահայտել դրանց միջև եղած ընդհանրություններն ու հակասությունները և գնահատել առանձին հաղորդումների պատմագիտական արժեքը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայ պատմագրության ձևավորման առանձնահատկություններին և այն նշանակությանը, որն ունեցել է Խորենացու ժառանգությունը հետագա դարերի պատմական մտածողության ու ազգային պատմության ընկալման համար։ Աշխատությունը կարևոր է նաև հայագիտության պատմության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է պատմական սկզբնաղբյուրների նկատմամբ գիտաքննական վերաբերմունքի ձևավորումը և ավանդական պատկերացումների վերանայման գործընթացը։ Նյութը հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե ինչպես են պատմագիտական մեթոդների զարգացմամբ առաջադրվել նոր հարցադրումներ աղբյուրների ծագման, ժամանակագրության, փոխառությունների և պատմական տեղեկությունների հավաստիության վերաբերյալ։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հայոց պատմության, հայ պատմագրության, աղբյուրագիտության, բանասիրության և Մովսես Խորենացու ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է իզոտրոպ և կոմպոզիտային նյութերից պատրաստված բարակապատ կառուցվածքների մեխանիկական վարքի վերլուծությանը և դրանց կառուցվածքային պարամետրերի օպտիմալ նախագծման տեսական ու հաշվարկային հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում թիթեղների, թաղանթների և բարակ պատերով այլ տարրերի լարվածադեֆորմացիոն վիճակի, ամրության, կոշտության և կայունության գնահատումն է տարբեր բեռնավորման պայմաններում։ Քննվում են իզոտրոպ նյութերի և ուղղված կառուցվածք ունեցող կոմպոզիտների մեխանիկական հատկությունների տարբերությունները՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ բազմաշերտ կոմպոզիտային համակարգերում կառուցվածքի վարքը կարող է էապես կախված լինել առանձին շերտերի հատկություններից, փոխադարձ դասավորությունից և նյութի անիզոտրոպությունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բարակապատ տարրերի հաշվարկային մոդելների ձևավորմանը, սահմանային պայմանների ընտրությանը և արտաքին ազդեցությունների ներքո առաջացող տեղափոխությունների, դեֆորմացիաների ու ներքին ուժային գործոնների գնահատմանը։ Կարևորվում է կայունության խնդիրը, քանի որ փոքր հաստությամբ կառուցվածքային տարրերի կրողունակությունը կարող է սահմանափակվել ոչ միայն նյութի ամրությամբ, այլև ձևի կայունության կորստով։ Օպտիմալ նախագծումը դիտարկվում է որպես մի շարք փոխկապակցված չափանիշների համաձայն կառուցվածքի նպատակահարմար պարամետրերի ընտրության խնդիր, որտեղ կարող են հաշվի առնվել զանգվածը, նյութատարությունը, կոշտությունը, ամրությունը, կայունությունը և տեխնոլոգիական սահմանափակումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել անալիտիկ, թվային և օպտիմալացման մեթոդներ՝ տարբեր կառուցվածքային տարբերակների համեմատման և առավել արդյունավետ լուծումների բացահայտման համար։ Հատուկ նշանակություն ունի վերջավոր տարրերի մեթոդի և համակարգչային մոդելավորման կիրառումը, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել բարդ երկրաչափությամբ ու նյութական կառուցվածքով համակարգերի վարքը և գնահատել պարամետրերի փոփոխությունների ազդեցությունը վերջնական արդյունքների վրա։ Կոմպոզիտային կառուցվածքների դեպքում օպտիմալացման խնդիրն ընդլայնվում է՝ ներառելով ոչ միայն երկրաչափական չափերի, այլև նյութական կառուցվածքի համապատասխան բնութագրերի ընտրությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կառուցվածքային մեխանիկայի, կոմպոզիտային նյութերի մեխանիկայի, հաշվողական մոդելավորման և օպտիմալ նախագծման մոտեցումները՝ թեթև, ամուր, կայուն և նյութական ռեսուրսների տեսանկյունից արդյունավետ բարակապատ կառուցվածքների ստեղծման գիտական հիմքերի զարգացման նպատակով։

Geography

Աշխատությունը նվիրված է մեթակրիլամիդի ածանցյալների ստացման և դրանց կիրառմամբ հոսքաջրերից մետաղների կատիոնների կորզման բնապահպանական գործընթացի մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակը նոր կամ կատարելագործված պոլիմերային և օրգանական նյութերի ստացումն ու դրանց կիրառական հատկությունների ուսումնասիրությունն է՝ արդյունաբերական հոսքաջրերի մաքրման և մետաղական աղտոտիչների հեռացման համար։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են մեթակրիլամիդի հիմքով ածանցյալների սինթեզի պայմանները, դրանց կառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական բնութագրերը, ինչպես նաև մետաղների կատիոնների հետ փոխազդելու ունակությունը։ Նման նյութերի կիրառումը կարող է հիմնված լինել դրանց մոլեկուլային կառուցվածքում առկա ֆունկցիոնալ խմբերի և մետաղական իոնների միջև փոխազդեցությունների վրա, ինչի արդյունքում հնարավոր է ընտրողաբար կապել և հոսքաջրային միջավայրից հեռացնել որոշ մետաղներ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է տարբեր մետաղների կատիոնների կորզման արդյունավետության գնահատումը՝ կախված լուծույթի կազմից, թթվայնությունից, ջերմաստիճանից, նյութի քանակից, շփման տևողությունից և այլ գործոններից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կորզման գործընթացի ընտրողականությանը և արդյունավետությանը, քանի որ արդյունաբերական հոսքաջրերը հաճախ պարունակում են միաժամանակ մի քանի տեսակի մետաղական աղտոտիչներ։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև ստացված նյութերի վերականգնման և կրկնակի օգտագործման հնարավորությունների ուսումնասիրություն, ինչը կարևոր է գործընթացի տնտեսական և բնապահպանական արդյունավետության բարձրացման համար։ Բնապահպանական տեսանկյունից հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի, քանի որ ծանր և այլ մետաղների իոնների ներթափանցումը ջրային համակարգեր կարող է բացասաբար ազդել ջրային էկոհամակարգերի, հողի և կենդանի օրգանիզմների վրա։ Հոսքաջրերից այդ աղտոտիչների արդյունավետ հեռացումը կարող է նվազեցնել արդյունաբերական գործունեության ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա և նպաստել ջրային ռեսուրսների ավելի անվտանգ օգտագործմանը։ Ուսումնասիրության գործնական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ առաջարկվող գործընթացը կարող է դիտարկվել որպես ավանդական մաքրման մեթոդներին լրացնող կամ այլընտրանքային մոտեցում՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է բարձր արդյունավետությամբ հեռացնել մետաղական կատիոններ։ Կարևոր է նաև գործընթացի տեխնոլոգիական պարզությունը, նյութերի հասանելիությունը, երկրորդային թափոնների առաջացման նվազեցումը և կիրառված նյութերի հնարավոր վերօգտագործումը։ Աշխատության արդյունքները կարող են հետաքրքրել օրգանական և պոլիմերային քիմիայի, քիմիական տեխնոլոգիայի, բնապահպանական քիմիայի, ջրերի մաքրման և արդյունաբերական էկոլոգիայի մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը միավորում է օրգանական սինթեզի և բնապահպանական տեխնոլոգիաների մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ստանալ ֆունկցիոնալ նյութեր և դրանց հիման վրա մշակել հոսքաջրերից մետաղների կատիոնների կորզման արդյունավետ ու էկոլոգիապես նպատակահարմար գործընթաց։

Economics

Այս աշխատությունը նվիրված է կազմակերպության՝ որպես կառավարման օբյեկտի էությանը, կառուցվածքին և գործառույթներին ժամանակակից կառավարման համակարգերում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչ է կազմակերպությունը որպես սոցիալ-տնտեսական համակարգ, որը միավորում է մարդկանց, ռեսուրսները և գործընթացները՝ ընդհանուր նպատակների հասնելու համար։ Հեղինակը անդրադառնում է կազմակերպության ներքին կառուցվածքին՝ կառավարման մակարդակներ, բաժիններ, դերաբաշխում և պատասխանատվության համակարգ, ինչպես նաև արտաքին միջավայրի ազդեցությանը՝ շուկա, մրցակցություն, իրավական և տնտեսական պայմաններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կառավարման գործընթացին՝ պլանավորում, կազմակերպում, մոտիվացիա և վերահսկողություն, որոնք միասին ապահովում են կազմակերպության արդյունավետ գործունեությունը։ Գրքում քննարկվում են նաև կազմակերպական վարքագծի, ղեկավարության ոճերի, հաղորդակցության և որոշումների ընդունման առանձնահատկությունները։ Վերլուծվում է կազմակերպության զարգացման դինամիկան, փոփոխությունների կառավարումը և արդյունավետության բարձրացման գործոնները։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական օրինակները՝ օգտակար լինելով կառավարման մասնագետների, տնտեսագետների, ձեռնարկատերերի և ուսանողների համար, ովքեր ուսումնասիրում են կազմակերպությունների կառավարման հիմնարար սկզբունքները։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է առևտրաարդյունաբերական ազատ գոտիների՝ որպես տնտեսական զարգացման խթանման գործիքի ուսումնասիրությանը՝ Իրանի «Քիշ» ազատ գոտու օրինակով։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են ազատ տնտեսական գոտիների ստեղծման նպատակները, դրանց գործունեության կազմակերպման սկզբունքները և այն տնտեսական մեխանիզմները, որոնց միջոցով դրանք կարող են նպաստել ներդրումների ներգրավմանը, արտադրության ընդլայնմանը, արտաքին առևտրի ակտիվացմանը և նոր աշխատատեղերի ստեղծմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում «Քիշ» ազատ գոտու ձևավորման ու զարգացման առանձնահատկություններին, դրա աշխարհագրական դիրքի, ենթակառուցվածքների, հարկային և մաքսային արտոնությունների, ներդրումային միջավայրի և միջազգային տնտեսական կապերի դերին։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են ազատ գոտիների ազդեցությունը տեղական տնտեսության կառուցվածքի փոփոխության, ձեռնարկատիրական ակտիվության, կապիտալի ներհոսքի, արտահանման և ներմուծման ծավալների, ինչպես նաև ծառայությունների և զբոսաշրջության զարգացման վրա։ Քննարկվում են նաև նման գոտիների արդյունավետության գնահատման չափանիշները և այն պայմանները, որոնց առկայության դեպքում ազատ տնտեսական գոտին կարող է վերածվել երկարաժամկետ տնտեսական աճի և տարածաշրջանային զարգացման կենտրոնի։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է «Քիշ» ազատ գոտու փորձի վերլուծությունը՝ որպես այլ երկրների, այդ թվում՝ զարգացող տնտեսությունների համար կիրառելի փորձի հնարավոր աղբյուր։ Միաժամանակ դիտարկվում են ազատ գոտիների գործունեության հետ կապված հնարավոր սահմանափակումներն ու ռիսկերը՝ ենթակառուցվածքային ծախսերը, արտաքին շուկաների նկատմամբ կախվածությունը, տնտեսական գործունեության տարածքային անհավասարակշռությունը և արտոնությունների արդյունավետության ապահովման խնդիրները։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու ազատ առևտրատնտեսական գոտիների նշանակության մասին և գնահատելու դրանց դերը ներդրումային ու արտադրական ներուժի ակտիվացման, միջազգային տնտեսական ինտեգրման և տարածաշրջանային մրցունակության բարձրացման գործընթացներում։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, միջազգային տնտեսական հարաբերությունների մասնագետներին, ներդրումային քաղաքականության և պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչներին, գործարարներին, հետազոտողներին, վերլուծաբաններին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։