Երևան քաղաքի ինտենսիվ ուսուցման ռեժիմով դպրոցներում սովորողների փաստացի սննդի հիգիենիկ գնահատականը

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսերենի և հայերենի միջև բառային փոխազդեցությունների պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ տարբեր ժամանակաշրջաններում երկու լեզուների շփումների, փոխառությունների և բառապաշարային փոխազդեցության առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն հասարակական, պատմական և մշակութային պայմանների վրա, որոնց ազդեցությամբ ֆրանսերեն բառերն ու արտահայտությունները ներթափանցել են հայերենի բառապաշար և աստիճանաբար հարմարվել նրա հնչյունական, ձևաբանական, իմաստային ու բառակազմական համակարգերին։ Տարաժամանակյա մոտեցումը հնարավորություն է տալիս լեզվական փոխազդեցությունը դիտարկել զարգացման տարբեր փուլերում՝ պարզելով փոխառությունների տարածման ժամանակագրությունը, դրանց գործածության փոփոխությունները և բառապաշարում ամրապնդվելու կամ գործածությունից դուրս գալու գործընթացները։ Քննության են առնվում լեզվական շփումների պատմական նախադրյալները, ֆրանսիական մշակույթի, կրթության, գրականության, գիտության, քաղաքական մտքի և հասարակական կյանքի ազդեցությունը հայկական միջավայրի վրա, ինչպես նաև թարգմանական գործունեության և մամուլի դերը նոր բառային միավորների տարածման գործում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում անմիջական և միջնորդավորված փոխառությունների տարբերակմանը՝ պարզելու, թե տվյալ բառային միավորը հայերեն է անցել անմիջապես ֆրանսերենից, թե այլ լեզուների միջնորդությամբ։ Ուսումնասիրվում են փոխառված բառերի հնչյունական հարմարեցման օրինաչափությունները, երբ օտար լեզվի հնչյունային կառուցվածքը համապատասխանեցվում է հայերենի արտասանական համակարգին։ Ձևաբանական մակարդակում դիտարկվում է փոխառությունների ներգրավումը հայերենի քերականական համակարգ՝ հոլովման, հոգնակի թվի կազմության և բառակազմական ածանցների ընդունման տեսանկյունից։ Կարևորվում է նաև բառերի իմաստային զարգացումը, քանի որ փոխառված միավորը նոր լեզվական միջավայրում կարող է պահպանել սկզբնական նշանակությունը, ձեռք բերել լրացուցիչ իմաստներ, նեղացնել կամ ընդլայնել իր իմաստային դաշտը։ Առանձին քննության են ենթարկվում այն ոլորտները, որոնցում ֆրանսերենից կատարված փոխառությունները առավել նկատելի են՝ մշակույթ, արվեստ, գրականություն, նորաձևություն, խոհանոց, հասարակական կյանք, գիտություն, տեխնիկա, դիվանագիտություն և այլ բնագավառներ։ Բառապաշարային նյութի ժամանակագրական համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել, թե պատմական տարբեր փուլերում որ ոլորտներն են առավել ակտիվորեն նպաստել լեզվական փոխառություններին և ինչպես են հասարակական փոփոխություններն արտացոլվել բառային կազմի մեջ։ Ուսումնասիրվում է նաև փոխառված և բնիկ կամ արդեն գոյություն ունեցող հայերեն բառերի փոխհարաբերությունը՝ հոմանիշության, իմաստային տարբերակման և ոճական մասնագիտացման տեսանկյունից։ Որոշ դեպքերում նոր բառային միավորները կարող են գործածվել գոյություն ունեցող հայերեն համարժեքների կողքին՝ ժամանակի ընթացքում ձեռք բերելով հատուկ ոճական կամ իմաստային երանգներ։ Կարևորվում են գրական լեզվի և խոսակցական գործածության միջև տարբերությունները, ինչպես նաև արևելահայերենի և արևմտահայերենի պատմական ու մշակութային միջավայրերի ազդեցությունը փոխառությունների ընդունման և տարածման վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բառարանների, գրական ստեղծագործությունների, մամուլի, թարգմանական գրականության և պատմական գրավոր աղբյուրների տվյալների համադրումը, որը հնարավորություն է տալիս հետևել առանձին բառերի առաջին վկայություններին և հետագա գործածությանը։ Դիտարկվում է նաև հակառակ ուղղությամբ հնարավոր բառային ազդեցությունը՝ ֆրանսերենում հայկական ծագում ունեցող կամ հայկական մշակութային իրողությունների հետ կապված բառային միավորների առկայության տեսանկյունից։ Այսպիսով լեզվական փոխազդեցությունը ներկայացվում է որպես մշակութային և պատմական կապերի արտացոլում, որի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել ոչ միայն լեզվի ներքին զարգացումը, այլև ժողովուրդների միջև հաղորդակցության և մշակութային փոխանակման առանձնահատկությունները։ Տարաժամանակյա ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակել ժամանակավոր նորաբանությունները երկարաժամկետ կերպով բառապաշարում հաստատված փոխառություններից և բացահայտել օտար բառային նյութի յուրացման հիմնական օրինաչափությունները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայերենի բառապաշարի պատմության, ֆրանսերեն-հայերեն լեզվական առնչությունների և փոխառությունների տեսության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել զուգադրական և պատմական լեզվաբանության, բառագիտության, ստուգաբանության, թարգմանագիտության, ֆրանսագիտության և հայագիտության ոլորտների հետազոտողների, լեզվաբանների, թարգմանիչների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Other Subjects

Հրատարակությունը նախատեսված է 1843 թվականի համար և համադրում է Քրիստոսի ծննդից հաշվվող թվականությունն ու Հայոց ՌՄՂԲ թվականը՝ ներկայացնելով ժամանակի հաշվառման երկու համակարգերը։ Օրացույցը նախատեսված էր տարվա ամիսների, օրերի և ամսաթվերի կազմակերպված ներկայացման, ինչպես նաև առօրյա ու եկեղեցական կյանքի ժամանակացույցին հետևելու համար։ Հայկական օրացուցային ավանդույթում առանձնահատուկ նշանակություն ունեին եկեղեցական տոները, սրբերի հիշատակության օրերը, պահոց շրջաններն ու ծիսական արարողությունները, որոնք կարգավորում էին համայնքի հոգևոր կյանքը։ Նման հրատարակությունները միաժամանակ կատարում էին գործնական և մշակութային դեր՝ պահպանելով հայկական թվականության կիրառությունը և այն հասանելի դարձնելով տարբեր միջավայրերում ապրող հայ ընթերցողներին։ Լազարյան ճեմարանի տպագրական գործունեության հետ կապված այս օրացույցը նաև վկայում է Մոսկվայի հայ կրթական ու հրատարակչական միջավայրի մասին։ Այն արժեքավոր է հայկական տոմարագիտության, օրացույցների պատմության, եկեղեցական ժամանակագրության և 19-րդ դարի հայ տպագրական ու կրթամշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար։

Other Subjects

Հայաստանում «նոր գրքերի» մասին ինֆորմացիոն ցանկերը սովորաբար ներկայացվում են որպես մատենագիտական կամ գրադարանային տեղեկատուներ, որտեղ համակարգված ձևով ամփոփվում են տարբեր հրատարակչությունների նոր լույս տեսած աշխատությունները։ Այդպիսի ցանկերի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, գրադարաններին և հետազոտողներին տրամադրել արագ կողմնորոշվելու հնարավորություն ժամանակակից գրական հոսքերում՝ ընդգրկելով գիտական, գեղարվեստական, ուսումնական և տեղեկատու բնույթի հրատարակություններ։ Օրինակ՝ Հայաստանում ակտիվորեն գործում են պարբերական «Նոր գիրք» նախագծերը, որտեղ յուրաքանչյուր շաբաթ կամ ամիս ներկայացվում են նոր հրատարակություններ տարբեր ոլորտներից՝ գրականություն, պատմություն, հասարակագիտություն, արվեստ և գիտություն, ինչը թույլ է տալիս հետևել հրատարակչական գործընթացների ընթացիկ զարգացումներին և գրքային շուկայի միտումներին ։ Բացի այդ, մատենագիտական ցանկերի ավելի մասնագիտական ձևաչափերը, որոնք պատրաստվում են գրադարանային և գիտական հաստատությունների կողմից, ընդգրկում են նաև գրքերի ամբողջական տվյալներ՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության վայր, տարեթիվ և թեմատիկ դասակարգում, ինչը նպաստում է գիտական տեղեկատվության համակարգմանն ու որոնելիության բարձրացմանը ։ Նման տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն ազգային գրադարանային համակարգում՝ ապահովելով նոր գրականության մատչելիությունը և աջակցելով կրթական ու գիտական գործընթացներին, ինչպես նաև նպաստելով ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը Հայաստանում։

Biology

Կենսաքիմիական և ֆիզիոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ՊԲՊ-1 նեյրոպեպտիդի դերի ուսումնասիրությանը ածխաջրաֆոսֆորային փոխանակությանը մասնակցող ֆերմենտների ակտիվության կարգավորման գործընթացներում։ Քննության են առնվում նեյրոպեպտիդների ազդեցության կենսաքիմիական մեխանիզմները, բջջային նյութափոխանակության տարբեր օղակների հետ դրանց փոխազդեցությունը և ֆերմենտային համակարգերի գործունեության կարգավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ածխաջրերի փոխակերպման և ֆոսֆորային միացությունների նյութափոխանակության հետ կապված ֆերմենտների ակտիվության փոփոխություններին։ Վերլուծվում են ՊԲՊ-1-ի ազդեցության պայմաններում նյութափոխանակային գործընթացների հնարավոր փոփոխությունները և դրանց կապը բջիջների էներգետիկ ու ֆունկցիոնալ վիճակի հետ։ Քննարկվում են նաև նյարդային և կենսաքիմիական կարգավորման փոխկապակցվածությունը, ֆերմենտային ռեակցիաների ինտենսիվության վերահսկման մեխանիզմները և նեյրոպեպտիդների մասնակցությունը օրգանիզմի նյութափոխանակային հավասարակշռության պահպանմանը։ Հետազոտությունը նպաստում է նեյրոպեպտիդային կարգավորման և ածխաջրաֆոսֆորային փոխանակության կենսաքիմիական հիմքերի առավել ամբողջական ըմբռնմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիայի, ֆիզիոլոգիայի, նյարդաքիմիայի և մոլեկուլային կենսաբանության ոլորտների հետազոտողների ու համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Finance

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ներդրումային նախագծերի ֆինանսավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը և դրանց կատարելագործման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում ներդրումային ծրագրերի իրականացման համար անհրաժեշտ ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորման, ներգրավման, բաշխման և արդյունավետ օգտագործման գործընթացներն են, ինչպես նաև այն ֆինանսական գործիքներն ու կառավարչական մոտեցումները, որոնք կարող են նպաստել ներդրումային նախագծերի կենսունակության և արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում է նախագծային ֆինանսավորման տնտեսական էությունը և դրա առանձնահատկությունները՝ որպես երկարաժամկետ ներդրումային ծրագրերի ֆինանսավորման մեխանիզմ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն սկզբունքին, ըստ որի ֆինանսավորման պայմաններն ու հնարավոր վերադարձը պետք է կապվեն ոչ միայն ծրագրի նախաձեռնողի ընդհանուր ֆինանսական վիճակի, այլև հենց ներդրումային նախագծի ապագա դրամական հոսքերի և տնտեսական արդյունքների հետ։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են վերլուծվել բանկային վարկերի, սեփական միջոցների, ներդրումային ֆոնդերի, պարտքային ֆինանսավորման և այլ ֆինանսական աղբյուրների համադրության հնարավորությունները։ Առանձին նշանակություն ունի ռիսկերի բաշխման հարցը, քանի որ ներդրումային նախագծերը կարող են ենթարկվել շուկայական, ֆինանսական, տեխնոլոգիական, արժութային, քաղաքական և այլ ռիսկերի։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով հնարավոր է այդ ռիսկերը բաշխել նախագծի մասնակիցների միջև և ստեղծել ֆինանսավորման համար ավելի կանխատեսելի պայմաններ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է Հայաստանի ֆինանսական շուկայի և ներդրումային միջավայրի առանձնահատկությունների գնահատումը։ Քննարկվում են նախագծային ֆինանսավորման զարգացմանը նպաստող և խոչընդոտող գործոնները, այդ թվում՝ ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիությունը, տոկոսադրույքները, գրավային պահանջները, ներդրումային ռիսկերի մակարդակը, իրավական և ինստիտուցիոնալ պայմանները և ֆինանսական կազմակերպությունների կարողությունները։ Կարևոր տեղ կարող է հատկացվել ներդրումային նախագծերի գնահատման մեթոդներին՝ դրանց ֆինանսական կենսունակությունը, եկամտաբերությունը, վերադարձելիությունը և ռիսկայնությունը որոշելու նպատակով։ Աշխատության գործնական ուղղվածությունը դրսևորվում է այնպիսի առաջարկությունների մշակմամբ, որոնք կարող են նպաստել նախագծային ֆինանսավորման գործիքների բազմազանեցմանը, մասնավոր կապիտալի ներգրավման ընդլայնմանը, ֆինանսական ռիսկերի կառավարման կատարելագործմանը և երկարաժամկետ ներդրումային ծրագրերի իրականացման համար բարենպաստ պայմանների ստեղծմանը։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին ներդրումային նախագծերի ֆինանսավորման ռազմավարությունների մշակման, այնպես էլ Հայաստանի ներդրումային քաղաքականության և ֆինանսական համակարգի կատարելագործման գործընթացներում։ Նյութը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, ներդրումային և բանկային ոլորտի մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, ներդրումային ծրագրերի ղեկավարներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Other Subjects

Գրադարանագիտական և պատմական բնույթի այս մեթոդական հրատարակությունը վերաբերում է խորհրդային ժամանակաշրջանում գրադարանների գործունեության կազմակերպմանը և նրանց գաղափարաքաղաքական աշխատանքին կարևոր կուսակցական միջոցառումների նախապատրաստման պայմաններում։ Ներկայացվում են գրադարաններում համապատասխան գրականության ընտրության, թեմատիկ ցուցադրությունների, գրքային ցուցահանդեսների, մատենագիտական ցանկերի, ընթերցողական հանդիպումների և տեղեկատվական միջոցառումների կազմակերպման մեթոդական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության կենտրոնական մարմինների ընդունած որոշումների և դրանց հետ կապված տնտեսական ու հասարակական խնդիրների վերաբերյալ նյութերի տարածմանը։ Քննարկվում են ընթերցողների տարբեր խմբերի հետ աշխատանքի ձևերը, զանգվածային միջոցառումների կազմակերպումը և պարբերական մամուլի ու քաղաքական գրականության օգտագործումը։ Հրատարակությունը նաև պատմական աղբյուր է խորհրդային գրադարանների գործունեության ուսումնասիրության համար, քանի որ արտացոլում է այն ժամանակաշրջանի պետական գաղափարախոսության և գրադարանային աշխատանքի փոխկապակցվածությունը։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու, թե ինչպես էին գրադարանները ներգրավվում հասարակական-քաղաքական տեղեկատվության տարածման և պաշտոնական որոշումների ներկայացման գործընթացներում։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանագիտության, խորհրդային շրջանի պատմության, մշակութային քաղաքականության և քարոզչության պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների ու ուսանողների համար։