Եզդի քրդերի հավատալիքները

Medicine

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է ծանր գլխուղեղային վնասվածքի պայմաններում ուղեղային արյան շրջանառության կլինիկա-ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների հետազոտմանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել հեմոդինամիկ խանգարումների մեխանիզմները և դրանց ազդեցությունը նյարդաբանական ելքերի վրա։ Աշխատությունում դիտարկվում են Ծանր գլխուղեղային վնասվածք-ի ժամանակ առաջացող պաթոֆիզիոլոգիական փոփոխությունները, ներառյալ ներգանգային ճնշման բարձրացումը, ուղեղային պերֆուզիայի նվազումը և միկրոշրջանառության խանգարումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուղեղային արյան հոսքի ինքնակարգավորման մեխանիզմների խախտմանը և դրանց կապին հիպօքսիայի, իշեմիայի և երկրորդային վնասման զարգացման հետ։ Քննարկվում են նաև ժամանակակից ախտորոշիչ մեթոդները՝ դոպլերոգրաֆիա, ինվազիվ մոնիթորինգ և նեյրոիմիջինգ տեխնոլոգիաներ, որոնք թույլ են տալիս գնահատել ուղեղային հեմոդինամիկայի դինամիկան հիվանդության տարբեր փուլերում։ Աշխատությունում ընդգծվում է ինտենսիվ թերապիայի ռազմավարությունների նշանակությունը՝ ուղղված ուղեղային պերֆուզիայի պահպանմանը, ներգանգային ճնշման վերահսկմանը և նյարդաբանական բարդությունների կանխարգելմանը՝ որպես հիվանդների ելքի բարելավման հիմնական գործոններ։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է թռչնաբուծական տնտեսություններում հանդիպող կոլիբակտերիոզի հարուցիչների շիճուկաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և տարբեր շիճուկաբանական տիպերի տարածվածության գնահատմանը։ Հետազոտության կենտրոնում Գետամեջի և Լուսակերտի թռչնաֆաբրիկաներում արձանագրված հիվանդության դեպքերի հետ կապված մանրէաբանական նյութի համեմատական ուսումնասիրությունն է՝ նպատակ ունենալով պարզաբանել հարուցչի հակածնային բազմազանությունը և առանձին շիճուկաբանական տարբերակների հնարավոր համաճարակաբանական նշանակությունը։ Քննվում է կոլիբակտերիոզը որպես թռչնաբուծության մեջ կարևոր վարակային խնդիր՝ ուշադրություն դարձնելով հարուցչի կենսաբանական փոփոխականությանը, տարբեր շտամների առանձնահատկություններին և թռչունների օրգանիզմի հետ դրանց փոխազդեցությանը։ Շիճուկաբանական տիպավորումը դիտարկվում է որպես հարուցչի տարբերակման և վարակաբանական իրավիճակի բնութագրման միջոց, որը հնարավորություն է տալիս համեմատել տարբեր տնտեսություններից ստացված տվյալները և գնահատել շրջանառվող տարբերակների կառուցվածքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում երկու թռչնաֆաբրիկաների տվյալների համադրությանը՝ դրանց միջև հնարավոր ընդհանրություններն ու տարբերությունները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատանքում կարող են քննարկվել նաև թռչունների տարիքային խմբերի, պահվածքի պայմանների, արտադրական միջավայրի և սանիտարական վիճակի կապերը հիվանդության տարածման ընդհանուր օրինաչափությունների հետ՝ առանց դրանք դիտարկելու որպես միակ պատճառական գործոններ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում լաբորատոր ախտորոշման և շիճուկաբանական նույնականացման նշանակության գնահատումը՝ հիվանդության համաճարակաբանական պատկերը ճշգրտելու տեսանկյունից։ Ստացված տվյալների համակարգումը կարող է նպաստել տարբեր ժամանակահատվածներում և տնտեսություններում շրջանառվող հարուցիչների համեմատական ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև անասնաբուժական հսկողության համար անհրաժեշտ գիտական տեղեկատվության ձևավորմանը։ Հետազոտությունը կարևոր է թռչնաբուծական տնտեսություններում վարակային հիվանդությունների տարածվածության և հարուցիչների բազմազանության վերաբերյալ պատկերացումները խորացնելու համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է անասնաբուժական մանրէաբանության, շիճուկաբանության, թռչնաբուծության և անասնաբուժական համաճարակաբանության մոտեցումները՝ կոլիբակտերիոզի հարուցիչների շիճուկաբանական կառուցվածքն ու տարածման առանձնահատկությունները բնութագրելու նպատակով։

Economics

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բանկային գործունեության տնտեսական կարգավորման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ շեշտադրելով բանկային համակարգի ֆինանսական կայունության, արդյունավետության և բնականոն գործունեության ապահովման հարցերը։ Թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ առևտրային բանկերը ֆինանսական համակարգի առանցքային օղակներից են․ նրանք ներգրավում են բնակչության և կազմակերպությունների դրամական միջոցները, իրականացնում վարկավորում և ներդրումային գործառնություններ, ապահովում վճարահաշվարկային ծառայություններ և նպաստում տնտեսության մեջ ֆինանսական ռեսուրսների վերաբաշխմանը։ Միաժամանակ բանկային գործունեությունը բնորոշվում է բարձր ֆինանսական ռիսկերով, ուստի դրա նկատմամբ արդյունավետ տնտեսական կարգավորումը անհրաժեշտ է ոչ միայն առանձին բանկերի կայունության, այլև ամբողջ ֆինանսական համակարգի հուսալիության համար։ ՀՀ գործող օրենսդրության համաձայն՝ բանկերի գործունեության կարգավորման և վերահսկողության առանցքային դերակատարումը վերապահված է Հայաստանի Հանրապետության Կենտրոնական բանկին, որը սահմանում է բանկերի տնտեսական նորմատիվները, իրականացնում լիցենզավորում և վերահսկողություն։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը բանկային գործունեության պետական կարգավորման տեսական հիմքերի բացահայտումն է։ Կարգավորման հիմնական նպատակներից են բանկային համակարգի զարգացման և հուսալիության ապահովումը, բանկերի բնականոն գործունեության պահպանումը, ավանդատուների շահերի պաշտպանությունը և ֆինանսական շուկայի մասնակիցների համար մրցակցային հավասար պայմանների ստեղծումը։ Այս նպատակներն ամրագրված են նաև «Բանկերի և բանկային գործունեության մասին» ՀՀ օրենքում։ Աշխատանքի առանցքային խնդիրներից է տնտեսական նորմատիվների համակարգի ուսումնասիրությունը։ Տնտեսական նորմատիվները բանկային կարգավորման կարևորագույն գործիքներից են, որոնց միջոցով վերահսկվում են բանկերի կապիտալի բավարարությունը, ռիսկերի մակարդակը, իրացվելիությունը և որոշակի գործառնությունների նկատմամբ սահմանափակումների պահպանումը։ Գործող օրենսդրությունը Կենտրոնական բանկին հնարավորություն է տալիս բանկային համակարգի ֆինանսական կայունության ապահովման նպատակով սահմանել հիմնական և այլ տնտեսական նորմատիվներ։ Դրանց թվում են բանկի կանոնադրական հիմնադրամի և ընդհանուր կապիտալի նվազագույն չափերի նկատմամբ պահանջները։ Բանկային գործունեության տնտեսական կարգավորման կարևորագույն հիմնախնդիրներից է կապիտալի բավարարության և բանկի ռիսկերի միջև հավասարակշռության ապահովումը։ Բավարար կապիտալը բանկի ֆինանսական կայունության կարևոր երաշխիք է, քանի որ այն կարող է ծառայել որպես հնարավոր կորուստների կլանման բուֆեր։ Սակայն չափազանց բարձր կապիտալային պահանջները կարող են սահմանափակել բանկերի վարկավորման հնարավորությունները և նվազեցնել ֆինանսական միջնորդության արդյունավետությունը։ Հետևաբար կարգավորման համակարգի խնդիրն է գտնել այնպիսի հավասարակշռություն, որի դեպքում բանկերը կունենան անհրաժեշտ ֆինանսական դիմադրողականություն՝ առանց տնտեսության վարկավորման հնարավորությունների անհարկի սահմանափակման։ Մյուս կարևոր ուղղությունը իրացվելիության կարգավորումն է։ Բանկը պետք է կարողանա ժամանակին կատարել իր պարտավորությունները ավանդատուների, այլ բանկերի և ֆինանսական շուկայի մասնակիցների նկատմամբ։ Իրացվելիության պակասը կարող է հանգեցնել վճարումների դժվարությունների և նույնիսկ համակարգային խնդիրների, ուստի բանկերի իրացվելիության կառավարումը և համապատասխան նորմատիվների պահպանումը տնտեսական կարգավորման կարևոր բաղադրիչ են։ ՀՀ Կենտրոնական բանկի գործող կարգավորումների շարքում առանձին կանոնակարգեր սահմանում են բանկերի տնտեսական նորմատիվների հաշվարկման և դրանցում ներառվող տարրերի ու սահմանաչափերի հետ կապված պահանջներ։ Ուսումնասիրության մեջ էական տեղ է զբաղեցնում վարկային ռիսկի կարգավորման խնդիրը։ Քանի որ վարկավորումը բանկային գործունեության հիմնական ուղղություններից է, վարկային պորտֆելի որակը անմիջականորեն անդրադառնում է բանկի եկամտաբերության և ֆինանսական կայունության վրա։ Վարկային ռիսկի արդյունավետ կառավարումը ենթադրում է վարկառուի վճարունակության գնահատում, ռիսկերի սահմանափակում, խնդրահարույց վարկերի վերահսկում և հնարավոր կորուստների համար համապատասխան բուֆերների ձևավորում։ Այս ոլորտում կարգավորող պահանջները պետք է միաժամանակ պաշտպանեն բանկային համակարգը չափազանց ռիսկային վարկավորումից և չխոչընդոտեն տնտեսության իրական հատվածի ֆինանսավորմանը։ Կարևոր հիմնախնդիր է նաև բանկային համակարգում ռիսկերի կենտրոնացման սահմանափակումը։ Եթե բանկի ակտիվների կամ վարկային պորտֆելի զգալի մասը կենտրոնացած է սահմանափակ թվով վարկառուների, ոլորտների կամ տնտեսական ուղղությունների վրա, ապա առանձին շոկը կարող է մեծ կորուստներ առաջացնել։ Հետևաբար տնտեսական կարգավորումը պետք է նպաստի ռիսկերի դիվերսիֆիկացմանը և խոշոր պարտավորությունների նկատմամբ համապատասխան վերահսկողության իրականացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև բանկային կարգավորման և տնտեսական աճի փոխհարաբերությանը։ Բանկային համակարգը պետք է ոչ միայն լինի կայուն, այլև արդյունավետորեն կատարի ֆինանսական միջնորդի իր գործառույթը։ Չափազանց խիստ կարգավորումը կարող է բարձրացնել բանկերի գործառնական ծախսերը, սահմանափակել վարկերի հասանելիությունը և նվազեցնել ֆինանսական ծառայությունների մրցունակությունը։ Մյուս կողմից՝ թույլ կարգավորումը կարող է նպաստել ռիսկերի կուտակմանը և ֆինանսական անկայունության առաջացմանը։ Հետևաբար հիմնախնդիրը կարգավորման այնպիսի մոդելի ձևավորումն է, որը կապահովի ֆինանսական կայունություն՝ միաժամանակ պահպանելով բանկերի տնտեսական արդյունավետությունն ու մրցակցային միջավայրը։ Բանկային գործունեության տնտեսական կարգավորման կարևոր բաղադրիչ է նաև վերահսկողության համակարգը։ ՀՀ Կենտրոնական բանկը օրենքով սահմանված կարգով իրականացնում է բանկերի գործունեության վերահսկողություն, սահմանում է հաշվետվությունների ներկայացման պահանջները և օրենքով նախատեսված դեպքերում կարող է կիրառել համապատասխան պատժամիջոցներ։ Այս համակարգի արդյունավետությունը մեծապես կախված է վերահսկողության շարունակականությունից, բանկերի կողմից ներկայացվող տեղեկատվության որակից և ֆինանսական ռիսկերի ժամանակին բացահայտումից։ Աշխատության շրջանակում կարևոր է նաև բանկային գործունեության թափանցիկության խնդիրը։ Բանկերի ֆինանսական վիճակի, ծառայությունների պայմանների, վարկավորման և ավանդների վերաբերյալ տեղեկատվության հասանելիությունը նպաստում է շուկայի մասնակիցների իրազեկվածությանը և մրցակցության զարգացմանը։ Գործող օրենսդրությունը բանկերի համար նախատեսում է իրենց գործունեության և ավանդների ու վարկերի պայմանների վերաբերյալ որոշակի տեղեկատվության հրապարակման պարտավորություններ։ Ժամանակակից պայմաններում տնտեսական կարգավորման հիմնախնդիրներին ավելանում են նաև ֆինանսական տեխնոլոգիաների և թվայնացման հետ կապված հարցերը։ Թվային բանկային ծառայությունների, հեռավար գործարքների և նոր ֆինանսական տեխնոլոգիաների տարածումը բանկերի համար ստեղծում է նոր հնարավորություններ, բայց միաժամանակ առաջացնում է նոր ռիսկեր՝ կապված գործառնական անվտանգության, տվյալների պաշտպանության և տեխնոլոգիական խափանումների հետ։ Հետևաբար կարգավորման համակարգը պետք է զարգանա բանկային ոլորտի տեխնոլոգիական փոփոխություններին համընթաց։ Կարևոր է նաև բանկային համակարգի և սպառողների շահերի պաշտպանության հարաբերակցությունը։ Վարկավորման պայմանների թափանցիկությունը, արդյունավետ տոկոսադրույքի վերաբերյալ տեղեկատվությունը, հաճախորդների իրավունքների պաշտպանությունը և պատասխանատու վարկավորումը բանկային կարգավորման այն ուղղություններն են, որոնք նպաստում են ֆինանսական շուկայի նկատմամբ վստահության ամրապնդմանը։ ՀՀ Կենտրոնական բանկի բանկային գործունեությանը վերաբերող պաշտոնական կարգավորումների շարքում առկա են ինչպես սպառողական վարկավորման, այնպես էլ բանկային ավանդների, վարկային տեղեկատվության և այլ ոլորտների վերաբերյալ իրավական ակտեր։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ՀՀ-ում բանկային գործունեության տնտեսական կարգավորումը դիտարկում է որպես բազմաբաղադրիչ համակարգ, որի հիմնական նպատակն է ապահովել ֆինանսական կայունություն, բանկերի հուսալիություն, մրցակցային միջավայր և տնտեսության արդյունավետ վարկավորում։ Այն ընդգրկում է տնտեսական նորմատիվների, կապիտալի և իրացվելիության, վարկային ու այլ ֆինանսական ռիսկերի, վերահսկողության, թափանցիկության, սպառողների պաշտպանության և կարգավորման կատարելագործման խնդիրները։ Թեման կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, բանկային ոլորտի մասնագետներին, Կենտրոնական բանկի և այլ ֆինանսական կառույցների աշխատակիցներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և բանկային գործ մասնագիտությամբ սովորող ուսանողներին։

Informatics

Այս աշխատանքը նվիրված է անհատական համակարգիչների հատուկ ընդլայնման քարտերի (expansion boards) ծրագրային ապահովման ավտոմատ գեներացման մեթոդներին՝ ընդգրկելով ինչպես համակարգային, այնպես էլ սարքավորումային մակարդակների փոխազդեցությունը։ Նյութում վերլուծվում են այն ալգորիթմներն ու ծրագրային գործիքակազմերը, որոնք թույլ են տալիս ավտոմատ կերպով ստեղծել վարորդներ (drivers), կարգավորման մոդուլներ և սարքավորման հետ կապ ապահովող միջերեսներ՝ նվազեցնելով ձեռքով ծրագրավորման ծավալը և սխալների հավանականությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սարք-ծրագրային համատեղ նախագծման սկզբունքներին, միկրոկոնտրոլերների և համակարգային ավտոբուսների հետ աշխատանքի առանձնահատկություններին, ինչպես նաև կոդի գեներացման ձևական մոդելներին։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է զարգացման ավտոմատացման դերը համակարգչային ճարտարապետության բարդացման պայմաններում՝ առաջարկելով լուծումներ, որոնք բարձրացնում են ընդլայնման քարտերի ինտեգրման արագությունն ու հուսալիությունը։

Sociology

Ռ. Ս. Կարապետյանի աշխատությունն ուսումնասիրում է միգրացիոն գործընթացները և դրանց ազդեցությամբ ձևավորված հայկական նոր սփյուռքի առանձնահատկությունները՝ էթնոսոցիոլոգիական մոտեցմամբ։ Հետազոտության առանցքում հայերի արտագաղթի պատճառների, ուղղությունների, սոցիալական կազմի և նոր բնակության երկրներում ձևավորվող համայնքային հարաբերությունների քննությունն է։ Միգրացիան դիտարկվում է որպես բազմակողմանի հասարակական գործընթաց, որն ազդում է ոչ միայն անհատների և ընտանիքների կյանքի, այլև համայնքային կառույցների, ազգային ինքնության պահպանման և մշակութային կապերի վերափոխման վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու նոր սփյուռքի ձևավորման սոցիալական մեխանիզմներին, միգրանտների հարմարվողականության խնդիրներին, աշխատանքային և կրթական հնարավորություններին, ընտանեկան ու միջսերնդային հարաբերություններին, ինչպես նաև Հայաստանի հետ պահպանվող կապերին։ Կարևորվում են նաև սփյուռքահայ համայնքների ներքին բազմազանությունը, ինքնության դրսևորումները և նոր սոցիալական միջավայրում ավանդույթների պահպանման ու փոփոխության գործընթացները։ Էթնոսոցիոլոգիական դիտանկյունը թույլ է տալիս համադրել ժողովրդագրական տվյալները, սոցիալական վարքագծի ուսումնասիրությունը և մարդկանց անհատական փորձառությունները։ Գիրքը կարևոր նյութ է ժամանակակից հայ միգրացիայի, սփյուռքի ձևավորման, ազգային ինքնության և Հայաստանի ու արտերկրի հայ համայնքների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության համար։

Law

Այս աշխատությունը նվիրված է պետական իշխանության դեմ ուղղված շահադիտական հանցագործությունների համար իրավական պատասխանատվության կիրառման ընթացքում առաջացող խնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը և տարբեր իրավական համակարգերի համեմատական վերլուծությանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում այն հանցավոր արարքներն են, որոնց կատարման շարժառիթում առկա է նյութական կամ այլ անձնական շահ, և որոնք միաժամանակ վնաս են հասցնում պետական կառավարման բնականոն գործունեությանը, հանրային շահին և իշխանության նկատմամբ հասարակական վստահությանը։ Աշխատության մեջ քննության են առնվում համապատասխան հանցակազմերի իրավական բնութագրերը, դրանց օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերը, հանցագործությունների սահմանազատման չափանիշները, ինչպես նաև իրավական որակավորման ընթացքում առաջացող բարդությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավակիրառ պրակտիկային՝ ուսումնասիրելով այն իրավիճակները, երբ նույն կամ նմանատիպ փաստական հանգամանքները կարող են տարբեր կերպ գնահատվել իրավապահ և դատական մարմինների կողմից։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է տարբեր պետությունների քրեական օրենսդրության և դատական պրակտիկայի համեմատությունը, որի միջոցով բացահայտվում են իրավական կարգավորումների ընդհանրություններն ու տարբերությունները, պատասխանատվության սահմանները և հանցագործությունների որակավորման մոտեցումները։ Համեմատական մեթոդը հնարավորություն է տալիս գնահատել տարբեր իրավական լուծումների արդյունավետությունը և առանձնացնել այն մեխանիզմները, որոնք կարող են նպաստել ազգային իրավակիրառ պրակտիկայի կատարելագործմանը։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև ապացուցման խնդիրներին, հանցավոր շահի բացահայտմանը, պաշտոնեական դիրքի օգտագործման հանգամանքի գնահատմանը, հանցագործության հետևանքների որոշմանը և մեղավորության ձևերի ճիշտ հաստատմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում իրավակիրառման միասնականության ապահովմանը, քանի որ քրեական պատասխանատվության արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն օրենսդրական նորմերի առկայությամբ, այլև դրանց հետևողական և կանխատեսելի կիրառմամբ։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել պետական իշխանության դեմ ուղղված շահադիտական հանցագործությունների իրավական բնույթի առավել հստակ ընկալմանը, դրանց որակավորման վերաբերյալ խնդիրների բացահայտմանը և իրավական կարգավորման ու դատական պրակտիկայի բարելավման հնարավոր ուղղությունների ձևավորմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել քրեական իրավունքի և քրեական դատավարության մասնագետներին, դատավորներին, դատախազներին, քննիչներին, փաստաբաններին, իրավաբան-հետազոտողներին, դասախոսներին և իրավագիտության ուսանողներին։