Ферменты биосинтеза и распада пролина в мозжечке крыс и регулирование их активности

Literature

Անգլալեզու «համալսարանական վեպը» (կամ «ակադեմիական վեպը») արձակի յուրահատուկ ժանր է, որի գործողությունները հիմնականում ծավալվում են համալսարանական միջավայրում՝ ընդգրկելով դասախոսների, ուսանողների և ակադեմիական ինստիտուտների ներքին կյանքը։ Ժանրը ձևավորվել է հատկապես XX դարի կեսերից և բնորոշվում է փակ սոցիալական տարածության պատկերումով, որտեղ համալսարանը ներկայացվում է որպես ինքնուրույն միկրոաշխարհ՝ իր հիերարխիաներով, մրցակցությամբ, գաղափարական բախումներով և մարդկային հարաբերությունների բարդությամբ ։ Այս վեպերում հաճախ կենտրոնական են դառնում ակադեմիական կյանքի երգիծական կամ քննադատական պատկերումները՝ ընդգծելով գիտական աշխարհի հավակնությունները, մարդկային թուլությունները, ինտրիգները և սոցիալական դերերի հակասությունները։

History

Աշխատությունը նվիրված է 20-րդ դարում Իրաքում ձևավորված և զարգացած հայկական համայնքի պատմության, հասարակական կյանքի, մշակութային ինքնության և ազգային կազմակերպությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում իրաքահայության ձևավորման ու հետագա զարգացման գործընթացներն են, համայնքի ժողովրդագրական փոփոխությունները, բնակության հիմնական կենտրոնները, հասարակական կառուցվածքը, տնտեսական գործունեությունը, կրթական ու մշակութային կյանքը և հայկական ինքնության պահպանման մեխանիզմները։ Իրաքի հայ համայնքի պատմությունը հատկապես սերտորեն կապված է 20-րդ դարի սկզբի Մերձավոր Արևելքի քաղաքական և ժողովրդագրական խոշոր փոփոխությունների հետ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի և Հայոց ցեղասպանության հետևանքով Օսմանյան կայսրությունից տեղահանված բազմաթիվ հայեր ապաստան գտան Իրաքի տարածքում՝ ձևավորելով նոր համայնքային կենտրոններ։ Հետագա տասնամյակներում այդ բնակչությունը աստիճանաբար կազմակերպվեց եկեղեցական, կրթական, բարեգործական և հասարակական կառույցների շուրջ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է համայնքի տարածական և ժողովրդագրական զարգացման ուսումնասիրությունը։ Կարող են դիտարկվել Բաղդադի, Բասրայի, Մոսուլի, Քիրքուքի և Իրաքի այլ բնակավայրերի հայկական համայնքները, դրանց թվաքանակի փոփոխությունները և փոխհարաբերությունները։ Հայ բնակչության տեղաշարժերը պայմանավորված էին ինչպես տնտեսական հնարավորություններով, այնպես էլ տարածաշրջանի քաղաքական անկայունությամբ, պատերազմներով և պետական քաղաքականության փոփոխություններով։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել համայնքի ներքին կազմակերպվածությանը։ Հայկական եկեղեցիները, ազգային և բարեգործական կազմակերպությունները, դպրոցները, մշակութային միությունները և մամուլը կարևոր դեր են ունեցել համայնքային կյանքի կազմակերպման և ազգային ինքնության պահպանման գործում։ Եկեղեցին ոչ միայն կրոնական, այլև սոցիալական և մշակութային կենտրոնի դեր է կատարել՝ միավորելով համայնքի անդամներին և պահպանելով հայոց լեզվի, ավանդույթների ու ազգային հիշողության փոխանցումը սերունդներին։ Կրթության հարցը ևս առանցքային նշանակություն ունի։ Հայկական դպրոցները նպաստել են մայրենի լեզվի պահպանմանը, հայկական պատմության և մշակույթի փոխանցմանը և համայնքի երիտասարդ սերնդի ազգային ինքնագիտակցության ձևավորմանը։ Դպրոցական կրթությանը զուգահեռ կարևոր դեր կարող էին ունենալ կիրակնօրյա դպրոցները, մշակութային խմբակները, գրադարանները և երիտասարդական կազմակերպությունները։ Այս հաստատությունների գործունեությունը հատկապես կարևոր էր այն պայմաններում, երբ հայ համայնքը գտնվում էր այլալեզու և բազմամշակութային հասարակական միջավայրում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև իրաքահայերի տնտեսական գործունեությանը։ Հայերը մասնակցել են առևտրի, արհեստների, ծառայությունների, արդյունաբերության և այլ տնտեսական ոլորտների զարգացմանը։ Համայնքի որոշ ներկայացուցիչներ կարողացել են ստեղծել սեփական ձեռնարկություններ և զբաղեցնել նշանակալի դիրքեր քաղաքային տնտեսական կյանքում։ Այս տնտեսական գործունեությունը միաժամանակ նպաստել է համայնքի նյութական կայունությանը և հասարակական դիրքի ամրապնդմանը։ Կարևոր ուսումնասիրության առարկա է նաև մշակութային կյանքը։ Հայկական թատրոնը, երաժշտությունը, գրականությունը, տոնական ավանդույթները, ազգային պարերը և մամուլը հնարավորություն են տվել պահպանել և վերարտադրել հայկական մշակութային ինքնությունը։ Համայնքային միջոցառումները ոչ միայն մշակութային ժամանցի ձև էին, այլև ազգային համախմբման միջոց։ Մամուլի և գրականության միջոցով իրաքահայերը կարողացել են կապ պահպանել ինչպես Հայաստանի, այնպես էլ սփյուռքահայ մյուս համայնքների հետ։ Հետազոտության մեջ կարող է առանձնացվել նաև իրաքահայ համայնքի հարաբերությունը Իրաքի հասարակության և պետական կառույցների հետ։ Իրաքի բազմազգ և բազմակրոն միջավայրը ստեղծել է տարբեր համայնքների համակեցության առանձնահատուկ պայմաններ։ Հայերի հասարակական ինտեգրումը, քաղաքացիական մասնակցությունը և ազգային ինքնության պահպանումը կարող են դիտարկվել որպես փոխկապակցված գործընթացներ։ Այս համատեքստում կարևոր է ուսումնասիրել պետական քաղաքականության ազդեցությունը հայկական համայնքի կազմակերպական և մշակութային կյանքի վրա։ 20-րդ դարի երկրորդ կեսի քաղաքական զարգացումները, ներքին հակամարտությունները և տարածաշրջանային պատերազմները աստիճանաբար ազդեցին նաև իրաքահայության կենսապայմանների վրա։ Անվտանգության խնդիրները, տնտեսական դժվարությունները և քաղաքական անկայունությունը հանգեցրին արտագաղթի աճին։ Համայնքի անդամների մի մասը տեղափոխվեց այլ երկրներ, այդ թվում՝ Հայաստան և արևմտյան սփյուռքի տարբեր կենտրոններ։ Այս գործընթացը փոխեց համայնքի ժողովրդագրական պատկերը և նվազեցրեց նրա նախկին թվաքանակը։ Հետազոտության արժեքավոր կողմերից կարող է լինել նաև սերունդների միջև ազգային ինքնության փոխանցման խնդրի ուսումնասիրությունը։ Լեզուն, ընտանիքը, եկեղեցին, դպրոցը, մշակութային կազմակերպությունները և համայնքային հիշողությունը միասին ձևավորել են ինքնության պահպանման մեխանիզմներ։ Միաժամանակ նոր սերունդների սոցիալականացման և իրաքյան հասարակության մեջ ինտեգրման գործընթացները կարող էին առաջ բերել ազգային ինքնության դրսևորման նոր ձևեր։ Աշխատությունը կարող է օգտագործել պատմական փաստաթղթեր, համայնքային կազմակերպությունների նյութեր, մամուլ, հուշագրություններ, վիճակագրական տվյալներ և բանավոր պատմության աղբյուրներ՝ իրաքահայության պատմական զարգացումն ավելի ամբողջական ներկայացնելու համար։ Այդ աղբյուրների համադրումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն խոշոր քաղաքական իրադարձությունները, այլև համայնքի առօրյա կյանքը, ընտանեկան հարաբերությունները, կրթությունը, աշխատանքը և մշակութային գործունեությունը։ Աշխատության գիտական և պատմամշակութային նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն ներկայացնում է իրաքահայությանը որպես Մերձավոր Արևելքի հայկական սփյուռքի կարևոր բաղադրիչ՝ ցույց տալով համայնքի ձևավորման, կազմակերպման, զարգացման և աստիճանական նվազման հիմնական փուլերը։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, սփյուռքագետներին, ազգագրագետներին, սոցիոլոգներին, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքի և հայկական սփյուռքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել 20-րդ դարում Իրաքի հայկական համայնքի պատմական ուղու մասին՝ ընդգրկելով նրա ձևավորման նախադրյալները, ժողովրդագրական և տարածքային զարգացումները, տնտեսական ու հասարակական գործունեությունը, կրթական և մշակութային կյանքը, ազգային ինքնության պահպանման խնդիրները և տարածաշրջանի քաղաքական փոփոխությունների ազդեցությունը համայնքի հետագա ճակատագրի վրա։

Linguistics

Այս աշխատությունը վերաբերում է հայերենի և իվերերեն լեզվի (վրացերենի հին անվանումներից մեկի) հնարավոր մերձավորության հարցին՝ դիտարկելով երկու լեզուների կառուցվածքային, բառապաշարային և պատմական փոխհարաբերությունները համեմատական լեզվաբանական տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը փորձում է պարզել, թե արդյոք գոյություն ունեն բավարար լեզվական հիմքեր՝ խոսելու այդ երկու լեզուների միջև գենետիկ մերձավորության մասին, թե դրանք պարզապես տարածքային և մշակութային երկարատև շփումների արդյունքում ձևավորված փոխազդեցությունների արդյունք են։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հնչյունաբանական համակարգերի, ձևաբանության և հիմնական բառապաշարի համեմատությանը, որտեղ վերլուծվում են հնարավոր զուգահեռները և տարբերությունները։ Աշխատանքը նաև քննարկում է պատմական աղբյուրների տվյալները՝ կապված Կովկասի ժողովուրդների վաղ շփումների հետ, ինչպես նաև այն գիտական վարկածները, որոնք տարբեր ժամանակներում առաջ են քաշվել երկու լեզուների ծագման և զարգացման վերաբերյալ։ Ընդհանուր եզրակացություններում ընդգծվում է, որ նման համեմատությունները պահանջում են խիստ մեթոդաբանական մոտեցում, քանի որ տարածքային մոտիկությունը ինքնին դեռևս բավարար հիմք չէ լեզվական ազգակցության հաստատման համար, և անհրաժեշտ է տարբերակել լեզվական փոխառությունները իրական գենետիկ կապերից։

Literature

Դավիթ Բեկ պատմավեպ է, որտեղ Րաֆֆին ներկայացնում է 18-րդ դարի սկզբի հայկական ազատագրական պայքարի հերոսական էջերը՝ կենտրոնանալով Դավիթ Բեկի առաջնորդության, ռազմական կազմակերպվածության և ազգային ինքնապաշտպանության գաղափարի վրա։ Ստեղծագործությունը պատկերում է այն ժամանակաշրջանի քաղաքական ու սոցիալական բարդ իրավիճակը, երբ Հայաստանը գտնվում էր արտաքին վտանգների և ներքին մասնատվածության պայմաններում, իսկ ժողովուրդը պայքարում էր իր գոյության և ինքնության պահպանման համար։ Վեպում Դավիթ Բեկը ներկայացվում է որպես ազգային առաջնորդի և ռազմավարական մտածողության կրող կերպար, որը կարողանում է համախմբել տարբեր ուժեր և ձևավորել դիմադրություն օտար տիրապետության դեմ։ Հեղինակը համադրում է պատմական փաստերը գեղարվեստական մշակման հետ՝ ստեղծելով հերոսական պայքարի և ազգային վերածննդի գաղափարական ուժեղ պատկեր։ Ստեղծագործության մեջ կարևոր տեղ ունի նաև ժողովրդի հավաքական կամքի, հավատքի և ազատության ձգտման գաղափարը, որը դիտարկվում է որպես պատմության շարժիչ ուժ։ Վեպը ոչ միայն պատմական իրադարձությունների նկարագրություն է, այլ նաև ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման և հայրենասիրական դաստիարակության կարևոր գործ։

Agriculture

Այս աշխատությունը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի տեղեկատու-մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով համակարգված կերպով ներկայացնել արդի գիտական և կիրառական հրապարակումները։ Նյութը ընդգրկում է բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, հողագիտությանը, ագրոտեխնոլոգիաներին, բույսերի պաշտպանության միջոցներին, ոռոգման համակարգերին և գյուղատնտեսական տնտեսագիտությանը նվիրված նոր գրքեր, որոնք արտացոլում են ոլորտի ժամանակակից զարգացման միտումները և նորարարական մոտեցումները։ Ցանկում ներառված հրատարակությունները դասակարգված են ըստ թեմատիկ ուղղությունների՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել գիտական և մասնագիտական տեղեկատվության բազմազանության մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կայուն գյուղատնտեսության, կլիմայական փոփոխությունների պայմաններում արտադրողականության բարձրացման, օրգանական գյուղատնտեսության և ագրոտեխնոլոգիական նոր լուծումների վերաբերյալ աշխատանքներին։ Աշխատությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր հետազոտողների, ուսանողների և ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով գյուղատնտեսական գիտության նոր գրականության հասանելիությանը և կիրառական նշանակության բարձրացմանը։

Political Science

Քաղաքացիական հասարակությունը հասարակության այն հատվածն է, որը գործում է պետությունից անկախ և ներառում է քաղաքացիների կամավոր միավորումները, հասարակական կազմակերպությունները, արհմիությունները, նախաձեռնող խմբերը, լրատվամիջոցները և այլ ինստիտուտներ։ Այն ձևավորում է հասարակության ինքնակազմակերպման համակարգը և նպաստում է ժողովրդավարության զարգացմանը, մարդու իրավունքների պաշտպանությանը և պետական իշխանության վերահսկմանը։ Քաղաքացիական հասարակության հիմնական գաղափարը հիմնված է այն սկզբունքի վրա, որ քաղաքացիները պետք է ակտիվորեն մասնակցեն հասարակական և քաղաքական կյանքին՝ ոչ միայն ընտրությունների միջոցով, այլ նաև հասարակական նախաձեռնությունների, քննարկումների և վերահսկողության մեխանիզմների միջոցով։ Քաղաքացիական հասարակությունը ծառայում է որպես միջնորդ պետության և անհատի միջև՝ ապահովելով նրանց միջև հավասարակշռություն։ Այն նպաստում է իշխանության թափանցիկությանը և հաշվետվողականությանը, քանի որ հասարակական կազմակերպությունները և լրատվամիջոցները վերահսկում են պետական մարմինների գործունեությունը և բարձրացնում հասարակական խնդիրները։ Քաղաքացիական հասարակության զարգացման համար կարևոր են իրավական պետության առկայությունը, խոսքի ազատությունը, միավորման ազատությունը և ժողովրդավարական արժեքների հաստատումը։ Հայաստանում քաղաքացիական հասարակությունը զարգանում է հատկապես անկախության ձեռքբերումից հետո, երբ ստեղծվեցին բազմաթիվ հասարակական կազմակերպություններ և նախաձեռնություններ տարբեր ոլորտներում՝ մարդու իրավունքներ, բնապահպանություն, կրթություն և սոցիալական խնդիրներ։ Չնայած զարգացման ընթացքին, քաղաքացիական հասարակությունը դեռևս բախվում է մի շարք մարտահրավերների, ինչպիսիք են ֆինանսական սահմանափակումները և ինստիտուցիոնալ կայունության պակասը։