Ֆինանսական ներգրավվածության բարձրացման հիմնական ուղիները Հայաստանի Հանրապետությունում

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենում պատճառական իմաստ արտահայտող բայերի վալենտական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում է, թե ինչպես են այդ բայերը կապվում նախադասության տարբեր անդամների հետ, ինչպիսի շարահյուսական կառուցվածքներ են ձևավորում և ինչ դեր ունեն գործողության պատճառի, կատարողի, ազդեցության ենթարկվող անձի կամ առարկայի և գործողության արդյունքի արտահայտման մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բայի իմաստային և շարահյուսական վալենտականությանը, այսինքն՝ այն հնարավորություններին, որոնց միջոցով բայը կարող է իր շուրջը միավորել տարբեր լեզվական միավորներ և ձևավորել ամբողջական կառուցվածք։ Վերլուծվում են պատճառական բայերի գործածության տարբեր ձևեր, դրանց կառուցվածքային և իմաստային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև այն պայմանները, որոնց դեպքում բայի վալենտական կառուցվածքը կարող է փոփոխվել։ Աշխատությունը ներկայացնում է պատճառականության և վալենտականության փոխկապակցվածությունը և օգնում է ավելի խորությամբ հասկանալ ժամանակակից անգլերենի բայական համակարգի կառուցվածքային ու իմաստային օրինաչափությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել անգլերենի քերականություն, բառագիտություն, իմաստաբանություն և շարահյուսություն ուսումնասիրողների, ինչպես նաև լեզվաբանական հետազոտություններով զբաղվողների համար։

Culture

Երաժշտագիտական, միջնադարագիտական և մշակութաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է երաժշտության ընկալման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը հայ միջնադարյան մեկնողական ավանդույթի շրջանակներում՝ հոգևոր, փիլիսոփայական և գեղագիտական մտածողության պատմական զարգացման համատեքստում։ Քննության են առնվում հայ միջնադարյան հեղինակների պատկերացումները երաժշտության էության, ծագման, նշանակության և մարդու հոգևոր կյանքի հետ դրա փոխառնչությունների վերաբերյալ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երաժշտության և խոսքի, հնչյունի և իմաստի, ներդաշնակության և տիեզերական կարգի փոխհարաբերություններին՝ միջնադարյան աստվածաբանական ու փիլիսոփայական մեկնությունների լույսի ներքո։ Վերլուծվում են երաժշտական մտածողության արտահայտությունները հայ մեկնողական գրականության մեջ, երաժշտության խորհրդանշական նշանակությունը և դրա կապը քրիստոնեական աշխարհընկալման ու ծիսական մշակույթի հետ։ Քննարկվում են հոգևոր երգեցողության, շարականների, սաղմոսերգության և եկեղեցական երաժշտական ավանդույթների ընկալման տեսական ու գեղագիտական հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել միջնադարյան մեկնողական երկերը, աստվածաբանական աշխատությունները, փիլիսոփայական մեկնությունները և երաժշտության վերաբերյալ պատմական վկայությունները՝ դրանց գաղափարական ու մշակութային բովանդակությունը բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում անտիկ և քրիստոնեական երաժշտափիլիսոփայական պատկերացումների ազդեցությանը հայկական մտավոր ավանդույթի վրա, ինչպես նաև երաժշտության մեկնաբանության ազգային առանձնահատկություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ միջնադարյան երաժշտության պատմության, երաժշտագիտության, հայագիտության, միջնադարյան փիլիսոփայության, աստվածաբանության և հայկական հոգևոր մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Medicine

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է տուբերկուլոզով հիվանդների շրջանում կլինիկական և սոցիալական առանձնահատկությունների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով հիվանդության հարուցիչի դեղորայքային կայունության տարբեր տեսակները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել, թե ինչպես կարող են դեղորայքային կայունության բնույթը և աստիճանը կապված լինել հիվանդության կլինիկական ընթացքի, ախտանշանների արտահայտվածության, ախտորոշման առանձնահատկությունների, բուժման պատմության և հիվանդների սոցիալական պայմանների հետ։ Աշխատության կենտրոնում տուբերկուլոզի այն դեպքերն են, որոնց դեպքում հիվանդության հարուցիչը դիմադրություն է ցուցաբերում մեկ կամ մի քանի հակատուբերկուլոզային դեղամիջոցների նկատմամբ։ Նման դեպքերի ուսումնասիրությունը կարևոր է, քանի որ դեղորայքային կայունությունը կարող է բարդացնել հիվանդության վերահսկումը և բուժման կազմակերպումը, իսկ դրա առաջացման ու տարածման վրա կարող են ազդել ինչպես կենսաբանական, այնպես էլ սոցիալական և վարքագծային գործոններ։ Հետազոտության կլինիկական հատվածում կարող են վերլուծվել հիվանդների գանգատները, հիվանդության տևողությունը, ախտահարման տարածվածությունը, կլինիկական ձևերը, լաբորատոր և գործիքային հետազոտությունների արդյունքները, ինչպես նաև հիվանդության ընթացքի առանձնահատկությունները։ Տարբեր կայունության տեսակներ ունեցող խմբերի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե արդյոք հիվանդության կլինիկական դրսևորումների և ընթացքի մեջ առկա են էական տարբերություններ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում սոցիալական գործոններին, որոնք կարող են ներառել հիվանդների տարիքային և սոցիալական կազմը, կրթական մակարդակը, զբաղվածությունը, բնակության պայմանները, ընտանիքի սոցիալ-տնտեսական վիճակը, առողջապահական ծառայություններից օգտվելու հնարավորությունները և բուժման նկատմամբ հետևողականությունը։ Այս տվյալների ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս տուբերկուլոզը դիտարկել ոչ միայն որպես վարակիչ հիվանդություն, այլև որպես սոցիալական պայմանների հետ սերտորեն կապված առողջապահական խնդիր։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է կլինիկական և սոցիալական տվյալների համադրումը։ Այդպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե սոցիալական անբարենպաստ պայմանները, բուժօգնության ուշ հասանելիությունը կամ բուժման գործընթացի ընդհատումները ինչպիսի կապ կարող են ունենալ դեղորայքային կայունության ձևավորման և հիվանդության ընթացքի հետ։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը կարող է օգնել տարբերակել այն գործոնները, որոնք ուղղակիորեն կապված են հիվանդության կենսաբանական առանձնահատկությունների հետ, և այն հանգամանքները, որոնք պայմանավորված են հիվանդի սոցիալական միջավայրով կամ առողջապահական համակարգի հասանելիությամբ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ տուբերկուլոզի կանխարգելման և վերահսկման ծրագրերի կատարելագործման համար, քանի որ տարբեր ռիսկային խմբերի սոցիալական և կլինիկական առանձնահատկությունների ճանաչումը հնարավորություն է տալիս ավելի նպատակային կազմակերպել հայտնաբերումը, բժշկական հսկողությունը և սոցիալական աջակցությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել ֆթիզիատրիայով, վարակաբանությամբ, համաճարակաբանությամբ, հանրային առողջապահությամբ և բժշկական սոցիոլոգիայով զբաղվող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը տուբերկուլոզի դեղորայքային կայունությունը դիտարկում է բազմակողմանի՝ համադրելով հիվանդության կլինիկական դրսևորումների և հիվանդների սոցիալական բնութագրերի ուսումնասիրությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել տարբեր կայունության ձևերով տուբերկուլոզի առաջացման, ընթացքի և վերահսկման խնդիրների մասին։

Environmental Science

Նվիրված է շրջակա միջավայրի մոնիտորինգի ժամանակակից մեթոդների և լաբորատոր աշխատանքների կազմակերպման ու իրականացման սկզբունքներին։ Գիրքը ներկայացնում է բնապահպանական մոնիտորինգի հիմնական ուղղությունները՝ օդի, ջրի, հողի և կենսաբանական միջավայրի աղտոտվածության գնահատում, ինչպես նաև դրանց որակական և քանակական ցուցանիշների չափման մեթոդները։ Հեղինակը մանրամասն նկարագրում է լաբորատոր սարքավորումների կիրառությունը, նմուշառման տեխնիկան, չափումների կատարման ընթացակարգերը և ստացված տվյալների վերլուծության ու մեկնաբանման սկզբունքները՝ ապահովելով գործնական աշխատանքի ամբողջական պատկերացում։ Աշխատությունում ընդգծվում է նաև էկոլոգիական տվյալների ճշգրտության, ստանդարտացման և մոնիտորինգային համակարգերի կարևորությունը շրջակա միջավայրի վիճակի գնահատման և վերահսկման գործընթացում։ Գիրքը համադրում է տեսական գիտելիքները և գործնական վարժությունները՝ նպաստելով ուսանողների մասնագիտական հմտությունների զարգացմանը և հետազոտական կարողությունների ձևավորմանը։ Այն նախատեսված է էկոլոգիայի, բնապահպանության և հարակից բնագիտական մասնագիտությունների ուսանողների և մասնագետների համար՝ ծառայելով որպես կարևոր գործնական ուղեցույց շրջակա միջավայրի մոնիտորինգի ոլորտում։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է շինարարության ոլորտում տուֆաքարերի, դրանց արդյունահանման և մշակման ընթացքում առաջացող թափոնների, ինչպես նաև բնական ծակոտկեն լցանյութերով պատրաստվող թեթև բետոնների համալիր կիրառման միջոցով արդյունավետ որմնակոնստրուկցիաների մշակման, նախագծման և օգտագործման տեսական, տեխնոլոգիական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են տեղական բնական շինանյութերի ռացիոնալ օգտագործման, շինարարական արտադրության նյութատարության նվազեցման, շենքերի արտաքին և ներքին պատերի ջերմատեխնիկական ու կառուցվածքային հատկությունների բարելավման, ինչպես նաև շինարարական թափոնների վերամշակման և երկրորդային օգտագործման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տուֆի՝ որպես բնական հրաբխային ծագման շինանյութի ֆիզիկամեխանիկական հատկություններին, ծակոտկեն կառուցվածքին, խտությանը, ամրությանը, ջերմահաղորդականությանը, խոնավության կլանման առանձնահատկություններին և շինարարական կոնստրուկցիաներում կիրառման տեխնոլոգիական պայմաններին։ Ուսումնասիրվում են տուֆաքարերի արդյունահանման, կտրման և մշակման ընթացքում առաջացող քարային մնացորդների, մանրացված նյութերի ու փոշենման բաղադրիչների օգտագործման հնարավորությունները՝ որպես շինարարական խառնուրդների, բետոնների և այլ կոմպոզիտային նյութերի բաղադրիչներ։ Քննարկվում են բնական ծակոտկեն լցանյութերի տեսակները, դրանց հատիկաչափական կազմը, ֆիզիկական և մեխանիկական բնութագրերը, ինչպես նաև թեթև բետոնների կառուցվածքի ձևավորման և շահագործական հատկությունների վրա դրանց ազդեցությունը։ Կարևորվում է տուֆաքարերի և թեթև բետոնների համատեղ կիրառման տեխնոլոգիական նպատակահարմարությունը, տարբեր նյութերի համադրությամբ բազմաշերտ և համակցված պատային կառուցվածքների ձևավորման հնարավորությունները, ինչպես նաև դրանց ամրության, կայունության և ջերմամեկուսացման ցուցանիշների գնահատումը։ Անդրադարձ է կատարվում որմնակոնստրուկցիաների կրողունակության, դեֆորմացիոն հատկությունների, ճաքակայունության, ջերմային դիմադրության, խոնավային ռեժիմի և երկարատև շահագործման հուսալիության հետ կապված հարցերին։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում տարբեր բաղադրությամբ թեթև բետոնների պատրաստման տեխնոլոգիաները, կապակցանյութերի և լցանյութերի օպտիմալ հարաբերակցության ընտրությունը, բետոնային խառնուրդների մշակելիությունը, կարծրացման պայմանները և պատրաստի նյութերի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների գնահատման մեթոդները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են նաև շինարարական կոնստրուկցիաների սեփական քաշի նվազեցման, շենքերի էներգաարդյունավետության բարձրացման, ջերմային կորուստների սահմանափակման և նյութական ռեսուրսների խնայողության հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում Հայաստանի Հանրապետության բնական քարային հումքի պաշարների, հատկապես հրաբխային ծագման ապարների օգտագործման առանձնահատկություններին, տեղական շինանյութերի արտադրության զարգացմանը և հանքարդյունաբերական թափոնների արդյունավետ վերամշակմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է տարբեր կառուցվածքային լուծումների համեմատական գնահատումը՝ հաշվի առնելով դրանց տեխնիկական բնութագրերը, արտադրության և տեղադրման ծախսերը, շինարարական աշխատանքների աշխատատարությունը և շահագործման ընթացքում ապահովվող արդյունավետությունը։ Քննարկվում են նաև որմնակոնստրուկցիաների նախագծման և հաշվարկման սկզբունքները, նյութերի համատեղ աշխատանքի առանձնահատկությունները, շինարարական նորմատիվ պահանջների ապահովումը և տարբեր բեռնվածքների պայմաններում կոնստրուկցիաների վարքի գնահատման հնարավորությունները։ Կարևորվում են երկրաշարժակայուն շինարարության պայմաններում պատային կառուցվածքների զանգվածի, ամրության և դեֆորմացիոն հատկությունների նշանակությունը, ինչպես նաև շենքերի ընդհանուր կառուցվածքային համակարգի հետ դրանց փոխազդեցության ուսումնասիրությունը։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև շինարարական արտադրության բնապահպանական խնդիրներին, բնական հումքի արդյունահանման հետևանքների նվազեցմանը, թափոնների կուտակման սահմանափակմանը և ռեսուրսախնայող տեխնոլոգիաների կիրառման հեռանկարներին։ Հետազոտության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես կարող է տեղական քարային նյութերի և թեթև բետոնների նպատակային համադրությունը նպաստել շինարարական արտադրանքի որակի բարձրացմանը, պատային կոնստրուկցիաների տեխնիկական հատկությունների կատարելագործմանը և շինարարության տնտեսական արդյունավետության ապահովմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր կառուցվածքային լուծումների գործնական կիրառելիությանը, դրանց արտադրական ներդրման հնարավորություններին և բնակելի, հասարակական ու արդյունաբերական նշանակության շենքերի կառուցման ընթացքում օգտագործման հեռանկարներին։ Աշխատությունն ունի գիտական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով շինանյութերի տեխնոլոգիայի, շինարարական կոնստրուկցիաների նախագծման, բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և էներգախնայող շինարարության զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն կարող է օգտակար լինել շինարարական ինժեներների, կոնստրուկտորների, ճարտարապետների, շինանյութերի տեխնոլոգների, նյութագետների, շինարարական արտադրության կազմակերպիչների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների և ժամանակակից շինարարական նյութերի ու կառուցվածքային համակարգերի կատարելագործմամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Political Science

Աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական դպրոցում բացօթյա նկարչության դասավանդման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և դրա արդյունավետ կազմակերպման մեթոդական մոտեցումներին։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է բնության անմիջական միջավայրում նկարչական գործունեության կազմակերպումը՝ որպես սովորողների գեղագիտական ընկալման, դիտողականության, ստեղծագործական մտածողության և գործնական հմտությունների զարգացման արդյունավետ միջոց։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բացօթյա դասերի պլանավորմանը, թեմաների և առաջադրանքների ընտրությանը, աշակերտների տարիքային ու անհատական առանձնահատկությունների հաշվառմանը, ինչպես նաև բնական լուսավորության, գույնի, տարածության և միջավայրի փոփոխությունների դիտարկմանն ու պատկերմանը։ Աշխատության մեջ կարող են ներկայացվել ուսուցման տարբեր մեթոդներ և կազմակերպչական ձևեր, ուսուցչի դերը ստեղծագործական գործընթացի ուղղորդման գործում, սովորողների ինքնուրույն աշխատանքի խթանման եղանակները և նրանց աշխատանքների գնահատման չափանիշները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է կերպարվեստի ուսուցման բովանդակության կատարելագործման և դասապրոցեսում բնության ու իրական միջավայրի առավել արդյունավետ օգտագործման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել կերպարվեստի ուսուցիչների, մանկավարժների, գեղարվեստական կրթության մասնագետների, ուսանողների և հանրակրթական դպրոցներում ստեղծագործական ուսուցման մեթոդներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։