Финансовые механизмы инновационного развития экономики (на примере РА)

History

Այս մշակութաբանական և ազգագրական ուսումնասիրությունը նվիրված է խաղերի սոցիալ-մշակութային առանձնահատկությունների վերլուծությանը հայոց մեջ՝ ընդգծելով ավանդական և արդիական դրսևորումների փոխկապակցվածությունը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են հայկական ժողովրդական խաղերի պատմական ձևավորումը, դրանց գործառույթները համայնքային կյանքում և սոցիալականացման գործընթացներում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է խաղերի դերը որպես մշակութային արժեքների փոխանցման, վարքականոնների ձևավորման և սերունդների միջև կապի ապահովման միջոց։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խաղերի ծիսական, կրթական և ժամանցային գործառույթներին, ինչպես նաև դրանց կապին ժողովրդական տոնակատարությունների և ավանդույթների հետ։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև ժամանակակից պայմաններում խաղերի վերափոխումները՝ ներառյալ քաղաքային միջավայրում դրանց պահպանման և վերաիմաստավորման գործընթացները, ինչպես նաև թվային խաղերի ազդեցությունը ավանդական խաղային մշակույթի վրա։ Հետազոտությունը ընդգծում է խաղերի մշակութային ինքնության պահպանման և հասարակական համախմբման դերը՝ ցույց տալով դրանց շարունակական նշանակությունը հայ մշակույթի զարգացման մեջ։ Աշխատությունը նախատեսված է ազգագրագետների, մշակութաբանների, մանկավարժների, սոցիոլոգների և հետազոտողների համար։

Other Subjects

Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանակիր ՀՍՍՀ Ալեքսանդր Մյասնիկյանի անվան պետական գրադարանի զարգացման հիմնական ուղղությունները 1986–1990 թվականներին և մինչև 2000 թվականը (այսինքն՝ 12-րդ հնգամյա պլանի և հետագա անցումային շրջանի համատեքստում) ձևավորվել են Խորհրդային Միության վերջին փուլում սկսված գիտատեխնիկական առաջընթացի, տեղեկատվականացման միտումների և գրադարանային համակարգի արդիականացման պահանջների ազդեցությամբ։ Այդ շրջանում գրադարանի գլխավոր ռազմավարական ուղղություններից մեկը համարվել է գրքային ֆոնդերի համալրումն ու համակարգված պահպանումը, մասնավորապես՝ հայերեն, ռուսերեն և օտարալեզու գիտական, հասարակական-քաղաքական և գեղարվեստական գրականության ամբողջական հավաքագրումը, ինչպես նաև հազվագյուտ և արժեքավոր հրատարակությունների պահպանությունը հատուկ պահոցներում։ Կարևոր ուղղություն էր նաև մատենագիտական աշխատանքի կատարելագործումը՝ ազգային մատենագիտության զարգացումը, կատալոգների համակարգման բարելավումը և միասնական տեղեկատու-տեղեկատվական համակարգի ստեղծման փորձերը, որոնք պետք է հեշտացնեին գիտական և կրթական ոլորտների համար տեղեկատվության հասանելիությունը։ 1986–1990 թվականներին առանձնահատուկ ուշադրություն էր դարձվում գրադարանի նյութատեխնիկական բազայի արդիականացմանը, ընթերցասրահների ընդլայնմանը, ծառայությունների որակի բարձրացմանը և օգտվողների թվի աճին համապատասխան աշխատանքների կազմակերպմանը։ Միաժամանակ սկսվում էին առաջին քայլերը գրադարանային գործընթացների ավտոմատացման ուղղությամբ՝ փորձելով ներդնել հաշվառման և կատալոգավորման նոր տեխնիկական միջոցներ, որոնք հետագայում պետք է հիմք դառնային թվային համակարգերի զարգացման համար։ Մինչև 2000 թվականը, արդեն հետխորհրդային շրջանում, գրադարանի զարգացման հիմնական ուղղությունները վերափոխվեցին՝ պայմանավորված քաղաքական և տնտեսական փոփոխություններով․ առաջնային դարձավ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ներդրումը, էլեկտրոնային կատալոգների ստեղծումը, միջազգային գրադարանային ցանցերին ինտեգրումը և տեղեկատվական փոխանակման ընդլայնումը։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է մոլիբդենիտային խտանյութերի վերամշակման և դրանցից բարձր մաքրության ու մանրադիսպերս կառուցվածքի մոլիբդենի դիսուլֆիդի ստացման արդյունավետ տեխնոլոգիական եղանակների մշակման գիտական, տեսական և կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են մոլիբդեն պարունակող հանքային հումքի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրությունը, խտանյութերի բաղադրության առանձնահատկությունների բացահայտումը, անցանկալի խառնուրդների հեռացման մեթոդների կատարելագործումը և ստացվող նյութի որակական ցուցանիշների վերահսկման տեխնոլոգիական հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մոլիբդենիտի բյուրեղային կառուցվածքին, քիմիական բաղադրությանը, շերտավոր կառուցվածքով պայմանավորված ֆիզիկական հատկություններին և արդյունաբերական տարբեր բնագավառներում դրա կիրառման հեռանկարներին։ Ուսումնասիրվում են մոլիբդենիտային խտանյութերում առկա մետաղական ու ոչ մետաղական խառնուրդների բնույթը, դրանց ազդեցությունը վերջնական արտադրանքի մաքրության աստիճանի վրա, ինչպես նաև հումքի նախնական մշակման և հարստացման հնարավորությունները։ Քննարկվում են մոլիբդենի դիսուլֆիդի ստացման ու մաքրման ֆիզիկական, քիմիական և ֆիզիկաքիմիական մոտեցումները, որոնց ընտրությունը պայմանավորված է ելակետային հումքի հատկություններով, պահանջվող մաքրության աստիճանով և արտադրանքի մասնիկների չափային բնութագրերով։ Կարևորվում են նյութի դիսպերսայնության կարգավորման, մասնիկների չափերի բաշխման, տեսակարար մակերեսի մեծացման և կառուցվածքային միատարրության ապահովման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում տեխնոլոգիական գործընթացների ընթացքում նյութի բյուրեղային կառուցվածքի պահպանման, հնարավոր կառուցվածքային փոփոխությունների վերահսկման և ստացվող փոշենման արտադրանքի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների գնահատման հարցերին։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում խտանյութերի վերամշակման ընթացքում տեղի ունեցող ֆիզիկաքիմիական փոխակերպումները, տարբեր բաղադրիչների փոխազդեցությունները և տեխնոլոգիական պարամետրերի ազդեցությունը նյութի վերջնական հատկությունների վրա։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են մաքրման արդյունավետության գնահատման չափանիշները, խառնուրդների մնացորդային պարունակության որոշման մեթոդները և բարձր մաքրությամբ արտադրանքի ստացման համար անհրաժեշտ որակի վերահսկման սկզբունքները։ Կարևորվում է նյութի կառուցվածքի և բաղադրության հետազոտման ժամանակակից վերլուծական մեթոդների կիրառությունը, այդ թվում՝ ռենտգենաֆազային վերլուծության, էլեկտրոնային մանրադիտակման, սպեկտրային հետազոտությունների և մասնիկների չափերի որոշման հնարավորությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ստացվող մոլիբդենի դիսուլֆիդի ֆունկցիոնալ հատկությունների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով դրա շերտավոր կառուցվածքը, շփման փոքր գործակիցը, ջերմային և քիմիական կայունության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր տեխնիկական միջավայրերում կիրառելիությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում բարձր մաքրությամբ և վերահսկվող դիսպերսայնությամբ նյութերի օգտագործմանը հակաշփական ծածկույթների, պինդ քսանյութերի, կոմպոզիտային նյութերի և հատուկ նշանակության տեխնիկական արտադրատեսակների ստեղծման գործում։ Քննարկվում են նաև մոլիբդենի դիսուլֆիդի կիրառման հնարավորությունները ժամանակակից նյութագիտության, էլեկտրոնիկայի, կատալիզի և նանոտեխնոլոգիաների ոլորտներում, որտեղ նյութի մաքրությունը, մասնիկների չափերը և մակերևութային հատկությունները կարող են էական ազդեցություն ունենալ դրա ֆունկցիոնալ արդյունավետության վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարևոր տեղ են զբաղեցնում տեխնոլոգիական գործընթացների նյութական հաշվեկշռի, հումքի օգտագործման արդյունավետության, արտադրանքի ելքի և ստացման եղանակների տնտեսական նպատակահարմարության գնահատման հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արդյունաբերական վերամշակման ընթացքում առաջացող թափոնների նվազեցմանը, նյութական ռեսուրսների խնայողությանը և բնապահպանական պահանջների պահպանմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի մոլիբդեն պարունակող հանքային հումքի համալիր օգտագործման նշանակությունը Հայաստանի հանքարդյունաբերության և մետալուրգիական արտադրության զարգացման տեսանկյունից։ Հետազոտության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս գնահատելու տեղական հանքային հումքից բարձր ավելացված արժեք ունեցող նյութերի ստացման հեռանկարները, հումքային արտադրանքից դեպի խորքային վերամշակում անցնելու հնարավորությունները և գիտատար տեխնոլոգիաների ներդրման նշանակությունը։ Աշխատությունը կարող է ընդգրկել նաև մշակված տեխնոլոգիական լուծումների լաբորատոր փորձարկման, ստացված արդյունքների համեմատական գնահատման, արտադրական մասշտաբավորման և տեխնոլոգիական գործընթացների կայունության ապահովման հարցերը։ Կարևորվում է արտադրանքի մաքրության, դիսպերսայնության և կառուցվածքային հատկությունների փոխկապակցվածության բացահայտումը, որը կարող է հիմք ծառայել տարբեր կիրառությունների համար նախատեսված մոլիբդենի դիսուլֆիդի նպատակային արտադրության կազմակերպման գործում։ Հետազոտությունն ունի գիտական և գործնական նշանակություն՝ նպաստելով հանքային հումքի վերամշակման տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը, բարձր մաքրությամբ անօրգանական նյութերի ստացման մեթոդաբանության զարգացմանը և ժամանակակից արդյունաբերության համար պահանջված ֆունկցիոնալ նյութերի արտադրության հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել քիմիկոսների, նյութագետների, մետալուրգների, հանքային հումքի վերամշակման մասնագետների, քիմիական տեխնոլոգիաների ինժեներների, նանոնյութերի հետազոտողների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների և մոլիբդենի միացությունների ստացման ու կիրառման տեխնոլոգիաներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Biology

Գիրքը ներկայացնում է ճառագայթման ֆիզիկական բնույթը, աղբյուրները և տեսակները՝ միաժամանակ բացատրելով դրանց ազդեցության մեխանիզմները կենդանի օրգանիզմների վրա տարբեր մակարդակներում՝ սկսած մոլեկուլային և բջջային կառուցվածքներից մինչև հյուսվածքային և օրգանիզմային համակարգեր։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է ԴՆԹ-ի վնասման գործընթացներին, բջջային մուտացիաներին, ճառագայթային սթրեսի հետևանքներին և օրգանիզմի պաշտպանական ու վերականգնողական մեխանիզմներին՝ ցույց տալով դրանց կենսաբանական նշանակությունը։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև ճառագայթային անվտանգության հիմունքները, դոզիմետրիայի հիմնական հասկացությունները և մարդու առողջության վրա ճառագայթման ազդեցության գնահատման սկզբունքները, ինչը կարևոր է բժշկության, կենսաբանության և բնապահպանության ոլորտներում։ Գիրքը համադրում է տեսական գիտելիքը և կիրառական մոտեցումները՝ ապահովելով համակարգված պատկերացում ռադիոկենսաբանության հիմնարար հարցերի վերաբերյալ։ Այն նախատեսված է կենսաբանության, բժշկության և հարակից ոլորտների ուսանողների ու մասնագետների համար՝ ծառայելով որպես կարևոր ուսումնական և գիտական աղբյուր։

Other Subjects

Աշխատությունը Հայաստանի ազգային մատենագիտության կարևոր տեղեկատու հրատարակություններից է, որը համակարգված ձևով ներկայացնում է 2006–2010 թվականներին Հայաստանի Հանրապետությունում հրատարակված գրքային արտադրանքը։ Այն ընդգրկում է տվյալ ժամանակահատվածում լույս տեսած գրքերի և գրքույկների մատենագիտական նկարագրությունները՝ հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմել ժամանակաշրջանի գրահրատարակչական գործընթացների, թեմատիկ ուղղությունների և գիտամշակութային կյանքի մասին։ Հրատարակությունը Հայաստանի ազգային մատենագիտական հաշվառման համակարգի բաղկացուցիչ մասն է և նախատեսված է երկրի գրքային արտադրության վերաբերյալ տեղեկատվության հավաքագրման, համակարգման, պահպանման և հետագա օգտագործման համար։ Ներկայացված նյութերը ներառում են գիտության, կրթության, մշակույթի, պատմության, լեզվաբանության, գրականության, արվեստի, տնտեսագիտության, իրավագիտության, հասարակական և բնական գիտությունների, ինչպես նաև բազմաթիվ այլ ոլորտների վերաբերյալ հրատարակություններ։ Մատենագիտական գրառումները հնարավորություն են տալիս նույնականացնել հրատարակությունների հեղինակներին, վերնագրերը, հրատարակման վայրն ու տարեթիվը, հրատարակչական տվյալները, էջաքանակը և այլ կարևոր մատենագիտական բնութագրեր։ Հատորի ընդգրկունությունը հնարավորություն է տալիս այն օգտագործել ոչ միայն առանձին գրքերի որոնման, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի Հայաստանի հրատարակչական գործունեության ընդհանուր ուսումնասիրության համար։ Աշխատանքը արժեքավոր է հատկապես նրանով, որ համակարգված կերպով արտացոլում է ժամանակաշրջանի գրքային արտադրության թեմատիկ բազմազանությունը և թույլ է տալիս հետևել տարբեր գիտական, կրթական, մշակութային ու հասարակական ոլորտներում հրատարակչական ակտիվության ուղղություններին։ Նյութի դասակարգված կառուցվածքը հեշտացնում է անհրաժեշտ հրատարակությունների որոնումը և հնարավորություն է տալիս հետազոտողներին արագ կողմնորոշվել համապատասխան ժամանակաշրջանի գրականության մեջ։ Հրատարակությունը կարևոր աղբյուր է նաև գրադարանային ֆոնդերի համալրման, մատենագիտական տեղեկատուների կազմման, գիտական գրականության որոնման և տարբեր թեմաներով գրականության հավաքածուների ձևավորման համար։ Այն կարող է օգտագործվել որոշակի հեղինակի, հրատարակչության, գիտական ուղղության կամ թեմայի վերաբերյալ հրատարակությունների բացահայտման նպատակով, ինչպես նաև որոշակի ժամանակահատվածում հրատարակչական գործընթացների դինամիկան ուսումնասիրելու համար։ Աշխատության կարևորությունը պայմանավորված է նաև ազգային գրքային ժառանգության հաշվառման և պահպանման անհրաժեշտությամբ, քանի որ ազգային մատենագիտությունը գրանցում և համակարգում է երկրի գրքային արտադրության վերաբերյալ տեղեկատվությունը՝ ապահովելով դրա հասանելիությունը հետագա սերունդների և հետազոտողների համար։ Այս առումով հրատարակությունը ունի ոչ միայն գրադարանային և տեղեկատվական, այլև պատմամշակութային նշանակություն։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել 2006–2010 թվականների Հայաստանի գիտական, կրթական և մշակութային կյանքի արտացոլումը գրքային արտադրության մեջ և պատկերացում կազմել այդ ժամանակաշրջանի հասարակական ու մտավոր հետաքրքրությունների մասին։ Հատորը կարող է օգտակար լինել գիտնականներին, դասախոսներին, ուսանողներին, մատենագետներին, գրադարանավարներին, հրատարակիչներին, պատմաբաններին, գրականագետներին և բոլոր այն հետազոտողներին, որոնց աշխատանքը պահանջում է տվյալ ժամանակահատվածում Հայաստանի Հանրապետությունում հրատարակված գրականության վերաբերյալ համակարգված մատենագիտական տեղեկատվություն։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը ներկայացնում է 2006–2010 թվականների Հայաստանի գրքային արտադրության համապարփակ մատենագիտական պատկերը՝ միավորելով տարբեր բնագավառների բազմաթիվ հրատարակությունների մասին տվյալներ և ապահովելով ազգային գրական ժառանգության հաշվառման, որոնման, ուսումնասիրման և պահպանման կարևոր տեղեկատվական հիմք։

Law

Աշխատությունը նվիրված է քրեական արդարադատության հիմնարար սկզբունքների ձևավորման, պատմական զարգացման և ազգային իրավական համակարգերում դրանց իրականացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը միջազգային իրավունքի համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այն իրավական չափանիշներն են, որոնք ուղղված են արդար դատաքննության, օրինականության, անձի իրավունքների պաշտպանության և քրեական վարույթի պատշաճ իրականացման ապահովմանը։ Քննվում է այդ սկզբունքների էվոլյուցիան միջազգային իրավունքի զարգացման տարբեր փուլերում՝ ուշադրություն դարձնելով մարդու իրավունքների միջազգային պաշտպանության համակարգի, միջազգային պայմանագրային կարգավորումների և միջազգային դատական հաստատությունների գործունեության ազդեցությանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում անմեղության կանխավարկածին, օրենքի առջև հավասարությանը, անկախ և անաչառ դատարանի կողմից գործի քննությանը, պաշտպանության իրավունքին, իրավական որոշակիությանը և անձի նկատմամբ նույն արարքի համար կրկնակի քրեական հետապնդման սահմանափակման գաղափարին։ Ուսումնասիրվում է նաև քրեական պատասխանատվության և պատժի օրինականության սկզբունքը՝ որպես կամայական քրեականացման և իրավական նորմերի հետադարձ կիրառման սահմանափակման կարևոր երաշխիք։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է միջազգային չափանիշների ներպետական իմպլեմենտացիան, որի շրջանակում դիտարկվում են միջազգային պարտավորությունների և ազգային սահմանադրական, քրեական ու քրեադատավարական նորմերի փոխհարաբերությունները։ Քննվում են այն իրավական մեխանիզմները, որոնց միջոցով միջազգային սկզբունքները ներառվում, մեկնաբանվում և կիրառվում են ազգային իրավակարգերում՝ հաշվի առնելով տարբեր իրավական համակարգերի ինստիտուցիոնալ առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է ոչ միայն սկզբունքների օրենսդրական ամրագրումը, այլև դրանց գործնական արդյունավետությունը դատական և իրավակիրառ գործունեության ընթացքում։ Առանձին ուշադրություն կարող է հատկացվել միջազգային քրեական արդարադատության զարգացման ազդեցությանը՝ անհատական քրեական պատասխանատվության, դատավարական երաշխիքների և միջազգային իրավախախտումների քննության ընդհանուր իրավական սկզբունքների ձևավորման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է միջազգային իրավունքի, մարդու իրավունքների պաշտպանության, քրեական և քրեադատավարական իրավունքի մոտեցումները՝ բացահայտելով քրեական արդարադատության սկզբունքների զարգացման տրամաբանությունը և միջազգային իրավական չափանիշների ազգային մակարդակում իրականացման հիմնական առանձնահատկությունները։