Գասպարյան աղքատանոցը՝ Մոսկվայում բնակվող հայազգի տնանկների համար

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է երկչափ կառուցվածք ունեցող անագի օքսիդային նոր նյութերի տեսական և հաշվարկային որոնմանը, դրանց կառուցվածքային ու էլեկտրոնային հատկությունների ուսումնասիրմանը և կիսահաղորդչային գազային սենսորներում կիրառման հնարավորությունների գնահատմանը։ Հետազոտության կենտրոնում ցածրաչափ նյութերի կայուն կառուցվածքների կանխատեսումն է՝ ժամանակակից հաշվարկային նյութագիտության և քվանտաքիմիական մոդելավորման մոտեցումների կիրառմամբ։ Քննվում են հնարավոր բյուրեղային կառուցվածքները, դրանց էներգետիկ և դինամիկական կայունությունը, էլեկտրոնային գոտիական կառուցվածքը, լիցքերի բաշխումը և մակերևութային հատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նյութի կառուցվածքի և կիսահաղորդչային բնութագրերի միջև փոխկապակցվածությանը, քանի որ երկչափ համակարգերում մակերևութային ատոմների մեծ մասնաբաժինը կարող է զգալիորեն փոփոխել նյութի փոխազդեցությունը շրջակա գազային միջավայրի հետ։ Ուսումնասիրվում է տարբեր գազային մոլեկուլների ադսորբցիայի ազդեցությունը նյութի էլեկտրոնային հատկությունների վրա՝ գնահատելով, թե մոլեկուլի և զգայուն մակերևույթի փոխազդեցությունը որքանով կարող է փոփոխել լիցքային վիճակը, հաղորդականությունը կամ այլ չափելի բնութագրեր։ Նման հաշվարկները հնարավորություն են տալիս տեսականորեն գնահատելու հնարավոր սենսորային արձագանքը, ընտրողականությունը և տարբեր նյութական կառուցվածքների համեմատական հեռանկարայնությունը։ Կարևորվում է նաև գազային մոլեկուլների կլանման և մակերևույթից հեռացման գործընթացների ընդհանուր էներգետիկ նկարագրությունը, քանի որ սենսորային նյութի գործնական արժեքը կապված է ոչ միայն գազի հայտնաբերման հնարավորության, այլև զգայուն տարրի վերականգնելիության հետ։ Հաշվարկային որոնման մոտեցումը թույլ է տալիս նախապես ուսումնասիրել մեծ թվով հավանական կառուցվածքներ և առանձնացնել առավել հետաքրքիր թեկնածուները հետագա փորձարարական հետազոտությունների համար։ Աշխատանքի գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև անագի օքսիդների հայտնի ծավալային ձևերից դեպի ատոմային հաստությամբ համակարգեր անցման արդյունքում առաջացող նոր ֆիզիկական հատկությունների բացահայտման հնարավորությամբ։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է հաշվարկային նյութագիտության, պինդ մարմնի ֆիզիկայի, նանոտեխնոլոգիայի և կիսահաղորդչային սենսորիկայի մոտեցումները՝ նոր երկչափ նյութերի կանխատեսման և գազերի հայտնաբերման տեխնոլոգիաներում դրանց կիրառական ներուժի գնահատման նպատակով։

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է իզատինի հիմքով նոր օրգանական միացությունների ստացման և դրանց կառուցվածքային ու ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում հետերոցիկլային օրգանական քիմիայի այն ուղղությունն է, որտեղ իզատինի մոլեկուլային համակարգը դիտարկվում է որպես տարբեր կառուցվածք ունեցող ածանցյալների ձևավորման հեռանկարային հիմք։ Ուշադրություն է հատկացվում մոլեկուլի ռեակցիոն կենտրոնների առանձնահատկություններին և դրանց մասնակցությամբ հնարավոր քիմիական փոխակերպումների ընդհանուր օրինաչափություններին։ Նոր ածանցյալների նախագծման ժամանակ կարևորվում է սկզբնական կառուցվածքի նպատակային փոփոխությունը, քանի որ տարբեր ֆունկցիոնալ խմբերի ներմուծումը կարող է էականորեն փոխել ստացված միացությունների էլեկտրոնային կառուցվածքը, լուծելիությունը, կայունությունը և այլ ֆիզիկաքիմիական հատկություններ։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել տարբեր կառուցվածքային շարքերի ձևավորում և դրանց միջև կառուցվածք–հատկություն կապերի համեմատական վերլուծություն։ Կարևոր ուղղություններից է ստացված նյութերի կառուցվածքի հաստատումը ժամանակակից ֆիզիկաքիմիական և սպեկտրային հետազոտությունների միջոցով, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել նպատակային միացությունների առաջացումը, մաքրությունը և մոլեկուլային կառուցվածքի առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում են նաև առանձին փոխակերպումների ընտրողականությունը, կողմնակի գործընթացների հնարավոր ազդեցությունը և նոր միացությունների ստացման ընդհանուր արդյունավետությունը՝ առանց սահմանափակվելու միայն վերջնական նյութերի նկարագրությամբ։ Իզատինի ածանցյալների նկատմամբ գիտական հետաքրքրությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ այս դասի հետերոցիկլային միացությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են կենսաօրգանական և դեղագործական քիմիայի շրջանակներում՝ տարբեր կենսաբանական հատկությունների հետ հնարավոր կառուցվածքային կապերը պարզելու նպատակով։ Այդ պատճառով նոր կառուցվածքների ստացումը կարող է դիտարկվել որպես հետագա ֆիզիկաքիմիական կամ կենսաբանական ուսումնասիրությունների համար անհրաժեշտ միացությունների շարքի ընդլայնման միջոց։ Միաժամանակ որևէ հնարավոր կենսաբանական ակտիվության գնահատումը պահանջում է առանձին փորձարարական հաստատում և չի կարող եզրակացվել միայն մոլեկուլային կառուցվածքից։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հետերոցիկլային միացությունների քիմիայի զարգացման, նոր ածանցյալների կառուցվածքային բազմազանության ընդլայնման և օրգանական նյութերի հատկությունների նպատակային փոփոխման վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացման համար։

Literature

Աշխատությունը ուսումնասիրում է X–XIV դարերում արաբական գեղարվեստական արձակի նմուշների հայերեն միջնադարյան թարգմանությունները՝ բացահայտելով դրանց ձևավորման պատմամշակութային հիմքերը, թարգմանական մեթոդները և գրական ազդեցությունների համակարգը։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են արաբական պատմողական և գեղարվեստական տեքստերը ներթափանցել հայ միջնադարյան գրական միջավայր՝ փոխակերպվելով լեզվական, ոճական և գաղափարական մակարդակներում՝ պահպանելով իրենց սկզբնական սյուժետային կառուցվածքը, բայց ստանալով նոր մշակութային իմաստավորում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում թարգմանչական ավանդույթի զարգացմանը, հայերեն գրական լեզվի հարստացման գործընթացին և տարբեր մշակութային համակարգերի փոխազդեցությանը, որի արդյունքում ձևավորվում է յուրօրինակ միջնադարյան գրական սինթեզ։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է թարգմանիչների դերը որպես միջնորդներ արևելյան և հայկական գրական ավանդույթների միջև՝ ընդգծելով նրանց ներդրումը հայ գրական մտածողության ընդլայնման և միջազգային գրական կապերի զարգացման գործում։

Psychology

Նյութը նվիրված է սոցիալ-հոգեբանական թրեյնինգների կիրառման առանձնահատկություններին ավագ դպրոցականների հոգեշտկման և հոգեկարգավորման գործընթացում՝ դիտարկելով դրանց նշանակությունը դեռահասների անձնային և սոցիալական զարգացման համատեքստում։ Այս տարիքային փուլում սովորողները հաճախ բախվում են հուզական լարվածության, ինքնագնահատականի փոփոխությունների, հասակակիցների հետ հարաբերությունների բարդությունների, հաղորդակցական դժվարությունների և ապագայի վերաբերյալ անորոշության, ուստի հոգեբանական աջակցության արդյունավետ մեթոդների կիրառումը կարող է նպաստել նրանց հուզական հավասարակշռության և սոցիալական հարմարվողականության ամրապնդմանը։ Սոցիալ-հոգեբանական թրեյնինգը խմբային աշխատանքի ձև է, որի ընթացքում հատուկ վարժությունների, քննարկումների, դերային խաղերի, իրավիճակների մոդելավորման և փոխադարձ հաղորդակցության միջոցով զարգացվում են մասնակիցների ինքնաճանաչման, ինքնակարգավորման, արդյունավետ հաղորդակցման և համագործակցության հմտությունները։ Նման աշխատանքը կարող է նպաստել սեփական հույզերի և վարքային արձագանքների ավելի լավ ընկալմանը, սթրեսային իրավիճակներում կառուցողական արձագանքների ձևավորմանը և միջանձնային հարաբերություններում առաջացող խնդիրների հաղթահարմանը։ Հոգեշտկման տեսանկյունից թրեյնինգային մեթոդները կարող են կիրառվել այնպիսի դժվարությունների հետ աշխատանքի ժամանակ, ինչպիսիք են հաղորդակցական անվստահությունը, չափազանցված անհանգստությունը, ցածր ինքնագնահատականը, կոնֆլիկտային վարքագիծը կամ սոցիալական մեկուսացման միտումները՝ հաշվի առնելով յուրաքանչյուր սովորողի անհատական առանձնահատկությունները։ Հոգեկարգավորման գործընթացում կարևոր դեր կարող են ունենալ հուզական ինքնակարգավորման, ուշադրության կառավարման, ինքնավերահսկման, լարվածության նվազեցման և սեփական վարքի գիտակցված կառավարմանն ուղղված վարժությունները։ Խմբային միջավայրը հնարավորություն է տալիս սովորողներին փորձարկել հաղորդակցման տարբեր ձևեր, ստանալ հետադարձ կապ, հասկանալ այլ մարդկանց տեսակետները և զարգացնել փոխադարձ հարգանքի ու համագործակցության մշակույթ։ Թրեյնինգների արդյունավետությունը մեծապես կախված է դրանց նպատակների ճիշտ սահմանումից, տարիքային առանձնահատկությունների հաշվառումից, վարժությունների համապատասխան ընտրությունից, հոգեբանական անվտանգ միջավայրի ստեղծումից և մասնագետի կողմից գործընթացի մասնագիտական կառավարման որակից։ Նյութը կարևորում է նաև կրթական հաստատության, հոգեբանի, ուսուցիչների և ծնողների համագործակցությունը, քանի որ դեռահասի հոգեբանական բարեկեցության պահպանման համար անհրաժեշտ է հետևողական և համակարգված մոտեցում։ Ընդհանուր առմամբ, թեման ցույց է տալիս, որ ճիշտ կազմակերպված սոցիալ-հոգեբանական թրեյնինգները կարող են ծառայել ոչ միայն առանձին հոգեբանական դժվարությունների հաղթահարմանը, այլև ավագ դպրոցականների անձնային հասունացմանը, հաղորդակցական կարողությունների զարգացմանը, հուզական ինքնակարգավորմանը և սոցիալական միջավայրում ավելի արդյունավետ կողմնորոշվելուն։

Economics

Գյուղական զբոսաշրջություն-ը զբոսաշրջության կառավարման և տարածաշրջանային զարգացման ուղղվածությամբ ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է գյուղական զբոսաշրջության տեսական հիմքերը, կազմակերպման մոդելները և կիրառական մոտեցումները՝ որպես գյուղական տարածքների տնտեսական ակտիվացման և կայուն զարգացման կարևոր ուղղություն, աշխատությունում բացատրվում են գյուղական զբոսաշրջության հիմնական հասկացությունները, տեսակները և զարգացման նախադրյալները, ինչպես նաև ենթակառուցվածքների ձևավորման, ծառայությունների որակի բարձրացման և տեղական համայնքների ներգրավման մեխանիզմները, հատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղական միջավայրի բնական, մշակութային և պատմական ռեսուրսների օգտագործմանը՝ զբոսաշրջային արտադրանք ստեղծելու համար, ներառյալ էկոտուրիզմը, ագրոտուրիզմը և մշակութային զբոսաշրջությունը, միաժամանակ վերլուծվում են միջազգային փորձը, հաջողված օրինակները և ոլորտի զարգացման մարտահրավերները՝ կապված սեզոնայնության, ֆինանսավորման և մարդկային ռեսուրսների պատրաստվածության հետ, աշխատությունը նպատակ ունի ձևավորել համակարգված պատկերացում գյուղական զբոսաշրջության կազմակերպման մասին և խթանել տեղական տնտեսությունների զարգացումը՝ կայուն և պատասխանատու զբոսաշրջության սկզբունքների հիման վրա։

Chemistry

Օրգանական քիմիայի և սինթետիկ քիմիայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ակրիլաթթվի ածանցյալների փոխազդեցությանը ֆոսֆոր և ազոտ պարունակող նուկլեոֆիլների հետ, ինչպես նաև ստացված միացությունների հետագա քիմիական փոխակերպումների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ակրիլաթթվի և դրա ածանցյալների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, քիմիական ակտիվությունը և դրանց նշանակությունը տարբեր օրգանական միացությունների ստացման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆոսֆորային և ազոտային նուկլեոֆիլների ռեակցիոնունակությանը, էլեկտրոնային կառուցվածքի ազդեցությանը և չհագեցած օրգանական միացությունների հետ փոխազդեցության հնարավոր ուղղություններին։ Վերլուծվում են նուկլեոֆիլային միացման ռեակցիաների տեսական հիմքերը, քիմիական կապերի առաջացման օրինաչափությունները, փոխազդեցությունների ընտրողականությունը և ստացվող նյութերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են ելանյութերի կառուցվածքի, ֆունկցիոնալ խմբերի բնույթի և ռեակցիոն միջավայրի ազդեցությունները փոխակերպումների ընթացքի ու հնարավոր արդյունքների վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել սինթեզված ֆոսֆորօրգանական և ազոտօրգանական միացությունների ֆիզիկաքիմիական հատկությունների բնութագրման, կառուցվածքի հաստատման և հետագա ռեակցիաների ուսումնասիրման վերլուծական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում ստացված միացությունների քիմիական փոխակերպումների նշանակությանը նոր կառուցվածքների ձևավորման, օրգանական սինթեզի հնարավորությունների ընդլայնման և ռեակցիաների մեխանիզմների պարզաբանման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել օրգանական քիմիայի, ֆոսֆորօրգանական և ազոտօրգանական միացությունների քիմիայի, սինթետիկ քիմիայի և քիմիական ռեակցիաների մեխանիզմների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։