Гельминты рыб гельминтологическая оценка искусственных водоемов Араратской равнины

Other Subjects

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Մոսկվայում հիմնված Լազարյան արևելյան լեզուների ինստիտուտի պատմությանը և զարգացման հիմնական փուլերին՝ ընդգծելով նրա կրթական, գիտական և հասարակական նշանակությունը XIX դարի սկզբից մինչև XX դարի սկիզբը։ Աշխատանքը կենտրոնանում է այն գործընթացների վրա, որոնց արդյունքում ինստիտուտը ձևավորվեց որպես արևելագիտության և հատկապես հայագիտական ուսումնասիրությունների կարևոր կենտրոն Ռուսական կայսրությունում՝ միաժամանակ կատարելով պետական վարչական համակարգի համար արևելյան լեզուների և մշակույթների մասնագետների պատրաստման գործառույթ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հիմնադիր Լազարյան (Լազարև) ընտանիքի բարեգործական և կրթական նախաձեռնություններին, որոնք նպատակ ունեին աջակցել հայկական կրթության զարգացմանը Ռուսաստանում և ապահովել հայ երիտասարդության ուսուցումը բարձր մակարդակի ուսումնական հաստատությունում։ Նյութը վերլուծում է նաև ինստիտուտի ուսումնական կառուցվածքը, որտեղ դասավանդվում էին հայերեն, պարսկերեն, արաբերեն և թուրքերեն լեզուներ, ինչպես նաև պատմություն և արևելագիտության այլ առարկաներ, ինչը նպաստում էր բազմակողմանի մասնագիտական պատրաստվածության ապահովմանը։ Աշխատանքը ընդգծում է ինստիտուտի դերակատարությունը որպես կամուրջ ռուսական պետական կառույցների և արևելյան տարածաշրջանների միջև՝ ապահովելով թարգմանիչների, դիվանագետների և գիտնականների պատրաստում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Լազարյան ինստիտուտը եղել է ոչ միայն կրթական հաստատություն, այլև կարևոր մշակութային և գիտական կենտրոն, որը մեծ ազդեցություն է ունեցել ռուսական արևելագիտության զարգացման և հայկական կրթամշակութային կյանքի կազմակերպման վրա։

Medicine

Անասնաբուժական, մանրէաբանական և կենդանիների ֆիզիոլոգիայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պրոբիոտիկների կարգավորիչ ազդեցության ուսումնասիրությանը ոչխարների աղիքային միկրոֆլորայի կազմի, կենսաբանական ակտիվության և մարսողական համակարգի գործունեության վրա։ Քննության են առնվում ոչխարների աղիքային միկրոբիոտայի ձևավորման առանձնահատկությունները, օգտակար և պայմանական ախտածին միկրոօրգանիզմների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև աղիքային մանրէային հավասարակշռության նշանակությունը կենդանիների առողջության պահպանման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պրոբիոտիկ միկրոօրգանիզմների կենսաբանական հատկություններին, աղիքային միջավայրում դրանց հնարավոր ազդեցության մեխանիզմներին և մարսողական գործընթացների կարգավորման գործում ունեցած դերին։ Վերլուծվում են պրոբիոտիկների ազդեցությամբ աղիքային միկրոֆլորայի քանակական ու որակական կազմի հնարավոր փոփոխությունները, մանրէային հավասարակշռության վերականգնման գործընթացները և օրգանիզմի պաշտպանական գործառույթների հետ դրանց փոխկապակցվածությունը։ Քննարկվում են կենդանիների կերակրման պայմանների, տարիքային առանձնահատկությունների, պահվածքի և արտաքին միջավայրի գործոնների ազդեցությունները պրոբիոտիկների արդյունավետության վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել մանրէաբանական հետազոտությունների, աղիքային միկրոֆլորայի համեմատական գնահատման, ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների դիտարկման և փորձարարական տվյալների վիճակագրական վերլուծության մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում պրոբիոտիկների կիրառման հնարավորություններին մարսողական խանգարումների կանխարգելման, կենդանիների բնական դիմադրողականության պահպանման և անասնաբուծական արտադրության արդյունավետության բարձրացման գործում։ Կարևորվում է ոչխարների աղիքային միկրոբիոտայի կարգավորման գիտականորեն հիմնավորված մոտեցումների մշակումը՝ կենդանիների առողջության և բարեկեցության ապահովման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել անասնաբուժության, կենդանիների մանրէաբանության, ֆիզիոլոգիայի, անասնաբուծության և պրոբիոտիկների կենսաբանական ազդեցության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է զուգահեռ հաշվողական ենթակառուցվածքների հնարավորությունների օգտագործմամբ երկրատեղեկատվական համակարգերում բուսական ծածկույթի գնահատման համար նախատեսված ծրագրային և տեղեկատվական ծառայությունների մշակմանը։ Հետազոտության կենտրոնում մեծածավալ տարածական տվյալների արդյունավետ մշակման խնդիրն է, որը հատկապես կարևոր է արբանյակային պատկերների, հեռազննման տվյալների և բազմաշերտ թվային քարտեզների վերլուծության ժամանակ։ Քննվում են բուսականության տարածական բաշխվածության, խտության, վիճակի և ժամանակային փոփոխությունների գնահատման մեթոդները՝ դրանք համադրելով բարձր արտադրողականությամբ հաշվարկների կազմակերպման սկզբունքների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հաշվողական առաջադրանքների բաժանմանը և միաժամանակյա կատարմանը տարբեր պրոցեսորների կամ հաշվողական հանգույցների վրա, ինչը հնարավորություն է տալիս կրճատել տվյալների մշակման ժամանակը և բարձրացնել համակարգի արտադրողականությունը։ Դիտարկվում են տարածական տվյալների նախնական մշակման, դասակարգման, ինդեքսավորման, համադրման և արդյունքների քարտեզագրական ներկայացման խնդիրները։ Բուսական ծածկույթի գնահատման շրջանակում կարող են կիրառվել սպեկտրային տվյալներից ստացվող բուսականության ցուցիչներ, տարածական վերլուծության և փոփոխությունների հայտնաբերման մեթոդներ, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել բուսականության վիճակը տարբեր ժամանակահատվածներում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ծրագրային ծառայությունների ճարտարապետության մշակումը՝ տվյալների աղբյուրների, հաշվարկային ռեսուրսների և օգտագործողի համար նախատեսված երկրատեղեկատվական գործիքների փոխգործակցությունն ապահովելու նպատակով։ Ուսումնասիրվում են նաև հաշվարկային բեռնվածության բաշխման, տվյալների փոխանցման, պահեստավորման և մշակման արդյունավետության խնդիրները։ Ծառայությունների մշակումը կարող է նպաստել տարածական վերլուծությունների ավտոմատացմանը և մեծ տարածքների վերաբերյալ տվյալների պարբերական գնահատմանը՝ նվազեցնելով հաշվարկների կատարման համար անհրաժեշտ ժամանակային ռեսուրսները։ Նման համակարգերը կիրառական նշանակություն ունեն բնապահպանական մշտադիտարկման, անտառային և գյուղատնտեսական տարածքների ուսումնասիրության, հողօգտագործման փոփոխությունների գնահատման և բնական ռեսուրսների կառավարման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գեոինֆորմատիկայի, զուգահեռ ծրագրավորման, բարձր արտադրողականությամբ հաշվարկների և հեռազննման տվյալների մշակման մոտեցումները՝ բուսական ծածկույթի տարածական գնահատման արդյունավետ թվային ծառայությունների ձևավորման նպատակով։

Literature

Վահան Տերյան․ Երկեր — հայ նորագույն քնարերգության ամենաազդեցիկ դեմքերից մեկի՝ Վահան Տերյան-ի ստեղծագործությունների ամբողջական կամ համահավաք ժողովածուն է, որտեղ ընդգրկված են նրա բանաստեղծությունները, քնարական շարքերը և տարբեր տարիների գրական գործերը, որոնք միասին ձևավորում են Տերյանի յուրահատուկ գեղարվեստական աշխարհը։ Այս ժողովածուն առանձնանում է խորապես զգացմունքային, երաժշտական և խորհրդանշական լեզվով, որտեղ գերակշռում են մելանխոլիկ տրամադրությունը, սիրո, կարոտի, միայնության և հոգևոր ներաշխարհի նուրբ երանգները։ Տերյանի պոեզիայում մարդը հաճախ ներկայացվում է որպես զգացմունքների և ներքին հակասությունների կրող, իսկ բնությունը՝ որպես այդ զգացմունքների արտացոլում ու շարունակություն։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունեն նաև հայրենիքի, անցյալի և կորուստի թեմաները, որոնք արտահայտվում են ոչ թե բացահայտ պաթոսով, այլ ներքին խորը քնարականությամբ և մեղմ տխրությամբ։ «Երկեր» ժողովածուն հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել Տերյանի ստեղծագործական զարգացման, նրա ոճի ձևավորման և հայ սիմվոլիստական պոեզիայի վրա ունեցած ազդեցության մասին։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց միաժամանակ բարձրարվեստ և երաժշտական, ինչը նրա բանաստեղծությունները դարձնում է հիշվող և զգայականորեն ազդեցիկ։ Այս գիրքը կարևոր աղբյուր է ինչպես հայ գրականության ուսումնասիրողների, այնպես էլ ընթերցողների համար, ովքեր գնահատում են քնարական, փիլիսոփայական և զգացմունքային պոեզիան։

Technology

Գիտական աշխատանքը նվիրված է պղնձաձուլական արտադրության խարամներից և պղնձատար թափոններից երկաթ-պղնձային լիգատուրաների ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը՝ որպես մետալուրգիական թափոնների արդյունավետ վերամշակման և օգտակար բաղադրիչների երկրորդային օգտագործման միջոց։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է այն խնդիրը, որ պղնձի արտադրության ընթացքում առաջացող խարամներն ու տարբեր պղնձատար թափոնները կարող են պարունակել զգալի քանակությամբ մետաղական և մետաղակիր բաղադրիչներ, որոնց կորուստը ոչ միայն նվազեցնում է հումքի օգտագործման արդյունավետությունը, այլև ստեղծում է թափոնների պահպանման և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության խնդիրներ։ Աշխատանքի հիմնական նպատակն է մշակել տեխնոլոգիական գործընթաց, որը հնարավորություն կտա այդ երկրորդային հումքից ստանալ պահանջվող բաղադրությամբ և հատկություններով երկաթ-պղնձային լիգատուրաներ։ Ուսումնասիրության կարևոր փուլ է ելանյութերի քիմիական և միներալոգիական կազմի որոշումը։ Խարամների և պղնձատար թափոնների բաղադրության մեջ կարող են առկա լինել պղինձ, երկաթ, սիլիցիում, կալցիում, ալյումին և այլ տարրեր, որոնց քանակական հարաբերակցությունը որոշում է վերականգնման գործընթացի ընթացքը և վերջնական արտադրանքի որակը։ Հումքի նախնական բնութագրումը հնարավորություն է տալիս ընտրել տեխնոլոգիական համապատասխան ռեժիմ և որոշել վերամշակման առավել նպատակահարմար պայմանները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ալյումինաթերմային վերականգնման մեթոդին։ Այս գործընթացի հիմքում ընկած է մետաղների օքսիդներից դրանց վերականգնումը ալյումինի միջոցով, որի արդյունքում առաջանում են մետաղական բաղադրիչներ և ալյումինի օքսիդային միացություններ։ Գործընթացի ջերմային էֆեկտը և բարձր ջերմաստիճանային պայմանները կարող են ապահովել վերականգնման անհրաժեշտ աստիճանը և նպաստել մետաղական փուլի ձևավորմանը։ Տեխնոլոգիայի մշակման ընթացքում անհրաժեշտ է որոշել ալյումինի և վերամշակվող հումքի օպտիմալ հարաբերակցությունը, խառնուրդի բաղադրությունը, ջերմաստիճանային պայմանները, ռեակցիայի ընթացքը և ստացված մետաղական փուլի առանձնացման հնարավորությունները։ Աշխատանքում կարող է ուսումնասիրվել նաև խարամի և թափոնների տարբեր բաղադրիչների ազդեցությունը վերականգնման գործընթացի արդյունավետության վրա։ Հումքի նախնական մանրացումը, տեսակավորումը կամ հարստացումը կարող են փոխել վերականգնման պայմանները և բարձրացնել օգտակար մետաղների կորզման աստիճանը։ Այդ պատճառով տեխնոլոգիական սխեմայի մշակումը պետք է ներառի ոչ միայն բուն վերականգնման փուլը, այլև հումքի նախապատրաստման և վերջնական արտադրանքի առանձնացման գործընթացները։ Ստացված երկաթ-պղնձային լիգատուրաների կարևոր բնութագրերից են քիմիական բաղադրությունը, պղնձի և երկաթի պարունակությունը, մետաղական փուլի համասեռությունը, խառնուրդների քանակը և հետագա մետալուրգիական օգտագործման համար համապատասխանությունը։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու մշակված տեխնոլոգիայի արդյունավետությունը և որոշելու ստացված արտադրանքի հնարավոր կիրառության ոլորտները։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է նաև նյութական հաշվեկշռի և մետաղների կորզման աստիճանի որոշումը։ Պղնձի և երկաթի առավելագույն հնարավոր վերականգնումը թույլ է տալիս նվազեցնել արժեքավոր մետաղների կորուստները և բարձրացնել երկրորդային հումքի օգտագործման տնտեսական արդյունավետությունը։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է ուսումնասիրել գործընթացում առաջացող երկրորդային խարամի կամ այլ մնացորդների կազմն ու հատկությունները՝ դրանց հետագա օգտահանման կամ անվտանգ կառավարման հնարավորությունները գնահատելու համար։ Տեխնոլոգիայի տնտեսական արդյունավետության գնահատումը կարող է ներառել հումքի արժեքը, վերականգնիչի ծախսը, էներգետիկ պահանջները, մետաղների կորզման աստիճանը, ստացված լիգատուրայի արժեքը և արտադրական գործընթացի կազմակերպման ծախսերը։ Եթե թափոններից արժեքավոր մետաղների վերականգնումը տեխնիկապես և տնտեսապես հիմնավորված է, ապա նման մոտեցումը կարող է նպաստել մետալուրգիական արտադրության ռեսուրսաարդյունավետության բարձրացմանը։ Բնապահպանական տեսանկյունից տեխնոլոգիայի կիրառումը կարող է նպաստել կուտակված պղնձատար թափոնների ծավալի նվազեցմանը և դրանցում պարունակվող արժեքավոր բաղադրիչների վերադարձին արտադրական շրջանառության մեջ։ Սա համապատասխանում է շրջանաձև տնտեսության այն սկզբունքին, որի համաձայն արդյունաբերական մնացորդները հնարավորության դեպքում պետք է դիտարկվեն որպես երկրորդային հումքի աղբյուր։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը միավորում է մետալուրգիական հումքի բնութագրման, բարձր ջերմաստիճանային վերականգնման, լիգատուրաների ստացման և տեխնոլոգիական գործընթացների օպտիմալացման խնդիրները։ Մշակվող տեխնոլոգիայի հիմնական նշանակությունը պղնձաձուլական արտադրության խարամների և պղնձատար թափոնների արժեքավոր բաղադրիչների առավել արդյունավետ օգտագործումն է՝ երկաթ-պղնձային լիգատուրաների ստացման միջոցով, ինչը կարող է միաժամանակ ապահովել մետաղների կորզման բարձրացում, երկրորդային հումքի օգտահանում և արտադրական գործընթացների տնտեսական ու բնապահպանական արդյունավետության բարելավում։

Geography

Աշխատությունը նվիրված է մետաղական հանքավայրերի ստորգետնյա շահագործման համակարգերի ուսումնասիրությանը, դրանց ընտրության գիտատեխնիկական հիմնավորմանը, գործող տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը և նոր մշակման համակարգերի ստեղծման հնարավորություններին։ Քննարկվում են հանքավայրերի երկրաբանական կառուցվածքի, հանքամարմինների ձևի, հաստության, տեղադրման խորության և ապարների ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ազդեցությունները ստորգետնյա մշակման եղանակների ընտրության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանքաքարի արդյունահանման արդյունավետությանը, հանքային պաշարների ամբողջական օգտագործմանը, կորուստների և աղքատացման նվազեցմանը, ինչպես նաև հանքարդյունաբերական աշխատանքների անվտանգության ապահովմանը։ Ուսումնասիրվում են ստորգետնյա մշակման տարբեր համակարգերի կառուցվածքային և տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները, հանքային փորվածքների կազմակերպումը, հանքաքարի պոկման, բեռնման և տեղափոխման գործընթացները։ Անդրադարձ է կատարվում հանքային զանգվածի լարվածադեֆորմացիոն վիճակին, ստորգետնյա փորվածքների կայունությանը, հանքային ճնշման կառավարման մեթոդներին և ամրակապման համակարգերի կիրառմանը։ Կարևորվում են հանքարդյունահանման գործընթացների մեքենայացումը, ժամանակակից սարքավորումների ներդրումը, արտադրական ծախսերի օպտիմալացումը և աշխատանքի արտադրողականության բարձրացումը։ Դիտարկվում են նաև մշակման համակարգերի տեխնիկատնտեսական համեմատության, մաթեմատիկական մոդելավորման և նախագծային լուծումների արդյունավետության գնահատման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում նշանակալի տեղ կարող են զբաղեցնել նոր տեխնոլոգիական սխեմաների մշակումը, հանքավայրերի շահագործման պայմաններին համապատասխան դրանց հարմարեցումը և բնապահպանական ազդեցությունների նվազեցման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հանքարդյունաբերության տեխնոլոգիական զարգացման, հանքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և ստորգետնյա աշխատանքների անվտանգության բարձրացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել լեռնային ճարտարագետների, հանքավայրերի նախագծողների, երկրաբանների, հանքարդյունաբերական տեխնոլոգիաների մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։