Գիրքը Հայաստանի Հանրապետությունում (ազգային մատենագիտություն)

History

Աշխատությունը նվիրված է հին Վանի թագավորության արքա Ռուսա II-ի արձանագրության ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով դրա պատմական, լեզվաբանական և աղբյուրագիտական նշանակությունը։ Վերլուծվում են արձանագրության բովանդակությունը, գրության առանձնահատկությունները, ստեղծման պատմական համատեքստը և դրա կապը Վանի թագավորության քաղաքական, վարչական և ռազմական գործունեության հետ։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում սեպագիր արձանագրությունների ընթերցման, թարգմանության և մեկնաբանության հարցերին, ինչպես նաև դրանց միջոցով վերականգնվող պատմական իրադարձություններին, պետական կառավարման համակարգին և կրոնամշակութային պատկերացումներին։ Հետազոտությունը կարևոր սկզբնաղբյուրային նշանակություն ունի Ուրարտուի պատմության, հին Արևելքի քաղաքակրթությունների և հայկական լեռնաշխարհի հնագույն պատմության ուսումնասիրության համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով պատմաբանների, հնագետների, լեզվաբանների և էպիգրաֆիկայի ոլորտի մասնագետների համար։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է սիսեռի և նրա վայրի ազգակիցների գենետիկական բազմազանության ու ֆիլոգենետիկ փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ մոլեկուլային մարկերների, մասնավորապես միկրոարբանյակային նիշերի և ամպլիֆիկացված հատվածների պոլիմորֆիզմի (AFLP) մեթոդների կիրառմամբ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել ուսումնասիրվող նմուշների գենետիկական տարբերակվածության աստիճանը, որոշել դրանց միջև ազգակցական կապերը և գնահատել վայրի տեսակների հնարավոր նշանակությունը սիսեռի գենետիկական պաշարի պահպանման ու օգտագործման համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են սիսեռի մշակովի ձևերի և վայրի ազգակիցների գենետիկական առանձնահատկությունները, պոպուլյացիաների կամ նմուշների միջև առկա բազմազանությունը և այն օրինաչափությունները, որոնք կարող են արտացոլել դրանց էվոլյուցիոն ծագումն ու փոխհարաբերությունները։ Միկրոարբանյակային մարկերների կիրառումը հնարավորություն է տալիս հայտնաբերելու բարձր պոլիմորֆիզմ ունեցող գենետիկական տարբերակներ և գնահատելու նմուշների գենետիկական հեռավորությունները, իսկ AFLP մեթոդը հնարավորություն է տալիս ստանալ գենոմի տարբեր հատվածների լայնածավալ պոլիմորֆիզմի վերաբերյալ տեղեկատվություն։ Ստացված մոլեկուլային տվյալների հիման վրա կարող են հաշվարկվել գենետիկական բազմազանության ցուցանիշներ, ալելների հաճախականություններ և գենետիկական հեռավորություններ, ինչպես նաև կառուցվել կլաստերային և ֆիլոգենետիկ ծառեր։ Կարևոր խնդիր է տարբեր մեթոդներով ստացված արդյունքների համադրումը՝ սիսեռի գենետիկական կառուցվածքի վերաբերյալ առավել ամբողջական պատկեր ստանալու համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վայրի ազգակիցների գենետիկական բազմազանությանը, քանի որ դրանք կարող են պարունակել մշակովի սիսեռում սահմանափակ կամ բացակայող արժեքավոր հատկանիշների գենետիկական հիմքեր։ Այդպիսի հատկանիշները կարող են կապված լինել հիվանդությունների և վնասատուների նկատմամբ դիմադրության, անբարենպաստ միջավայրային պայմանների հանդեպ կայունության, բերքատվության, սննդային արժեքի և այլ գյուղատնտեսական կարևոր հատկությունների հետ։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել նաև սիսեռի գենետիկական ռեսուրսների դասակարգմանը և առավել արժեքավոր նմուշների առանձնացմանը՝ հետագա սելեկցիոն աշխատանքներում օգտագործելու նպատակով։ Ֆիլոգենետիկ վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս պարզաբանելու ուսումնասիրվող ձևերի միջև էվոլյուցիոն փոխհարաբերությունները և գնահատելու մշակովի սիսեռի ու նրա վայրի ազգակիցների գենետիկական մոտիկությունը։ Ստացված արդյունքները կարևոր նշանակություն ունեն ինչպես բույսերի էվոլյուցիայի և գենետիկայի ուսումնասիրության, այնպես էլ կենսաբազմազանության պահպանության և նպատակային բուսաբուծության համար։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտագործվել սիսեռի գենետիկական ռեսուրսների պահպանման ռազմավարությունների մշակման, գենետիկական բանկերի հավաքածուների գնահատման, սելեկցիոն ծրագրերի արդյունավետության բարձրացման և արժեքավոր վայրի գենոտիպերի ներգրավման համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել գենետիկներին, բուսաբաններին, բույսերի սելեկցիայի և կենսատեխնոլոգիայի մասնագետներին, բույսերի էվոլյուցիայի հետազոտողներին, կենսաբազմազանության պահպանությամբ զբաղվող մասնագետներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։

Culture

Այս աշխատանքը ներկայացնում է սովետահայ գրականության մեջ գյուղի թեմայի ուսումնասիրությանը նվիրված գրականության հանձնարարական ցանկը, որը նպատակ ունի համակարգել և դասակարգել այն հիմնական գիտական և գրական աղբյուրները, որոնք անդրադառնում են գյուղական կյանքի պատկերագրությանը, սոցիալական փոփոխություններին և գաղափարական մեկնաբանություններին խորհրդային շրջանի հայ գրականության մեջ։ Նյութը ընդգրկում է ինչպես գրականագիտական ուսումնասիրություններ, այնպես էլ պատմամշակութային վերլուծություններ, որոնք դիտարկում են գյուղի կերպարի ձևավորումը տարբեր հեղինակների ստեղծագործություններում՝ սկսած 1920-ականներից մինչև ուշ խորհրդային շրջան։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղի սոցիալական կառուցվածքի, կոլեկտիվացման գործընթացների, աշխատավոր գյուղացու կերպարի և գյուղ-քաղաք հարաբերությունների գեղարվեստական արտացոլման ուսումնասիրություններին։ Ներկայացվում են նաև այն աշխատությունները, որոնք վերլուծում են գաղափարական ուղղորդվածության ազդեցությունը գրականության վրա, ինչպես նաև գեղարվեստական ազատության և սոցիալական ռեալիզմի փոխհարաբերությունները։ Հանձնարարական ցանկը ծառայում է որպես գիտական հիմք ուսանողների և հետազոտողների համար՝ հնարավորություն տալով խորացված ուսումնասիրել սովետահայ գրականության մեջ գյուղի թեմատիկան և դրա գաղափարական ու գեղարվեստական առանձնահատկությունները՝ ապահովելով համակարգված պատկերացում ոլորտի հիմնական աղբյուրների վերաբերյալ։

Technology

Աշխատանքը նվիրված է Ջաջուռի թերթաքարերի կիսակոքսացման արդյունքում ստացվող մնացորդների՝ կլինկերագոյացման գործընթացի և ստացվող ցեմենտի հատկությունների վրա ունեցած ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է անօրգանական նյութերի տեխնոլոգիայի ոլորտի գիտական հետազոտություն և 2012 թվականին պաշտպանված թեկնածուական աշխատանքի համառոտ նկարագրություն է՝ Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի հիմքով։ Աշխատանքի մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ այն ունի 22 էջ և վերաբերում է Ե.17.01՝ անօրգանական նյութերի տեխնոլոգիա մասնագիտությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակը տեղական հանքային հումքի վերամշակումից առաջացող մնացորդների արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունների բացահայտումն է՝ դրանք ցեմենտի արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացում կիրառելու միջոցով։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են գնահատվել թերթաքարերի կիսակոքսացման մնացորդների քիմիական և հանքաբանական կազմը, դրանց ակտիվությունը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և փոխազդեցությունը կլինկերի հիմնական հումքային բաղադրիչների հետ բարձր ջերմաստիճանային մշակման ընթացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կլինկերագոյացման գործընթացի վրա մնացորդների ազդեցությանը, մասնավորապես՝ հումքային խառնուրդի հանքաբանական փոխակերպումներին, կլինկերային նորագոյացությունների առաջացման պայմաններին և թրծման գործընթացի արդյունավետությանը։ Աշխատանքը կարող է ներառել տարբեր բաղադրություններով հումքային խառնուրդների փորձարկում, ջերմային մշակման ռեժիմների ուսումնասիրություն և ստացված կլինկերի կառուցվածքային ու ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի համեմատություն։ Կարևոր ուղղություն է նաև մնացորդների ազդեցության գնահատումը պատրաստված ցեմենտի հիմնական տեխնիկական հատկությունների վրա՝ ամրության, կարծրացման ընթացքի, ծավալային կայունության, մանրացման և այլ ցուցանիշների տեսանկյունից։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը կապված է արդյունաբերական թափոնների և երկրորդային հումքային ռեսուրսների օգտագործման ընդլայնման հետ, քանի որ դրանց ներառումը ցեմենտի արտադրության մեջ կարող է միաժամանակ լուծել հումքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և թափոնների նվազեցման խնդիրները։ Այս մոտեցումը կարևոր է նաև տեղական հանքային հումքի կիրառման, արտադրության նյութական արդյունավետության բարձրացման և ցեմենտի ստացման տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել Ջաջուռի թերթաքարերի կիսակոքսացման մնացորդների նպատակային օգտագործման տեխնոլոգիական պայմանների որոշման և դրանց կիրառմամբ համապատասխան հատկություններով ցեմենտային նյութերի ստացման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ցեմենտի արտադրության տեխնոլոգներին, նյութագետներին, քիմիկոսներին, շինարարական նյութերի մասնագետներին, հանքային հումքի վերամշակմամբ զբաղվող հետազոտողներին և անօրգանական նյութերի տեխնոլոգիայի ոլորտի ուսանողներին։

History

Աշխատությունը նվիրված է Ջավախքի պատմաքննական ուսումնասիրությանը XIX դարում և XX դարի առաջին քառորդում՝ ներկայացնելով տարածաշրջանի քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և ժողովրդագրական զարգացումները։ Գրքում վերլուծվում են Ջավախքի՝ որպես պատմական հայկական տարածքի, անցած ուղին, վարչաքաղաքական փոփոխությունները, բնակչության կազմի ու հասարակական հարաբերությունների վերափոխումները, ինչպես նաև տարածաշրջանում տեղի ունեցած կարևոր պատմական իրադարձությունների ազդեցությունը։ Հեղինակը անդրադառնում է Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանի կառավարչական համակարգին, ազգային-մշակութային կյանքի առանձնահատկություններին, կրթական և եկեղեցական հաստատությունների գործունեությանը, ինչպես նաև Առաջին համաշխարհային պատերազմի, Հայոց ցեղասպանության հետևանքների և XX դարի սկզբի քաղաքական գործընթացների ազդեցությանը Ջավախքի հասարակության վրա։ Ուսումնասիրությունը հիմնված է պատմական աղբյուրների, արխիվային նյութերի և գիտական հետազոտությունների վրա՝ նպատակ ունենալով վերականգնել տարածաշրջանի բազմաշերտ պատմական պատկերը և ներկայացնել նրա տեղն ու նշանակությունը հայոց պատմության համատեքստում։

Agriculture

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսական ոլորտում բերքահավաքից հետո իրականացվող գործընթացների կառավարման ուսումնասիրությանը և դրանց արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է գյուղատնտեսական արտադրանքի շարժը արտադրողից մինչև վերջնական սպառող՝ ներառելով հավաքումից հետո իրականացվող տեսակավորման, մաքրման, մշակման, փաթեթավորման, պահպանման, պահեստավորման, փոխադրման և իրացման հիմնական փուլերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հետբերքահավաքային կորուստների պատճառների բացահայտմանը, քանի որ ոչ արդյունավետ կազմակերպված պահպանման և տեղափոխման պայմանները կարող են հանգեցնել արտադրանքի քանակական և որակական զգալի կորուստների։ Վերլուծվում են պահեստային տնտեսությունների, սառնարանային համակարգերի, լոգիստիկ կենտրոնների և վերամշակող կազմակերպությունների դերը գյուղատնտեսական արտադրանքի արժեքային շղթայի արդյունավետ կազմակերպման գործում։ Քննության են առնվում նաև արտադրանքի որակի պահպանման, սննդային անվտանգության, համապատասխան ջերմաստիճանային ու խոնավության պայմանների ապահովման և ժամանակակից փաթեթավորման տեխնոլոգիաների կիրառման խնդիրները։ Հայաստանի պայմաններում գնահատվում են գյուղացիական տնտեսությունների արտադրական հնարավորությունները, շուկաների հասանելիությունը, ենթակառուցվածքների վիճակը, փոխադրման ծախսերը և արտադրողների ու գնորդների միջև համագործակցության առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է գյուղատնտեսական արտադրանքի մատակարարման շղթաների համակարգված կառավարումը, որը կարող է նպաստել արտադրանքի կորուստների նվազեցմանը, իրացման ժամկետների երկարացմանը և արտադրողների եկամուտների կայունացմանը։ Ուսումնասիրվում են նաև ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, թվային հաշվառման, արտադրանքի հետագծելիության և շուկայի պահանջարկի կանխատեսման գործիքների կիրառման հնարավորությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է փոքր և միջին գյուղացիական տնտեսությունների համագործակցության զարգացումը, ընդհանուր պահեստային ու լոգիստիկ ենթակառուցվածքների ստեղծումը և արտադրանքի կազմակերպված իրացման մեխանիզմների կատարելագործումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արտահանման կազմակերպմանը, որակի չափանիշներին համապատասխանությանը և գյուղատնտեսական արտադրանքի մրցունակության բարձրացման հնարավորություններին։ Աշխատանքը գործնական նշանակություն ունի ագրոպարենային համակարգի կառավարման բարելավման, հետբերքահավաքային կորուստների նվազեցման, գյուղատնտեսական արտադրանքի ավելացված արժեքի բարձրացման և Հայաստանի գյուղատնտեսության կայուն զարգացման համար։