Գնաճը բնութագրող ցուցանիշների տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորումը և գնահատումը ՀՀ դրամավարկային քաղաքականության համատեքստում

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում ուղեղանոթային հիվանդությունների հիվանդացության, մահացության և մահաբերության ցուցանիշների երկարաժամկետ շարժընթացի կլինիկական և համաճարակաբանական ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով 1980–2002 թվականները։ Քննության են առնվում ուղեղի արյան շրջանառության խանգարումների տարածվածության և դրանց հետևանքների փոփոխությունները տարբեր ժամանակահատվածներում՝ հնարավորություն տալով գնահատել հիվանդությունների համաճարակաբանական պատկերի ձևավորման հիմնական միտումները։ Վերլուծվում են հիվանդացության նոր դեպքերի հաճախականությունը, ուղեղանոթային հիվանդություններով պայմանավորված մահացության մակարդակը և հիվանդների շրջանում մահաբերության ցուցանիշների փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տվյալ ցուցանիշների ժամանակային դինամիկային, բնակչության տարբեր խմբերում դրանց դրսևորման առանձնահատկություններին և հնարավոր ռիսկի գործոնների նշանակությանը։ Դիտարկվում են տարիքային և սեռային տարբերությունները, ինչպես նաև ուղեղանոթային հիվանդությունների կլինիկական ձևերի և ելքերի հետ կապված համաճարակաբանական առանձնահատկությունները։ Քննարկվում է բժշկական օգնության կազմակերպման, վաղ ախտորոշման, կանխարգելիչ միջոցառումների և բուժման արդյունավետության հնարավոր ազդեցությունը հիվանդացության ու մահացության ցուցանիշների վրա։ Երկարատև ժամանակահատվածի տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ցուցանիշների աճի կամ նվազման միտումները և գնահատելու ուղեղանոթային հիվանդությունների նշանակությունը բնակչության առողջության պահպանման տեսանկյունից։ Կարևորվում է համաճարակաբանական մշտադիտարկման և վիճակագրական տվյալների համակարգված վերլուծության դերը բարձր ռիսկի խմբերի բացահայտման և կանխարգելման ծրագրերի մշակման համար։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել նյարդաբանության, կլինիկական համաճարակաբանության, հանրային առողջության և առողջապահության կազմակերպման ոլորտների մասնագետների համար՝ նպաստելով ուղեղանոթային հիվանդությունների կանխարգելման և բժշկական օգնության կազմակերպման գիտականորեն հիմնավորված մոտեցումների զարգացմանը։

Culture

Այլաբանությունը հայ կինոարվեստում հանդես է գալիս որպես արվեստի բովանդակային և ձևաչափային կարևորագույն միջոց, որը թույլ է տալիս ստեղծագործին արտահայտել գաղափարներն ու զգացմունքները ոչ ուղղակի, այլ խորհրդանշական, պատկերագրական և դրսևորողական ձևերով, ինչը ուժեղացնում է ֆիլմի էմոցիոնալ ազդեցությունը և դիտողի մտավոր մասնակցությունը։ Հայ կինոյում այլաբանությունը հաճախ օգտագործվում է սոցիալական, քաղաքական կամ պատմական թեմաների մշակման ժամանակ, երբ ֆիլմի իրական ասելիքը ճնշված կամ զգայուն է, և պահանջում է նրբագեղ մատնանշումներ՝ դիսկուրսի մեջ դնելով կերպարների գործողությունները, սյուժետային իրավիճակները, բնապատկերների և օբյեկտների խորհրդանշականությունը։ Այս տեխնիկան տեսանելի է ինչպես դոկումենտալ, այնպես էլ խաղարկային ֆիլմերում, որտեղ ռեժիսորները կիրառում են պատկերների, գույների, լուսավորության, ձայնային դիզայնի և սիմվոլիկ գործողությունների բազմաշերտ համակարգ, որպեսզի փոխանցեն անհատական կամ համազգային հոգեբանական դինամիկա, ներքին զգացմունքների հակասություններ, հոգեբանական տրավմայի ազդեցություն կամ պատմական վերապրումների հզոր արտացոլումներ։ Այլաբանությունը հայ կինոյում նաև թույլ է տալիս խուսափել ցայտուն բովանդակային կլիշեներից, ստեղծել էստետիկ առանձնահատկություններ և խթանել քննարկման և մեկնաբանության լայն հնարավորություններ՝ դիտողի կողմից ճանաչողական և զգայական ակտիվ մասնակցությունը ապահովելով։ Ռեժիսորների կողմից օգտագործվող այլաբանության օրինակներն ընդգրկում են կերպարների շարժումների ու արարքների խորհրդանշական ներկայացումը, սյուժետային ժամանակի և տարածության փոփոխությունների հնարհամակարգային կառուցվածքը, առարկաների ու պատկերների սիմվոլիկ նշանակությունը, որոնք համալրում են ֆիլմի հիմնական ուղերձը և հնարավորություն տալիս արտահայտել դժվար հասկանալի հոգեբանական և սոցիալական գործընթացներ՝ ստեղծելով հայկական կինոարվեստի յուրահատուկ ոճային և էմոցիոնալ դիմագիծ։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է արդի մամուլի հրապարակախոսական լեզվի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրա կառուցվածքային, ոճական և գործառութային բնութագրերը ժամանակակից տեղեկատվական միջավայրում։ Գրքում վերլուծվում են զանգվածային լրատվամիջոցներում կիրառվող լեզվական միջոցները, հրապարակախոսական ոճի ձևավորման օրինաչափությունները և լեզվի ազդեցությունը հանրային կարծիքի ձևավորման վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է մամուլի լեզվի արտահայտչամիջոցները, հուզական և գնահատողական բառապաշարի կիրառումը, ինչպես նաև տեղեկատվական և ազդեցական գործառույթների համադրությունը լրագրողական տեքստերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մեդիա դիսկուրսի փոփոխություններին՝ կապված թվային հարթակների զարգացման, սոցիալական ցանցերի ազդեցության և տեղեկատվության արագ շրջանառության հետ։ Քննարկվում են նաև լեզվի նորմատիվության, ոճական բազմազանության և հաղորդակցական արդյունավետության խնդիրները ժամանակակից մամուլում։ Աշխատությունը նախատեսված է լեզվաբանների, լրագրողների, հաղորդակցության մասնագետների, ուսանողների և մեդիա հետազոտողներին համար՝ որպես տեսական և կիրառական կարևոր ուսումնասիրություն։

History

Այս տեղեկատու հրատարակությունը ներկայացնում է 1971 թվականի հուլիս, օգոստոս և սեպտեմբեր ամիսների նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի օրացույցը՝ նպատակ ունենալով ընթերցողին տրամադրել համակարգված տեղեկատվություն պատմական, մշակութային, գիտական և հասարակական կարևոր իրադարձությունների մասին։ Աշխատությունը ընդգրկում է տարբեր երկրների և ժողովուրդների պատմության մեջ նշանակալի իրադարձություններ, գիտական հայտնագործություններ, մշակութային հիշարժան օրեր, ինչպես նաև հայտնի անձանց ծննդյան և մահվան տարելիցներ։ Տեղեկատուի կառուցվածքը թույլ է տալիս հեշտությամբ կողմնորոշվել ժամանակագրական նյութում և օգտագործել այն որպես ուսումնական, տեղեկատվական և հետազոտական աղբյուր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն իրադարձություններին, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն հասարակական մտքի զարգացման, գիտության առաջընթացի և մշակութային կյանքի համար։ Հրատարակությունը օգտակար է ուսուցիչների, ուսանողների, գրադարանային աշխատողների, պատմաբանների և լայն ընթերցողական հանրության համար՝ որպես վստահելի ուղեցույց նշանավոր տարեթվերի և պատմական հիշարժան իրադարձությունների վերաբերյալ։

Medicine

Աշխատանքը նվիրված է կարդիոռենալ համախտանիշի պայմաններում սրտամկանի ռեմոդելավորման կլինիկական և պաթոգենետիկ առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը, ինչպես նաև այդ գործընթացի դեղաբուժական շտկման հնարավորությունների գնահատմանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է սրտի և երիկամների փոխկապակցված գործունեության այն բարդ համակարգը, որի խանգարումը կարող է հանգեցնել երկու օրգանների ֆունկցիայի աստիճանական վատթարացման և փոխադարձաբար խորացնել հիվանդության ընթացքը։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է սրտամկանի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունները, որոնք զարգանում են կարդիոռենալ համախտանիշի ժամանակ, ներառյալ սրտի խոռոչների և պատերի կառուցվածքային վերափոխումները, սրտամկանի հիպերտրոֆիկ և ֆիբրոտիկ գործընթացները, կծկողական ֆունկցիայի փոփոխությունները և սրտային անբավարարության առաջընթացը։ Աշխատանքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռեմոդելավորման ձևավորման պաթոգենետիկ մեխանիզմներին՝ հեղուկի և նատրիումի պահման, հեմոդինամիկ ծանրաբեռնվածության, նեյրոհումորալ համակարգերի ակտիվացման, բորբոքային գործընթացների, օքսիդատիվ սթրեսի և երիկամների ֆունկցիայի նվազման հետևանքով առաջացող նյութափոխանակային ու հորմոնալ փոփոխությունների փոխազդեցությանը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել հիվանդների կլինիկական վիճակի, սրտի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ ցուցանիշների, երիկամների ֆունկցիայի և լաբորատոր կենսաքիմիական մարկերների գնահատում՝ նպատակ ունենալով պարզել դրանց փոխկապակցվածությունը և հիվանդության ծանրության հետ ունեցած կապը։ Կարևոր ուղղություն է նաև սրտամկանի ռեմոդելավորման դինամիկայի ուսումնասիրությունը բուժման ընթացքում, քանի որ կառուցվածքային փոփոխությունների նվազեցումը կամ դրանց առաջընթացի դանդաղեցումը կարող է դիտարկվել որպես թերապիայի արդյունավետության կարևոր ցուցանիշ։ Դեղաբուժական բաժնում ուշադրությունը կենտրոնացվում է այն դեղամիջոցների և բուժական ռազմավարությունների վրա, որոնք կիրառվում են սրտային և երիկամային խանգարումների փոխկապակցված պայմաններում՝ հաշվի առնելով դրանց ազդեցությունը հեմոդինամիկայի, նեյրոհումորալ ակտիվացման, հեղուկային հավասարակշռության և սրտամկանի կառուցվածքային փոփոխությունների վրա։ Միաժամանակ ընդգծվում է այն բարդությունը, որ կարդիոռենալ համախտանիշի դեպքում բուժումը պահանջում է անհատական մոտեցում, քանի որ սրտային վիճակի բարելավմանն ուղղված միջամտությունները կարող են անհրաժեշտ լինել համադրել երիկամների ֆունկցիայի, էլեկտրոլիտների և հեղուկային վիճակի շարունակական վերահսկման հետ։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև բուժման տարբեր սխեմաների համեմատական արդյունավետությանը, դրանց ազդեցությանը կլինիկական ախտանիշների, ֆունկցիոնալ վիճակի, սրտամկանի կառուցվածքային ցուցանիշների և երիկամների ֆունկցիայի վրա։ Կարևոր նշանակություն ունի դեղերի անվտանգության գնահատումը, քանի որ այս հիվանդների մոտ երիկամային ֆունկցիայի խանգարումը կարող է փոխել դեղերի ազդեցությունն ու հանդուրժողականությունը և մեծացնել որոշ անբարենպաստ ազդեցությունների ռիսկը։

Literature

Հրատարակությունը մատենագիտական բնույթի տեղեկատու է՝ նվիրված հայ գրող, մանկավարժ և հասարակական գործիչ Ղազարոս Աղայանի գրական ժառանգության ուսումնասիրությանը և նրա վերաբերյալ որոշակի ժամանակահատվածում հրապարակված գրականության համակարգմանը։ Այն կազմվել է գրողի ծննդյան հոբելյանի առիթով և ընդգրկում է 1972–1990 թվականներին լույս տեսած համապատասխան նյութերի մատենագիտական նկարագրությունները՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել տվյալ տարիներին Աղայանի կյանքի, ստեղծագործության և գործունեության ուսումնասիրության հիմնական ուղղությունների մասին։ Ցանկում կարող են ներկայացված լինել մենագրություններ, գիտական և գրականագիտական հոդվածներ, ժողովածուներում հրապարակված ուսումնասիրություններ, մամուլի նյութեր, հոբելյանական հրապարակումներ, մեթոդական աշխատություններ և այլ աղբյուրներ։ Մատենագիտական նյութերի համակարգումը նպաստում է անհրաժեշտ գրականության որոնմանը և հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե տարբեր տարիներին հետազոտողների ուշադրության կենտրոնում Աղայանի ժառանգության որ կողմերն են եղել։ Առանձնահատուկ նշանակություն կարող են ունենալ նրա գեղարվեստական արձակին, մանկական գրականությանը, ժողովրդական բանահյուսության հետ կապերին, լեզվաոճական առանձնահատկություններին, մանկավարժական հայացքներին և կրթական գործունեությանը վերաբերող ուսումնասիրությունները։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև գրողի ստեղծագործությունների հրատարակությունների, վերահրատարակությունների և դրանց վերաբերյալ քննադատական արձագանքների մասին տեղեկություններ ստանալու տեսանկյունից։ Ժամանակագրորեն սահմանված մատենագիտական ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել խորհրդային շրջանի վերջին տասնամյակներում ձևավորված աղայանագիտական գրականությունը և այն դիտարկել հայ գրականագիտության ու մանկավարժական մտքի պատմության ընդհանուր զարգացման համատեքստում։ Նման ցանկը կարող է ծառայել որպես սկզբնական տեղեկատվական աղբյուր գիտական աշխատանքների, գրականագիտական ուսումնասիրությունների, կենսամատենագիտական հետազոտությունների և թեմատիկ ցուցահանդեսների պատրաստման ժամանակ։ Միաժամանակ այն նպաստում է նախկինում հրապարակված նյութերի պահպանմանը և գիտական շրջանառության մեջ դրանց հասանելիության ապահովմանը։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունն ունի մատենագիտական, գրականագիտական և տեղեկատու նշանակություն՝ համակարգված ձևով ներկայացնելով Ղազարոս Աղայանի անձին, ստեղծագործական ժառանգությանը և մանկավարժական գործունեությանը վերաբերող երկու տասնամյակի գրականությունը։