Գրադարանային աշխատանքի պրոցեսների նորմաները

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է գրադարանային և մատենագիտական գործունեության մեջ հիշարժան ու հոբելյանական տարեթվերի վերաբերյալ տեղեկատվության համակարգման, ընտրության և կիրառման մեթոդական սկզբունքների ուսումնասիրությանը։ Նման բնույթի ձեռնարկը դիտարկվում է որպես տեղեկատվական և մեթոդական գործիք, որը հնարավորություն է տալիս գրադարանավարներին, մատենագետներին, մշակութային ու կրթական հաստատությունների աշխատակիցներին նախապես ծրագրել տարբեր իրադարձություններին, պատմական դեպքերին, նշանավոր անձանց տարեդարձերին, գիտության, գրականության և արվեստի կարևոր երևույթներին նվիրված աշխատանքները։ Հետազոտության առանցքում օրացուցային սկզբունքով նյութերի կազմակերպումն է, յուրաքանչյուր տարեթվի տեղեկատվական արժեքի գնահատումը և համապատասխան գրականության ընտրության ու մատենագիտական ներկայացման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տեղեկատու և հանձնարարական գործառույթների համադրմանը, քանի որ նման հրատարակությունը ոչ միայն արձանագրում է նշանակալի ամսաթվերը, այլև ուղղորդում է ընթերցողին դեպի տվյալ թեմայի վերաբերյալ համապատասխան գրականություն և տեղեկատվական աղբյուրներ։ Քննվում են մատենագիտական նկարագրությունների համակարգման, թեմատիկ բաժինների ձևավորման, անձնանունների և իրադարձությունների ընտրության, նյութերի դասակարգման ու որոնման հարմարավետության ապահովման սկզբունքները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մեթոդական բաղադրիչը, որի միջոցով գրադարաններին կարող են առաջարկվել գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ դիտումների, գրական երեկոների, քննարկումների, տեղեկատվական ժամերի և մշակութային այլ միջոցառումների կազմակերպման ուղղություններ։ Այս տեսանկյունից ձեռնարկը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես տեղեկատու ցանկ, այլև որպես գրադարանի մշակութային-լուսավորչական աշխատանքի պլանավորման օժանդակ միջոց։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տարբեր բնույթի տարեթվերի ընտրության չափանիշներին՝ հաշվի առնելով դրանց պատմական, գիտական, գրական, հասարակական կամ մշակութային նշանակությունը։ Նման նյութերի պարբերական կազմումն ու հրատարակումը կարևոր է նաև մատենագիտական տեղեկատվության շարունակականության ապահովման համար, քանի որ յուրաքանչյուր նոր թողարկում արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի տեղեկատվական և մշակութային առաջնահերթությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է հիշարժան տարեթվերի համակարգված մատենագիտական ներկայացումը որպես գրադարանային սպասարկման, տեղեկատու-մատենագիտական աշխատանքի և մշակութային ծրագրավորման փոխկապակցված ուղղություն՝ ընդգծելով դրա գործնական նշանակությունը ընթերցողների տեղեկատվական պահանջների բավարարման և մշակութային հիշողության պահպանման գործում։

Economics

Սա տնտեսագիտական և ֆինանսական վերլուծական աշխատանք է, որը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսությունում ներդրումային ռիսկերի մոդելավորման հիմնահարցերին, որտեղ ուսումնասիրվում են ներդրումային միջավայրի անկայունության աղբյուրները, մակրոտնտեսական ցուցանիշների ազդեցությունը ներդրումների արդյունավետության վրա և ռիսկերի գնահատման ժամանակակից մաթեմատիկական ու վիճակագրական մեթոդների կիրառելիությունը, աշխատանքը դիտարկում է նաև քաղաքական, արժութային, ինֆլյացիոն և շուկայական ռիսկերի փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը տեղական և օտարերկրյա ներդրողների վարքագծի վրա, միաժամանակ ներկայացվում են ռիսկերի կանխատեսման և նվազեցման մոդելներ՝ հիմնված տնտեսաչափական վերլուծության, սցենարային մոտեցումների և հավանականությունների գնահատման վրա, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի արդյունավետ կառավարել ներդրումային որոշումները և բարձրացնել տնտեսական կայունությունը երկարաժամկետ հեռանկարում։

Pedagogy

Մանկավարժական և ֆիզիկայի դասավանդման մեթոդիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ավագ դպրոցում հարաբերականության հատուկ տեսության տարրերի ուսուցման բովանդակության, մեթոդների և կազմակերպման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հարաբերականության հատուկ տեսության գիտական հիմունքները, դրա տեղը ժամանակակից ֆիզիկայի համակարգում և հանրակրթական ուսումնական ծրագրերում համապատասխան գիտելիքների ընդգրկման մանկավարժական նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարաբերականության սկզբունքին, լույսի արագության հաստատունությանը, ժամանակի հարաբերականությանը, երկարության կրճատմանը, իրադարձությունների միաժամանակության հարաբերականությանը և զանգվածի ու էներգիայի փոխկապակցվածությանը վերաբերող հիմնական հասկացությունների մատչելի ներկայացմանը։ Վերլուծվում են սովորողների տարիքային և ճանաչողական առանձնահատկությունները, վերացական ֆիզիկական հասկացությունների ընկալման դժվարությունները և դասական մեխանիկայից հարաբերականության տեսության գաղափարներին անցման մեթոդական խնդիրները։ Քննարկվում են խնդրահարույց ուսուցման, մտափորձերի, պատկերավոր մոդելների, համակարգչային ցուցադրությունների և միջառարկայական կապերի կիրառման հնարավորությունները՝ ուսումնասիրվող նյութի յուրացումն արդյունավետ դարձնելու նպատակով։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են դասերի կառուցման, ուսումնական առաջադրանքների մշակման, սովորողների ինքնուրույն մտածողության զարգացման և գիտելիքների գնահատման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում ֆիզիկայի նկատմամբ հետաքրքրության խթանմանը, գիտական աշխարհայացքի ձևավորմանը և ժամանակակից ֆիզիկական տեսությունների վերաբերյալ հիմնավոր պատկերացումների զարգացմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկայի ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության մեթոդիստների, ֆիզիկայի դասավանդման մեթոդիկայի մասնագետների և բնագիտական կրթության հետազոտողների համար։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է վերջավոր դաշտերի հանրահաշվական և կոմբինատոր կառուցվածքների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով գծայնացված ծածկույթներին, դրանց կառուցման սկզբունքներին և հիմնական հատկություններին։ Հետազոտության կենտրոնում վերջավոր դաշտերի վրա սահմանված գծային ու գծայնացված օբյեկտների փոխհարաբերություններն են, որոնք հնարավորություն են տալիս ծածկույթի խնդիրը ներկայացնել հանրահաշվական մեթոդներով և ուսումնասիրել դրա կառուցվածքային օրինաչափությունները։ Քննվում են վերջավոր դաշտերի վեկտորական տարածությունների հատկությունները, ենթատարածությունների համակարգերը, գծային արտապատկերումները և այն պայմանները, որոնց դեպքում համապատասխան կառուցվածքների միջոցով հնարավոր է ստանալ ամբողջ տարածքը կամ դրա որոշակի ենթաբազմությունները ընդգրկող համակարգեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գծայնացման գաղափարին, որի միջոցով սկզբնական կոմբինատոր կամ երկրաչափական խնդիրը կապվում է գծային հանրահաշվի գործիքների հետ՝ հնարավորություն տալով կիրառել մատրիցային ներկայացումներ, ռանգի վերաբերյալ փաստարկներ և վերջավորաչափ վեկտորական տարածությունների տեսությունը։ Ուսումնասիրվում են ծածկույթների գոյության պայմանները, դրանց նվազագույն կամ օպտիմալ պարամետրերի գնահատման խնդիրները, տարբեր կառուցվածքների համարժեքությունը և հնարավոր դասակարգման սկզբունքները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում վերջավոր երկրաչափության հետ կապը, քանի որ վերջավոր դաշտերի վրա կառուցված վեկտորական և պրոյեկտիվ տարածությունները բնական միջավայր են նման համակարգերի երկրաչափական մեկնաբանության համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև գծայնացված բազմանդամներ և դրանց հետ կապված արտապատկերումներ, որոնց հանրահաշվական հատկությունները կիրառվում են վերջավոր դաշտերի ենթատարածքային կառուցվածքները նկարագրելու համար։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում կառուցողական մեթոդները, որոնց օգնությամբ հնարավոր է ստանալ պահանջվող պարամետրերով նոր օրինակներ և համեմատել դրանք արդեն հայտնի դասերի հետ։ Նման խնդիրներն առնչվում են նաև կոդավորման տեսության, կոմբինատոր դիզայնների և դիսկրետ մաթեմատիկայի այլ ուղղությունների հետ, որտեղ վերջավոր դաշտերի կառուցվածքային հատկությունները լայն կիրառություն ունեն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է վերջավոր դաշտերի տեսության, գծային հանրահաշվի, վերջավոր երկրաչափության և կոմբինատորիկայի մեթոդները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել գծայնացված ծածկույթների կառուցման, նկարագրման և դասակարգման մաթեմատիկական օրինաչափությունները։

Psychology

Клиническая психология: исторический этюд աշխատությունը կլինիկական հոգեբանության զարգացման պատմությանը նվիրված գիտական-ուսումնական ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է ոլորտի ձևավորման հիմնական փուլերը՝ սկսած հոգեկան խանգարումների վաղ պատկերացումներից մինչև ժամանակակից կլինիկական մոտեցումներ, այն վերլուծում է կլինիկական հոգեբանության կապը հոգեբուժության, նյարդաբանության և հոգեթերապիայի հետ, ինչպես նաև գիտական գաղափարների էվոլյուցիան անձի ախտորոշման և բուժման ոլորտում, գիրքը անդրադառնում է տարբեր պատմական դպրոցների և ուղղությունների ազդեցությանը՝ հոգեվերլուծություն, վարքային և կոգնիտիվ մոտեցումներ, միաժամանակ ընդգծելով ախտորոշման մեթոդների և բուժական պրակտիկայի զարգացման տրամաբանությունը, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր հոգեբանության, բժշկության և հոգեթերապիայի պատմության ուսումնասիրության համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է հայկական լեռնանունների լեզվաբանական ուսումնասիրությանը՝ դրանց իմաստային բովանդակության, բառակազմական կառուցվածքի, ծագման և պատմական զարգացման առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Հետազոտության շրջանակում լեռնանունները դիտարկվում են որպես տեղանունների համակարգի կարևոր բաղադրիչ, որոնցում պահպանվել են լեզվի տարբեր ժամանակաշրջաններին, բնակչության պատմական տեղաշարժերին, աշխարհագրական միջավայրին, ժողովրդական պատկերացումներին և մշակութային ավանդույթներին վերաբերող արժեքավոր տեղեկություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում անվանումների իմաստային դասակարգմանը՝ պարզելու, թե ինչ հատկանիշներ են հիմք դարձել այս կամ այն լեռան անվանակոչության համար։ Քննվում են բնական միջավայրի, արտաքին տեսքի, գույնի, չափի, դիրքի, բուսական ու կենդանական աշխարհի, անձնանունների, ցեղանունների, պատմական իրադարձությունների, հավատալիքների և այլ գործոնների հետ կապված անվանակոչման սկզբունքները։ Կառուցվածքային տեսանկյունից ուսումնասիրվում են պարզ, ածանցավոր, բարդ և բաղադրյալ անվանումները, դրանց ձևավորման բառաքերականական միջոցները, բաղադրիչների փոխհարաբերությունները և տեղանվանակազմության մեջ գործածվող բնորոշ լեզվական կաղապարները։ Կարևորվում է նաև տարբեր ժամանակաշրջաններում անվանումների հնչյունական, ձևաբանական և իմաստային փոփոխությունների ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս հետևելու դրանց պատմական զարգացման ընթացքին։ Լեռնանունների ստուգաբանական քննության ընթացքում կարող են համադրվել լեզվական տվյալները պատմական աղբյուրների, հին քարտեզների, աշխարհագրական նկարագրությունների, մատենագրական հիշատակությունների և ժողովրդական ավանդությունների հետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում բնիկ հայկական անվանումներին և տարբեր լեզուների հետ պատմական շփումների հետևանքով ձևավորված կամ փոփոխված տեղանուններին՝ բացահայտելով դրանց լեզվական շերտերը և փոխազդեցությունները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև պատմական աշխարհագրության համար, քանի որ լեռնանունների տարածքային բաշխումը և հին ձևերի վերականգնումը կարող են լրացուցիչ տեղեկություններ հաղորդել բնակավայրերի, ճանապարհների, պատմական տարածքների և բնակչության լեզվամշակութային հարաբերությունների վերաբերյալ։ Համակարգված իմաստային և կառուցվածքային վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայկական տեղանվանակազմության ընդհանուր օրինաչափությունները և լեռնանունների տեղը հայերենի բառապաշարային համակարգում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հայոց լեզվի պատմության, տեղանվանագիտության, ստուգաբանության, բարբառագիտության, պատմական աշխարհագրության և հայագիտական ուսումնասիրությունների խնդիրներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։