Григорий Нисский (331-394 г.г.)

History

Ագաթանգեղոսի այս նշանավոր պատմագրական երկը հայ դասական մատենագրության կարևորագույն հուշարձաններից է, որը ներկայացնում է Հայաստանում քրիստոնեության տարածման, պետական կրոն հռչակվելու և հայ ժողովրդի հոգևոր կյանքի վերափոխման ավանդական պատմությունը։ Երկի հիմնական առանցքը Տրդատ Գ Մեծ թագավորի և Գրիգոր Լուսավորչի գործունեությունն է, որոնց անունների հետ է կապվում 4-րդ դարի սկզբին Հայաստանում քրիստոնեության պետականորեն ընդունումը։ Պատմությունը սկսվում է հայոց Խոսրով թագավորի և Սասանյան արքա Արտաշիրի միջև հակամարտության նկարագրությամբ, անդրադառնում է Անակ Պարթևի կողմից Խոսրովի սպանությանը, ապա ներկայացնում Գրիգոր Լուսավորչի կյանքի ուղին, քրիստոնեական հավատքին նվիրվածությունը և կրոնական համոզմունքների համար կրած հալածանքները։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում Գրիգորի բանտարկության և Խոր Վիրապում անցկացրած տարիների մասին պատմությունները, ինչպես նաև Հռիփսիմյանց կույսերի՝ Հայաստան գալու, նրանց նահատակության և Տրդատ թագավորի կերպարանափոխության դրվագները։ Երկի առանցքային հատվածներից է Գրիգոր Լուսավորչի ազատ արձակումը, նրա կողմից թագավորի ապաքինումը և հայոց երկրի դարձը քրիստոնեության։ Հեղինակը մանրամասնորեն ներկայացնում է նոր հավատի տարածման գործընթացը, հեթանոսական պաշտամունքների վերացումը, եկեղեցական կյանքի կազմակերպումը և քրիստոնեական վարդապետության հաստատումը Հայաստանում։ Պատմական շարադրանքը միավորում է տարեգրական տեղեկությունները, կրոնական ավանդությունները, վարքագրական պատմությունները և հրաշապատում դրվագները՝ ստեղծելով հայ ժողովրդի քրիստոնեական ինքնության ձևավորման մասին համապարփակ պատկերացում։ Երկը կարևոր տեղեկություններ է պարունակում նաև հին Հայաստանի քաղաքական ու հասարակական կյանքի, արքունական միջավայրի, կրոնական պատկերացումների և նախաքրիստոնեական հավատալիքների վերաբերյալ։ Միաժամանակ այն պետք է դիտարկել որպես միջնադարյան պատմագրական և կրոնական գրականության ստեղծագործություն, որի հաղորդած տեղեկությունները համադրվում են այլ պատմական աղբյուրների և ժամանակակից գիտական ուսումնասիրությունների հետ։ Հեղինակի ինքնության և երկի ստեղծման ժամանակի վերաբերյալ գիտական քննարկումները շարունակվում են, իսկ մեզ հասած հայերեն խմբագրությունը սովորաբար թվագրվում է 5-րդ դարի երկրորդ կեսով։ Աշխատությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ պատմագրության, եկեղեցական ավանդության և Գրիգոր Լուսավորչի պաշտամունքի ձևավորման վրա։ Այն նաև արժեքավոր աղբյուր է հայ քրիստոնեական մշակույթի, վաղ միջնադարյան գրականության և ազգային պատմական հիշողության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել հայոց պատմությամբ, հայ հին գրականությամբ, Հայ Առաքելական Եկեղեցու պատմությամբ, կրոնագիտությամբ և միջնադարյան պատմագրությամբ զբաղվող ընթերցողներին, ուսանողներին ու հետազոտողներին։

Linguistics

English for History Students-ը մասնագիտական անգլերենի ուսումնական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է պատմաբան ուսանողների համար և նպատակ ունի զարգացնել ակադեմիական անգլերենով ընթերցելու, հասկանալու և գրելու հմտությունները պատմագիտության ոլորտում, գրքում ընդգրկվում են պատմական տեքստերի վերլուծության, աղբյուրների մեկնաբանության, ակադեմիական բառապաշարի յուրացման և գիտական ոճով շարադրանք կառուցելու հիմնական սկզբունքները, միաժամանակ ներկայացվում են պատմական թեմաներով բնօրինակ և ադապտացված նյութեր, որոնք օգնում են ուսանողներին ծանոթանալ միջազգային պատմագիտական գրականությանը և զարգացնել քննադատական մտածողություն պատմական փաստերի և մեկնաբանությունների նկատմամբ, հատուկ ուշադրություն է դարձվում գիտական հոդվածների կառուցվածքին, մեջբերումների ճիշտ կիրառմանը և պատմագիտական տերմինաբանության ճշգրիտ օգտագործմանը, աշխատությունը նաև ներառում է գործնական վարժություններ, քննարկման թեմաներ և գրավոր առաջադրանքներ, որոնք նպաստում են լեզվի կիրառմանը ակադեմիական միջավայրում և հետազոտական աշխատանքի պատրաստմանը, ընդհանուր նպատակն է ապահովել պատմաբան ուսանողների լեզվական պատրաստվածությունը միջազգային գիտական հաղորդակցության համար։

Law

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական դատավարությունում արդարադատության մատչելիության սկզբունքի, դրա իրավական բովանդակության և իրականացման օրենսդրական երաշխիքների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում անձի՝ դատարան դիմելու, իր իրավունքներն ու օրինական շահերը դատական կարգով պաշտպանելու հնարավորությունները, ինչպես նաև արդյունավետ դատական պաշտպանության ապահովման հիմնական իրավական նախադրյալները։ Վերլուծվում են քաղաքացիական դատավարության այն ընթացակարգային մեխանիզմները, որոնք պայմանավորում են դատարանի մատչելիությունը, գործերի ողջամիտ ժամկետներում քննությունը, կողմերի դատավարական հավասարությունը և դատական պաշտպանության արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայց ներկայացնելու պայմաններին, դատական ծախսերին, իրավաբանական օգնության հասանելիությանը, դատավարական ժամկետներին, դատական ակտերի բողոքարկման և դրանց կատարման հետ կապված երաշխիքներին։ Դիտարկվում են արդարադատության մատչելիությունը սահմանափակող իրավական, կազմակերպական և ընթացակարգային հնարավոր խոչընդոտները, ինչպես նաև դրանց հաղթահարման օրենսդրական միջոցները։ Քննարկվում է ազգային օրենսդրության և մարդու դատական պաշտպանության իրավունքի վերաբերյալ միջազգային իրավական սկզբունքների փոխկապակցվածությունը։ Կարևորվում է այնպիսի դատավարական կարգավորումների ձևավորումը, որոնք միաժամանակ ապահովում են դատարան դիմելու իրական հնարավորություն, իրավական որոշակիություն և քաղաքացիական գործերի արդյունավետ քննություն։ Անդրադարձ է կատարվում նաև օրենսդրական կարգավորումների կատարելագործման ուղղություններին և դատավարական երաշխիքների գործնական նշանակությանը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու արդարադատության մատչելիության տեղն ու նշանակությունը քաղաքացիական դատավարության համակարգում և գնահատելու դրա ապահովման իրավական մեխանիզմները։ Այն կարող է օգտակար լինել քաղաքացիական դատավարության, մարդու իրավունքների և դատական համակարգի ուսումնասիրությամբ զբաղվող իրավաբանների, հետազոտողների, դատական ոլորտի մասնագետների և ուսանողների համար։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է կիսահաղորդչային նանոկառուցվածքների էլեկտրոնային, կուլոնյան և թունելային բնութագրերի տեսական ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են նանոմասշտաբային համակարգերում լիցքակիրների վարքի առանձնահատկությունները, քվանտային սահմանափակման ազդեցությունը, էլեկտրոնային էներգետիկ մակարդակների ձևավորումը և փոխազդեցությունները։ Ուսումնասիրությունում դիտարկվում են կուլոնյան փոխազդեցությունների դերը, էլեկտրոնների լիցքային հատկությունները, ինչպես նաև թունելային անցումների մեխանիզմները տարբեր տեսակի կիսահաղորդչային նանոկառուցվածքներում։ Ներկայացվում են մոդելավորման տեսական մոտեցումներ, հաշվարկային մեթոդներ և ֆիզիկական մոդելներ, որոնք հնարավորություն են տալիս կանխատեսել նանոհամակարգերի հաղորդականությունը, էլեկտրոնային վիճակները և քվանտային երևույթների դրսևորումները։ Աշխատության արդյունքները կարևոր նշանակություն ունեն նանոէլեկտրոնիկայի, քվանտային սարքերի, նոր սերնդի կիսահաղորդչային տարրերի և բարձր տեխնոլոգիական համակարգերի մշակման համար։

Culture

Այս մատենագիտական տեղեկատուն ներկայացնում է Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի ոլորտներին վերաբերող նոր հրատարակությունների համակարգված ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել մասնագետներին և ընթերցողներին արդիական գրականության մասին ամբողջական և հուսալի տեղեկատվությամբ։ Հրատարակությունն ընդգրկում է տարբեր թեմատիկ ուղղություններ՝ թատրոն, երաժշտություն, կերպարվեստ, ճարտարապետություն, կինո, ժողովրդական արվեստ, մշակութային ժառանգություն, ինչպես նաև մշակութային քաղաքականության և արվեստագիտության հարցերին վերաբերող գրքեր, հոդվածներ և այլ հրատարակություններ։ Նյութերը դասակարգված են մատենագիտական սկզբունքներով, ինչը հեշտացնում է անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումն ու թեմատիկ ուսումնասիրությունը։ Տեղեկատուն արժեքավոր գործիք է գրադարանավարների, մատենագետների, մշակույթի և արվեստի ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և բոլոր այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի մշակութային կյանքի և արվեստագիտական գրականության ուսումնասիրությամբ։

Geography

Տրանսպորտը և շրջակա միջավայրը սերտորեն փոխկապակցված են, քանի որ տրանսպորտային համակարգերը միաժամանակ ապահովում են մարդկանց և ապրանքների շարժունակությունը, բայց նաև զգալի ազդեցություն ունեն բնական միջավայրի վրա։ Տրանսպորտային միջոցները՝ ավտոմեքենաները, ինքնաթիռները, գնացքները և նավերը, հանդիսանում են օդի աղտոտման հիմնական աղբյուրներից մեկը՝ արտանետելով ջերմոցային գազեր, ինչպիսիք են ածխաթթու գազը, ազոտի օքսիդները և այլ վնասակար նյութեր, որոնք նպաստում են կլիմայի փոփոխությանը և գլոբալ տաքացմանը։ Քաղաքային միջավայրում ավտոմոբիլային տրանսպորտը առաջացնում է նաև աղմուկային աղտոտում և փոշու բարձր մակարդակ, ինչը բացասաբար է անդրադառնում մարդկանց առողջության վրա՝ հատկապես շնչառական և սրտանոթային հիվանդությունների տեսանկյունից։ Բացի օդի աղտոտումից, տրանսպորտային ենթակառուցվածքների զարգացումը՝ ճանապարհների, կամուրջների և օդանավակայանների կառուցումը, հաճախ հանգեցնում է բնական տարածքների կրճատման, կենսաբազմազանության նվազման և էկոհամակարգերի մասնատման։ Սակայն, միևնույն ժամանակ, տրանսպորտը կարևոր դեր ունի տնտեսական զարգացման, տարածաշրջանների կապակցվածության և սոցիալական շարժունակության ապահովման մեջ, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս արագ տեղափոխել մարդիկ և ապրանքները։ Վերջին տարիներին բազմաթիվ երկրներում իրականացվում են քայլեր՝ նվազեցնելու տրանսպորտի բացասական ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա, այդ թվում՝ էլեկտրական մեքենաների զարգացումը, հասարակական տրանսպորտի արդիականացումը և վերականգնվող էներգիայի կիրառումը։ Կայուն տրանսպորտի գաղափարը նպատակ ունի ապահովել արդյունավետ շարժունակություն՝ միաժամանակ նվազեցնելով բնության վրա վնասակար ազդեցությունը և պահպանելով բնական ռեսուրսները ապագա սերունդների համար։ Ընդհանուր առմամբ, տրանսպորտը և շրջակա միջավայրը գտնվում են մշտական հավասարակշռության մեջ, որտեղ տնտեսական անհրաժեշտությունները պետք է համադրվեն էկոլոգիական պատասխանատվության հետ։