Գյուղացիական և ֆերմերային տնտեսությունների զարգացման ֆինանսավորման մեխանիզմները ՀՀ-ում

Psychology

Այս աշխատությունը նվիրված է երկրաշարժերի նկատմամբ բնակչության սոցիալ-հոգեբանական խոցելիության նվազեցման հիմնախնդրին՝ բնական աղետների ռիսկի կառավարման և բնակչության դիմակայունության բարձրացման համատեքստում։ Ուսումնասիրության շրջանակում երկրաշարժը դիտարկվում է ոչ միայն որպես ֆիզիկական և նյութական վնասներ առաջացնող բնական վտանգ, այլև որպես սոցիալական և հոգեբանական լուրջ ազդեցություն ունեցող իրադարձություն, որի հետևանքները կարող են դրսևորվել ինչպես աղետի պահին, այնպես էլ դրանից հետո։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են բնակչության խոցելիությունը պայմանավորող սոցիալական, հոգեբանական, ժողովրդագրական և վարքաբանական գործոնները, ինչպես նաև տարբեր խմբերի՝ երեխաների, տարեցների, հաշմանդամություն ունեցող անձանց և այլ խոցելի բնակչության հնարավոր առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երկրաշարժի ժամանակ և դրանից հետո առաջացող վախի, սթրեսի, տագնապի, անորոշության, խուճապային վարքագծի և տեղեկատվական շփոթության խնդիրներին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություն է բնակչության նախապատրաստվածության մակարդակի և սոցիալ-հոգեբանական դիմակայունության միջև կապի բացահայտումը, քանի որ վտանգի մասին գիտելիքը, գործողությունների նախապես մշակված պլանը և համապատասխան հմտությունների առկայությունը կարող են նվազեցնել արտակարգ իրավիճակում անորոշությունն ու ոչ արդյունավետ վարքագծի հավանականությունը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ իրազեկման և կրթական ծրագրերի, տարհանման վարժանքների, հոգեբանական պատրաստվածության, համայնքային աջակցության և փոխօգնության համակարգերի դերին։ Կարևորվում է նաև պետական կառավարման մարմինների, փրկարարական ծառայությունների, առողջապահական և սոցիալական կառույցների, կրթական հաստատությունների, համայնքների և հասարակական կազմակերպությունների համագործակցությունը՝ բնակչության համապարփակ պատրաստվածությունն ապահովելու նպատակով։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ճգնաժամային հաղորդակցության արդյունավետությանը, քանի որ հստակ, ժամանակին և վստահելի տեղեկատվության տրամադրումը կարող է էական նշանակություն ունենալ բնակչության վարքագծի կարգավորման և խուճապի կանխարգելման համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են ներկայացվել նաև երկրաշարժից հետո հոգեբանական աջակցության, սոցիալական վերականգնման և համայնքային կապերի վերականգնման մեխանիզմները։ Կարևորվում է երկարաժամկետ մոտեցումը, որի նպատակն է ոչ միայն նվազեցնել աղետի անմիջական հոգեբանական հետևանքները, այլև ձևավորել հասարակության կայուն դիմակայունություն ապագա վտանգների նկատմամբ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բնակչության սոցիալ-հոգեբանական խոցելիության հիմնական պատճառները և մշակելու դրա նվազեցման գործնական ուղղություններ՝ հիմնված իրազեկման, պատրաստվածության, համագործակցության, հոգեբանական աջակցության և համայնքային ներուժի ամրապնդման վրա։ Նյութը կարող է օգտակար լինել աղետների ռիսկի կառավարման մասնագետների, հոգեբանների, սոցիալական աշխատողների, քաղաքացիական պաշտպանության ոլորտի մասնագետների, պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների աշխատակիցների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Culture

Հրատարակությունը ընթացիկ մատենագիտական բնույթի մասնագիտական տեղեկատու է, որի նպատակն է համակարգված ներկայացնել Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր հրատարակությունների և հրապարակումների մասին տեղեկատվությունը։ Մատենագիտական ցանկերում ընդգրկվում են գրադարան նոր մուտք գործած հայերեն և ռուսերեն գրքերը, ինչպես նաև պարբերական մամուլում տպագրված՝ մշակույթի ու արվեստի հարցերին առնչվող նյութերը։ Տեղեկությունները դասակարգվում են թեմատիկ սկզբունքով, իսկ առանձին բաժիններում մատենագիտական նկարագրությունները ներկայացվում են այբբենական հաջորդականությամբ՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ գրականության որոնումն ու ընտրությունը։ Ընդգրկված նյութերը կարող են վերաբերել երաժշտությանը, թատրոնին, կերպարվեստին, կինոյին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը, մշակութային հաստատությունների գործունեությանը և մշակութային կյանքի այլ ուղղություններին։ Մատենագիտական գրառումները հնարավորություն են տալիս ստանալու հրատարակությունների նույնականացման և որոնման համար անհրաժեշտ տվյալներ, իսկ գրադարանային շիֆրների նշումը նպաստում է համապատասխան նյութերի արագ հայտնաբերմանը գրադարանային հավաքածուներում։ Պարբերաբար հրատարակվող տեղեկատուն կատարում է տեղեկատվական, որոնողական և փաստագրական գործառույթ՝ արտացոլելով տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային ու արվեստագիտական հրատարակչական գործունեությունը։ Այն կարող է օգտագործվել նաև որպես աղբյուր խորհրդային Հայաստանի մշակութային կյանքի, արվեստագիտական ուսումնասիրությունների և մասնագիտական գրականության զարգացման ուղղությունների հետազոտման համար։ Հրատարակությունը նախատեսված է գրադարանավարների, մատենագետների, մշակույթի և արվեստի ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների և համապատասխան թեմաներով գրականություն որոնող ընթերցողների համար։

Culture

Թանգարանների դասակարգումը կարևոր դեր ունի թանգարանային համակարգի կազմակերպման, մշակութային արժեքների պահպանման և դրանց արդյունավետ ներկայացման գործում։ Թանգարանները դասակարգվում են տարբեր չափանիշներով՝ ըստ առարկայական ուղղվածության, գործունեության բնույթի, սեփականության ձևի, նշանակության և այցելուների շրջանակի։ Առավել տարածված է առարկայական դասակարգումը, որի համաձայն թանգարանները բաժանվում են պատմական, գեղարվեստական, բնագիտական, ազգագրական, գրական, տեխնիկական, գիտական և հուշային տեսակների։ Պատմական թանգարանները ներկայացնում են ժողովուրդների պատմությունը, կարևոր իրադարձությունները և պատմական արժեքները, իսկ գեղարվեստական թանգարանները պահպանում և ցուցադրում են արվեստի տարբեր ճյուղերի ստեղծագործություններ։ Բնագիտական թանգարանները նվիրված են բնության, կենդանական և բուսական աշխարհի ուսումնասիրմանը, իսկ ազգագրական թանգարանները ներկայացնում են տարբեր ժողովուրդների կենցաղը, ավանդույթները և մշակութային առանձնահատկությունները։ Գրական և հուշային թանգարանները կապված են հայտնի գրողների, մշակույթի գործիչների և պատմական անձանց կյանքի ու գործունեության հետ։ Թանգարանները կարող են դասակարգվել նաև ըստ գործունեության տարածքի՝ ազգային, տարածաշրջանային, տեղական և միջազգային նշանակության։ Ըստ սեփականության ձևի դրանք լինում են պետական, մասնավոր, համայնքային և համալսարանական։ Ժամանակակից աշխարհում զարգանում են նաև վիրտուալ թանգարանները, որոնք գործում են ինտերնետի միջոցով և հնարավորություն են տալիս առցանց ծանոթանալ ցուցանմուշներին և մշակութային արժեքներին։ Թանգարանների դասակարգումը նպաստում է մշակութային ժառանգության համակարգված պահպանմանը, գիտական ուսումնասիրմանը և հասարակության տարբեր խմբերի կրթամշակութային պահանջների բավարարմանը։ Այսպիսով, թանգարանների բազմազան տեսակները արտացոլում են մարդկության պատմության, արվեստի, գիտության և մշակույթի տարբեր ոլորտները՝ ապահովելով դրանց պահպանությունն ու փոխանցումը հաջորդ սերունդներին։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է «սպորտային սրտի» կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ երկարաժամկետ և կարճաժամկետ ադապտացիայի պայմաններում տարբեր բնույթի ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունների նկատմամբ։ Վերլուծվում են սրտամկանի հիպերտրոֆիայի ձևերը, սրտի խոռոչների չափերի փոփոխությունները, հեմոդինամիկ ցուցանիշների հարմարվողական դինամիկան, ինչպես նաև ինքնավար նյարդային համակարգի կարգավորման մեխանիզմները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դինամիկ, ստատիկ և խառը տիպի ծանրաբեռնվածությունների ազդեցությանը սրտի կառուցվածքային վերափոխումների և ֆունկցիոնալ հնարավորությունների վրա՝ տարբեր մարզական մասնագիտացումների համատեքստում։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է սպորտային սրտի ֆիզիոլոգիական և պաթոլոգիական սահմանագծի խնդիրը, կանխարգելիչ բժշկական հսկողության դերը և հանկարծակի սրտային իրադարձությունների ռիսկի գնահատման մոտեցումները։ Աշխատությունը ներկայացնում է կլինիկական և ֆիզիոլոգիական տվյալների համադրված վերլուծություն՝ ուղղված մարզիկների առողջության պահպանմանը և մարզական պատրաստվածության օպտիմալացմանը։

Technology

Աշխատանքը նվիրված է լեռնային պայմաններում հիդրոտեխնիկական կառուցվածքների հաշվարկային մեթոդների մշակմանը և դրանց անվտանգ ու հուսալի շահագործման ապահովման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են լեռնային տարածքների բարդ բնական պայմանները, որոնք կարող են էապես ազդել հիդրոտեխնիկական կառույցների նախագծման, կառուցման և շահագործման վրա՝ ներառյալ տեղանքի բարդ ռելիեֆը, երկրաբանական և սեյսմիկ առանձնահատկությունները, ջրի հոսքերի փոփոխականությունը, սելավային երևույթները և ջերմաստիճանային տատանումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիդրոտեխնիկական կառուցվածքների վրա գործող հիդրոստատիկ և հիդրոդինամիկ բեռնվածությունների, հիմքերի և կառուցվածքային տարրերի ամրության ու կայունության գնահատմանը։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է հաշվարկային մեթոդների կատարելագործումը՝ հաշվի առնելով լեռնային պայմաններին բնորոշ բնական և տեխնածին գործոնների համակցված ազդեցությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել ջրամբարների, ամբարտակների, ջրանցքների, ջրատարների, հիդրոէներգետիկ և այլ ջրատնտեսական կառույցների աշխատանքային ռեժիմների վերլուծություն, ինչպես նաև դրանց տեխնիկական վիճակի գնահատման մեթոդների ուսումնասիրություն։ Կարևորվում է սեյսմիկ ազդեցությունների և հիդրոտեխնիկական կառույցների փոխազդեցության գնահատումը, հատկապես այն տարածքներում, որտեղ երկրաշարժերի վտանգը բարձր է։ Անվտանգ շահագործման ապահովման նպատակով ուշադրություն է դարձվում մշտադիտարկման, տեխնիկական ախտորոշման, հնարավոր վթարային իրավիճակների կանխատեսման և կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպմանը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև հիդրոտեխնիկական համակարգերի հուսալիության գնահատմանը, ռիսկերի կառավարմանը և կառույցների շահագործման ընթացքում առաջացող դեֆորմացիաների ու վնասվածքների ժամանակին հայտնաբերմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ հաշվարկային մոդելների և նախագծային մոտեցումների կատարելագործման, կառուցվածքների ամրության ու կայունության բարձրացման, ինչպես նաև լեռնային պայմաններում դրանց շահագործման անվտանգության մակարդակի բարելավման համար։ Աշխատանքը կարևոր կիրառական նշանակություն ունի ջրային ռեսուրսների կառավարման, հիդրոէներգետիկայի և ենթակառուցվածքների անվտանգության ոլորտներում՝ նպաստելով հիդրոտեխնիկական կառույցների երկարաժամկետ, հուսալի և անվտանգ աշխատանքի ապահովմանը։

Geography

Երկրաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պղինձ-մոլիբդենային հանքավայրերի որոնման ընթացքում լիթոերկրաքիմիական մեթոդների կիրառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի և Իրանի հանքային դաշտերի օրինակով։ Քննության են առնվում ապարներում քիմիական տարրերի տարածման օրինաչափությունները, հանքայնացման հետ կապված երկրաքիմիական անոմալիաների ձևավորման պայմանները և դրանց որոնողական նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ապարների նմուշառման, քիմիական կազմի ուսումնասիրման, ցուցիչ տարրերի առանձնացման և ստացված տվյալների տարածական վերլուծության մեթոդներին։ Վերլուծվում են պղնձի, մոլիբդենի և դրանց ուղեկցող տարրերի բաշխման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հանքայնացված գոտիների հայտնաբերման համար կիրառվող երկրաքիմիական չափանիշները։ Քննարկվում են Հայաստանի և Իրանի տարբեր հանքային դաշտերի երկրաբանական ու երկրաքիմիական պայմանների համեմատական ուսումնասիրման հնարավորությունները և որոնողական աշխատանքների արդյունավետության բարձրացման մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու լիթոերկրաքիմիական տվյալների նշանակությունը հեռանկարային հանքային տարածքների առանձնացման և հետագա երկրաբանական հետախուզական աշխատանքների կազմակերպման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել երկրաքիմիայի, օգտակար հանածոների երկրաբանության, հանքավայրերի որոնման և հետախուզման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։