Համադանի և Ֆարսի ֆահլավիյաթը

Economics

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության լեռնային տարածաշրջաններում, մասնավորապես Գեղարքունիքի մարզում, կարտոֆիլագործության արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների և զարգացման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են կարտոֆիլի արտադրության բնական, ագրոկլիմայական, տնտեսական և կազմակերպչական նախադրյալները՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը բերքատվության, արտադրողականության և ոլորտի մրցունակության վրա։ Հեղինակը ներկայացնում է մշակության ժամանակակից տեխնոլոգիաները, սորտային քաղաքականության, հողերի արդյունավետ օգտագործման, ոռոգման, պարարտացման, բույսերի պաշտպանության և գյուղատնտեսական տեխնիկայի կիրառման առանձնահատկությունները՝ առաջարկելով գիտականորեն հիմնավորված լուծումներ արտադրության արդյունավետության բարձրացման համար։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում նաև գյուղացիական տնտեսությունների զարգացման, արտադրանքի իրացման, շուկայավարման, ծախսերի օպտիմալացման, պետական աջակցության և ներդրումային քաղաքականության հարցերին՝ գնահատելով դրանց նշանակությունը ոլորտի կայուն զարգացման տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեռնային պայմաններում գյուղատնտեսության կազմակերպման առանձնահատկություններին, ռիսկերի կառավարմանը և ժամանակակից ագրոտեխնիկական մոտեցումների ներդրմանը՝ նպաստելով բարձրորակ և մրցունակ արտադրանքի ստացմանը։ Գիրքը նախատեսված է ագրոնոմների, գյուղատնտեսության ոլորտի մասնագետների, տնտեսագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ֆերմերների և բոլոր այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են կարտոֆիլագործության և լեռնային գյուղատնտեսության զարգացման հարցերով։

History

Աշխատությունը նվիրված է Մեծ Արարատ լեռան ուսումնասիրությանը և նրա գագաթը նվաճելու տարբեր ժամանակաշրջանների փորձերի պատմությանը։ Հեղինակն է ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանի կովկասագետ, աշխարհագրագետ և հետազոտող Եվգենի Վեյդենբաումը։ Աշխատության առանձին հրատարակությունը լույս է տեսել Թիֆլիսում 1901 թվականին՝ 68 էջ ծավալով, իսկ ավելի վաղ նույն ուսումնասիրությունը հրապարակվել էր 1884 թվականին Կովկասյան բաժնի կայսերական ռուսական աշխարհագրական ընկերության «Записки»-ում։ Ուսումնասիրության առանցքում Արարատի ֆիզիկական և աշխարհագրական նկարագրությունն է, լեռան առանձնահատկությունները, նրա գագաթ հասնելու բարդությունները և տարբեր ժամանակներում իրականացված արշավների ու վերելքների պատմությունը։ Հեղինակը հավաքագրում և վերլուծում է Արարատի գագաթը բարձրանալու բազմաթիվ փորձերի վերաբերյալ տեղեկությունները՝ ուշադրություն դարձնելով ճանապարհներին, բնական պայմաններին, եղանակային դժվարություններին, բարձրության ազդեցությանը, տեղանքի առանձնահատկություններին և արշավախմբերի կազմակերպմանը։ Աշխատությունը արժեքավոր է նաև որպես պատմական աղբյուր, քանի որ այն փաստագրում է 19-րդ դարի ընթացքում Արարատի նկատմամբ եվրոպացի և ռուս ճանապարհորդների, գիտնականների ու լեռնագնացների հետաքրքրությունը և ներկայացնում է այն ժամանակվա գիտական պատկերացումները լեռան վերաբերյալ։ Առանձնահատուկ տեղ ունի Ֆրիդրիխ Պարրոտի 1829 թվականի վերելքը, որը համարվում է Մեծ Արարատի առաջին փաստագրված հաջող գագաթ բարձրացումը, ինչպես նաև դրան նախորդած և հաջորդած բազմաթիվ անհաջող ու հաջող փորձերը։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ լեռնագնացության պատմությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես արկածների և վտանգների շարք, այլև որպես գիտական հետազոտությունների բաղկացուցիչ մաս։ Արարատի ուսումնասիրությունը կապվում է աշխարհագրության, երկրագիտության, տեղագրության, բնագիտության և տարածաշրջանի պատմության հետ, ինչի շնորհիվ գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև Կովկասի և Հայկական լեռնաշխարհի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Վեյդենբաումի այս նյութը հետագայում ընդգրկվել է նրա «Կովկասյան էտյուդներ» ժողովածուի մեջ, որը ներառում է Կովկասի պատմությանը, ազգագրությանը, ճանապարհորդություններին և գրականությանը վերաբերող մի շարք ուսումնասիրություններ։ Աշխատությունը հատկապես արժեքավոր է Արարատի պատմական ընկալման, 19-րդ դարի ճանապարհորդական ու գիտական գրականության և վաղ շրջանի լեռնագնացության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, աշխարհագրագետներին, լեռնագնացության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, հայագիտության և կովկասագիտության մասնագետներին, ինչպես նաև Արարատի մասին պատմական աղբյուրներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Law

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում արտոնագրային օրենսդրության ձևավորման, զարգացման և կատարելագործման հիմնահարցերի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է մտավոր սեփականության իրավունքի կարևորագույն ուղղություններից մեկին՝ գյուտերի և տեխնիկական նորարարությունների իրավական պաշտպանության համակարգին, ներկայացնելով դրա զարգացման տրամաբանությունը, իրավական կարգավորման առանձնահատկությունները և գործնական կիրառման խնդիրները։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են արտոնագրային իրավունքի հիմնական հասկացությունները, արտոնագրի իրավական բնույթը, գյուտի արտոնունակության պայմանները, հեղինակների և արտոնագրատերերի իրավունքներն ու պարտականությունները, ինչպես նաև արտոնագրային իրավունքների ձեռքբերման, իրականացման, փոխանցման և պաշտպանության հետ կապված հարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ՀՀ օրենսդրության զարգացման ընթացքին և այն հանգամանքներին, որոնք ազդել են ազգային արտոնագրային համակարգի ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ արտոնագրային օրենսդրությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես իրավական նորմերի ամբողջություն, այլև որպես նորարարության, գիտատեխնիկական առաջընթացի, ստեղծագործական գործունեության և տնտեսական զարգացման խթանման միջոց։ Գրքում կարող են քննարկվել գործող իրավակարգավորման բացերը, հակասությունները և կիրառական դժվարությունները, ինչպես նաև դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղղությունները՝ հաշվի առնելով ժամանակակից իրավական և տնտեսական պայմանները։ Աշխատանքը արժեքավոր է իրավագիտությամբ զբաղվող ուսանողների, հետազոտողների, դասախոսների, արտոնագրային ոլորտի մասնագետների, գյուտարարների, ձեռնարկատերերի և մտավոր սեփականության պաշտպանության հարցերով հետաքրքրվող անձանց համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու ՀՀ արտոնագրային համակարգի զարգացման առանձնահատկությունների, առկա խնդիրների և հետագա կատարելագործման հեռանկարների մասին։

Technology

Աշխատանքը նվիրված է ձողային համակարգերի հաշվարկման համար վերջավոր տարրերի մեթոդի նոր տարբերակի մշակմանը և դրա տեսական ու գործնական հիմնավորմանը։ Ներկայացվում են ձողային համակարգերի մաթեմատիկական մոդելավորման, հաշվարկային սխեմաների ձևավորման և մեխանիկական վարքի թվային գնահատման հիմնական սկզբունքները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով վերջավոր տարրերի մեթոդի հնարավորությունների ընդլայնմանը և հաշվարկների արդյունավետության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրվում են ձողային տարրերի երկրաչափական և ֆիզիկական բնութագրերը, սահմանային պայմանների ձևակերպումը, հանգույցների փոխազդեցությունը, կոշտության մատրիցների կառուցումը և ընդհանուր հավասարումների համակարգի ստացումը։ Նոր մոտեցումը նպատակ ունի կատարելագործել գոյություն ունեցող հաշվարկային մեթոդները՝ ապահովելով կառուցվածքների լարվածադեֆորմացիոն վիճակի ավելի ճշգրիտ, կայուն և արդյունավետ որոշում։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են դիտարկվել տարբեր տեսակի ձողային համակարգեր, դրանց բեռնավորման պայմանները, ստատիկ և դինամիկ ազդեցությունները, ինչպես նաև հաշվարկների արդյունքների համեմատությունը ավանդական մեթոդների կամ հայտնի լուծումների հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում առաջարկվող մեթոդի ալգորիթմական իրականացմանը, հաշվարկային ընթացակարգերի մշակմանը և ստացված արդյունքների վերլուծությանը, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել նոր տարբերակի կիրառելիությունը բարդ կառուցվածքային համակարգերի համար։ Հետազոտությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում շինարարական մեխանիկայի, կիրառական մաթեմատիկայի, հաշվարկային մեխանիկայի և ինժեներական նախագծման ոլորտների մասնագետների համար, քանի որ վերջավոր տարրերի մեթոդը ժամանակակից կառուցվածքային հաշվարկների կարևորագույն գործիքներից է։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հատկապես այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է բարձրացնել հաշվարկների ճշգրտությունը, նվազեցնել հաշվողական ծախսերը կամ ավելի արդյունավետ կերպով մոդելավորել բարդ ձողային համակարգերի աշխատանքը։ Աշխատանքի ընդհանուր նպատակը ձողային համակարգերի թվային հաշվարկի համար կատարելագործված մեթոդաբանական և հաշվարկային գործիք ստեղծելն է, որը կարող է կիրառվել ինչպես գիտական հետազոտություններում, այնպես էլ ինժեներական խնդիրների լուծման և կառուցվածքների նախագծման գործընթացում։

Biology

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի շագանակագույն հողերում տարածված միկրոմիցետների բազմազանության ուսումնասիրությանը և դրանց կենսաքիմիական ակտիվության գնահատմանը կոմպոզիտային նյութերի նկատմամբ, որտեղ դիտարկվում է միկրոօրգանիզմների դերը ինչպես հողի էկոլոգիական հավասարակշռության, այնպես էլ տեխնածին նյութերի դեգրադացիայի գործընթացներում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է հողային միկրոֆլորայի կազմը, միկրոմիցետների տեսակային բազմազանությունը և դրանց տարածվածության կախվածությունը հողի խոնավությունից, pH-ից, օրգանական նյութերի պարունակությունից և կլիմայական պայմաններից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն ֆերմենտային համակարգերին, որոնք ապահովում են օրգանական և պոլիմերային կառուցվածքների քայքայումը, ներառյալ ցելյուլազային, պրոտեազային և լիպազային ակտիվությունը, որոնք կարող են ազդել կոմպոզիտային նյութերի մեխանիկական հատկությունների վրա։ Աշխատությունը նաև վերլուծում է միկրոմիցետների կողմից առաջացվող կենսաքայքայման գործընթացները տարբեր տեսակի կոմպոզիտներում՝ ընդգծելով դրանց դիմադրողականության տարբեր մակարդակները և նյութերի ծառայության ժամկետի վրա ունեցած ազդեցությունը։ Ներկայացվում են փորձարարական հետազոտությունների արդյունքներ, որոնք ցույց են տալիս, որ որոշ հողային միկրոմիցետներ ունակ են զգալիորեն արագացնել պոլիմերային մատրիցաների քայքայումը՝ ստեղծելով տեխնոլոգիական և ինժեներական նշանակության խնդիրներ։ Միաժամանակ ընդգծվում է նաև այդ միկրոօրգանիզմների պոտենցիալ կիրառությունը կենսաքայքայվող նյութերի մշակման և էկոլոգիապես կայուն տեխնոլոգիաների զարգացման ոլորտներում։

Law

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է իրավաբանական անձանց՝ որպես վարչական պատասխանատվության սուբյեկտների իրավական կարգավիճակի և պատասխանատվության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն իրավական հիմքերը և պայմանները, որոնց առկայության դեպքում կազմակերպությունը կարող է ենթարկվել վարչական պատասխանատվության, ինչպես նաև ուսումնասիրել իրավաբանական անձանց նկատմամբ կիրառվող պատասխանատվության միջոցների առանձնահատկությունները։ Աշխատանքի շրջանակում վարչական պատասխանատվությունը դիտարկվում է որպես պետական իրավական ներգործության միջոց, որի նպատակն է կանխել և արձագանքել օրենքով սահմանված վարչական իրավախախտումներին, ապահովել իրավական նորմերի պահպանումը և նպաստել իրավակարգի պաշտպանությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավաբանական անձի՝ որպես իրավունքի ինքնուրույն սուբյեկտի առանձնահատկություններին և այն հարցին, թե ինչպես է կազմակերպության գործողությունը կամ անգործությունը հանգեցնում վարչական պատասխանատվության։ Հետազոտության ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել իրավաբանական անձի մեղավորության, պատասխանատվության առաջացման հիմքերի, իրավախախտման կազմի և կազմակերպության գործողությունների համար պատասխանատվության վերագրման իրավական չափանիշները։ Կարևոր ուղղություն է նաև իրավաբանական անձանց և նրանց պաշտոնատար անձանց պատասխանատվության հարաբերակցության ուսումնասիրությունը։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել այն դեպքերը, երբ նույն իրավախախտման շրջանակում պատասխանատվություն կարող է առաջանալ ինչպես կազմակերպության, այնպես էլ դրա ղեկավարի կամ այլ պատասխանատու պաշտոնատար անձի համար՝ հաշվի առնելով յուրաքանչյուր սուբյեկտի իրավական կարգավիճակը և վարքագիծը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում վարչական տույժերի տեսակներին, դրանց նշանակման կարգին, չափորոշիչներին և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքներին։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ գործերի քննության ընթացակարգը, իրավաբանական անձի դատավարական իրավունքներն ու պարտականությունները, ապացուցման հարցերը, վարչական ակտերի բողոքարկման հնարավորությունները և դատական պաշտպանության մեխանիզմները։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել տարբեր իրավական համակարգերի համեմատական վերլուծությունը՝ իրավաբանական անձանց վարչական պատասխանատվության վերաբերյալ ընդհանուր մոտեցումները և ազգային օրենսդրության առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև տնտեսության տարբեր ոլորտներում կազմակերպությունների կողմից թույլ տրվող իրավախախտումների առանձնահատկություններին, այդ թվում՝ տնտեսական գործունեության, հարկային հարաբերությունների, բնապահպանության, մրցակցության, աշխատանքի պաշտպանության և այլ ոլորտներում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են ուղղված լինել իրավաբանական անձանց վարչական պատասխանատվության իրավական հիմքերի հստակեցմանը, պատասխանատվության կիրառման միասնական պրակտիկայի ձևավորմանը, կազմակերպությունների իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանության արդյունավետության բարձրացմանը և վարչական օրենսդրության կատարելագործմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, իրավապահ մարմինների աշխատակիցների, կազմակերպությունների ղեկավարների, իրավաբանական ծառայությունների մասնագետների, ինչպես նաև վարչական իրավունքի և իրավաբանական անձանց պատասխանատվության հարցերով զբաղվող հետազոտողների համար։