Հանքային և օրգանական պարարտանյութերի ազդեցությունը դդմի աճի, բերքատվության և պտղի որակի վրա ԻԻՀ Գորգանի տարածաշրջանի պայմաններում

Literature

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Օմար Խայամի պոեզիայի ընկալմանն ու վերաիմաստավորմանը XX դարի գրականության և գեղագիտության համատեքստում՝ բացահայտելով նրա ստեղծագործության ազդեցությունը տարբեր գրական միջավայրերի, մտածողության ձևերի և գեղարվեստական որոնումների վրա։ Ուսումնասիրության առանցքում Խայամի քառյակների փիլիսոփայական բովանդակությունն է, դրանցում արտահայտված կյանքի, մահվան, ժամանակի, սիրո, ճակատագրի, մարդու ազատության և գոյության իմաստի վերաբերյալ հարցադրումները, որոնք XX դարում ստացել են նոր մեկնաբանություններ։ Խայամի պոեզիան առանձնանում է աշխարհիկ կյանքի և մարդկային անհատի նկատմամբ առանձնահատուկ ուշադրությամբ։ Նրա քառյակներում հաճախ զգացվում է կյանքի անցողիկության գիտակցումը, ինչի պատճառով ներկա պահը, մարդկային ուրախությունը, սերը և գեղեցիկի ընկալումը ձեռք են բերում բացառիկ արժեք։ Սակայն այդ կենսասիրությունը միահյուսվում է խոր փիլիսոփայական կասկածի հետ․ մարդը փորձում է հասկանալ տիեզերքի օրենքները, իր գոյության սահմանները և այն հարցերը, որոնց վերջնական պատասխանները հաճախ անհասանելի են։ Հենց այս երկակիությունը՝ կյանքի վայելքի և գոյության անորոշության համադրությունը, Խայամի պոեզիան դարձնում է հատկապես հետաքրքիր XX դարի գեղագիտական մտածողության համար։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում այն հարցին, թե ինչպես է Խայամի ստեղծագործությունը տարբեր ժամանակներում ենթարկվել նոր ընթերցումների և ինչու է նրա պոեզիան շարունակել պահպանել իր արդիականությունը։ XX դարը, որը բնորոշվում էր համաշխարհային պատերազմներով, սոցիալական ու մշակութային ցնցումներով, արժեքային համակարգերի փոփոխությամբ և մարդու ներքին աշխարհի նկատմամբ մեծ հետաքրքրությամբ, նոր հնչեղություն է հաղորդել նրա փիլիսոփայական հարցադրումներին։ Մարդու գոյության անորոշությունը, կյանքի սահմանափակության զգացումը և անհատի՝ աշխարհում իր տեղը գտնելու ձգտումը համահունչ էին դարի բազմաթիվ գրական և փիլիսոփայական որոնումներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Խայամի պոեզիայի գեղագիտական արժեքին։ Քառյակի կարճ և խտացված ձևը հնարավորություն է տալիս սահմանափակ ծավալում արտահայտել ընդարձակ մտքեր ու զգացմունքներ։ Յուրաքանչյուր բանաստեղծական միավոր կարող է միաժամանակ պարունակել փիլիսոփայական դիտարկում, հուզական ապրում, կյանքի նկատմամբ վերաբերմունք և գեղագիտական պատկեր։ Այս խտացվածությունը Խայամի պոեզիային հաղորդում է հակիրճության և իմաստային բազմաշերտության յուրահատուկ համադրություն։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչներից է նաև թարգմանությունների և տարբեր մշակույթներում Խայամի ընկալման խնդիրը։ Նրա պոեզիան տարբեր լեզուներով տարածվելով՝ հաճախ ստացել է նոր երանգներ, իսկ թարգմանիչներն ու գրականագետները տարբեր կերպ են մեկնաբանել նրա աշխարհայացքը։ Որոշ ընթերցումների մեջ նա ներկայանում է որպես կենսասիրության և վայելքի բանաստեղծ, մյուսներում՝ որպես խորապես փիլիսոփայական և սկեպտիկ մտածող, իսկ մեկ այլ մոտեցմամբ՝ որպես մարդուն և նրա ազատությանը մեծ արժեք տվող հեղինակ։ Այս բազմազան մեկնաբանությունները ցույց են տալիս, որ նրա ստեղծագործությունը չի սահմանափակվում մեկ գաղափարական կամ գեղագիտական մեկնաբանությամբ։ XX դարի գրական-գեղագիտական համատեքստում Խայամի պոեզիայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս նաև անդրադառնալ արևելյան և արևմտյան գրական ավանդույթների փոխազդեցությանը։ Նրա ստեղծագործության տարածումը նպաստել է արևելյան պոեզիայի նկատմամբ հետաքրքրության խորացմանը և ցույց տվել, որ տարբեր մշակույթների միջև կարող են գոյություն ունենալ ընդհանրական մարդկային հարցադրումներ։ Սիրո, մահվան, ժամանակի, երջանկության և գոյության իմաստի խնդիրները մշակութային սահմաններից դուրս են և յուրաքանչյուր ժամանակաշրջանում կարող են ստանալ նոր մեկնաբանություն։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև նրանով, որ Խայամի պոեզիան ներկայացնում է ոչ միայն որպես միջնադարյան արևելյան գրականության արժեքավոր երևույթ, այլև որպես հետագա դարերի համար շարունակաբար վերաիմաստավորվող գեղարվեստական և փիլիսոփայական ժառանգություն։ Նրա քառյակների պարզ թվացող ձևի ներքո թաքնված են բարդ գաղափարական շերտեր, որոնք ընթերցողին մղում են խորհելու մարդու գոյության, ժամանակի անկասելի ընթացքի և կյանքի արժեքի մասին։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել արևելյան գրականությամբ, համաշխարհային պոեզիայով, XX դարի գրական գործընթացներով և գրական գեղագիտության խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ հնարավորություն տալով հասկանալու, թե ինչպես է միջնադարյան պարսկական պոեզիայի մեծագույն ներկայացուցիչներից մեկի ստեղծագործությունը վերաիմաստավորվել և նոր նշանակություն ստացել ժամանակակից գրական-գեղագիտական մտածողության շրջանակում։

History

Աշխատությունը նվիրված է Բիթլիսի պատմական ողբերգական իրադարձությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի քաղաքական, ռազմական և հասարակական գործընթացների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում Բիթլիս քաղաքի և նահանգի բնակչության, հատկապես հայ համայնքի, նկատմամբ իրականացված բռնությունների, տեղահանությունների, կոտորածների և դրանց հետևանքների պատմական ուսումնասիրությունն է։ Նյութը անդրադառնում է տարածաշրջանի ժողովրդագրական և սոցիալական կառուցվածքին, հայ բնակչության հասարակական, տնտեսական և մշակութային կյանքին, ինչպես նաև այն քաղաքական ու ռազմական պայմաններին, որոնք հանգեցրին համայնքի նկատմամբ զանգվածային բռնությունների։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին տեղի ունեցած իրադարձություններին, տեղահանության գործընթացներին, բնակչության զանգվածային կորուստներին և հայկական համայնքի պատմական ներկայության կտրուկ խաթարմանը։ Աշխատության մեջ պատմական իրադարձությունները կարող են ներկայացվել վկայությունների, փաստաթղթերի, հիշողությունների և այլ սկզբնաղբյուրների միջոցով՝ հնարավորություն տալով վերականգնելու տեղի ունեցածի ընթացքն ու մարդկային հետևանքները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի ոչ միայն Բիթլիսի տարածաշրջանի պատմության, այլև Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության ճակատագրի և Հայոց ցեղասպանության պատմական գործընթացների ամբողջական ընկալման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, ցեղասպանագետների, հայագետների, տարածաշրջանային պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, ինչպես նաև Առաջին համաշխարհային պատերազմի և Օսմանյան կայսրության պատմությունն ուսումնասիրող ուսանողների համար։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է տասներկումատնյա աղու խոցային հիվանդության բարդացած ձևերի կլինիկական առանձնահատկությունների, ախտորոշման և վիրաբուժական կառավարման սկզբունքների ուսումնասիրությանը, երբ նեղացման երևույթները զուգակցվում են պերֆորացիայի և արյունահոսության հետ։ Հետազոտության կենտրոնում միաժամանակ մի քանի բարդությունների առկայությամբ պայմանավորված կլինիկական վիճակի գնահատումն է, քանի որ նման դեպքերում հիվանդության ընթացքը կարող է պահանջել ախտորոշիչ տվյալների և ընդհանուր կլինիկական պատկերի համալիր վերլուծություն։ Քննվում են խոցային գործընթացի հետևանքով տասներկումատնյա աղու լուսանցքի նեղացման ձևավորման առանձնահատկությունները, մարսողական համակարգի բնականոն գործունեության խանգարումները և դրանց համակցումը սուր բարդությունների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կլինիկական և գործիքային ախտորոշման նշանակությանը՝ բարդությունների բնույթը, ծանրության աստիճանը և դրանց փոխազդեցությունը գնահատելու տեսանկյունից։ Ուսումնասիրվում են տարբեր կլինիկական իրավիճակներում վիրաբուժական մոտեցման ընտրության ընդհանուր սկզբունքները՝ հաշվի առնելով հիվանդի ընդհանուր վիճակը, խոցային ախտահարման բնույթը, ուղեկցող փոփոխությունները և հնարավոր հետվիրահատական ռիսկերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում անհատականացված բժշկական որոշումների անհրաժեշտությունը, քանի որ համակցված բարդությունների դեպքում բուժման մարտավարությունը պայմանավորված է բազմաթիվ կլինիկական գործոնների միաժամանակյա գնահատմամբ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր վիրաբուժական մոտեցումների կիրառման արդյունքները, դրանց հնարավոր առավելություններն ու սահմանափակումները, ինչպես նաև վաղ և ուշ հետվիրահատական շրջանի առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են հիվանդների կլինիկական հսկողության, հնարավոր բարդությունների գնահատման և բուժման արդյունքների երկարաժամկետ վերլուծության հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ժամանակակից ախտորոշիչ տեխնոլոգիաների և բուժման կազմակերպման սկզբունքների նշանակությանը բարդացած խոցային հիվանդության կառավարման արդյունավետության բարձրացման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է որովայնային վիրաբուժության, գաստրոէնտերոլոգիայի, կլինիկական ախտորոշման և հետվիրահատական հսկողության մոտեցումները՝ տասներկումատնյա աղու խոցային հիվանդության բազմաբարդ ընթացքի բժշկական կառավարման գիտական հիմքերը ուսումնասիրելու նպատակով։

Culture

Աշխատությունը նվիրված է Ալեքսանդր Գլազունովի սիմֆոնիկ ոճի ձևավորման և զարգացման ուսումնասիրությանը՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով նրա ստեղծագործական մտածողության, երաժշտական լեզվի և սիմֆոնիկ ժանրում կիրառած գեղարվեստական սկզբունքների աստիճանական ձևավորումը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են կոմպոզիտորի ստեղծագործական ուղու տարբեր փուլերը և այն ազդեցությունները, որոնք նպաստել են նրա անհատական ոճի կայացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռուսական երաժշտական ավանդույթի, ազգային կոմպոզիտորական դպրոցի և եվրոպական սիմֆոնիզմի ազդեցությանը, ինչպես նաև տարբեր գեղարվեստական ուղղությունների և ստեղծագործական անհատականությունների հետ ունեցած կապերին։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են սիմֆոնիկ ստեղծագործությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, թեմատիկ նյութի կազմակերպումը, մեղեդիական և հարմոնիկ լեզուն, ռիթմիկ կառուցվածքները, գործիքավորումը և երաժշտական ձևի զարգացման սկզբունքները։ Գլազունովի սիմֆոնիկ մտածողությունը ներկայացվում է որպես ավանդույթի և նորարարության փոխազդեցության արդյունք, որտեղ դասական ձևերի նկատմամբ հետաքրքրությունը համադրվում է ռոմանտիկական արտահայտչականության, ազգային երաժշտական տարրերի և հարուստ նվագախմբային գունավորման հետ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու այն գործընթացին, որի ընթացքում կոմպոզիտորի վաղ շրջանի ստեղծագործական որոնումները աստիճանաբար վերածվում են ավելի ամբողջական և ինքնատիպ սիմֆոնիկ ոճի։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նրա սիմֆոնիկ երկերի գեղարվեստական ամբողջականությանը, թեմատիկ զարգացման տրամաբանությանը և նվագախմբային մտածողության առանձնահատկություններին։ Աշխատությունը նաև բացահայտում է Գլազունովի տեղը ռուսական սիմֆոնիզմի պատմության մեջ և նրա ստեղծագործության նշանակությունը XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի երաժշտական մշակույթի համատեքստում։ Այն կարող է հետաքրքրել երաժշտագետներին, կոմպոզիտորներին, կատարողներին, երաժշտական կրթության ոլորտի մասնագետներին, ուսանողներին և ռուսական ու եվրոպական սիմֆոնիկ երաժշտության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու Գլազունովի սիմֆոնիկ ոճի ձևավորման օրինաչափությունների, դրա գեղարվեստական աղբյուրների և ռուսական երաժշտության զարգացման գործում ունեցած նշանակության մասին։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի ձեռնարկություններում մարքեթինգային գործունեության կազմակերպման և կառավարման տնտեսական ու կառավարչական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում մարքեթինգը դիտարկվում է որպես ձեռնարկության ընդհանուր կառավարման համակարգի բաղադրիչ, որը կապում է շուկայի ուսումնասիրությունը, սպառողների պահանջարկի գնահատումը, արտադրանքի կամ ծառայությունների առաջարկի ձևավորումը, գնային քաղաքականությունը, իրացման ուղիները և հաղորդակցական գործունեությունը։ Քննության են առնվում ձեռնարկությունների շուկայական գործունեության կազմակերպական առանձնահատկությունները, մարքեթինգային ստորաբաժանումների կամ համապատասխան գործառույթների տեղը կառավարման կառուցվածքում և դրանց փոխհարաբերությունները արտադրական, ֆինանսական ու իրացման գործընթացների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում շուկայական տեղեկատվության հավաքագրման և վերլուծության նշանակությանը, մրցակցային միջավայրի ուսումնասիրությանը, սպառողների պահանջմունքների բացահայտմանը և դրանց հիման վրա կառավարչական որոշումների ընդունմանը։ Վերլուծվում են ապրանքային, գնային, բաշխման և առաջխաղացման քաղաքականությունների փոխկապակցվածության խնդիրները՝ դրանք դիտարկելով ձեռնարկության միասնական մարքեթինգային ռազմավարության համատեքստում։ Կարևորվում են նաև կազմակերպությունների չափերի, գործունեության ոլորտի, ֆինանսական հնարավորությունների և շուկայի առանձնահատկությունների ազդեցությունները մարքեթինգային կառավարման ձևերի ընտրության վրա։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ մարքեթինգային պլանավորման, վերահսկողության և գործունեության արդյունքների գնահատման մեխանիզմներին՝ բացահայտելով կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները։ Առանձին նշանակություն ունի ձեռնարկությունների արտաքին միջավայրի փոփոխություններին հարմարվելու կարողության ուսումնասիրությունը, քանի որ սահմանափակ շուկաներում և տնտեսական անորոշության պայմաններում պահանջարկի փոփոխությունների ժամանակին գնահատումը կարող է էական նշանակություն ունենալ կազմակերպությունների գործունեության կայունության համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մարքեթինգի կառավարման, ձեռնարկությունների տնտեսագիտության և ռազմավարական պլանավորման մոտեցումները՝ համակարգելով ձեռնարկություններում շուկայական կողմնորոշված կառավարման ձևավորման ու կատարելագործման հիմնական խնդիրները և դրանց լուծման հնարավոր կազմակերպատնտեսական ուղղությունները։

History

Գրքում ուսումնասիրվում են Հայաստանի Հանրապետության հարաբերությունները ռուսական նախկին կայսրության ոչ խորհրդային պետական կազմավորումների հետ 1918 թվականի հունիսից մինչև 1920 թվականի ապրիլ ընկած ժամանակահատվածում, վերլուծվում են Առաջին Հանրապետության արտաքին քաղաքականության ձևավորման պայմանները և տարածաշրջանային բարդ քաղաքական իրավիճակը քաղաքացիական պատերազմի և կայսրության փլուզման ֆոնին, ներկայացվում են Հայաստանի փոխհարաբերությունները Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետության, Հյուսիսային Կովկասի և այլ ժամանակավոր պետական միավորների հետ, դիտարկվում են դիվանագիտական կապերի ձևավորման, սահմանային խնդիրների, տնտեսական համագործակցության և ռազմական-քաղաքական հակասությունների հիմնական ուղղությունները, ուսումնասիրվում է միջազգային ուժերի ազդեցությունը տարածաշրջանային գործընթացների վրա, վերլուծվում են Հայաստանի արտաքին քաղաքական ռազմավարության սահմանափակումներն ու հնարավորությունները պետականության պահպանման և ամրապնդման համատեքստում, աշխատանքը հիմնված է պատմական փաստաթղթերի, դիվանագիտական նյութերի և ժամանակաշրջանի իրադարձությունների համադրական վերլուծության վրա՝ նպատակ ունենալով ամբողջական պատկեր տալ Հայաստանի Հանրապետության հարաբերություններին հետկայսերական պետական կազմավորումների հետ նշված պատմական փուլում։