Հարկային բազայի և վարչարարության զարգացման ուղղությունները /ՀՀ նյութերով/

Economics

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է գիտահետազոտական աշխատանքների արդյունքների ներդրման և դրանց տնտեսական արդյունավետության գնահատմանը շաքարի ճակնդեղի արտադրության ոլորտում՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում է այն խնդիրը, թե ինչպես կարող են գիտական ուսումնասիրությունների, նոր տեխնոլոգիաների և արտադրական նորարարությունների կիրառումը նպաստել գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը, ծախսերի նվազեցմանը և արտադրողականության աճին։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են շաքարի ճակնդեղի արտադրության առանձնահատկությունները, դրա տնտեսական նշանակությունը և ոլորտի զարգացման վրա ազդող տեխնոլոգիական, բնական ու կազմակերպական գործոնները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գիտահետազոտական մշակումների գործնական կիրառմանը՝ ներառյալ մշակության տեխնոլոգիաների կատարելագործումը, նոր սորտերի և արտադրական մեթոդների կիրառումը, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը, ոռոգման ու պարարտացման համակարգերի բարելավումը և բերքատվության բարձրացմանն ուղղված միջոցառումները։ Հետազոտությունը կարող է ներառել գիտական մշակումների ներդրման համար կատարված ծախսերի և ստացված տնտեսական արդյունքների համադրում՝ գնահատելով ներդրումների վերադարձելիությունը, արտադրական ծախսերի փոփոխությունը, բերքատվության աճը, արտադրանքի ինքնարժեքը և շահութաբերության մակարդակը։ Իրանի օրինակով ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հաշվի առնելու երկրի գյուղատնտեսական պայմանները, հողային և ջրային ռեսուրսների սահմանափակումները, կլիմայական առանձնահատկությունները, շաքարի ճակնդեղի արտադրության տարածաշրջանային տարբերությունները և գյուղատնտեսական քաղաքականության ազդեցությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև գիտության և արտադրության միջև կապին՝ ցույց տալով, որ գիտահետազոտական գործունեության տնտեսական արժեքը առավել հստակ դրսևորվում է այն դեպքում, երբ նոր գիտելիքն ու տեխնոլոգիաները արդյունավետորեն փոխանցվում են արտադրողներին և կիրառվում իրական տնտեսություններում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ գիտահետազոտական ծրագրերի ընտրության, ֆինանսավորման և արդյունքների ներդրման արդյունավետության գնահատման մեթոդներին՝ առաջարկելով չափորոշիչներ, որոնց միջոցով հնարավոր է համեմատել տարբեր տեխնոլոգիական և կազմակերպական լուծումներ։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են օգտակար լինել գյուղատնտեսական քաղաքականության մշակման, գիտահետազոտական ծրագրերի ֆինանսավորման առաջնահերթությունների որոշման և շաքարի ճակնդեղի արտադրության մրցունակության բարձրացման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ագրարային տնտեսագետներին, գյուղատնտեսության մասնագետներին, գիտահետազոտական կազմակերպությունների աշխատակիցներին, գյուղատնտեսական քաղաքականություն մշակողներին, ֆերմերային տնտեսությունների մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է գիտահետազոտական արդյունքների ներդրման տնտեսական արդյունավետության համալիր գնահատում՝ ընդգծելով գիտության, նորարարության և գյուղատնտեսական արտադրության փոխկապակցվածությունը և դրանց դերը շաքարի ճակնդեղի արտադրության արտադրողականության, շահութաբերության ու կայունության բարձրացման գործում։

Mathematics

Աշխատանքը նվիրված է ուղղանկյուն թիթեղների ծռման խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ հատկապես լայնական սահքերի ազդեցությունը հաշվի առնելու անհրաժեշտության տեսանկյունից։ Հետազոտության հիմնական խնդիրը թիթեղների լարվածադեֆորմացիոն վիճակի ավելի ճշգրիտ նկարագրությունն է այն դեպքերում, երբ դասական բարակ թիթեղների տեսությունը բավարար ճշգրտություն չի ապահովում։ Ծռման ժամանակ թիթեղում առաջացող դեֆորմացիաները պայմանավորված են ոչ միայն միջին մակերևույթի կորությամբ, այլև լայնական ուղղությամբ առաջացող սահքային դեֆորմացիաներով, որոնց անտեսումը որոշ պայմաններում կարող է հանգեցնել հաշվարկային արդյունքների էական շեղումների։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ուղղանկյուն թիթեղների մաթեմատիկական մոդելները՝ տարբեր հաստության, եզրային պայմանների, արտաքին բեռնվածքների և նյութական հատկությունների դեպքում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բարակ և համեմատաբար հաստ թիթեղների տարբերությանը, քանի որ լայնական սահքի ազդեցությունը հատկապես նկատելի է թիթեղի հաստության մեծացման և փոքրացման հարաբերության փոփոխության դեպքում։ Դասական բարակ թիթեղների տեսություններում սովորաբար ենթադրվում է, որ լայնական սահքային դեֆորմացիաները կարելի է անտեսել, սակայն ավելի հաստ թիթեղների համար այդ մոտեցումը կարող է բավարար չլինել։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համեմատվել դասական և սահքային դեֆորմացիաները հաշվի առնող մոդելները՝ պարզելու համար, թե ինչպիսի տարբերություններ են առաջանում ծռման կորության, շեղումների, ներքին ուժերի և լարվածությունների հաշվարկներում։ Կարևոր նշանակություն ունեն նաև թիթեղի եզրերի ամրացման պայմանները։ Ազատ, հենված կամ կոշտ ամրացված եզրերով համակարգերի դեպքում լայնական սահքի ազդեցությունը կարող է դրսևորվել տարբեր ինտենսիվությամբ, ուստի յուրաքանչյուր կոնկրետ խնդրի համար անհրաժեշտ է ընտրել համապատասխան մաթեմատիկական և մեխանիկական մոդել։ Աշխատանքը կարող է հիմնվել առաձգականության տեսության և թիթեղների մեխանիկայի հավասարումների վրա՝ հաշվի առնելով լայնական սահքի դեֆորմացիաները և դրանց կապը թիթեղի ընդհանուր ծռման գործընթացի հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև բեռնվածքի տեսակի ազդեցության ուսումնասիրությունը։ Կենտրոնացված, բաշխված կամ այլ բնույթի արտաքին ուժերի դեպքում թիթեղի լարվածադեֆորմացիոն վիճակը կարող է զգալիորեն տարբերվել, և լայնական սահքի հաշվառումը տարբեր պայմաններում կարող է ունենալ տարբեր նշանակություն։ Այդ պատճառով տեսական արդյունքները կարող են ներկայացվել ինչպես ընդհանուր ձևով, այնպես էլ կոնկրետ հաշվարկային օրինակների միջոցով։ Աշխատանքում կարող է ուսումնասիրվել նաև թիթեղի երկրաչափական պարամետրերի ազդեցությունը։ Երկարության և լայնության հարաբերությունը, հաստությունը և ընդհանուր չափերը որոշում են կառուցվածքի կոշտությունը և ծռման բնույթը։ Հաստության հարաբերական մեծացման դեպքում լայնական սահքային դեֆորմացիաների ներդրումը կարող է ավելի նշանակալի դառնալ, և դասական մոտավորումների կիրառումը կարող է հանգեցնել շեղումների։ Այս հանգամանքը հատկապես կարևոր է ինժեներական հաշվարկներում, որտեղ կառուցվածքի անվտանգության և շահագործման հուսալիության գնահատումը պահանջում է բավարար ճշգրտություն։ Հետազոտության մեջ կարող են կիրառվել անալիտիկ և թվային մեթոդներ՝ լուծումների ստացման և տարբեր տեսական մոտեցումների համեմատության համար։ Թվային հաշվարկների միջոցով հնարավոր է գնահատել լայնական սահքի հաշվառման ազդեցությունը թիթեղի առավելագույն շեղումների, լարվածությունների և ներքին ուժերի վրա։ Այդ արդյունքները կարող են հնարավորություն տալ որոշելու այն պայմանները, որոնց դեպքում սահքի ազդեցության անտեսումը թույլատրելի է, և այն դեպքերը, երբ անհրաժեշտ է կիրառել ավելի կատարելագործված մոդել։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կապված է ինժեներական և շինարարական կոնստրուկցիաների հաշվարկների ճշգրտման հետ։ Ուղղանկյուն թիթեղային տարրերը լայնորեն կիրառվում են շենքերի և կառույցների ծածկույթներում, պատային համակարգերում, մեքենաշինական կոնստրուկցիաներում և տարբեր ինժեներական սարքավորումներում։ Դրանց իրական աշխատանքային պայմանների ճիշտ մոդելավորումը հնարավորություն է տալիս ավելի հիմնավորված ընտրել նյութի և կառուցվածքի պարամետրերը, գնահատել կրողունակությունը և նվազեցնել հաշվարկային անորոշությունը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ ուղղանկյուն թիթեղների ծռման խնդիրներում լայնական սահքային դեֆորմացիաների հաշվառումը կարևոր է հատկապես այն համակարգերի համար, որոնց երկրաչափական և բեռնվածքային պայմանները դուրս են գալիս չափազանց բարակ թիթեղների դասական մոդելի կիրառելիության սահմաններից։ Հետազոտությունը նպաստում է թիթեղների իրական վարքի ավելի ճշգրիտ մաթեմատիկական նկարագրմանը և տարբեր հաշվարկային մոդելների կիրառման նպատակահարմարության հիմնավորմանը։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի լեռնային շրջանների պայմաններում քիչհարկանի բնակելի տների նոր ծավալատարածական և հատակագծային լուծումների ձևավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն ճարտարապետական և քաղաքաշինական սկզբունքները, որոնք հնարավորություն են տալիս բնակելի միջավայրը հարմարեցնել լեռնային տարածքների բարդ ռելիեֆին, կլիմայական պայմաններին, բնական միջավայրին և բնակչության կենսակերպին։ Աշխատությունը դիտարկում է բնակելի տան ձևավորման վրա ազդող փոխկապակցված գործոնների ամբողջությունը՝ տեղանքի ռելիեֆը, բարձրությունը ծովի մակարդակից, կլիմայական պայմանները, արևային կողմնորոշումը, քամիների ուղղությունը, ջերմաստիճանային տատանումները, հողի և երկրաբանական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ինժեներական ենթակառուցվածքների հասանելիությունը։ Հայաստանի լեռնային բնակավայրերի համար հատկապես կարևոր է շենքի ճիշտ տեղադրումը թեք տեղանքում, քանի որ ռելիեֆը կարող է էապես ազդել ինչպես շենքի ծավալային կազմության, այնպես էլ մուտքերի, հարկերի, բակային տարածքների և հարակից ճանապարհների կազմակերպման վրա։ Հետազոտության մեջ կարող են ուսումնասիրվել տեղանքի բնական թեքությանը հետևող, աստիճանաձև, կիսաթաղված կամ տարբեր մակարդակներով կազմակերպված բնակելի ծավալների կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնակելի տան ներքին հատակագծի և արտաքին միջավայրի փոխկապակցմանը՝ բնակելի, օժանդակ և հանգստի գոտիների նպատակահարմար կազմակերպմանը, բնական լուսավորության և օդափոխության ապահովմանը, բաց և կիսաբաց տարածքների ձևավորմանը։ Լեռնային կլիմայական պայմաններում կարևոր է նաև շենքի ջերմատեխնիկական արդյունավետությունը․ ծավալային լուծումները պետք է նպաստեն ջերմության պահպանմանը և նվազեցնեն արտաքին անբարենպաստ պայմանների ազդեցությունը։ Նման մոտեցումը համահունչ է բնակելի ճարտարապետության նախագծման այն սկզբունքներին, որոնք կարևորում են տարածաշրջանային պայմանների, ջերմային կորուստների, նյութատարության և բնակության հարմարավետության համատեղ հաշվառումը։ Աշխատանքի թեման անմիջականորեն կապված է նաև Հայաստանի լեռնային բնակավայրերի ճարտարապետական ավանդույթների հետ, որտեղ բնակելի տան ձևը պատմականորեն պայմանավորվել է բնական միջավայրով, տեղական շինանյութերով և բնակչության կենսակերպով։ Հետազոտության մեջ կարող է դիտարկվել ժամանակակից նախագծային լուծումների և ավանդական բնակելի ճարտարապետության փորձի համադրումը՝ ժամանակակից պահանջներին համապատասխան, բայց տեղական միջավայրի առանձնահատկությունները պահպանող բնակելի միջավայր ստեղծելու նպատակով։ Աշխատության մատենագիտական նկարագրությունը հաստատում է, որ այն ներկայացվել է որպես ճարտարապետության թեկնածուի գիտական աստիճանի աշխատանք և հրատարակվել է 2014 թվականին Հայաստանի ազգային ճարտարապետության և շինարարության համալսարանի կողմից։ Հետազոտության արդիականությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ լեռնային տարածքների բնակելի ճարտարապետությունը պահանջում է տարբեր գործոնների համալիր հաշվառում՝ տեղանքի ռելիեֆից և բնական կլիմայական պայմաններից մինչև շենքի տիպաբանություն, էկոլոգիական և տնտեսական արդյունավետություն։ Ժամանակակից ուսումնասիրություններում ևս լեռնային տարածքների կայուն զարգացման համար առանձնացվում են ռելիեֆին հարմարվելը, լանջի թեքությունը, բնական-կլիմայական պայմանները, ծավալատարածական կազմակերպումը և շենքերի տիպաբանությունը։ ՀՀ քաղաքաշինական կարգավորումները նույնպես կարևորում են տարածքների գոտիավորումը՝ հաշվի առնելով քաղաքաշինական, բնապահպանական և ինժեներաերկրաբանական սահմանափակումները։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ դրա արդյունքները կարող են հիմք ծառայել Հայաստանի լեռնային բնակավայրերի համար առավել հարմարավետ, անվտանգ, էներգաարդյունավետ և տեղանքին ներդաշնակ քիչհարկանի բնակելի տների նախագծման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել ճարտարապետներին, քաղաքաշինարարներին, նախագծող ինժեներներին, շինարարության մասնագետներին, բնակելի ճարտարապետության հետազոտողներին, ինչպես նաև Հայաստանի լեռնային բնակավայրերի զարգացման և ճարտարապետական միջավայրի ձևավորման հարցերով զբաղվող մասնագետներին։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է հին և միջնադարյան Հայաստանում դեղաբույսերի կիրառության, տարածվածության և բուժական նշանակության ուսումնասիրությանը՝ մատենագրական և ազգագրական աղբյուրների համադրմամբ։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են հայկական պատմական աղբյուրներում հիշատակվող բուժիչ բույսերը, դրանց անվանումները, նկարագրությունները, բուժական հատկությունները և կիրառման եղանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գիտելիքներին ու փորձառությանը, որոնք ձևավորվել են ժողովրդական բժշկության շրջանակում և փոխանցվել սերնդեսերունդ՝ արտացոլվելով ավանդույթներում, սովորույթներում և ազգագրական նյութերում։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել տարբեր հիվանդությունների և առողջական խնդիրների դեպքում բույսերի կիրառման եղանակները, բուսական պատրաստուկների պատրաստման սկզբունքները, դրանց օգտագործման ձևերը և հնարավոր համադրությունները։ Մատենագրական աղբյուրների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու հին և միջնադարյան բժշկական պատկերացումները, ինչպես նաև բացահայտելու բուսաբուժության տեղը ժամանակի բժշկական գիտելիքների համակարգում։ Ազգագրական նյութերի ներգրավումը լրացնում է գրավոր աղբյուրները՝ ներկայացնելով ժողովրդական բժշկության գործնական ավանդույթները և տարբեր բնակավայրերում պահպանված բուսաբուժական գիտելիքները։ Կարևոր ուղղություն է նաև բույսերի հին անվանումների և ժամանակակից բուսաբանական անվանումների համադրությունը, որը կարող է նպաստել պատմական աղբյուրներում հիշատակվող բուսատեսակների նույնականացմանը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել դեղաբույսերի օգտագործումը ոչ միայն բժշկական, այլև մշակութային և տնտեսական տեսանկյունից՝ բացահայտելով մարդու և բնության փոխհարաբերությունների պատմական ձևերը։ Աշխատության արդյունքները կարող են արժեքավոր լինել հայկական ավանդական բժշկության պատմության, ժողովրդական գիտելիքների և բուսաբուժության զարգացման ուսումնասիրության համար, ինչպես նաև նպաստել հայկական մատենագրության մեջ պահպանված բժշկական տեղեկությունների համակարգմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել բժշկության պատմաբաններին, ազգագրագետներին, բուսաբաններին, դեղագետներին, հայագետներին, պատմաբաններին, ժողովրդական բժշկության ուսումնասիրողներին և համապատասխան ոլորտների հետազոտողներին։

Other Subjects

В книге рассматриваются правила оформления технической документации, используемой в машиностроении, включая стандарты черчения, условные обозначения и требования к графическому представлению деталей и узлов. Автор объясняет, как правильно изображать детали в различных проекциях и как читать готовые чертежи. Особое внимание уделяется основным видам проекций, разрезам, сечениям и правилам нанесения размеров. Также рассматриваются допуски, посадки и элементы точности, которые важны для изготовления деталей в машиностроении. В целом, пособие даёт базовые знания по машиностроительному черчению и помогает развить навыки чтения и создания технических чертежей, необходимых для инженерной деятельности.

Literature

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է XVI-XVIII դարերի հայկական ձեռագիր մատյաններում պահպանված բանահյուսական նյութերի բացահայտմանը, հավաքագրմանը և գիտական քննությանը։ Աշխատանքի կարևորությունն այն է, որ ձեռագիր մատյանները, բացի կրոնական, պատմական կամ գրական բնույթի հիմնական բովանդակությունից, հաճախ պահպանել են ժողովրդական բանավոր մշակույթի տարբեր դրսևորումներ, որոնք արժեքավոր տեղեկություններ են հաղորդում տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակության աշխարհընկալման, կենցաղի, հավատալիքների և մշակութային հիշողության մասին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ձեռագրերում հանդիպող ժողովրդական երգերը, ավանդությունները, զրույցները, հեքիաթային պատումները, առածներն ու ասացվածքները, հանելուկները, ժողովրդական հավատալիքները, ծեսերի և սովորույթների վերաբերյալ հիշատակությունները, ինչպես նաև բանավոր ավանդությունից գրավոր միջավայր անցած այլ նյութեր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ նման նյութերը հաճախ ներկայացված են ոչ թե որպես ինքնուրույն ստեղծագործություններ, այլ ձեռագրերի լուսանցքներում, հիշատակարաններում, հավելումներում կամ այլ հատվածներում, ինչի պատճառով դրանց հայտնաբերումն ու մեկնաբանությունը պահանջում են մանրակրկիտ ձեռագրագիտական և բանագիտական աշխատանք։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գրավոր և բանավոր մշակույթների փոխազդեցությունը և հասկանալու, թե ինչպես են ժողովրդական պատկերացումները, պատմությունները և լեզվական ձևերը պահպանվել գրավոր մշակույթի միջավայրում։ Ձեռագրերում պահպանված բանահյուսական նյութերը կարող են նաև կարևոր աղբյուր լինել լեզվի պատմության, բարբառագիտության, ազգագրության և սոցիալական պատմության համար, քանի որ դրանք հաճախ արտացոլում են առօրյա կյանքի մանրամասներ, տեղական սովորույթներ, հասարակական հարաբերություններ և ժողովրդական մտածողության առանձնահատկություններ։ Ժամանակաշրջանի պատմական իրադարձությունների վերաբերյալ բանավոր հիշողությունների գրավոր արձանագրումները ևս կարող են արժեքավոր լինել՝ լրացնելով պաշտոնական կամ գրական աղբյուրներից ստացվող պատկերացումները։ Աշխատանքի կարևոր խնդիրներից մեկը կարող է լինել այդ նյութերի բնագրագիտական ճշգրտումը, տարբեր ձեռագրերի համեմատությունը և դրանց ծագման ու տարածման հնարավոր ուղիների բացահայտումը։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է տարբերակել զուտ գրական ծագում ունեցող հատվածները ժողովրդական բանավոր ավանդության հետ կապված նյութերից, ինչը պահանջում է համատեքստային և լեզվաոճական վերլուծություն։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ XVI-XVIII դարերի հայկական ձեռագրական ժառանգությունը կարևոր շտեմարան է ոչ միայն գրավոր գրականության և պատմության, այլև ժողովրդական բանավոր մշակույթի պահպանված հետքերի համար՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել այդ դարաշրջանի հայ ժողովրդի մշակութային հիշողության, աշխարհայացքի և հոգևոր-կենցաղային կյանքի մասին։