Հայ գիրքը 1901-1920 թվականներին: [Մատենագիտություն]

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է միջին դպրոցում հայոց լեզվի շարահյուսության կարևոր բաժիններից մեկի՝ պարզ նախադասության ուսուցման տեսական, մանկավարժական և մեթոդական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են պարզ նախադասության կառուցվածքային և իմաստային առանձնահատկությունները, դրա տեսակների, գլխավոր ու երկրորդական անդամների ուսուցման սկզբունքները, ինչպես նաև քերականական գիտելիքների արդյունավետ յուրացման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սովորողների լեզվական մտածողության զարգացմանը, շարահյուսական վերլուծության հմտությունների ձևավորմանը և տեսական գիտելիքները բանավոր ու գրավոր խոսքում կիրառելու կարողությունների կատարելագործմանը։ Ուսումնասիրվում են դասավանդման ավանդական և ժամանակակից մեթոդները, ուսումնական առաջադրանքների ու վարժությունների համակարգի մշակման մոտեցումները, ինչպես նաև սովորողների տարիքային և ճանաչողական առանձնահատկությունների հաշվառման անհրաժեշտությունը։ Անդրադարձ է կատարվում պարզ նախադասության ուսուցման ընթացքում հանդիպող դժվարություններին, քերականական սխալների կանխարգելման եղանակներին և ուսուցման արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին։ Աշխատությունը կարևորում է շարահյուսական գիտելիքների դերը սովորողների գրագետ խոսքի, լեզվական հաղորդակցման և ինքնուրույն մտածողության զարգացման գործում։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի ուսուցիչների, մանկավարժների, լեզվաբանների, կրթության ոլորտի հետազոտողների և բանասիրական ու մանկավարժական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Literature

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Օմար Խայամի պոեզիայի ընկալմանն ու վերաիմաստավորմանը XX դարի գրականության և գեղագիտության համատեքստում՝ բացահայտելով նրա ստեղծագործության ազդեցությունը տարբեր գրական միջավայրերի, մտածողության ձևերի և գեղարվեստական որոնումների վրա։ Ուսումնասիրության առանցքում Խայամի քառյակների փիլիսոփայական բովանդակությունն է, դրանցում արտահայտված կյանքի, մահվան, ժամանակի, սիրո, ճակատագրի, մարդու ազատության և գոյության իմաստի վերաբերյալ հարցադրումները, որոնք XX դարում ստացել են նոր մեկնաբանություններ։ Խայամի պոեզիան առանձնանում է աշխարհիկ կյանքի և մարդկային անհատի նկատմամբ առանձնահատուկ ուշադրությամբ։ Նրա քառյակներում հաճախ զգացվում է կյանքի անցողիկության գիտակցումը, ինչի պատճառով ներկա պահը, մարդկային ուրախությունը, սերը և գեղեցիկի ընկալումը ձեռք են բերում բացառիկ արժեք։ Սակայն այդ կենսասիրությունը միահյուսվում է խոր փիլիսոփայական կասկածի հետ․ մարդը փորձում է հասկանալ տիեզերքի օրենքները, իր գոյության սահմանները և այն հարցերը, որոնց վերջնական պատասխանները հաճախ անհասանելի են։ Հենց այս երկակիությունը՝ կյանքի վայելքի և գոյության անորոշության համադրությունը, Խայամի պոեզիան դարձնում է հատկապես հետաքրքիր XX դարի գեղագիտական մտածողության համար։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում այն հարցին, թե ինչպես է Խայամի ստեղծագործությունը տարբեր ժամանակներում ենթարկվել նոր ընթերցումների և ինչու է նրա պոեզիան շարունակել պահպանել իր արդիականությունը։ XX դարը, որը բնորոշվում էր համաշխարհային պատերազմներով, սոցիալական ու մշակութային ցնցումներով, արժեքային համակարգերի փոփոխությամբ և մարդու ներքին աշխարհի նկատմամբ մեծ հետաքրքրությամբ, նոր հնչեղություն է հաղորդել նրա փիլիսոփայական հարցադրումներին։ Մարդու գոյության անորոշությունը, կյանքի սահմանափակության զգացումը և անհատի՝ աշխարհում իր տեղը գտնելու ձգտումը համահունչ էին դարի բազմաթիվ գրական և փիլիսոփայական որոնումներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Խայամի պոեզիայի գեղագիտական արժեքին։ Քառյակի կարճ և խտացված ձևը հնարավորություն է տալիս սահմանափակ ծավալում արտահայտել ընդարձակ մտքեր ու զգացմունքներ։ Յուրաքանչյուր բանաստեղծական միավոր կարող է միաժամանակ պարունակել փիլիսոփայական դիտարկում, հուզական ապրում, կյանքի նկատմամբ վերաբերմունք և գեղագիտական պատկեր։ Այս խտացվածությունը Խայամի պոեզիային հաղորդում է հակիրճության և իմաստային բազմաշերտության յուրահատուկ համադրություն։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչներից է նաև թարգմանությունների և տարբեր մշակույթներում Խայամի ընկալման խնդիրը։ Նրա պոեզիան տարբեր լեզուներով տարածվելով՝ հաճախ ստացել է նոր երանգներ, իսկ թարգմանիչներն ու գրականագետները տարբեր կերպ են մեկնաբանել նրա աշխարհայացքը։ Որոշ ընթերցումների մեջ նա ներկայանում է որպես կենսասիրության և վայելքի բանաստեղծ, մյուսներում՝ որպես խորապես փիլիսոփայական և սկեպտիկ մտածող, իսկ մեկ այլ մոտեցմամբ՝ որպես մարդուն և նրա ազատությանը մեծ արժեք տվող հեղինակ։ Այս բազմազան մեկնաբանությունները ցույց են տալիս, որ նրա ստեղծագործությունը չի սահմանափակվում մեկ գաղափարական կամ գեղագիտական մեկնաբանությամբ։ XX դարի գրական-գեղագիտական համատեքստում Խայամի պոեզիայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս նաև անդրադառնալ արևելյան և արևմտյան գրական ավանդույթների փոխազդեցությանը։ Նրա ստեղծագործության տարածումը նպաստել է արևելյան պոեզիայի նկատմամբ հետաքրքրության խորացմանը և ցույց տվել, որ տարբեր մշակույթների միջև կարող են գոյություն ունենալ ընդհանրական մարդկային հարցադրումներ։ Սիրո, մահվան, ժամանակի, երջանկության և գոյության իմաստի խնդիրները մշակութային սահմաններից դուրս են և յուրաքանչյուր ժամանակաշրջանում կարող են ստանալ նոր մեկնաբանություն։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև նրանով, որ Խայամի պոեզիան ներկայացնում է ոչ միայն որպես միջնադարյան արևելյան գրականության արժեքավոր երևույթ, այլև որպես հետագա դարերի համար շարունակաբար վերաիմաստավորվող գեղարվեստական և փիլիսոփայական ժառանգություն։ Նրա քառյակների պարզ թվացող ձևի ներքո թաքնված են բարդ գաղափարական շերտեր, որոնք ընթերցողին մղում են խորհելու մարդու գոյության, ժամանակի անկասելի ընթացքի և կյանքի արժեքի մասին։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել արևելյան գրականությամբ, համաշխարհային պոեզիայով, XX դարի գրական գործընթացներով և գրական գեղագիտության խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ հնարավորություն տալով հասկանալու, թե ինչպես է միջնադարյան պարսկական պոեզիայի մեծագույն ներկայացուցիչներից մեկի ստեղծագործությունը վերաիմաստավորվել և նոր նշանակություն ստացել ժամանակակից գրական-գեղագիտական մտածողության շրջանակում։

Law

Աշխատությունը նվիրված է միաժամանակ երկու պետության քաղաքացիություն ունենալու իրավական կարգավիճակի սահմանադրաիրավական ուսումնասիրությանը և ժամանակակից հասարակական զարգացման պայմաններում դրա նշանակության բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում քաղաքացիության ինստիտուտի տեսական հիմքերն են, անձի և պետության միջև կայուն իրավական կապի բովանդակությունը, ինչպես նաև այն առանձնահատկությունները, որոնք առաջանում են մեկից ավելի պետությունների նկատմամբ քաղաքացիական պատկանելության դեպքում։ Քննության են առնվում քաղաքացիության ձեռքբերման, պահպանման և դադարեցման ընդհանուր սահմանադրաիրավական սկզբունքները, անձի իրավունքների ու պարտականությունների հարաբերակցությունը և տարբեր իրավակարգերի միաժամանակյա կիրառությունից առաջացող իրավական հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հանգամանքին, որ միգրացիոն գործընթացների ակտիվացումը, բնակչության միջազգային շարժունակությունը, սփյուռքային համայնքների գոյությունը և պետությունների միջև սոցիալական ու տնտեսական կապերի ընդլայնումը նոր նշանակություն են հաղորդում բազմակի քաղաքացիության իրավական կարգավորմանը։ Վերլուծվում են անձի քաղաքական, սոցիալական և քաղաքացիական իրավունքների իրականացման հետ կապված հարցերը, ինչպես նաև պետության նկատմամբ նրա պարտականությունների սահմանման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է տարբեր պետությունների սահմանադրական և օրենսդրական մոտեցումների համեմատությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ինչպես ընդհանուր սկզբունքները, այնպես էլ ազգային իրավակարգերին բնորոշ տարբերությունները։ Քննարկվում են նաև իրավական որոշակիության, հավասարության, պետական ինքնիշխանության և քաղաքացու իրավունքների պաշտպանության սկզբունքների փոխհարաբերությունները։ Միջազգային իրավական չափանիշների և ներպետական կարգավորումների համադրումը հնարավորություն է տալիս քաղաքացիության այս ձևը դիտարկել ոչ միայն ազգային սահմանադրական իրավունքի, այլև պետությունների միջև իրավական փոխգործակցության համատեքստում։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է իրավական կարգավորման այնպիսի համակարգի ձևավորումը, որը կարող է հստակեցնել անձի կարգավիճակը և կանխել տարբեր իրավակարգերի միջև հնարավոր հակասությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է քաղաքացիության ինստիտուտի ժամանակակից վերափոխումների սահմանադրաիրավական վերլուծություն՝ այն կապելով հասարակական հարաբերությունների, միջազգային շարժունակության և պետություն-անհատ իրավական կապի զարգացման միտումների հետ։

Psychology

Այս թեման վերաբերում է հատուկ կարիքներ ունեցող երեխաների նկատմամբ ծնողական վերաբերմունքի սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ընտանիքի դերը երեխայի զարգացման, սոցիալականացման և հուզական կայունության ապահովման գործընթացում։ Ծնողական վերաբերմունքը ձևավորվում է մի շարք գործոնների ազդեցությամբ՝ այդ թվում՝ երեխայի առողջական վիճակը, հաշմանդամության կամ զարգացման առանձնահատկության բնույթը, ընտանիքի սոցիալ-տնտեսական պայմանները, մշակութային պատկերացումները և հոգեբանական պատրաստվածությունը։ Սկզբնական փուլում ծնողները հաճախ անցնում են ուժեղ հուզական ճգնաժամի փուլեր՝ շոկ, մերժում, մեղքի զգացում կամ անհանգստություն, որոնք հետագայում կարող են փոխվել ընդունման և ակտիվ աջակցման դիրքորոշման, եթե ընտանիքը ստանում է համապատասխան հոգեբանական և սոցիալական աջակցություն։ Կարևոր սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններից է նաև ծնողական վերաբերմունքի տատանվող բնույթը՝ պաշտպանողականության, գերխնամքի կամ հակառակը՝ հուզական հեռացման դրսևորումներով, որոնք կարող են ազդել երեխայի ինքնագնահատականի և սոցիալական հմտությունների զարգացման վրա։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է ընտանիքի սոցիալական միջավայրի ազդեցությունը՝ հասարակական վերաբերմունքը, խարանի (ստիգմայի) առկայությունը և աջակցության ծառայությունների հասանելիությունը, որոնք կարող են կամ ուժեղացնել ծնողների դիմակայողականությունը, կամ հակառակը՝ խորացնել հոգեբանական լարվածությունը։ Այս թեմայի ուսումնասիրությունը կարևոր է ներառական կրթության զարգացման, սոցիալական աշխատանքի արդյունավետ կազմակերպման և հոգեբանական աջակցության համակարգերի կատարելագործման համար՝ նպատակ ունենալով բարելավել ինչպես երեխաների, այնպես էլ նրանց ընտանիքների կյանքի որակը։

Chemistry

Գիրքը նվիրված է β-տեղակալված (R)- և (S)-α-ամինաթթուների ասիմետրիկ բիոմիմետիկ սինթեզի ժամանակակից մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ նիկելի (Ni²⁺) իոնի դեհիդրոամինաթթվային քիրալային կոմպլեքսների կիրառմամբ։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են ասիմետրիկ սինթեզի տեսական հիմքերը, քիրալային համալիրների կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրանց դերը բարձր ընտրողականությամբ ամինաթթուների ստացման գործընթացներում։ Ուսումնասիրությունը վերլուծում է ռեակցիաների մեխանիզմները, ստերեոքիմիական վերահսկման սկզբունքները, կատալիտիկ համակարգերի արդյունավետությունը և տարբեր գործոնների ազդեցությունը վերջնական արտադրանքի կառուցվածքի ու ելքի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բիոմիմետիկ մոտեցումների կիրառմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս վերարտադրել կենսաբանական համակարգերին բնորոշ գործընթացները լաբորատոր պայմաններում։ Գիրքը կարևոր գիտական նշանակություն ունի օրգանական և կենսաօրգանական քիմիայի, դեղագործական նյութերի մշակման և ժամանակակից սինթետիկ տեխնոլոգիաների զարգացման տեսանկյունից։ Այն արժեքավոր աղբյուր է քիմիկոսների, կենսաքիմիկոսների, դեղագործական հետազոտություններով զբաղվող մասնագետների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են ասիմետրիկ սինթեզի և քիրալային միացությունների ստացման նորարարական մեթոդներով։

Other Subjects

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։