Հայ պատմիչների ժողովածու, հատոր 2

Psychology

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է մոր ագրեսիվ վարքի հոգեբանական պատճառները և դրանց կանխարգելման հնարավոր ուղիները՝ ընդգծելով անձնային, սոցիալական և իրավիճակային գործոնների փոխազդեցությունը։ Նշվում է, որ նման վարքագիծը հաճախ կապված է երկարատև հուզական լարվածության, քրոնիկական սթրեսի, հոգնածության և ծնողական բեռնվածության բարձր մակարդակի հետ, երբ բավարար ռեսուրսներ չեն մնում հուզական ինքնակարգավորման համար։ Կարևորվում են նաև անձնային գործոնները՝ ցածր սթրեսակայունությունը, ինքնահսկման դժվարությունները, չլուծված ներքին կոնֆլիկտները, ինչպես նաև սեփական մանկական փորձառություններում բռնության կամ անբավարար խնամքի ազդեցությունը, որոնք կարող են ձևավորել ագրեսիայի արտահայտման կայուն մոդելներ։ Վերլուծվում է, որ սոցիալական աջակցման պակասը, ընտանիքում կոնֆլիկտային հարաբերությունները, տնտեսական դժվարությունները և զուգընկերոջ կողմից անբավարար ներգրավվածությունը կարող են զգալիորեն բարձրացնել ագրեսիվ արձագանքների հավանականությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև հուզական սպառման և ծնողական բեռնվածության համախտանիշին, որը հաճախ ուղեկցվում է գրգռվածությամբ և վերահսկողության կորուստի դրվագներով։ Կանխարգելման համատեքստում ընդգծվում է հոգեբանական աջակցության, սթրեսի կառավարման հմտությունների զարգացման, ծնողական կրթության և սոցիալական աջակցության համակարգերի կարևորությունը, ինչպես նաև ընտանեկան հաղորդակցության բարելավումը և էմոցիոնալ բեռի հավասարակշռումը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ մոր ագրեսիվ վարքը բազմագործոնային երևույթ է, որի արդյունավետ կանխարգելումը հնարավոր է միայն անհատական հոգեբանական աշխատանքների և սոցիալական աջակցության համալիր կիրառման միջոցով։

Pedagogy

Այս հրատարակության վերնագիրը՝ «Աղջիկների նվեր», մատնանշում է աղջիկ ընթերցողներին հասցեագրված գրական նյութի բնույթը։ Նմանատիպ գրքերը կարող էին ծառայել որպես կրթական, դաստիարակչական կամ ընթերցանության համար նախատեսված ժողովածուներ՝ ուղղված աղջիկների գիտելիքների ընդլայնմանը, աշխարհայացքի ձևավորմանը և բարոյական արժեքների ընկալմանը։ Աղջիկների համար նախատեսված գրականությունը 19-րդ դարի կրթական ու հասարակական կյանքում կարևոր տեղ էր զբաղեցնում՝ արտացոլելով կանանց կրթության, ընտանեկան դաստիարակության և հասարակության մեջ նրանց դերի վերաբերյալ ժամանակաշրջանի պատկերացումները։ Հրատարակության վերնագիրը թույլ է տալիս այն դիտարկել որպես հատուկ ընթերցողական խմբի՝ աղջիկների համար նախատեսված գիրք, որի նպատակը կարող էր լինել օգտակար տեղեկությունների, մտքերի կամ դաստիարակչական նյութերի փոխանցումը։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերեն տպագիր գրականության, մանկապատանեկան ընթերցանության, աղջիկների կրթության պատմության և 19-րդ դարի հայ հասարակության մշակութային պատկերացումների ուսումնասիրության համար։ Գրքի նշանակությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ նման հրատարակությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու կրթական գրականության հասցեատերերի շրջանակը և աղջիկ ընթերցողների համար նախատեսված նյութերի տարածումը։

Linguistics

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է երկխոսության մեջ ներիմաստի (implicit meaning) դրսևորման առանձնահատկություններին՝ անգլերեն լեզվական նյութի հիման վրա, և նպատակ ունի բացահայտել այն լեզվական ու հաղորդակցական մեխանիզմները, որոնց միջոցով խոսողը փոխանցում է ոչ ուղղակի, ենթադրյալ կամ ենթատեքստային տեղեկատվություն։ Վերլուծության ընթացքում առանձնացվում են ներիմաստի հիմնական աղբյուրները՝ ենթատեքստը, պրագմատիկ ենթադրությունները, խոսքային ակտերի անուղղակի ձևերը, ինչպես նաև ենթադրյալ իմաստ ստեղծող ինտոնացիոն և շարահյուսական միջոցները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անգլերեն երկխոսություններում տարածված այնպիսի երևույթների վրա, ինչպիսիք են հեգնանքը, էվֆեմիզմը, ակնարկային խոսքը և խոսքային լռությունը, որոնք հաճախ փոխարինում են ուղղակի արտահայտմանը և պահանջում են լսողի կողմից ենթատեքստային վերծանում։ Աշխատանքում քննարկվում է նաև Գրայսի համագործակցության սկզբունքը և դրա մաքսիմների խախտման միջոցով ներիմաստի ստեղծման մեխանիզմները, որոնք թույլ են տալիս խոսողին փոխանցել լրացուցիչ, հաճախ չարտահայտված տեղեկատվություն։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են սոցիալական համատեքստը, խոսողների հարաբերությունները և իրավիճակային գործոնները ազդում ներիմաստի ընկալման վրա՝ դարձնելով այն հաղորդակցության կարևոր բաղադրիչ։ Ընդգծվում է, որ ներիմաստի ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն լեզվաբանության, այլ նաև միջմշակութային հաղորդակցության և թարգմանագիտության համար, քանի որ տարբեր լեզուներում ենթադրյալ իմաստների փոխանցման ձևերը կարող են էականորեն տարբերվել։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է Պարույր Սևակի ստեղծագործական ժառանգության այն հատվածների ուսումնասիրությանը, որոնք կապված են նրա չհրատարակված կամ երկար ժամանակ լայն ընթերցողական շրջանառությունից դուրս մնացած գեղարվեստական արձակի և գրականագիտական նյութերի հետ։ Հետազոտության կենտրոնում ձեռագիր ու արխիվային նյութերի քննությունն է, դրանց բնագրային առանձնահատկությունների բացահայտումը, ստեղծման հնարավոր համատեքստի վերականգնումը և գրողի ընդհանուր ստեղծագործական համակարգում դրանց տեղի որոշումը։ Գեղարվեստական արձակի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ընդլայնելու Սևակի՝ առավելապես որպես բանաստեղծ ճանաչված ստեղծագործական դիմանկարը և բացահայտելու նրա պատմողական մտածողության, կերպարակերտման, սյուժետային կազմակերպման, հոգեբանական դիտարկումների ու արձակ լեզվի առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է արձակ նյութերի և բանաստեղծական ժառանգության միջև թեմատիկ, գաղափարական և ոճական ընդհանրությունների բացահայտումը՝ պարզելու համար, թե հեղինակի աշխարհընկալման հիմնական խնդիրներն ինչպես են դրսևորվում տարբեր գրական ձևերում։ Գրականագիտական նյութերի քննության միջոցով հնարավոր է ներկայացնել Սևակի պատկերացումները գրականության բնույթի, ստեղծագործական գործընթացի, գրողի հասարակական ու մշակութային դերի, ազգային գրական ավանդույթի և ժամանակակից գրականության զարգացման վերաբերյալ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի հեղինակային տարբերակների, սևագրությունների, խմբագրումների և հնարավոր վերամշակումների համեմատությունը, քանի որ դրանք կարող են ցույց տալ ստեղծագործական մտահղացման ձևավորման ու փոփոխման ընթացքը։ Հետազոտության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև տեքստաբանական աշխատանքը՝ ձեռագրերի ընթերցման, տարբերակների համադրման, բնագրերի ճշգրտման և դրանց գիտական ներկայացման խնդիրներով։ Արխիվային նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս լրացնելու գրողի ստեղծագործական կենսագրության առանձին դրվագներ և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու նրա մտավոր հետաքրքրությունների մասին։ Միաժամանակ անտիպ նյութերը դիտարկվում են ոչ թե մեկուսացված, այլ հրապարակված ստեղծագործությունների և ժամանակաշրջանի հայ գրական գործընթացի հետ փոխհարաբերության մեջ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գրականագիտական, տեքստաբանական, աղբյուրագիտական և արխիվագիտական մոտեցումները՝ նպաստելով Պարույր Սևակի ստեղծագործական անհատականության և բազմաժանր գրական ժառանգության առավել ամբողջական ուսումնասիրմանը։

Culture

Աշխատությունը նվիրված է Արցախի ճարտարապետական դպրոցի ուսումնասիրությանը՝ որպես հայկական պաշտամունքային ճարտարապետության կարևորագույն ուղղություններից մեկի։ Վերլուծվում են Արցախի տարածքում ձևավորված եկեղեցական և վանական համալիրների կառուցվածքային, գեղարվեստական և ոճական առանձնահատկությունները, դրանց տեղը հայկական ճարտարապետական ավանդույթների ընդհանուր համակարգում։ Ուսումնասիրվում են շինարարական լուծումները, հորինվածքային սկզբունքները, քանդակային և դեկորատիվ տարրերը, ինչպես նաև բնական միջավայրի ազդեցությունը ճարտարապետական կերպարի ձևավորման վրա։ Աշխատությունում ներկայացվում է Արցախի ճարտարապետական դպրոցի զարգացման ընթացքը, դրա կապը հայկական միջնադարյան ճարտարապետության այլ կենտրոնների հետ և նշանակությունը ազգային մշակութային ինքնության պահպանման գործում։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է հայկական պաշտամունքային ճարտարապետության բազմազանության, պատմական ժառանգության և գեղարվեստական արժեքների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Medicine

Ակնաբուժական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է բաց անկյուն գլաուկոմայի տարբեր աստիճանների բուժման ընթացքում տրաբեկուլյար միկրոշունտավորման կիրառման արդյունավետության գնահատմանը՝ կատարակտի առկայության և բացակայության պայմաններում։ Քննության են առնվում ներակնային ճնշման կարգավորման, տեսողական գործառույթների պահպանման և հիվանդության առաջընթացի վերահսկման հետ կապված կլինիկական ցուցանիշները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր ծանրության գլաուկոմա ունեցող հիվանդների բուժման արդյունքների համեմատությանը, ինչպես նաև համակցված ակնաբուժական ախտաբանության ազդեցությանը միջամտության արդյունավետության վրա։ Վերլուծվում են միկրոշունտավորման կիրառման ցուցումները, հետվիրահատական շրջանի առանձնահատկությունները և բուժման արդյունքների գնահատման չափանիշները։ Քննարկվում են նաև միջամտության անվտանգության, հնարավոր բարդությունների, ներակնային ճնշման երկարաժամկետ վերահսկման և լրացուցիչ բուժման անհրաժեշտության հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու նվազ ինվազիվ վիրաբուժական մոտեցումների դերը գլաուկոմայի բուժման անհատականացված ռազմավարության ընտրության գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ակնաբուժության, գլաուկոմայի վիրաբուժական բուժման և կլինիկական բժշկության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։