Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionPolitical Science
Արագացումը կուսակցության ստրատեգիական կուրսն է: ՍՄԿԿ 27-րդ և ՀԿԿ 28-րդ համագումարի նյութերը: Գրականության հանձնարարական ցանկ
«Արագացումը կուսակցության ստրատեգիական կուրսն է. ՍՄԿԿ 27-րդ և ՀԿԿ 28-րդ համագումարի նյութերը» թեմայով գրականության հանձնարարական ցանկը ներառում է Խորհրդային Միության Կոմունիստական կուսակցության (ՍՄԿԿ) 27-րդ համագումարի և Հայաստանի Կոմունիստական կուսակցության (ՀԿԿ) 28-րդ համագումարի նյութերի հիման վրա կազմված փաստաթղթերի, ելույթների, բանաձևերի, հաշվետվությունների և դրանց գիտական մեկնաբանությունների ընտրանին, որոնք արտացոլում են 1980-ական թվականների երկրորդ կեսի քաղաքական բարեփոխումների՝ «արագացման» (ускорение) և հետագայում վերակառուցման (պերեստրոյկա) գաղափարական հիմքերը։ Այս գրականության ցանկում ընդգրկվում են համագումարների պաշտոնական զեկույցները, ԿՊԿ Կենտկոմի որոշումները, կուսակցական մամուլում հրապարակված վերլուծական հոդվածները, ինչպես նաև խորհրդային տնտեսության և կառավարման բարեփոխումների վերաբերյալ գիտական ուսումնասիրություններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում 27-րդ համագումարում առաջ քաշված սոցիալ-տնտեսական զարգացման արագացման ռազմավարությանը, որը նպատակ ուներ բարձրացնել արտադրողականությունը, տեխնոլոգիական մակարդակը և կառավարման արդյունավետությունը, ինչպես նաև ՀԿԿ 28-րդ համագումարի նյութերին, որտեղ այդ քաղաքական գիծը տեղայնացվել էր Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման խնդիրների համատեքստում։ Հանձնարարական ցանկերում ներառվում են նաև մարքսիստ-լենինյան տեսության արդի մեկնաբանություններ, կուսակցական կրթության համար նախատեսված ձեռնարկներ և խորհրդային տնտեսագիտական վերլուծություններ, որոնք օգնում են հասկանալ այդ ժամանակաշրջանի գաղափարական և քաղաքական մոտեցումները։ Ընդհանուր առմամբ, այս գրականության ընտրանին ծառայում է որպես աղբյուր կուսակցական ռազմավարության ուսումնասիրության, խորհրդային քաղաքական համակարգի գործունեության վերլուծության և պատմական զարգացումների գիտական գնահատման համար։
Updated: 2026-09-18History
Հյուսիսարեվելյան Հայաստանի Տավուշ և Զակամ գավառները XVII դ. - XVIII դ. առաջին քառորդին (պատմաժողովրդագրական ուսումնասիրություն)
Աշխատությունը նվիրված է Հյուսիսարևելյան Հայաստանի երկու պատմական գավառների XVII դարի և XVIII դարի առաջին քառորդի պատմաժողովրդագրական պատկերի ուսումնասիրությանը՝ տարածաշրջանի բնակչության թվաքանակի, բնակավայրերի համակարգի, էթնիկ և սոցիալական կազմի, տնտեսական կյանքի ու ժողովրդագրական փոփոխությունների համատեքստում։ Հետազոտության մեջ տվյալ ժամանակաշրջանը դիտարկվում է որպես քաղաքական անկայունությամբ, ռազմական բախումներով, վարչատարածքային վերափոխումներով և բնակչության տեղաշարժերով պայմանավորված բարդ պատմական փուլ։ Քննության են առնվում բնակավայրերի տեղաբաշխումը, գյուղական ու քաղաքային բնակչության հարաբերակցությունը, բնակեցված և ժամանակավորապես կամ ամբողջությամբ լքված բնակավայրերի վիճակը, ինչպես նաև բնակչության բնական շարժի և գաղթերի ազդեցությունը տարածաշրջանի ժողովրդագրական կառուցվածքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայկական բնակչության տարածական բաշխմանը, համայնքների կենսագործունեությանը և այն գործոններին, որոնք նպաստել են բնակչության թվաքանակի ու բնակավայրերի ցանցի փոփոխություններին։ Պատմաժողովրդագրական տվյալների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու առանձին բնակավայրերի և բնակավայրային խմբերի զարգացման ընդհանուր պատկերը, ինչպես նաև դիտարկելու ժողովրդագրական գործընթացների կապը քաղաքական ու տնտեսական իրադարձությունների հետ։ Հետազոտության աղբյուրագիտական հիմքում կարող են ընդգրկվել ժամանակաշրջանի պատմագրական երկերը, վարչական ու հարկային բնույթի տեղեկությունները, եկեղեցական փաստաթղթերը, ձեռագրերի հիշատակարանները, վիմագրական նյութերը և այլ պատմական վկայություններ, որոնց համադրումը նպաստում է բնակչության վերաբերյալ մասնատված տվյալների համակարգմանը։ Կարևորվում են նաև տեղանունների ուսումնասիրությունը և պատմական աշխարհագրության տվյալները, որոնք հնարավորություն են տալիս ճշտելու բնակավայրերի տեղադրությունը, վարչական պատկանելությունն ու ժամանակի ընթացքում կատարված փոփոխությունները։ Ժողովրդագրական գործընթացները ներկայացվում են տարածաշրջանի սոցիալ-տնտեսական կյանքի հետ փոխկապակցված՝ ուշադրություն դարձնելով երկրագործությանը, անասնապահությանը, առևտրային կապերին, հարկային պարտավորություններին և համայնքային կազմակերպման առանձնահատկություններին։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու Հյուսիսարևելյան Հայաստանի պատմական ժողովրդագրության, բնակեցման համակարգի և XVII–XVIII դարերի սահմանագծին տեղի ունեցած սոցիալական ու տարածքային փոփոխությունների մասին՝ միաժամանակ արժեքավոր նյութ տրամադրելով Հայաստանի պատմական աշխարհագրության և տարածաշրջանային պատմության հետագա ուսումնասիրությունների համար։
Updated: 2026-09-25
History
Հայոց պատմության հիմնահարցերը ռուսաց պատմագրության և հասարակական-քաղաքական մտքի գնահատմամբ (19-20-րդ դդ.)
Աշխատությունը նվիրված է XIX–XX դարերի ռուսական պատմագրության և հասարակական-քաղաքական մտքի շրջանակում հայ ժողովրդի պատմության կարևորագույն հիմնահարցերի լուսաբանման, մեկնաբանման և գնահատման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ռուս պատմաբանների, հրապարակախոսների, հասարակական գործիչների և քաղաքական մտածողների մոտեցումները Հայաստանի պատմական անցյալի, հայ ժողովրդի ազգային ինքնության, պետականության, մշակութային ժառանգության և հասարակական զարգացման վերաբերյալ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ-ռուսական պատմական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը, Արևելյան Հայաստանի՝ Ռուսական կայսրության կազմի մեջ ընդգրկման գործընթացի մեկնաբանություններին, ինչպես նաև տարածաշրջանում ռուսական քաղաքականության վերաբերյալ պատմագիտական տարբեր գնահատականներին։ Ուսումնասիրվում են Հայկական հարցի ծագման և զարգացման, Օսմանյան կայսրությունում հայ բնակչության դրության, ազգային-ազատագրական շարժումների և միջազգային դիվանագիտական հարաբերությունների արտացոլումները ռուսական պատմագիտական ու հրապարակախոսական գրականության մեջ։ Անդրադարձ է կատարվում Հայոց ցեղասպանության, Հայաստանի Առաջին Հանրապետության, խորհրդային ժամանակաշրջանի և հայ ժողովրդի պատմական ճակատագրի վերաբերյալ ռուս հեղինակների ներկայացրած տեսակետներին։ Կարևորվում են պատմագիտական աշխատությունների, դիվանագիտական փաստաթղթերի, պարբերական մամուլի հրապարակումների, հուշագրությունների և հասարակական-քաղաքական բնույթի այլ աղբյուրների համեմատական ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են նաև ռուսական պատմագրության զարգացման տարբեր փուլերում ձևավորված գաղափարական մոտեցումները, կայսերական և խորհրդային պատմագիտական ավանդույթների ազդեցությունը, ինչպես նաև պատմական իրադարձությունների մեկնաբանության քաղաքական ու մշակութային նախադրյալները։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի հայոց պատմության պատմագրական ուսումնասիրության, հայ-ռուսական հարաբերությունների պատմական ընկալումների և հասարակական-քաղաքական գաղափարների զարգացման օրինաչափությունների բացահայտման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, պատմագրագետների, հայագետների, ռուսագետների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-14
Culture
Արցախի ժանյակներ: Գիրք I
Աշխատությունը նվիրված է Արցախի ավանդական ժանյակագործության պատմությանը, գեղարվեստական առանձնահատկություններին և հայկական ժողովրդական կիրառական արվեստի համակարգում դրա զբաղեցրած տեղին։ Ներկայացվում են ժանյակագործության ձևավորման և զարգացման մշակութային նախադրյալները, տեղական արհեստագործական ավանդույթները և սերնդեսերունդ փոխանցվող ձեռագործ հմտությունների նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արցախյան ժանյակների զարդանախշային հորինվածքներին, երկրաչափական և բուսական պատկերներին, դրանց խորհրդանշական իմաստներին ու գեղագիտական առանձնահատկություններին։ Քննարկվում են ժանյակների պատրաստման ավանդական եղանակները, կիրառվող նյութերն ու գործիքները, հյուսվածքների կառուցվածքային տարբերությունները և ձեռագործ տեխնիկաների բազմազանությունը։ Անդրադարձ է կատարվում ժանյակների կիրառությանը կենցաղում, ազգային տարազի, սեղանի և տնային գործվածքների, ինչպես նաև տոնական ու ծիսական առարկաների զարդարման մեջ։ Կարևորվում են ժողովրդական վարպետների ստեղծագործական մոտեցումները, ընտանեկան և համայնքային միջավայրում արհեստի փոխանցման ավանդույթները, ինչպես նաև առանձին բնակավայրերին բնորոշ զարդարվեստի առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են արցախյան ժանյակագործության կապերը հայկական ասեղնագործության, գորգագործության և դեկորատիվ-կիրառական արվեստի այլ ճյուղերի հետ։ Հրատարակությունը կարող է նպաստել ավանդական զարդանախշերի ուսումնասիրմանը, դրանց փաստագրմանը և մշակութային ժառանգության պահպանմանը։ Առաջին գրքի ձևաչափը հնարավորություն է տալիս թեման դիտարկելու որպես առավել ընդգրկուն ուսումնասիրության մաս՝ կարևորելով ժանյակագործության պատմական և գեղարվեստական արժեքը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ազգագրագետների, արվեստաբանների, ժողովրդական արհեստների մասնագետների, դիզայներների, մշակութային ժառանգության հետազոտողների և հայկական ձեռարվեստով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-10-14
Chemistry
Синтез новых производных ненасыщенных γ-лактонов и ициклических систем, содержащих γ и δ-лактонные циклы
Այս աշխատությունը վերաբերում է չհագեցած γ-լակտոնների նոր ածանցյալների սինթեզին և γ- ու δ-լակտոնային օղակներ պարունակող ցիկլիկ համակարգերի կառուցման մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ օրգանական քիմիայի և մոլեկուլային նախագծման ոլորտում։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում են լակտոնային կառուցվածքներ ունեցող միացությունների ստացման նոր ուղիները, որոնցում չհագեցվածության առկայությունը հնարավորություն է տալիս կատարել հետագա քիմիական ձևափոխություններ և ստանալ ֆունկցիոնալ բազմազան ածանցյալներ։ γ-լակտոնները և δ-լակտոնները հանդիսանում են կենսաբանական ակտիվություն ունեցող միացությունների կարևոր դաս, որոնք հաճախ հանդիպում են բնական նյութերում և ունեն նշանակալի դեր դեղագործական քիմիայի, կենսաօրգանական սինթեզի և նյութագիտության մեջ։ Աշխատության մեջ սովորաբար ուսումնասիրվում են օղակագոյացման ռեակցիաները, հիդրօքսի և կարբոնիլ խմբերի ներմոլեկուլային փոխազդեցությունները, ինչպես նաև կատալիզատորների ազդեցությունը սինթեզի ելքի և ընտրողականության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում չհագեցած կապերի դիրքային առանձնահատկություններին, որոնք թույլ են տալիս ստանալ տարբեր կառուցվածքային իզոմերներ և բազմաֆունկցիոնալ համակարգեր։ Նման միացությունների սինթեզը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ դրանք կարող են ծառայել որպես միջանկյալ նյութեր ավելի բարդ բնական միացությունների և կենսաակտիվ մոլեկուլների ստացման համար։ Այսպիսով, աշխատանքը ունի ինչպես հիմնարար, այնպես էլ կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով օրգանական սինթեզի մեթոդների զարգացմանը և նոր դեղագործական պոտենցիալ ունեցող միացությունների հայտնաբերմանը։
Updated: 2026-08-24
History
Քեսապի նյութական մշակույթը
Աշխատությունը նվիրված է Սիրիայի Քեսապի հայաբնակ շրջանի նյութական մշակույթի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով տեղի հայ համայնքի պատմականորեն ձևավորված կենցաղը, տնտեսական գործունեությունը և մշակութային ինքնատիպությունը։ Նյութական մշակույթը դիտարկվում է որպես համայնքի պատմական հիշողության, կենսակերպի և ինքնության կարևոր արտահայտություն, որն արտացոլվում է բնակարանային միջավայրում, բնակավայրերի կառուցվածքում, հագուստի, սննդի, կենցաղային իրերի, արհեստների և աշխատանքի կազմակերպման ավանդույթներում։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է Քեսապի աշխարհագրական միջավայրի և բնակչության զբաղմունքի կապը, ինչպես նաև բնական պայմանների ազդեցությունը տեղական տնտեսության ու առօրյա կյանքի ձևավորման վրա։ Ուշադրության են արժանի գյուղատնտեսական գործունեությունը, տնային տնտեսության վարումը, արհեստագործական հմտությունները, սննդի պատրաստման և պահպանման եղանակները, ինչպես նաև կենցաղային իրերի պատրաստման ու օգտագործման ավանդույթները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Քեսապի հայերի մշակութային առանձնահատկությունները, ավանդական գիտելիքների փոխանցման ուղիները և նյութական ժառանգության պահպանման նշանակությունը համայնքային կյանքի շարունակականության մեջ։ Այն արժեքավոր աղբյուր է ազգագրագետների, հայագետների, մարդաբանների, սփյուռքագիտությամբ զբաղվող մասնագետների և հայկական ավանդական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-10-30