Հայաստանի գրադարանները 2017 թվականին: Աշխատանքների վիճակագրական վերլուծություն

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է հայ տպագրության պատմության վերաբերյալ մատենագիտական տվյալների համակարգմանը և ներկայացմանը՝ ընդգրկելով հայերեն տպագիր գրքերի, հրատարակությունների և գրական-մշակութային արժեք ներկայացնող նյութերի վերաբերյալ տեղեկություններ։ Ներկայացվում են տարբեր ժամանակաշրջաններում հրատարակված գրքերի նկարագրություններ, հրատարակչական տվյալներ, հեղինակային տեղեկություններ և այլ մատենագիտական բնութագրեր, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել հայ գրքի զարգացման ընթացքը և տպագրական ժառանգությունը։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է հայ տպագրության պատմության, գրքի մշակույթի, հրատարակչական գործի և մատենագիտության ոլորտների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանավարներին, մատենագետներին, պատմաբաններին, գրականագետներին և բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրվում են հայկական գրավոր մշակույթի ձևավորման, տարածման և պահպանման գործընթացներով։

Medicine

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է տեսողության օրգանի որոշ հիվանդությունների դեպքում արցունքի բյուրեղագրական պատկերի ուսումնասիրությանը՝ հատկապես քաղաքացիական ավիացիայի աշխատողների շրջանում։ Հետազոտության հիմքում արցունքային հեղուկի բյուրեղացման առանձնահատկությունների և աչքի տարբեր ախտաբանական վիճակների միջև հնարավոր փոխկապակցվածության բացահայտումն է։ Աշխատությունը համադրում է ակնաբուժության, կենսաբժշկության և լաբորատոր ախտորոշման մոտեցումները՝ փորձելով պարզել, թե արցունքի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների փոփոխությունները ինչպես կարող են արտացոլվել բյուրեղացման ընթացքում ձևավորվող պատկերում և ինչ տեղեկատվական արժեք կարող է ունենալ այդ պատկերի ուսումնասիրությունը։ Հետազոտության առանձնահատուկ նշանակությունը պայմանավորված է ուսումնասիրվող մասնագիտական խմբի՝ քաղաքացիական ավիացիայի աշխատողների աշխատանքային պայմաններով։ Ավիացիոն միջավայրը կարող է ուղեկցվել տեսողական համակարգի վրա ազդող մի շարք գործոններով՝ օդի ցածր խոնավություն, երկարատև տեսողական ծանրաբեռնվածություն, թռիչքային պայմանների փոփոխություն, աշխատանքային ռեժիմի անկանոնություն և այլ մասնագիտական ազդեցություններ։ Նման պայմանների համակցված ազդեցությունը կարող է անդրադառնալ աչքի մակերեսի և արցունքային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի վրա, ուստի այս խմբի շրջանում ակնաբուժական վիճակի գնահատումը կարևոր նշանակություն ունի։ Աշխատանքում արցունքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես աչքի մակերեսը խոնավացնող և պաշտպանող հեղուկ, այլև որպես կենսաբանական միջավայր, որի բաղադրությունը կարող է արտացոլել օրգանիզմում և տեսողական համակարգում տեղի ունեցող որոշ փոփոխություններ։ Արցունքային հեղուկի մեջ առկա են ջուր, էլեկտրոլիտներ, սպիտակուցներ, լիպիդներ և այլ բաղադրիչներ, որոնց հարաբերակցությունը կարող է փոխվել տարբեր ֆիզիոլոգիական և ախտաբանական պայմաններում։ Երբ արցունքի նմուշը ենթարկվում է չորացման և բյուրեղացման, այդ բաղադրիչների փոխազդեցությունը կարող է ձևավորել տարբեր կառուցվածքային պատկերներ։ Բյուրեղագրական պատկերի ուսումնասիրության միջոցով հնարավոր է փորձել տարբերակել նորմալ և ախտաբանական վիճակներին բնորոշ առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է բյուրեղացման ձևերի համակարգումը և դրանց կապը տեսողության օրգանի հիվանդությունների հետ։ Կարող են ուսումնասիրվել բյուրեղների ձևը, դասավորվածությունը, ճյուղավորումը, խտությունը, համաչափությունը և այլ մորֆոլոգիական հատկանիշներ։ Այդ փոփոխությունները կարող են պայմանավորված լինել արցունքային հեղուկի բաղադրության փոփոխությամբ և, հետևաբար, որոշակի ախտաբանական գործընթացների անուղղակի ցուցիչ լինել։ Աշխատանքը նպատակ ունի պարզելու, թե որքան բնորոշ և վերարտադրելի են այդ փոփոխությունները տարբեր հիվանդությունների դեպքում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում աչքի մակերեսի և արցունքային թաղանթի վիճակին։ Արցունքային թաղանթը կարևոր դեր ունի եղջերաթաղանթի օպտիկական հատկությունների, մակերեսի պաշտպանվածության և տեսողական հարմարավետության պահպանման գործում։ Դրա կայունության խանգարումները կարող են առաջացնել չորության զգացում, այրոց, օտար մարմնի զգացողություն, աչքերի հոգնածություն, կարմրություն և տեսողության ժամանակավոր տատանումներ։ Աշխատանքի շրջանակում բյուրեղագրական մեթոդի միջոցով կարող է ուսումնասիրվել արցունքային թաղանթի փոփոխությունների հնարավոր արտացոլումը բյուրեղացման պատկերում։ Հետազոտության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում մասնագիտական գործոնների և ակնաբուժական վիճակի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը։ Քաղաքացիական ավիացիայի աշխատողների տեսողական համակարգը կարող է ենթարկվել առանձնահատուկ ծանրաբեռնվածության, իսկ օդաչուների և թռիչքային գործընթացին առնչվող այլ մասնագետների դեպքում տեսողության բարձր ֆունկցիոնալ պահանջները կարող են կարևոր դեր ունենալ մասնագիտական գործունեության անվտանգության ապահովման գործում։ Հետևաբար աչքի հիվանդությունների վաղ հայտնաբերումը և ֆունկցիոնալ վիճակի օբյեկտիվ գնահատումը կարող են ունենալ ոչ միայն բժշկական, այլև մասնագիտական նշանակություն։ Աշխատանքը կարող է ներառել առողջ և տարբեր ակնաբուժական խնդիրներ ունեցող անձանց արցունքային նմուշների համեմատական ուսումնասիրություն։ Նման համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բյուրեղագրական պատկերի այն հատկանիշները, որոնք առավել հաճախ հանդիպում են որոշակի ախտաբանական վիճակներում։ Կարող են ուսումնասիրվել ինչպես ընդհանուր օրինաչափությունները, այնպես էլ առանձին հիվանդությունների դեպքում դիտվող առանձնահատուկ փոփոխությունները։ Այս մոտեցումը կարևոր է մեթոդի ախտորոշիչ հնարավորությունները գնահատելու համար։ Հետազոտության մեթոդաբանությունը կարող է հիմնված լինել արցունքային հեղուկի նմուշառման, ստանդարտացված պայմաններում դրա չորացման, ստացված բյուրեղային պատկերների մանրադիտակային ուսումնասիրության և արդյունքների համեմատական վերլուծության վրա։ Նմուշների ուսումնասիրության ժամանակ կարևոր է հաշվի առնել արտաքին պայմանները և հետազոտության ստանդարտացման անհրաժեշտությունը, քանի որ բյուրեղացման գործընթացի վրա կարող են ազդել ինչպես նմուշի բաղադրությունը, այնպես էլ ջերմաստիճանը, խոնավությունը, չորացման արագությունը և այլ գործոններ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև բյուրեղագրական ախտորոշման մեթոդի առավելություններին և սահմանափակումներին։ Դրա հնարավոր առավելություններից են հետազոտության տեխնիկական հարաբերական պարզությունը, նմուշի փոքր քանակի անհրաժեշտությունը և արցունքային հեղուկի կառուցվածքային փոփոխությունների տեսողական գնահատման հնարավորությունը։ Միաժամանակ մեթոդի կլինիկական արժեքը պահանջում է ստացված պատկերների օբյեկտիվ և ստանդարտացված մեկնաբանություն, ինչպես նաև դրանց համադրում կլինիկական, ֆունկցիոնալ և լաբորատոր այլ տվյալների հետ։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել տարբեր ախտաբանական վիճակների ժամանակ բյուրեղագրական փոփոխությունների տարբերակման խնդիրը։ Եթե որոշակի հիվանդությունների դեպքում նկատվում են բնորոշ կառուցվածքային պատկերներ, ապա դրանց համակարգված նկարագրությունը կարող է հիմք հանդիսանալ լրացուցիչ ախտորոշիչ չափանիշների մշակման համար։ Սակայն նման մոտեցման դեպքում անհրաժեշտ է գնահատել ոչ միայն առանձին նշանների առկայությունը, այլև դրանց զգայունությունը, յուրահատկությունը և վերարտադրելիությունը։ Աշխատանքի գիտական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ այն փորձում է կենսաբանական հեղուկի կառուցվածքային հատկությունների ուսումնասիրությունը կապել տեսողության օրգանի ախտաբանական փոփոխությունների հետ։ Այսպիսի միջդիսցիպլինար մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել հիվանդության դրսևորումները ոչ միայն օրգանի կառուցվածքային կամ ֆունկցիոնալ մակարդակում, այլև արցունքային միջավայրի ֆիզիկաքիմիական փոփոխությունների տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է արժեքավոր լինել նաև կանխարգելիչ բժշկության համար։ Քաղաքացիական ավիացիայի աշխատողների պարբերական բժշկական զննությունների ընթացքում լրացուցիչ, արագ և հնարավորինս ոչ ինվազիվ մեթոդների կիրառումը կարող է նպաստել աչքի մակերեսի և տեսողական համակարգի որոշ խանգարումների վաղ հայտնաբերմանը։ Բյուրեղագրական հետազոտությունը, եթե հաստատվի դրա բավարար ախտորոշիչ արժեքը, կարող է դիտարկվել որպես համալիր ակնաբուժական հետազոտության լրացուցիչ բաղադրիչ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ուսումնասիրում է արցունքային հեղուկի բյուրեղացման կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրանց հնարավոր կապը տեսողության օրգանի տարբեր հիվանդությունների հետ՝ կենտրոնանալով քաղաքացիական ավիացիայի աշխատողների վրա։ Այն անդրադառնում է արցունքային թաղանթի ֆիզիոլոգիային, աչքի մակերեսի վիճակին, մասնագիտական գործոնների ազդեցությանը, բյուրեղացման պատկերների մորֆոլոգիական առանձնահատկություններին և դրանց ախտորոշիչ նշանակությանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել ակնաբուժական ախտորոշման լրացուցիչ մեթոդների զարգացմանը, մասնագիտական բժշկական զննությունների կատարելագործմանը և տեսողական համակարգի խանգարումների վաղ հայտնաբերմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ակնաբույժներին, ավիացիոն բժշկության մասնագետներին, լաբորատոր ախտորոշման ոլորտի հետազոտողներին, կենսաբժիշկներին, ֆիզիոլոգներին, աշխատանքի բժշկության մասնագետներին, բժշկական բուհերի ուսանողներին և տեսողության օրգանի հիվանդությունների ախտորոշման նոր մեթոդներով հետաքրքրվող մասնագետներին։

Political Science

Նյութը նվիրված է Հարավային Կովկասում նոր զինված հակամարտության առաջացման հնարավորությանը՝ տարածաշրջանի քաղաքական, ռազմական և աշխարհաքաղաքական զարգացումների համատեքստում։ Այն ուսումնասիրում է տարածաշրջանի պետությունների միջև առկա հակասությունները, չկարգավորված կամ զգայուն սահմանային ու տարածքային հարցերը և արտաքին ուժերի ազդեցությունը, որոնք կարող են նպաստել լարվածության պահպանմանը կամ նոր ճգնաժամերի ձևավորմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, որոնք կարող են վերածել քաղաքական տարաձայնությունները ռազմական առճակատման՝ ներառյալ ռազմականացման գործընթացները, անվտանգության սպառնալիքների ընկալումները, դիվանագիտական հարաբերությունների վատթարացումը և փոխադարձ անվստահությունը։ Նյութը կարող է անդրադառնալ նաև Հարավային Կովկասում Ռուսաստանի, Թուրքիայի, Իրանի, արևմտյան երկրների և այլ դերակատարների շահերի փոխազդեցությանը, քանի որ տարածաշրջանի զարգացումները հաճախ պայմանավորված են ոչ միայն տեղական, այլև ավելի լայն աշխարհաքաղաքական մրցակցությամբ։ Քննարկվող խնդիրների կարևոր բաղադրիչ է հակամարտությունների կանխարգելման և խաղաղ կարգավորման հնարավորությունը՝ դիվանագիտական բանակցությունների, միջազգային միջնորդության, սահմանային կայունության և փոխվստահության ամրապնդման միջոցով։ Նյութը կարող է հետաքրքրել միջազգային հարաբերությունների, տարածաշրջանային անվտանգության և հետխորհրդային տարածքի քաղաքական գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև Հարավային Կովկասի արդի քաղաքական զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է կրծքագեղձի քաղցկեղի դեպքում HER-2/neu կենսաբանական ցուցանիշի կարգավիճակի և հիվանդության կանխատեսման համար նշանակություն ունեցող կլինիկական ու ձևաբանական բնութագրերի միջև փոխկապակցվածությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ուռուցքային հյուսվածքի կենսաբանական առանձնահատկությունների գնահատումն է՝ HER-2/neu կարգավիճակը համադրելով հիվանդության կլինիկական ընթացքը և ուռուցքի ախտաբանական բնութագրերը նկարագրող տարբեր ցուցանիշների հետ։ Ուսումնասիրվում են ուռուցքի չափը, տարբերակման աստիճանը, հյուսվածաբանական առանձնահատկությունները, ավշային հանգույցների վիճակը, հիվանդության տարածվածությունը և հորմոնային ընկալիչների կարգավիճակը՝ որպես համալիր կանխատեսական գնահատման բաղադրիչներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե HER-2/neu-ի արտահայտվածության կամ համապատասխան գենային փոփոխությունների առկայությունն ինչպիսի հարաբերակցություն կարող է ունենալ ուռուցքի կենսաբանական վարքի այլ ցուցանիշների հետ։ Կարևորվում է նաև էստրոգենային և պրոգեստերոնային ընկալիչների տվյալների համադրումը, քանի որ ժամանակակից ուռուցքաբանության մեջ կրծքագեղձի նորագոյացությունների բնութագրումը հիմնվում է մի քանի փոխկապակցված կենսաբանական ցուցանիշների գնահատման վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել տարբեր կլինիկաձևաբանական խմբերի միջև HER-2/neu կարգավիճակի տարածվածության տարբերությունները և վիճակագրական կապերը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել հիվանդության ընթացքի գնահատման համար նշանակություն ունեցող օրինաչափությունները։ Աշխատանքը կարևորում է իմունահյուսվածաքիմիական և մոլեկուլային հետազոտությունների դերը ուռուցքային հյուսվածքի բնութագրման գործընթացում՝ դրանք դիտարկելով կլինիկական ու հյուսվածաբանական տվյալների հետ միասնական համակարգում։ Նման համալիր մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել նորագոյացության կենսաբանական առանձնահատկությունների մասին և տարբերակել կլինիկական առումով նշանակություն ունեցող ենթախմբերը։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ որևէ առանձին կենսաբանական ցուցանիշի նշանակությունը նպատակահարմար է գնահատել հիվանդության փուլի, ուռուցքի աստիճանի, հորմոնային ընկալիչների և այլ կլինիկաձևաբանական գործոնների համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է կլինիկական ուռուցքաբանության, ախտաբանական անատոմիայի և մոլեկուլային ախտորոշման մոտեցումները՝ կրծքագեղձի քաղցկեղի կենսաբանական բազմազանության և կանխատեսական գործոնների փոխհարաբերությունների առավել ամբողջական ուսումնասիրման նպատակով։

Technology

Ատամնավոր խոփերի մշակման տեխնոլոգիայի հիմնավորումը և պարամետրերի օպտիմալացումը վերաբերում է գյուղատնտեսական մեքենաների աշխատանքային մարմինների նախագծման, արտադրության և արդյունավետության բարձրացման գործընթացին՝ նպատակ ունենալով ապահովել հողի մշակման որակի բարելավում, էներգածախսի նվազեցում և սարքավորումների դիմացկունության աճ։ Ատամնավոր խոփերը որպես հողամշակման գործիքներ նախատեսված են հողի փխրեցման, խառնման և օդափոխության համար, և դրանց արդյունավետությունը մեծապես կախված է երկրաչափական պարամետրերից, նյութի մեխանիկական հատկություններից և աշխատանքային ռեժիմներից։ Տեխնոլոգիական հիմնավորումը ներառում է մետաղի ընտրության հարցերը՝ բարձր մաշակայունությամբ և բավարար կարծրությամբ համաձուլվածքների կիրառումը, ինչպես նաև ջերմամշակման գործընթացների՝ կարծրացում, վերականգնում և մակերեսային ամրացում, որոնք ապահովում են խոփերի երկարաժամկետ ծառայողականություն։ Պարամետրերի օպտիմալացումը վերաբերում է խոփի ատամների ձևին, անկյուններին, երկարությանը և տեղակայմանը, որոնք պետք է ընտրվեն այնպես, որ նվազագույն դիմադրությամբ ապահովեն հողի առավել արդյունավետ մշակումը։ Կարևոր է նաև աշխատանքային արագության, ներթափանցման խորության և մեքենայի քարշային ուժի համադրումը, քանի որ դրանց ճիշտ ընտրությունը թույլ է տալիս նվազեցնել վառելիքի ծախսը և բարձրացնել արտադրողականությունը։ Ժամանակակից մոտեցումները ներառում են նաև թվային մոդելավորում և փորձարարական դաշտային հետազոտություններ, որոնց միջոցով գնահատվում են հողի-մետաղ փոխազդեցության դինամիկան և օպտիմալ կոնստրուկտիվ լուծումները։ Ընդհանուր առմամբ, ատամնավոր խոփերի տեխնոլոգիայի կատարելագործումը հանդիսանում է գյուղատնտեսական մեքենաշինության կարևոր ուղղություն, որը միավորում է նյութագիտությունը, մեխանիկական նախագծումը և ագրոտեխնիկական պահանջները՝ ապահովելով հողի մշակման արդյունավետության բարձրացում։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բժշկական ապահովագրության համակարգի կայացման և զարգացման հիմնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում բժշկական ապահովագրությունը դիտարկվում է որպես առողջապահության ֆինանսավորման և սոցիալական պաշտպանության կարևոր մեխանիզմ, որը կարող է նպաստել բնակչության համար բժշկական ծառայությունների հասանելիության բարձրացմանը, առողջապահական ծախսերի ֆինանսական բեռի նվազեցմանը և առողջապահական համակարգի կայունության ապահովմանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են բժշկական ապահովագրության էությունը, սկզբունքները, ձևավորման նախադրյալներն ու կազմակերպման հիմնական մոդելները, ինչպես նաև տարբեր երկրների փորձի կիրառման հնարավորությունները Հայաստանի պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ՀՀ առողջապահական համակարգի առանձնահատկություններին, բժշկական ծառայությունների ֆինանսավորման գործող մեխանիզմներին և ապահովագրական համակարգի զարգացման վրա ազդող տնտեսական, սոցիալական, իրավական ու կազմակերպական գործոններին։ Ուսումնասիրվում են ապահովագրական ծառայությունների պահանջարկի ձևավորման, բնակչության վճարունակության, ապահովագրական ռիսկերի գնահատման, բժշկական ծառայությունների արժեքի և որակի վերահսկման, ապահովագրական կազմակերպությունների ու բուժհաստատությունների փոխհարաբերությունների հետ կապված հարցերը։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև բժշկական ապահովագրության ներդրման և ընդլայնման ընթացքում առաջացող հնարավոր խնդիրներին՝ ֆինանսական ռեսուրսների սահմանափակությանը, համակարգի արդյունավետ կառավարմանը, բնակչության իրազեկվածության մակարդակին, ապահովագրական մշակույթի ձևավորմանը և բժշկական ծառայությունների որակի ու հասանելիության ապահովմանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պետական կարգավորման և վերահսկողության դերը, քանի որ արդյունավետ համակարգի ձևավորման համար անհրաժեշտ են հստակ իրավական մեխանիզմներ, ապահովագրական հարաբերությունների մասնակիցների պատասխանատվության սահմանում և քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանության գործուն երաշխիքներ։ Հետազոտության շրջանակում քննարկվում են նաև բժշկական ապահովագրության ընդլայնման հնարավոր ազդեցությունները առողջապահական ծառայությունների ֆինանսավորման, բուժօգնության կազմակերպման, կանխարգելիչ ծրագրերի զարգացման և բնակչության սոցիալական պաշտպանության վրա։ Աշխատության հիմնական նպատակներից է բացահայտել այն ուղղությունները, որոնք կարող են նպաստել ՀՀ-ում բժշկական ապահովագրության կայուն և արդյունավետ համակարգի ձևավորմանը՝ հաշվի առնելով երկրի տնտեսական հնարավորությունները, առողջապահական կարիքները և միջազգային փորձը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել առողջապահության կառավարման, տնտեսագիտության, ապահովագրության և սոցիալական քաղաքականության ոլորտների մասնագետների, ուսանողների, հետազոտողների և Հայաստանի առողջապահական համակարգի զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։