Հայաստանի խորհրդարանը և քաղաքական կուսակցությունները /1918 -1920 թթ./

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է աստղաֆիզիկական N-մասնիկային համակարգերի ենթակառուցվածքի (подструктуры) և կայունության հատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով գրավիտացիոն փոխազդեցությամբ կապված բազմամասնիկ համակարգերի դինամիկան։ Գրքում ներկայացվում են N-մարմին խնդիրների տեսական հիմքերը, համակարգերի երկարաժամկետ էվոլյուցիայի մոդելները և ենթահամակարգերի ձևավորման մեխանիզմները՝ ինչպիսիք են կլաստերացումը, ռեզոնանսային կառուցվածքները և էներգետիկ բաշխումների վերադասավորումները։ Հեղինակը վերլուծում է կայունության չափանիշները՝ Լյապունովի, էներգետիկ և վիճակագրական մոտեցումների համադրությամբ, ինչպես նաև դիտարկում է քաոսային վարքագծի դերը մեծ մասշտաբի գրավիտացիոն համակարգերում։ Աշխատության մեջ կիրառվում են ինչպես անալիտիկ, այնպես էլ թվային սիմուլյացիոն մեթոդներ՝ համակարգերի ժամանակային զարգացման և կառուցվածքային փոփոխությունների ուսումնասիրության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աստղակույտերի, գալակտիկական ենթահամակարգերի և մութ նյութի հնարավոր ազդեցությունների մոդելավորմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է աստղաֆիզիկոսների, տեսական ֆիզիկոսների և թվային մոդելավորման մասնագետների համար՝ նպաստելով բազմամասնիկ գրավիտացիոն համակարգերի խորքային հասկացմանը և դրանց կայունության կանխատեսման մեթոդների կատարելագործմանը։

Linguistics

Գիրքը կառուցված է վարժությունների համակարգված հաջորդականությամբ, որոնք ընդգրկում են հայոց լեզվի հիմնական բաժինները՝ ուղղագրություն, կետադրություն, ձևաբանություն, շարահյուսություն և բառագիտություն՝ ապահովելով լեզվի ամբողջական և փուլային յուրացում։ Յուրաքանչյուր թեմա ուղեկցվում է բազմաբնույթ առաջադրանքներով՝ սկսած պարզ ճանաչողական և վերարտադրողական վարժություններից մինչև ավելի բարդ՝ վերլուծական և ստեղծագործական աշխատանքներ, որոնք պահանջում են լեզվական կանոնների խորքային ընկալում և կիրառություն։ Հեղինակը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում սովորողների սխալների կանխարգելմանը և ուղղմանը՝ ընդգծելով հաճախ հանդիպող լեզվական սխալների տեսակները և դրանց շտկման մեթոդները։ Աշխատությունը նպաստում է նաև գրավոր խոսքի մշակույթի զարգացմանը, տրամաբանական մտածողության ձևավորմանը և լեզվական ճշգրտության բարձրացմանը՝ հատկապես ուսումնական գործընթացում։ Գիրքը նախատեսված է դպրոցականների, ուսանողների և հայոց լեզվի ինքնուրույն ուսումնասիրմամբ զբաղվողների համար՝ ծառայելով որպես գործնական արդյունավետ ուղեցույց լեզվի իմացությունը խորացնելու և ամրապնդելու համար։

Political Science

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում քաղաքական էլիտայի ձևավորման և հավաքագրման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը և դրանց փոխկապակցվածությանը պետական կառավարման արդյունավետության հետ։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են քաղաքական էլիտայի ձևավորման հիմնական ուղիները, քաղաքական դերակատարների ընտրության և առաջխաղացման գործընթացները, քաղաքական համակարգում տարբեր ինստիտուտների ու սոցիալական խմբերի ազդեցությունը, ինչպես նաև էլիտայի վերարտադրության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, որոնք կարող են նպաստել պետական կառավարման համակարգում մասնագիտական կարողությունների, կառավարչական հմտությունների, պատասխանատվության և հանրային շահի նկատմամբ կողմնորոշման ձևավորմանը։ Աշխատությունում քննարկվում է նաև քաղաքական էլիտայի որակի և պետական կառավարման արդյունավետության միջև կապը՝ անդրադառնալով որոշումների կայացման գործընթացին, կառավարման ինստիտուտների գործունեությանը, քաղաքական պատասխանատվությանը, հաշվետվողականությանը և հանրային վստահությանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև քաղաքական կադրերի ընտրության և նշանակման մեխանիզմների ազդեցությունը պետական կառավարման կայունության, շարունակականության և արդյունավետության վրա։ Վերլուծվում են հնարավոր ինստիտուցիոնալ և կազմակերպական խնդիրները, ինչպես նաև այն պայմանները, որոնք կարող են նպաստել քաղաքական էլիտայի առավել բաց, մրցակցային և մասնագիտական ձևավորմանը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու քաղաքական էլիտայի հավաքագրման համակարգի ուժեղ և թույլ կողմերը և առաջարկելու պետական կառավարման արդյունավետության բարձրացմանն ուղղված հնարավոր մոտեցումներ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, հանրային կառավարման մասնագետների, պետական ծառայողների, հետազոտողների, ուսանողների և քաղաքական ինստիտուտների ու կառավարման գործընթացների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Սևանա լճի և նրա վտակների ջրերի էկոլոգամիկրոբիոլոգիական բնութագրի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով գնահատել ջրային էկոհամակարգի վիճակը և կենսաբանական մաքրության մակարդակը։ Գրքում ներկայացվում են ջրային միջավայրում միկրոօրգանիզմների տարածման օրինաչափությունները, դրանց քանակական և որակական կազմը, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի գործոնների ազդեցությունը մանրէաբանական համայնքների վրա։ Հեղինակը վերլուծում է ջրի աղտոտվածության աղբյուրները՝ ներառյալ կենցաղային, գյուղատնտեսական և արդյունաբերական ազդեցությունները, և դրանց կապը միկրոբիոլոգիական ցուցանիշների փոփոխության հետ։ Աշխատության մեջ քննարկվում են ջրի ինքնամաքրման գործընթացները, կենսաքիմիական ցիկլերը և էկոհամակարգի կայունության պահպանման մեխանիզմները։ Ներկայացվում են լաբորատոր և դաշտային հետազոտությունների արդյունքներ, որոնք թույլ են տալիս գնահատել ջրի որակի փոփոխությունները տարածական և ժամանակային կտրվածքներով։ Գիրքը ընդգծում է Սևանա լճի էկոլոգիական հավասարակշռության պահպանման կարևորությունը և առաջարկում է գիտական մոտեցումներ ջրային ռեսուրսների մոնիթորինգի և կառավարման համար։ Աշխատությունը նախատեսված է էկոլոգների, մանրէաբանների, հիդրոէկոլոգների, հետազոտողների և ջրային միջավայրի պահպանության ոլորտի մասնագետների համար։

Journalism

Հրանտ Մաթևոսյանի հրապարակախոսությունը ձևավորվում է որպես գրական և հասարակական խոսքի յուրահատուկ համադրություն, որտեղ գրողը չի սահմանափակվում զուտ գեղարվեստական պատմությամբ, այլ մշտապես արձագանքում է ժամանակի սոցիալական, բարոյական և ազգային խնդիրներին։ Նրա հրապարակային խոսքը, հատկապես հարցազրույցներում և հոդվածներում, կառուցված է այնպիսի խնդիրների շուրջ, ինչպիսիք են գյուղի քայքայումը, մարդու և պետության հարաբերությունները, խորհրդային և հետխորհրդային իրականության փոփոխությունները, ինչպես նաև անհատի պատասխանատվությունը սեփական պատմության և երկրի նկատմամբ։ Մաթևոսյանի հրապարակախոսական մտածողության կենտրոնում հաճախ գտնվում է գյուղական աշխարհի փորձառությունը՝ որպես մարդկային արժեքների պահպանման և կորուստների վայր, որտեղ ձևավորվում է մարդու ինքնության և աշխատանքի գաղափարը։ Նրա խոսքը բնորոշվում է խորապես փիլիսոփայական և պատկերավոր լեզվով, որտեղ հասարակական քննադատությունը չի արտահայտվում ուղղակի քաղաքական հռետորաբանությամբ, այլ ներծծված է պատմողական շերտերի, հիշողության և բարոյական դիտարկումների մեջ։ Կարևոր առանձնահատկություններից է նաև այն, որ Մաթևոսյանը հաճախ կասկածի տակ է դնում ավանդական հրապարակախոսության սահմանները՝ հարց բարձրացնելով, թե ով է իրականում խոսում «հասարակության անունից» և արդյոք հնարավոր է լիարժեք հրապարակային երկխոսություն այն պայմաններում, երբ լսելիության և քննարկման տարածքը սահմանափակված է։ Նրա ետխորհրդային շրջանի հարցազրույցները և հոդվածները նաև դառնում են կայսրության և սոցիալական համակարգերի քննադատության շարունակություն, սակայն այդ քննադատությունը միշտ անցնում է անհատական փորձի և լեզվական բարդ կառուցվածքների միջոցով, ոչ թե պարզ քաղաքական հայտարարությունների ձևով։ Ընդհանուր առմամբ, Մաթևոսյանի հրապարակախոսությունը կարելի է բնութագրել որպես սահմանային երևույթ՝ մի կողմից խորը հասարակական ներգրավվածությամբ, մյուս կողմից՝ դասական հրապարակագրության շրջանակները շարունակաբար խնդրականացնող և վերաիմաստավորող մտավոր դիրքավորմամբ։

Literature

Աշխատանքը նվիրված է ֆրանսիացի նշանավոր գրող և դրամատուրգ Ժան Ժընեի ստեղծագործության ուսումնասիրությանը՝ XX դարի երկրորդ կեսի ֆրանսիական դրամատուրգիայի ընդհանուր զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել նրա դրամատուրգիայի գաղափարական, թեմատիկ և գեղարվեստական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև որոշել այն տեղն ու նշանակությունը, որ ունեցել է նրա ստեղծագործությունը ժամանակակից ֆրանսիական թատրոնի ձևավորման և զարգացման գործընթացում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննվել Ժընեի պիեսներում արտահայտված սոցիալական, բարոյական, հոգեբանական և փիլիսոփայական խնդիրները, մասնավորապես՝ ինքնության, օտարման, իշխանության, բռնության, հանցագործության, ազատության և հասարակական նորմերի խախտման թեմաները։ Նրա դրամատուրգիական աշխարհը հաճախ կառուցվում է իրականության և բեմական պատրանքի փոխհարաբերության, դերերի փոխակերպման և կերպարների ինքնության անորոշության վրա, ինչի շնորհիվ թատերական գործողությունը ձեռք է բերում խորհրդանշական և երբեմն ծիսական բնույթ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև հեղինակի լեզվական և կառուցվածքային նորարարություններին, երկխոսությունների առանձնահատկություններին, կերպարների համակարգին, բեմական տարածության կազմակերպմանը և թատերականության ընդգծված դերին։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի Ժընեի ստեղծագործության դիտարկումը XX դարի երկրորդ կեսի ֆրանսիական դրամատուրգիայի հիմնական միտումների ֆոնին, երբ թատրոնը վերաիմաստավորում էր ավանդական սյուժեն, կերպարը, երկխոսությունը և բեմական գործողությունը։ Այս համատեքստում նրա գործերը կարող են ուսումնասիրվել այլ ժամանակակից դրամատուրգների ստեղծագործությունների հետ համադրությամբ՝ բացահայտելու ընդհանուր գեղագիտական միտումներն ու անհատական տարբերությունները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև աբսուրդի թատրոնի, ավանգարդային դրամատուրգիայի և հետպատերազմյան ֆրանսիական թատերական մշակույթի հետ նրա ստեղծագործության ունեցած առնչություններին՝ միաժամանակ ընդգծելով, որ նրա գեղարվեստական մեթոդը չի սահմանափակվում որևէ մեկ գրական ուղղության շրջանակներով։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել նաև բեմական մարմնավորման խնդիրը, քանի որ նրա պիեսներում թատերական գործողությունը հաճախ կառուցվում է դիմակների, դերախաղի, կրկնօրինակման և իրականության պայմանականացման միջոցով։ Աշխատանքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ցույց տալու, թե ինչպես է դրամատուրգը թատրոնը վերածում հասարակական և անհատական ինքնության քննության տարածքի՝ կասկածի տակ դնելով ընդունված բարոյական ու սոցիալական սահմանումները։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը նպաստում է XX դարի երկրորդ կեսի ֆրանսիական դրամատուրգիայի զարգացման առանձնահատկությունների և Ժընեի ստեղծագործական ժառանգության ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, թատերագետներին, ֆրանսիական գրականության և մշակույթի մասնագետներին, համեմատական գրականությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև ֆրանսիական ժամանակակից դրամատուրգիայի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին։