Հայաստանի ժայռափոր կառույցների, քարակերտ դռներով քարանձավների ճարտարապետության առանձնահատկությունները

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է տեխնածին աղետների որոշ տեսակների հետևանքների կանխատեսման գործընթացի ավտոմատացման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է տեխնիկական և տեղեկատվական միջոցների կիրառմամբ ստեղծել այնպիսի մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն կտան ավելի արագ և հիմնավորված գնահատել տեխնածին վթարների ու աղետների հնարավոր զարգացումն ու դրանց հետևանքները։ Ուսումնասիրվում են տեխնածին վտանգների առաջացման հիմնական պայմանները, դրանց տարածման օրինաչափությունները և բնակչության, ենթակառուցվածքների ու շրջակա միջավայրի վրա հնարավոր ազդեցությունները։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են կանխատեսման գործընթացում օգտագործվող մաթեմատիկական մոդելավորման, տվյալների հավաքագրման, մշակման և վերլուծության մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կանխատեսման համակարգերի ավտոմատացմանը, որը կարող է ապահովել տարբեր աղբյուրներից ստացվող տեղեկատվության արագ մշակումը, վտանգավոր իրավիճակի զարգացման վերաբերյալ հաշվարկների իրականացումը և հնարավոր հետևանքների գնահատումը։ Քննարկվում են համակարգի հիմնական բաղադրիչները՝ մուտքային տվյալների հավաքագրման և պահպանման, մոդելավորման, հաշվարկների իրականացման, արդյունքների ներկայացման և որոշումների աջակցման ենթահամակարգերը։ Կարևորվում է իրական կամ մոդելավորված տվյալների հիման վրա հնարավոր սցենարների ձևավորումը, ինչը թույլ է տալիս գնահատել աղետի տարածման տարբեր ուղղությունները և կանխատեսել դրա ազդեցության հնարավոր մասշտաբները։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել տեխնածին աղետների տարբեր տեսակներ, դրանց առանձնահատկություններին համապատասխան կանխատեսման մեթոդների ընտրությունը և ավտոմատացված համակարգի հարմարեցման խնդիրները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի կանխատեսման արդյունքների արագությունն ու հավաստիությունը, քանի որ արտակարգ իրավիճակների պայմաններում ժամանակին ստացված տեղեկատվությունը կարող է կարևոր դեր ունենալ բնակչության պաշտպանության, ռեսուրսների բաշխման և փրկարարական գործողությունների կազմակերպման գործում։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև համակարգի աշխատանքի արդյունավետության գնահատմանը, մոդելավորման արդյունքների համեմատությանը և կանխատեսման սխալների նվազեցման հնարավորություններին։ Ավտոմատացված կանխատեսման համակարգերի կիրառումը դիտարկվում է որպես արտակարգ իրավիճակների կառավարման և ռիսկերի նվազեցման ժամանակակից գործիք, որը կարող է լրացնել մասնագիտական գնահատականներն ու օպերատիվ որոշումների կայացման գործընթացը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել արտակարգ իրավիճակների կառավարման մասնագետների, ինժեներների, համակարգային վերլուծաբանների, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մասնագետների, ռիսկերի գնահատմամբ զբաղվող հետազոտողների, գիտաշխատողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով ուսանողների համար։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կայանում է տեխնածին աղետների հնարավոր հետևանքների արագ գնահատման և կանխատեսման գործընթացների ավտոմատացման հնարավորությունների բացահայտման մեջ՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել արտակարգ իրավիճակների կանխարգելման և արձագանքման արդյունավետությունը։

Economics

Այս թեման վերաբերում է քաղաքական մարքեթինգի կիրառական նշանակությանը նախընտրական արշավների կազմակերպման և իրականացման գործընթացում Հայաստանի Հանրապետության օրինակով, որտեղ ուսումնասիրվում են քաղաքական ուժերի կողմից կիրառվող ռազմավարությունները՝ ընտրողների վարքագծի վրա ազդեցություն գործելու, քաղաքական ապրանքի (կուսակցություն, առաջնորդ, գաղափարախոսություն) դիրքավորման և հասարակական աջակցություն ձևավորելու նպատակով։ Հետազոտության կենտրոնում են քաղաքական հաղորդակցության գործիքները՝ PR արշավներ, մեդիա ռազմավարություններ, սոցիալական ցանցերի օգտագործում, բրենդինգ և իմիջի ձևավորում, ինչպես նաև ընտրական ծրագրերի «փաթեթավորում»՝ որպես շուկայական առաջարկների համակարգ։ Միաժամանակ դիտարկվում են Հայաստանի ընտրական միջավայրի առանձնահատկությունները՝ փոքր ընտրազանգված, բարձր տեղեկատվական զգայունություն, մեդիա դաշտի ազդեցություն, ինչպես նաև քաղաքական վստահության մակարդակը, որոնք էականորեն պայմանավորում են մարքեթինգային գործիքների արդյունավետությունը։ Հետազոտությունը ընդգծում է նաև սեգմենտավորման և թիրախավորման կարևորությունը՝ ըստ սոցիալ-ժողովրդագրական խմբերի, տարածաշրջանների և արժեքային կողմնորոշումների, ինչպես նաև քաղաքական հաղորդակցության էթիկական սահմանները, որոնք պետք է ապահովեն տեղեկատվության ճշգրտությունն ու մանիպուլյացիայի նվազեցումը։ Ընդհանուր առմամբ, քաղաքական մարքեթինգը դիտարկվում է որպես ժամանակակից ընտրական գործընթացների անբաժանելի բաղադրիչ, որը զգալի ազդեցություն ունի ընտրողների վարքագծի ձևավորման և քաղաքական մրցակցության արդյունավետության վրա։

Other Subjects

Գիրքը՝ «Սոցիալական կանխատեսման հիմունքներ», հեղինակը Մանուկյան Գ.Մ., հանդիսանում է ուսումնական և գիտամեթոդական ձեռնարկ, որը նվիրված է սոցիալական գործընթացների կանխատեսման տեսական հիմունքներին, մեթոդաբանությանը և կիրառական մոտեցումներին։ Այն ներկայացնում է սոցիալական կանխատեսման էությունը՝ որպես հասարակական զարգացման հնարավոր միտումների ուսումնասիրություն և գնահատում՝ հիմնված վիճակագրական, վերլուծական և մոդելավորման մեթոդների վրա։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են կանխատեսման հիմնական տեսակները՝ կարճաժամկետ, միջնաժամկետ և երկարաժամկետ, ինչպես նաև դրանց կիրառման ոլորտները՝ տնտեսություն, ժողովրդագրություն, կրթություն, առողջապահություն և սոցիալական քաղաքականություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված կանխատեսման մեթոդներին՝ էքստրապոլյացիա, փորձագիտական գնահատում, սցենարային վերլուծություն և մոդելավորում, ինչպես նաև սոցիալական փոփոխությունների գործոնների ազդեցությանը։ Ներառված են նաև հասարակական զարգացման օրինաչափությունները, ռիսկերի գնահատման և որոշումների ընդունման գործընթացները։ Այս աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, սոցիոլոգների, պետական կառավարման և սոցիալական քաղաքականության ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով սոցիալական գործընթացների վերլուծության և կանխատեսման գիտական մոտեցումների ձևավորմանը։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է պրոլինով հարուստ պոլիպեպտիդի կարգավորիչ ազդեցության ուսումնասիրությանը ալյումինային նեյրոտոքսիկոզի պայմաններում՝ հատկապես լիպիդների ազատ ռադիկալային օքսիդացման և տեստոստերոնի սեկրեցիայի մեխանիզմների տեսանկյունից։ Հետազոտության հիմքում ընկած է օրգանիզմում ալյումինի ազդեցությամբ առաջացող կենսաքիմիական և ֆիզիոլոգիական փոփոխությունների ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև այն հնարավոր մեխանիզմների բացահայտումը, որոնց միջոցով կենսաբանական ակտիվ պեպտիդային միացությունը կարող է փոփոխել այդ խանգարումները։ Ալյումինը կարող է ներգործել տարբեր բջջային և մոլեկուլային գործընթացների վրա, իսկ դրա երկարատև ազդեցության պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն է ստանում օքսիդատիվ հավասարակշռության խախտումը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ազատ ռադիկալային գործընթացների և լիպիդների պերօքսիդային օքսիդացման ինտենսիվության գնահատումը, քանի որ բջջային թաղանթների լիպիդային բաղադրիչների օքսիդատիվ վնասումը կարող է հանգեցնել դրանց կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել նաև հակաօքսիդանտային պաշտպանության համակարգերի վիճակը և դրանց հնարավոր փոփոխությունները նեյրոտոքսիկ ազդեցության պայմաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տեստոստերոնի սեկրեցիայի կարգավորմանը, քանի որ ալյումինի ազդեցությամբ առաջացող օքսիդատիվ և նյութափոխանակային խանգարումները կարող են անդրադառնալ վերարտադրողական համակարգի էնդոկրին ֆունկցիայի վրա։ Այս համատեքստում ուսումնասիրվում են հորմոնի արտադրության և արտազատման գործընթացների հնարավոր փոփոխությունները, ինչպես նաև դրանց կապը հյուսվածքների օքսիդատիվ վիճակի հետ։ Պրոլինով հարուստ պոլիպեպտիդի ազդեցության ուսումնասիրությունը նպատակ ունի պարզելու՝ արդյոք այն կարող է կարգավորել ազատ ռադիկալային օքսիդացման ակտիվությունը, թուլացնել օքսիդատիվ վնասման դրսևորումները և վերականգնել հորմոնալ կարգավորման որոշ խանգարված մեխանիզմներ։ Հետազոտության կարևոր կողմն է կենսաքիմիական և էնդոկրին ցուցանիշների համադրումը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել նեյրոտոքսիկ ազդեցության և ուսումնասիրվող պեպտիդի հնարավոր պաշտպանիչ կամ կարգավորիչ ազդեցության միջև կապի մասին։ Ստացված արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ թունաբանական, նեյրոկենսաբանական, էնդոկրինոլոգիական և կենսաքիմիական հետազոտությունների համար՝ ընդլայնելով պատկերացումները ծանր մետաղների ազդեցությամբ առաջացող օքսիդատիվ խանգարումների և դրանց հնարավոր կենսաբանական կարգավորման վերաբերյալ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել կենսաքիմիկոսներին, ֆիզիոլոգներին, թունաբաններին, նեյրոկենսաբաններին, էնդոկրինոլոգներին և հորմոնային կարգավորման ու օքսիդատիվ սթրեսի մեխանիզմներն ուսումնասիրող հետազոտողներին։

Political Science

Քաղաքագիտական և աշխարհաքաղաքական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Թուրքիայի աշխարհառազմավարության ձևավորման և զարգացման գործընթացում էներգետիկ ու տրանսպորտային գործոնների նշանակության ուսումնասիրությանը՝ Մեծ Մերձավոր Արևելքի տարածաշրջանային փոխակերպումների և նոր մարտահրավերների համատեքստում։ Քննության են առնվում Թուրքիայի աշխարհագրական դիրքի ռազմավարական առանձնահատկությունները, միջազգային էներգետիկ հաղորդակցությունների և տրանսպորտային միջանցքների զարգացման պայմանները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը տարածաշրջանային տնտեսական ու քաղաքական հարաբերությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նավթի և բնական գազի փոխադրման ենթակառուցվածքներին, միջազգային խողովակաշարային նախագծերին, երկաթուղային ու ավտոմոբիլային հաղորդակցություններին և տարանցիկ հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Վերլուծվում են Թուրքիայի էներգետիկ քաղաքականության, արտաքին տնտեսական շահերի, տարածաշրջանային համագործակցության և աշխարհաքաղաքական դիրքավորման փոխկապակցվածությունները։ Քննարկվում են նաև Մերձավոր Արևելքում էներգետիկ անվտանգության, մատակարարման ուղիների բազմազանեցման, ենթակառուցվածքային մրցակցության և միջազգային տնտեսական հարաբերությունների փոփոխությունների հետ կապված հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Թուրքիայի հարաբերությունները հարևան պետությունների, տարածաշրջանային դերակատարների և միջազգային կազմակերպությունների հետ՝ էներգետիկ ու տրանսպորտային համագործակցության տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում աշխարհաքաղաքական լարվածությունների, տարածաշրջանային հակամարտությունների, տնտեսական վերափոխումների և նոր ենթակառուցվածքային նախաձեռնությունների հնարավոր ազդեցությանը Թուրքիայի աշխարհառազմավարական առաջնահերթությունների վրա։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել միջազգային հարաբերությունների, աշխարհաքաղաքականության, թուրքագիտության, էներգետիկ անվտանգության և Մերձավոր Արևելքի տարածաշրջանային գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Mathematics

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է կիսահաղորդչային նանոկառուցվածքների օպտիկական հատկությունների ուսումնասիրմանը՝ էլեկտրոն-ֆոնոն փոխազդեցության ազդեցությունը հաշվի առնելով, ինչը կարևոր է նանոկենսաբանական, քվանտային էլեկտրոնիկայի և օպտոէլեկտրոնային սարքերի նախագծման համար։ Աշխատությունը վերլուծում է նանոկառուցվածքների էներգետիկ սպեկտրի ձևավորումը, լույսի կլանումն ու արտացոլումը, էլեկտրոնների և ֆոնոնների միջմոլեկուլային փոխազդեցության ազդեցությունը ճառագայթման ինտենսիվության, սրության և շերտերի պարամետրերի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օպտիկական անցումների ուժի փոփոխություններին, եռաչափ կոնֆորմացիաների ազդեցությանը և արտաքին դաշտերի դերին՝ կառուցվածքային և ֆիզիկական պայմաններում էլեկտրոն-ֆոնոն փոխազդեցության գնահատման նպատակով։ Ուսումնասիրությունը ներառում է թե տեսական մոդելավորում, թե փորձարարական մեթոդների կիրառություն՝ հնարավորություն տալով ճշգրիտ կանխատեսել նանոկառուցվածքների օպտիկական պատասխանները։ Աշխատությունը կարևոր է ֆիզիկոսների, նանոտեխնոլոգների և նյութաբանների համար՝ նպաստելով կիսահաղորդչային նանոկառուցվածքների բնութագրերի խորը ուսումնասիրմանը և նոր դարաշրջանի օպտոէլեկտրոնային սարքերի ստեղծմանը։