Հայկական հարցը մինչխորհրդային հայ հասարակական քաղաքական մտքի և պատմագրության մեջ

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է գրադարանում ընթերցանության ղեկավարման ժամանակակից ձևերի ուսումնասիրությանը և գրադարանավարների գործնական աշխատանքի կատարելագործմանը։ Այն դիտարկում է ընթերցանության ղեկավարումը որպես գրադարանային սպասարկման կարևոր ուղղություն, որի նպատակն է ոչ միայն ընթերցողին համապատասխան գրականություն առաջարկելը, այլև նրա ընթերցողական հետաքրքրությունների ձևավորումը, գրական ճաշակի զարգացումը, ինքնուրույն ընտրության կարողության ընդլայնումը և գրքի նկատմամբ կայուն հետաքրքրության խթանումը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ներկայացվել ընթերցողների տարբեր խմբերի հետ աշխատանքի կազմակերպման ձևերը՝ հաշվի առնելով նրանց տարիքը, կրթական մակարդակը, մասնագիտական հետաքրքրությունները և ընթերցողական նախասիրությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անհատական և խմբային աշխատանքի մեթոդներին, որոնց միջոցով գրադարանավարը կարող է ավելի նպատակային ուսումնասիրել ընթերցողի պահանջները և առաջարկել համապատասխան գրականություն։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել գրքի քննարկումները, ընթերցողների համաժողովները, գրական երեկոները, թեմատիկ ցուցահանդեսները, բանավոր ակնարկները, մատենագիտական տեսությունները, ընթերցողական կոնֆերանսները և գրքի վերաբերյալ զրույցները։ Այս ձևերի կիրառումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ոչ միայն ծանոթանալու նոր գրականությանը, այլև ակտիվորեն մասնակցելու գրքի բովանդակության քննարկմանը, արտահայտելու սեփական տեսակետը և զարգացնելու վերլուծական ու քննադատական մտածողությունը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ընթերցողների հետաքրքրությունների ուսումնասիրության մեթոդներին՝ հարցումների, զրույցների, ընթերցողական ձևաթղթերի և գրադարանային վիճակագրության միջոցով, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ պլանավորել գրադարանի աշխատանքը։ Ժամանակակից մոտեցումների համատեքստում կարևոր է նաև գրադարանի տեղեկատվական և տեխնոլոգիական հնարավորությունների օգտագործումը՝ գրքի և ընթերցանության վերաբերյալ տեղեկատվության տարածման, նոր հրատարակությունների ներկայացման և ընթերցողների հետ հաղորդակցության ընդլայնման նպատակով։ Միաժամանակ աշխատությունը կարող է ընդգծել, որ տեխնիկական միջոցների կիրառումը պետք է լրացնի, այլ ոչ թե փոխարինի գրադարանավարի անմիջական մասնագիտական աշխատանքին և ընթերցողի հետ կենդանի շփմանը։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել երեխաների և երիտասարդների ընթերցանության ղեկավարմանը, քանի որ այդ փուլում ձևավորվում են ընթերցողական սովորությունները և գրքի նկատմամբ երկարաժամկետ վերաբերմունքը։ Այդ նպատակով կարող են առաջարկվել տարիքային առանձնահատկություններին համապատասխան խաղային, քննարկման, ստեղծագործական և ինտերակտիվ ձևեր։ Աշխատությունը գործնական նշանակություն ունի, քանի որ կարող է գրադարանավարին տրամադրել ընթերցողների հետ աշխատանքի կազմակերպման կոնկրետ մեթոդական մոտեցումներ և օգնել ընտրելու տվյալ խմբի կամ անհատի համար առավել արդյունավետ ձևերը։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, գրադարանագիտության մասնագետների, մանկավարժների, մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ընթերցանության ղեկավարման բազմազան ձևերի մասին և ընդգծում է ընթերցողի պահանջների ուսումնասիրության, անհատական մոտեցման, ակտիվ հաղորդակցության և գրականության նպատակային ներկայացման նշանակությունը գրադարանային սպասարկման արդյունավետության բարձրացման գործում։

History

Հրաբխային ծագում ունեցող բարձրադիր լեռնազանգված է, որը գտնվում է Հայկական բարձրավանդակի արևելյան մասում՝ ներկայիս Թուրքիայի տարածքում՝ Հայաստանի սահմանին մոտ։ Այն կազմված է երկու հիմնական գագաթներից՝ Մեծ Արարատից և Փոքր Արարատից, և համարվում է տարածաշրջանի ամենաբարձր լեռնագագաթը։ Արարատը առանձնանում է իր հսկայական համաչափ կոնաձև ձևով և մշտական ձնածածկույթով, որը նրան տալիս է տեսանելիություն շատ հեռվից՝ դարձնելով այն բնական խորհրդանիշ թե՛ աշխարհագրական, թե՛ մշակութային առումով։ Լեռը կարևոր տեղ է զբաղեցնում ինչպես տարածաշրջանի երկրաբանական պատմության մեջ՝ որպես հին հրաբխային համակարգի արդյունք, այնպես էլ պատմամշակութային ավանդույթներում, որտեղ այն հաճախ կապված է տարբեր լեգենդների և կրոնական մեկնաբանությունների հետ։ Ժամանակակից աշխարհագրական և ալպինիստական ուսումնասիրություններում Արարատը դիտարկվում է որպես բարդ ռելիեֆային և կլիմայական պայմաններով բնութագրվող տարածք, որտեղ զարգացած են բարձրալեռնային էկոհամակարգեր։ Լեռը նաև հաճախ հանդես է գալիս որպես ազգային և մշակութային ինքնության խորհրդանիշ տարբեր ժողովուրդների համար, ինչը նրան տալիս է առանձնահատուկ նշանակություն ոչ միայն ֆիզիկական աշխարհագրության, այլ նաև հումանիտար գիտությունների շրջանակում։

Economics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Կիլիկիայի հայկական թագավորության տնտեսական համակարգի ձևավորման, զարգացման և ինստիտուցիոնալ հիմքերի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում է այն հարցը, թե ինչպիսի տնտեսական կառույցների, իրավական նորմերի և կառավարման մեխանիզմների շնորհիվ է միջնադարյան Կիլիկյան պետությանը հաջողվել ձևավորել հարաբերականորեն կենսունակ և ճկուն տնտեսություն։ Ուսումնասիրությունը հատկապես կարևորում է արքունիքի դերը՝ որպես տնտեսական քաղաքականությունը կազմակերպող և իրականացնող առանցքային ինստիտուտի։ Արքունիքի գործառույթների շրջանակում ընդգրկվում էին հողային սեփականության կարգավորումը, հարկային և մաքսային քաղաքականությունը, արտաքին տնտեսական կապերի վերահսկումը և առևտրի խթանումը։ Աշխատանքում տնտեսական համակարգը դիտարկվում է հայկական ավանդույթների և եվրոպական տնտեսական ու քաղաքական ազդեցությունների փոխազդեցության պայմաններում։ Կիլիկիայի աշխարհագրական դիրքը՝ Արևելքն ու Արևմուտքը կապող ցամաքային և ծովային առևտրական ճանապարհների խաչմերուկում, նպաստել է միջազգային առևտրի և քաղաքային տնտեսության զարգացմանը։ Հատկապես կարևոր դեր ուներ Այասի նավահանգիստը, որը միջնադարում դարձել էր տարածաշրջանային նշանակության առևտրական կենտրոն։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև գյուղատնտեսությունը, արհեստները, քաղաքային տնտեսությունը, դրամաշրջանառությունը, առևտուրը, մաքսային համակարգը և արտաքին տնտեսական հարաբերությունները։ Կիլիկյան քաղաքներում զարգացած էին բազմաթիվ արհեստներ, իսկ հայկական թագավորությունը ակտիվ առևտրական կապեր ուներ Միջերկրական ծովի և եվրոպական մի շարք երկրների ու քաղաքների հետ։ Օտարերկրյա վաճառականների համար տրամադրվող արտոնությունները, առևտրական պայմանագրերը և մաքսային քաղաքականությունը կարևոր դեր էին կատարում միջազգային առևտրի խթանման գործում։ Առանձին նշանակություն է տրվում հողատիրության և գյուղացիության սոցիալ-տնտեսական հարաբերություններին, քանի որ գյուղատնտեսական արտադրությունը կազմում էր տնտեսության նյութական հիմքերից մեկը։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են դիտարկվել նաև պետության տնտեսական քաղաքականության և իրավական կարգավորման փոխհարաբերությունները, այդ թվում՝ տնտեսական հարաբերությունները կարգավորող իրավական նորմերի դերը։ Կիլիկյան Հայաստանի իրավական համակարգը միավորում էր հայկական իրավական ավանդույթները և տեղական ու եվրոպական միջավայրի ազդեցությունները։ Աշխատանքի ընդհանուր նպատակն է բացահայտել Կիլիկիայի հայկական թագավորության տնտեսական համակարգի ներքին կառուցվածքը, դրա հիմնական ինստիտուտների գործառույթները և պետության տնտեսական քաղաքականության առանձնահատկությունները։ Հետազոտությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ միջնադարյան Հայաստանի տնտեսական պատմության, պետական կառավարման, առևտրական հարաբերությունների և տնտեսական ինստիտուտների զարգացման ուսումնասիրության համար։

Medicine

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է մաշկի քաղցկեղի և վուլվայի լեյկոպլակիայի բուժման ֆիզիկական մեթոդների համեմատական գնահատմանը ամբուլատոր պայմաններում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են բուժման տարբեր ֆիզիկական եղանակների կիրառման հնարավորությունները, դրանց արդյունավետությունը, անվտանգության ցուցանիշները, բուժման արդյունքները և հիվանդների վերականգնման առանձնահատկությունները։ Վերլուծվում են հիվանդությունների կլինիկական դրսևորումները, ախտորոշման մոտեցումները, բուժական մեթոդների ընտրության չափանիշները և տեղային ազդեցության տեխնոլոգիաները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ամբուլատոր բուժման կազմակերպմանը, բարդությունների կանխարգելմանը և թերապևտիկ արդյունքների գնահատմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ուռուցքաբանների, մաշկաբանների, գինեկոլոգների, վիրաբույժների և բժշկական հետազոտողների համար։

Philosophy

Փիլիսոփայական և պատմափիլիսոփայական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Դավիթ Անհաղթի փիլիսոփայական ժառանգության մեջ մարդու էության, բնության և աշխարհում նրա տեղի վերաբերյալ պատկերացումների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մարդու՝ որպես բանական և ճանաչող էակի մասին գաղափարները, հոգու և մարմնի փոխհարաբերության, գիտելիքի ձեռքբերման, մտածողության ու ինքնաճանաչման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդու բանական կարողությունների, բարոյական կատարելագործման և իմացական գործունեության նշանակությանը։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են մարդաբանական հարցադրումները փոխկապակցվում գոյաբանական, իմացաբանական, տրամաբանական և բարոյագիտական խնդիրների հետ՝ ձևավորելով մարդու վերաբերյալ ամբողջական փիլիսոփայական պատկերացում։ Քննարկվում են նաև անտիկ փիլիսոփայական ավանդույթի ազդեցությունը, դրա յուրացման ու մեկնաբանման առանձնահատկությունները և Դավիթ Անհաղթի գաղափարների տեղը հայ միջնադարյան փիլիսոփայական մտքի զարգացման մեջ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու մարդու ինքնաճանաչման, բանականության, հոգևոր զարգացման և բարոյական արժեքների վերաբերյալ միջնադարյան հայ փիլիսոփայական ընկալումները։ Այն կարող է օգտակար լինել փիլիսոփայության պատմությամբ, հայ միջնադարյան մշակույթով և մարդաբանական խնդիրներով զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Religion

Աշխատությունը նվիրված է Հայ Առաքելական եկեղեցու մկրտության խորհրդի աստվածաբանական, ծիսական, պատմական և եկեղեցական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են մկրտության քրիստոնեական ընկալման հիմքերը, դրա նշանակությունը հավատացյալի հոգևոր կյանքի և եկեղեցական համայնքին անդամագրվելու գործընթացում, ինչպես նաև խորհրդի հաստատման աստվածաշնչյան նախադրյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մկրտության խորհրդի մեկնաբանությանը Հայ եկեղեցու դավանաբանական ավանդության շրջանակում, ջրի խորհրդանշական նշանակությանը, հոգևոր վերածննդի գաղափարին և մեղքերից մաքրվելու քրիստոնեական պատկերացումներին։ Ուսումնասիրվում են մկրտության ծեսի կառուցվածքը, աղոթքների և օրհնությունների նշանակությունը, հոգևորականի կատարած արարողությունները, ինչպես նաև մկրտության, դրոշմի և հաղորդության խորհուրդների փոխկապակցվածությունը հայկական եկեղեցական ավանդության մեջ։ Անդրադարձ է կատարվում վաղ քրիստոնեական շրջանից ձևավորված ծիսական սովորույթներին, դրանց պատմական զարգացմանը և հայկական եկեղեցական մատենագրության մեջ պահպանված մեկնություններին։ Կարևորվում են Հայ եկեղեցու հայրերի աստվածաբանական ուսմունքները, ծիսական կանոնների ձևավորումը և մկրտության խորհրդի վերաբերյալ դավանաբանական պատկերացումների փոխանցումը սերունդներին։ Դիտարկվում են նաև կնքահոր հոգևոր պարտականությունները, մկրտվողի քրիստոնեական դաստիարակության նշանակությունը, եկեղեցական համայնքի մասնակցությունը և ընտանեկան ու հասարակական կյանքում մկրտության ավանդական դերը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել հայկական և քրիստոնեական այլ եկեղեցիների մկրտության ծիսակարգերը՝ բացահայտելու դրանց ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև եկեղեցական արարողությունների խորհրդաբանության, կրոնական ինքնության ձևավորման և հայկական հոգևոր մշակույթի պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել աստվածաբանների, եկեղեցու պատմության մասնագետների, կրոնագետների, հոգևորականների, հայ եկեղեցական ավանդույթների հետազոտողների և կրոնական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։