Հայկական ԽՍՀ-ում 1975–1976 թվականների դաշտային հնագիտական աշխատանքների արդյունքներին նվիրված զեկուցումների թեզիսներ

Geography

Աշխատությունը նվիրված է Իրանի Իսլամական Հանրապետության Նեկա գետի ջրհավաք ավազանի կարստային ջրերի ձևավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և դրանց արդյունավետ օգտագործման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում կարստային ջրային համակարգերի ձևավորման բնական պայմանների, դրանց տարածական բաշխման, սնուցման աղբյուրների և հիդրոլոգիական ռեժիմի ուսումնասիրությունն է։ Կարստային ջրերը ձևավորվում են հիմնականում ջրում լուծվող ապարների, հատկապես կրաքարերի և հարակից երկրաբանական շերտերի ներսում ընթացող լուծման ու ճեղքավորվածության գործընթացների արդյունքում, ինչի հետևանքով առաջանում են ստորգետնյա ջրերի շարժման բարդ ուղիներ, աղբյուրներ, խոռոչներ և այլ կարստային ձևեր։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են Նեկա գետի ավազանի երկրաբանական և գեոմորֆոլոգիական կառուցվածքը, կլիմայական պայմանները, տեղումների բնույթը, մակերևութային և ստորերկրյա ջրերի փոխկապակցվածությունը և այն բնական գործոնները, որոնք պայմանավորում են կարստային ջրերի ձևավորումն ու տարածումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ստորերկրյա ջրերի սնուցման և բեռնաթափման գործընթացներին, ջրի հոսքի ուղղություններին, աղբյուրների ջրատվությանը և դրանց սեզոնային փոփոխություններին։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև ջրերի որակի և օգտագործման հնարավորությունների գնահատումը՝ հաշվի առնելով ինչպես բնական հիդրոքիմիական առանձնահատկությունները, այնպես էլ մարդածին ազդեցության հավանական գործոնները։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել գյուղատնտեսության, բնակչության ջրամատակարարման և այլ տնտեսական ոլորտների ջրապահանջները՝ համադրելով դրանք ավազանի առկա ջրային պաշարների հետ։ Հատուկ նշանակություն է տրվում կարստային ջրային ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման խնդրին, քանի որ նման համակարգերը մի կողմից կարող են ապահովել զգալի քանակությամբ քաղցրահամ ջուր, իսկ մյուս կողմից՝ համեմատաբար արագ արձագանքել արտաքին ազդեցություններին և աղտոտման դեպքում ունենալ սահմանափակ ինքնամաքրման հնարավորություն։ Աշխատությունը նպատակ ունի առաջարկել ջրային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման, պահպանության և օգտագործման այնպիսի մոտեցումներ, որոնք կհամապատասխանեն տարածքի բնական պայմաններին և սոցիալ-տնտեսական պահանջներին։ Կարևորվում է նաև կարստային ջրերի մոնիթորինգի, դրանց որակի վերահսկման, ջրառի կարգավորման և հնարավոր աղտոտման կանխարգելման անհրաժեշտությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ Նեկա գետի ավազանի ջրային ռեսուրսների կառավարման, ջրամատակարարման պլանավորման, գյուղատնտեսական ջրօգտագործման և կարստային էկոհամակարգերի պահպանության ոլորտներում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հիդրոերկրաբաններին, ջրաբաններին, աշխարհագրագետներին, բնապահպաններին, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետներին և տարածաշրջանի բնական ռեսուրսների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Other Subjects

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական ոլորտին վերաբերող նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական համառոտ ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և մասնագետների արագ կողմնորոշումը ժամանակակից տեխնիկական գրականության հոսքում։ Այն ընդգրկում է ինժեներական գիտությունների տարբեր ճյուղերին՝ մեքենաշինությանը, էլեկտրոնիկային, ավտոմատացմանը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին, էներգետիկային, շինարարությանը և այլ կիրառական ոլորտներին վերաբերող հրատարակություններ՝ արտացոլելով գիտատեխնիկական առաջընթացի արդի միտումները և նորագույն հետազոտությունների ուղղությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության ճշգրտությունն ու համակարգված ներկայացումը, և ծառայում է որպես կարևոր օժանդակ գործիք գիտական ու մասնագիտական գործունեության համար՝ հնարավորություն տալով արագ գտնել անհրաժեշտ գրականություն, գնահատել դրա արդիականությունը և կիրառել այն ուսումնական կամ հետազոտական նպատակներով։

Psychology

Գիրքը՝ «Ընդհանուր հոգեբանություն», հեղինակը Պետրովսկի Ա. Վ., հանդիսանում է հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ, որը ներկայացնում է հոգեբանության որպես գիտության ընդհանուր տեսական հիմքերը, հիմնական հասկացությունները և մարդու հոգեկանի կառուցվածքն ու գործառույթները։ Այն ընդգրկում է հոգեկան գործընթացների հիմնական տեսակները՝ զգայություն, ընկալում, հիշողություն, մտածողություն, երևակայություն և խոսք, ինչպես նաև դրանց փոխկապակցվածությունը մարդու վարքի և գործունեության հետ։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են անձի հոգեբանական կառուցվածքը, բնավորությունը, խառնվածքը, կարողությունները և մոտիվացիան, ինչպես նաև անհատի ձևավորման սոցիալական և կենսաբանական գործոնները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված հոգեբանական գործունեության օրենքներին, գիտակցության և անգիտակցականի փոխհարաբերությանը, խմբային վարքագծի և միջանձնային հարաբերությունների հիմունքներին։ Ներառված են նաև հոգեբանական հետազոտության մեթոդները՝ դիտարկում, փորձ, թեստավորում և հարցազրույց, որոնք թույլ են տալիս ուսումնասիրել հոգեկան երևույթները գիտական մոտեցմամբ։ Այս աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, հոգեբանների, մանկավարժների և սոցիալական ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով հոգեբանության հիմնարար գիտելիքների համակարգված և խորքային ընկալմանը։

Other Subjects

Հայաստանի և հայ ժողովրդի պատմության, աշխարհագրության, հասարակական-քաղաքական կյանքի, հայ լեզվաբանության, գրականագիտության, արվեստի, Հայաստանի բնության, բնական ռեսուրսների, ժողովրդական տնտեսության, Հայաստանում ճշգրիտ գիտությունների զարգացման պատմության վերաբերյալ նոր գրքերի ցանկ Հրատ.՝ Ալ. Մյասնիկյանի անվան պետական գրադարանի ինֆորմացիայի և մատենագիտության բաժին, Երևան, 1979 [src=123456789/12042] [dspace.nla.am]

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է 1920–1950-ական թվականներին հայ արվեստի զարգացման և վերելքի առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանն ու այդ շրջանի մշակութային ժառանգության ներկայացմանը երիտասարդության հոգևոր և գեղագիտական դաստիարակության տեսանկյունից։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ արվեստը ոչ միայն պատմական ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի արտահայտություն է, այլև կարևոր միջոց է երիտասարդ սերնդի աշխարհայացքի, ազգային ինքնագիտակցության, արժեքային համակարգի և գեղագիտական ճաշակի ձևավորման համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել տվյալ ժամանակաշրջանի կերպարվեստի, քանդակագործության, ճարտարապետության, թատրոնի, երաժշտության և արվեստի այլ ուղղությունների զարգացման հիմնական միտումները, նշանակալի ստեղծագործությունները և մշակութային երևույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն ստեղծագործությունների բացահայտմանը, որոնք արտահայտում են հայրենասիրության, ազգային ինքնության, մարդու արժանապատվության, աշխատանքի, բարոյական արժեքների և հոգևոր ներաշխարհի թեմաները և կարող են արդյունավետորեն կիրառվել երիտասարդության դաստիարակության գործընթացում։ Աշխատությունը կարևորում է պատմական և մշակութային համատեքստի ճիշտ ներկայացումը՝ հնարավորություն տալով երիտասարդներին արվեստի ստեղծագործությունները դիտարկել ոչ միայն որպես գեղարվեստական արժեքներ, այլև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական և հոգևոր կյանքի վկայություններ։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել արվեստի տարբեր ճյուղերի փոխազդեցությունը, ազգային ավանդույթների շարունակականությունն ու նոր գեղարվեստական մոտեցումների ձևավորումը, ինչպես նաև հայ արվեստագետների ստեղծագործական ժառանգության դերը ազգային մշակույթի զարգացման գործում։ Առանձին ուղղություն է կազմում արվեստի կրթական և դաստիարակչական ներուժի բացահայտումը, մասնավորապես՝ ինչպես կարող են թանգարանային այցելությունները, արվեստի ստեղծագործությունների քննարկումները, պատկերների և երաժշտական ստեղծագործությունների վերլուծությունը, նախագծային աշխատանքներն ու մշակութային միջոցառումները նպաստել երիտասարդների հոգևոր արժեքների և մշակութային ինքնության ձևավորմանը։ Աշխատությունը կարող է առաջարկել նաև մեթոդական մոտեցումներ, որոնց միջոցով 1920–1950-ական թվականների հայ արվեստի ուսումնասիրությունը կդառնա երիտասարդության գեղագիտական, բարոյական և հայրենասիրական դաստիարակության արդյունավետ բաղադրիչ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել արվեստագետների և մշակույթի պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, մանկավարժների, դասախոսների, ուսանողների, թանգարանների և մշակութային կրթության ոլորտի աշխատակիցների համար՝ նպաստելով հայ արվեստի պատմական ժառանգության ավելի խոր ընկալմանը և դրա դաստիարակչական ներուժի նպատակային օգտագործմանը։

Linguistics

Այս գիրքը նվիրված է Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմություն» երկի բառապաշարի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ հիմնված հաճախականության բառարանի կազմման և վերլուծության մեթոդների վրա։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է պատմագրական կարևորագույն երկի լեզվական կառուցվածքը, բառային կազմը, կիրառվող բառերի հաճախականությունը, իմաստային առանձնահատկությունները և լեզվական շերտերը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու դասական հայերենի բառապաշարի հարստությունը, հեղինակի լեզվական նախասիրությունները և պատմագրական ոճի առանձնահատկությունները։ Գրքում ներկայացվում են բառերի գործածության վիճակագրական տվյալներ, բառային միավորների դասակարգումներ և դրանց դերը ստեղծագործության լեզվական համակարգում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայոց լեզվի պատմության, գրաբարի ուսումնասիրության, հին հայկական գրականության և մատենագրության հետազոտության համար, քանի որ բացահայտում է միջնադարյան հայ պատմագրության լեզվական առանձնահատկությունները և Մովսես Խորենացու ստեղծագործության բառային հարուստ ժառանգությունը։ Այն օգտակար աղբյուր է լեզվաբանների, բանասերների, հայագետների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրվում են հայոց լեզվի զարգացման ընթացքով ու դասական գրականության լեզվական ուսումնասիրությամբ։