Հայկական մատենական նկարչության ազդեցությունը սովորողների ստեղծագործական կարողությունների զարգացման վրա

History

Աշխատությունը նվիրված է Ռուսական կայսրության Բաքվի նահանգի հայ բնակչության ժողովրդագրական, սոցիալ-տնտեսական և համայնքային պատմության ուսումնասիրությանը XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի սկզբի ժամանակահատվածում։ Հետազոտության կենտրոնում բնակչության թվաքանակի, տարածքային տեղաբաշխման, բնակավայրերի կառուցվածքի, բնական աճի, միգրացիոն շարժերի և սոցիալական կազմի փոփոխություններն են՝ դիտարկված տարածաշրջանի տնտեսական ու վարչական վերափոխումների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում քաղաքային և գյուղական բնակչության հարաբերակցությանը, հայերի բնակեցման աշխարհագրությանը և Բաքվի՝ արագ զարգացող արդյունաբերական ու առևտրային կենտրոնի վերածվելու գործընթացի ժողովրդագրական հետևանքներին։ Քննվում են աշխատանքի և տնտեսական հնարավորությունների հետ կապված տեղաշարժերը, քաղաքայնացման գործընթացները, զբաղվածության կառուցվածքը, արհեստների, առևտրի, արդյունաբերության և մասնագիտական գործունեության տարբեր ոլորտներում հայ բնակչության ներգրավվածությունը։ Պատմաժողովրդագրական վերլուծության կարևոր բաղադրիչ են ընտանիքի կառուցվածքի, սեռատարիքային կազմի, ծնելիության, մահացության և բնակչության շարժի վերաբերյալ հասանելի վիճակագրական տվյալները՝ դրանց աղբյուրագիտական սահմանափակումների հաշվառմամբ։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել մարդահամարների, վարչական վիճակագրության, եկեղեցական փաստաթղթերի, պարբերական մամուլի, հասցեացուցակների և այլ սկզբնաղբյուրների համադրական քննություն՝ ժողովրդագրական պատկերը հնարավորինս ամբողջական վերականգնելու նպատակով։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում համայնքային հաստատությունների՝ եկեղեցիների, դպրոցների, բարեգործական ու մշակութային կազմակերպությունների գործունեությունը, քանի որ դրանք էական դեր էին կատարում կրթության, սոցիալական փոխօգնության և մշակութային կյանքի կազմակերպման մեջ։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են տարածաշրջանի բազմազգ միջավայրում տարբեր բնակչական խմբերի տնտեսական և հասարակական փոխհարաբերությունները՝ խուսափելով ժողովրդագրական փոփոխությունները միայն մեկ գործոնով բացատրելուց։ Քննության առարկա կարող են դառնալ նաև ժամանակաշրջանի քաղաքական ցնցումների և միջհամայնքային լարվածությունների ժողովրդագրական ու սոցիալական հետևանքները՝ պատմական աղբյուրների քննադատական համադրմամբ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու Բաքվի նահանգի հայության պատմաժողովրդագրական զարգացման բազմաշերտ պատկերը և ավելի խորությամբ հասկանալու Հարավային Կովկասում XIX դարի վերջի ու XX դարի սկզբի քաղաքայնացման, տնտեսական արդիականացման, միգրացիայի և համայնքային կյանքի փոխկապակցված գործընթացները։

Other Subjects

Գյուղատնտեսական և կենսաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է նոր եթերայուղատու մշակաբույսերի տնտեսական և կենսաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության Արարատյան դաշտի հողակլիմայական պայմաններում։ Քննության են առնվում եթերայուղատու բույսերի կենսաբանական բնութագրերը, աճի և զարգացման օրինաչափությունները, շրջակա միջավայրի գործոնների նկատմամբ պահանջները և գյուղատնտեսական արտադրության մեջ դրանց ներդրման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Արարատյան դաշտի ջերմաստիճանային ռեժիմի, արևային ճառագայթման, հողային պայմանների, ոռոգման և խոնավության ապահովվածության ազդեցությանը ուսումնասիրվող մշակաբույսերի աճի, զարգացման և բերքատվության վրա։ Վերլուծվում են բույսերի վեգետացիոն շրջանի տևողությունը, ֆենոլոգիական փուլերը, կենսազանգվածի ձևավորման առանձնահատկությունները և եթերայուղերի կուտակման հնարավոր օրինաչափությունները։ Քննարկվում են մշակության ագրոտեխնիկական միջոցառումները, ցանքի կամ տնկման ժամկետների ընտրությունը, բույսերի խնամքի առանձնահատկությունները և բերքահավաքի օպտիմալ պայմանների որոշման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են եթերայուղերի պարունակության, որակական ցուցանիշների, արտադրանքի տնտեսական արժեքի և մշակաբույսերի աճեցման շահութաբերության գնահատման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նոր եթերայուղատու մշակաբույսերի ներդրման նշանակությանը գյուղատնտեսական արտադրության բազմազանեցման, տեղական հումքային բազայի ընդլայնման և դեղագործական, օծանելիքագործական ու սննդարդյունաբերական ոլորտների զարգացման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բուսաբուծության, ագրոնոմիայի, բույսերի ֆիզիոլոգիայի, եթերայուղատու մշակաբույսերի մշակության և Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսության զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Other Subjects

Հիմնական բանջարեղենի մշակության արդյունավետությունը փակ հողային պայմաններում գնահատվում է նրա բերքի ծավալով, սերմնացանի և ջերմատնային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությամբ, հիվանդությունների և վնասատուների վերահսկման հնարավորությամբ, ինչպես նաև արտադրանքի որակով և շուկայական պահանջարկով։ Փակ հողային համակարգերը՝ ջերմատներն ու ապակեպատ/պոլիէթիլենային ստրուկտուրաները, թույլ են տալիս երկարացնել աճման սեզոնը, պահպանել ջերմաստիճանի և խոնավության օպտիմալ պայմանները և ապահովել բազմակի ցանք՝ արտադրանքի տարողունակությունը մեծացնելու նպատակով։ Այս պայմաններում կարևոր են ջերմաստիճանի, լուսավորության, օդի շարժի և հողային միջավայրի կառավարման մեխանիզմները, որոնք ուղեկցվում են տարատեսակ հիդրոէներգետիկ կամ ավտոմատ ոռոգման համակարգերով, պոչերի և սննդանյութերի օպտիմալ բաշխմամբ, ինչը բարձրացնում է բերքի ինտենսիվությունը և նվազեցնում ռեսուրսների անկարևոր կորուստները։ Բացի այդ, փակ հողային մշակության արդյունավետությունը կախված է ընտրված մշակաբույսերի տեսակներից և սորտերից, քանի որ որոշ տեսակներ ավելի լավ են դիմանում սաղմնավորման պայմաններին, խիստ վերահսկվող միկրոէկոհամակարգին և վնասատուների վերահսկմանը՝ ապահովելով ավելի կայուն և կանխատեսելի բերք։ Ընդհանուր առմամբ, փակ հողային պայմաններում բանջարեղենի մշակությունը մեծացնում է մեկ մետր քառակուսի հողատարածքից ստացվող բերքը, բարելավում արտադրանքի որակը և շուկայական մրցունակությունը, նվազեցնում է եղանակային ռիսկերը և հնարավորություններ է ստեղծում բազմակի կամ տարվա շարունակական արտադրության համար, ինչի արդյունքում կարճ ժամանակում հնարավոր է ապահովել տնտեսական արդյունավետություն և գյուղատնտեսական կայունություն։

History

Պատմագիտական և քաղաքագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայ Հեղափոխական Դաշնակցություն կուսակցության քաղաքական մարտավարության, գործունեության հիմնական ուղղությունների և ռազմավարական մոտեցումների ուսումնասիրությանը 1908–1917 թվականներին։ Քննության են առնվում կուսակցության գործունեության պատմական նախադրյալները, Օսմանյան և Ռուսական կայսրություններում ձևավորված քաղաքական պայմանները, ինչպես նաև տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական ու ազգային շարժումների ազդեցությունը կուսակցական գործունեության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում 1908 թվականի երիտթուրքական հեղափոխությունից հետո ստեղծված քաղաքական իրավիճակին, սահմանադրական կարգերի նկատմամբ կուսակցության դիրքորոշումներին և քաղաքական համագործակցության ու հակասությունների զարգացմանը։ Դիտարկվում են Հայ Հեղափոխական Դաշնակցության կազմակերպական գործունեությունը, քաղաքական պայքարի միջոցները, ազգային իրավունքների պաշտպանության մոտեցումները և տարբեր քաղաքական ուժերի հետ հարաբերությունները։ Վերլուծվում են Առաջին համաշխարհային պատերազմի, Հայոց ցեղասպանության և տարածաշրջանային ռազմաքաղաքական փոփոխությունների պայմաններում կուսակցության մարտավարության վերափոխման հնարավոր պատճառներն ու առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են նաև արևմտահայության և արևելահայության քաղաքական խնդիրների փոխկապակցվածությունը, ինքնապաշտպանության կազմակերպման հարցերը, ազգային ներկայացուցչության ձևերը և կուսակցության գաղափարական ու գործնական առաջնահերթությունները։ Անդրադարձ է կատարվում 1917 թվականի ռուսական հեղափոխությունների ազդեցությանը հայկական քաղաքական կյանքի, կուսակցական հարաբերությունների և ազգային ինքնակազմակերպման գործընթացների վրա։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց նորագույն պատմության, հայկական քաղաքական կուսակցությունների պատմության, ազգային-ազատագրական շարժումների և XX դարի սկզբի Կովկասի ու Օսմանյան կայսրության քաղաքական զարգացումների ուսումնասիրությամբ զբաղվող պատմաբանների ու հետազոտողների համար։

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է ցածրամոլեկուլային ածխաջրածինների և էթիլենի օքսիդացման գործընթացների ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ համեմատելով ջերմային պայմաններում և տարբեր տեսակի էլեկտրամագնիսական ճառագայթման ազդեցությամբ ընթացող ռեակցիաները։ Հետազոտության կենտրոնում ածխաջրածինների կառուցվածքի, մոլեկուլային կապերի և էներգետիկ վիճակների ազդեցությունն է օքսիդացման ընթացքի, ռեակցիոն ակտիվության և փոխակերպման ընդհանուր մեխանիզմների վրա։ Քննվում են մեթանի, էթանի, պրոպանի, բութանի և էթիլենի նման պարզ ածխաջրածինների վարքի տարբերությունները՝ պայմանավորված դրանց մոլեկուլային կառուցվածքով և քիմիական կապերի առանձնահատկություններով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սովորական ջերմային ակտիվացման և ինֆրակարմիր կամ ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման ազդեցությունների համեմատությանը։ Ճառագայթային ներգործությունը դիտարկվում է մոլեկուլների էներգետիկ վիճակների փոփոխության և ռեակցիոն ուղիների վրա հնարավոր ազդեցության տեսանկյունից՝ առանց գործընթացը սահմանափակելու միայն ջերմաստիճանային գործոնով։ Ուսումնասիրվում են օքսիդացման կինետիկական օրինաչափությունները, սկզբնական նյութերի կառուցվածքի և ռեակցիոն ունակության փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև գործընթացում առաջացող միջանկյալ ակտիվ մասնիկների ընդհանուր դերը։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու, թե տարբեր էներգետիկ ներգործությունների պայմաններում ինչպես կարող են փոխվել ռեակցիայի ընթացքը և վերջնական փոխակերպումների հարաբերակցությունը։ Հետազոտության կարևոր կողմերից է նաև հագեցած ածխաջրածինների և չհագեցած էթիլենի վարքի համադրումը, քանի որ դրանց կառուցվածքային տարբերությունները պայմանավորում են օքսիդացման նկատմամբ տարբեր ռեակցիոն հատկություններ։ Ստացված տվյալների տեսական մեկնաբանությունը նպաստում է ածխաջրածինների օքսիդացման շղթայական և ֆոտոքիմիական գործընթացների վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քիմիական կինետիկայի, ֆոտոքիմիայի և լազերային քիմիայի մոտեցումները՝ պարզ ածխաջրածինների օքսիդացման մեխանիզմների և տարբեր էներգետիկ ազդեցությունների պայմաններում դրանց փոփոխությունների առավել ամբողջական նկարագրման նպատակով։

Other Subjects

Մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի այս հրատարակությունը նոր լույս տեսած գրքերի վերաբերյալ տեղեկատվական բյուլետեն է, որն ընդգրկում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների, լեզվաբանության, գրականագիտության, պատմության և պատմագրության ոլորտներին առնչվող հրատարակությունները։ Բյուլետենի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ուսանողներին և գրադարանային մասնագետներին տեղեկացնել համապատասխան գիտական ու հասարակագիտական գրականության նորույթների մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր գիտակարգերի շրջանակներում հրատարակված մենագրությունների, գիտական ժողովածուների, ուսումնասիրությունների, տեղեկատու և այլ մասնագիտական աշխատությունների մատենագիտական ներկայացմանը։ Հրատարակության շրջանակներում կարող են ընդգրկվել գրքերի հեղինակների, վերնագրերի, հրատարակության վայրի, տարեթվի, հրատարակչության և ծավալի վերաբերյալ տեղեկություններ, ինչպես նաև դրանց բովանդակությունը բնութագրող համառոտ նկարագրություններ։ Դիտարկվող թեմատիկ ուղղությունները հնարավորություն են տալիս ծանոթանալու հասարակական մտքի, լեզվաբանական հետազոտությունների, գրականագիտական ուսումնասիրությունների և պատմագիտական աշխատությունների հրատարակչական զարգացումներին։ Բյուլետենը նպաստում է գիտական տեղեկատվության տարածմանը, մասնագիտական գրականության որոնման դյուրացմանը և տարբեր ոլորտների հետազոտողների տեղեկատվական պահանջմունքների բավարարմանը։ Այն կարող է կիրառվել գրադարանային հավաքածուների համալրման, մատենագիտական ցանկերի կազմման, թեմատիկ գրականության ընտրության և գիտահետազոտական աշխատանքների աղբյուրագիտական հիմքի ձևավորման նպատակներով։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանագիտության, մատենագիտության, հասարակագիտական և հումանիտար գիտությունների ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների ու ընթերցողների համար։