Հայոց տեղանունների բառակազմությունը

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է Ուիլյամ Սարոյանի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությանը միջմշակութային խոսույթի և գեղարվեստական տեքստի լեզվաճանաչողական կառուցվածքի տեսանկյունից։ Հետազոտության կենտրոնում հեղինակի գեղարվեստական աշխարհում տարբեր մշակութային համակարգերի փոխներթափանցման, ազգային ինքնության, մշակութային հիշողության և լեզվական աշխարհընկալման արտահայտման առանձնահատկություններն են։ Սարոյանի ստեղծագործությունը դիտարկվում է որպես բազմաշերտ հաղորդակցական տարածություն, որտեղ հայկական մշակութային ավանդույթները, ներգաղթյալների փորձառությունը և ամերիկյան սոցիալ-մշակութային միջավայրը ձևավորում են փոխկապակցված իմաստային համակարգ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն լեզվական միջոցներին, որոնց օգնությամբ գեղարվեստական տեքստում կառուցվում են կերպարների աշխարհընկալումը, արժեքային պատկերացումները, ազգային ու անհատական ինքնությունը և մշակութային պատկանելության զգացումը։ Լեզվաճանաչողական մոտեցման շրջանակում ուսումնասիրվում են հասկացույթները, պատկերային և փոխաբերական կառուցվածքները, իմաստային կապերը, հեղինակային խոսքը, կերպարների լեզվական վարքագիծը և տեքստի կազմակերպման այլ տարրեր՝ որպես գեղարվեստական աշխարհի ճանաչողական մոդելի բաղադրիչներ։ Միջմշակութային տեսանկյունից կարևորվում է տարբեր մշակույթների արժեքների, մտածողության ձևերի և հաղորդակցական ավանդույթների հանդիպումը, դրանց փոխադարձ ազդեցությունն ու գեղարվեստական վերաիմաստավորումը։ Քննվում է նաև ընտանիքի, հայրենիքի, հիշողության, օտարության, մարդկային փոխհարաբերությունների և պատկանելության գաղափարների նշանակությունը՝ որպես հեղինակի աշխարհապատկերը կազմակերպող կարևոր իմաստային առանցքներ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես կարող են ազգային մշակույթի տարրերը պահպանվել, փոփոխվել կամ նոր իմաստներ ձեռք բերել այլ լեզվամշակութային միջավայրում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գեղարվեստական տեքստի լեզվի և հեղինակի մշակութային փորձառության փոխհարաբերությունը, քանի որ լեզվական ընտրությունները հանդես են գալիս ոչ միայն որպես ոճական միջոցներ, այլև որպես մշակութային գիտելիքի և մտածողության արտահայտման գործիքներ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ճանաչողական լեզվաբանության, տեքստի լեզվաբանության, գրականագիտության և միջմշակութային հաղորդակցության մեթոդաբանական մոտեցումները՝ նպաստելով Սարոյանի ստեղծագործական աշխարհի լեզվական, ճանաչողական և մշակութային առանձնահատկությունների բազմակողմանի մեկնաբանությանը։

History

Այս հրատարակությունը նվիրված է Կոստանդնուպոլսի Սուրբ Փրկիչ ազգային հիվանդանոցի հիմնադրման 49-րդ տարեդարձին և անդրադառնում է հայ համայնքի կյանքում կարևոր դեր ունեցած առողջապահական հաստատության գործունեությանն ու հասարակական նշանակությանը։ Սուրբ Փրկիչ ազգային հիվանդանոցը հայ համայնքի բարեգործական և բժշկական կյանքի կարևոր կառույցներից էր, որի առաքելությունը կապված էր հիվանդների խնամքի, բժշկական օգնության կազմակերպման և կարիքավոր մարդկանց աջակցելու հետ։ Նման հաստատությունների գործունեությունը վկայում էր համայնքային ինքնակազմակերպման, բարեգործական նախաձեռնությունների և հանրային բարօրության նկատմամբ պատասխանատվության մասին։ Հիվանդանոցի տարեդարձին նվիրված հրատարակությունը կարելի է դիտարկել որպես հիշատակի և գնահատանքի արտահայտություն՝ ընդգծելով բժշկական հաստատության շարունակական աշխատանքի, հոգածության ու ծառայության արժեքը։ Այն առնչվում է նաև Օսմանյան կայսրության հայ համայնքի հասարակական կյանքի այն ոլորտին, որտեղ ազգային հաստատությունները կարևոր դեր էին կատարում սոցիալական աջակցության, առողջապահության և համայնքային համերաշխության ամրապնդման գործում։ Հիվանդանոցների գործունեությունը պահանջում էր ոչ միայն բժշկական գիտելիքներ և մասնագիտական աշխատանք, այլև նյութական միջոցներ, կազմակերպչական կարողություններ ու բարերարների աջակցություն։ Այդ պատճառով տարեդարձային գրությունները կարող էին ծառայել նաև հաստատության աշխատանքի հանրայնացմանը և դրա նկատմամբ հասարակական ուշադրության պահպանմանը։ Հրատարակությունը արժեքավոր է հայ համայնքի պատմությամբ, բարեգործական կազմակերպությունների գործունեությամբ, բժշկության պատմությամբ և Կոստանդնուպոլսի հայկական հասարակական կյանքի զարգացմամբ հետաքրքրվողների համար։ Այն կարող է օգտագործվել որպես սկզբնաղբյուր՝ ուսումնասիրելու ազգային առողջապահական հաստատությունների հիշատակի մշակույթը, համայնքային ինքնության արտահայտման ձևերը և 19-րդ դարի հայ հասարակության մեջ բարեգործության ու բժշկական օգնության ունեցած նշանակությունը։

Literature

Արփիարյան. Երկեր աշխատությունը հայ գրականության կարևոր ժողովածուներից է, որը ներկայացնում է արձակագիր և հրապարակախոս Արպիար Արփիարյանի ստեղծագործությունները՝ ընդգրկելով նրա պատմվածքները, հրապարակախոսական հոդվածները և գրական այլ գործեր, որոնք արտացոլում են XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի արևմտահայ հասարակական ու մշակութային կյանքը, ժողովածուն բացահայտում է հեղինակի սոցիալական քննադատությունը, ազգային խնդիրների նկատմամբ վերաբերմունքը և ռեալիստական գրական ուղղության առանձնահատկությունները, նրա ստեղծագործություններում հաճախ շեշտվում են հասարակական անարդարությունները, մարդու արժանապատվության հարցերը և ազգային ինքնության պահպանման խնդիրները, միաժամանակ ընդգծելով արևմտահայ գրականության զարգացման գործընթացում նրա ներդրումը, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր հայ գրականության պատմության և գրականագիտության համար։

History

Գիտական-վերլուծական բնույթի ուսումնասիրություն է, որտեղ քննարկվում է գրային համակարգի ձևավորումը, զարգացումը և նրա կապը գաղափարական ու դավանաբանական համակարգերի հետ։ Հեղինակը ներկայացնում է այն մոտեցումը, որ գրի ստեղծումը և կիրառումը միայն հաղորդակցական միջոց չեն, այլ նաև խորքային մշակութային ու աշխարհայացքային երևույթ, որը սերտորեն կապված է հասարակության կրոնական պատկերացումների, սրբազան տեքստերի և գաղափարական իշխանության ձևավորման հետ։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են տարբեր հնագույն գրային համակարգեր, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները և այն, թե ինչպես են դրանք ծառայել ոչ միայն լեզվի գրանցման, այլ նաև գաղափարախոսական համակարգերի ամրապնդման համար։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում գրի և դավանանքի փոխկապակցվածությանը՝ ցույց տալով, որ շատ մշակույթներում գրի զարգացումը ուղեկցվել է սրբազան գիտելիքի ձևակերպմամբ և պահպանմամբ։ Գրքում կիրառվում են պատմական, լեզվաբանական և մշակութաբանական մոտեցումներ՝ փորձելով բացահայտել գրի որպես քաղաքակրթական հիմնարար երևույթի բազմաշերտ բնույթը։ Ստեղծագործությունը կարևոր է այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են գրի ծագմամբ, մշակութային պատմությամբ և գաղափարական համակարգերի ձևավորման գործընթացներով։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է տարբեր տեսակի շարժական ատամնային պրոթեզների կիրառմամբ օրթոպեդիկ ստոմատոլոգիական բուժման արդյունավետության համեմատական գնահատմանը՝ արյան ագրեգատային վիճակի ցուցանիշների հիման վրա։ Ուսումնասիրվում են պրոթեզավորման տարբեր մեթոդների ազդեցությունը օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական գործընթացների վրա, ինչպես նաև արյան ռեոլոգիական հատկությունների և միկրոշրջանառության հնարավոր փոփոխությունները բուժման ընթացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շարժական պրոթեզների կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկություններին, դրանց նկատմամբ օրգանիզմի հարմարվողական արձագանքներին և բուժման արդյունքների գնահատման կլինիկական ու լաբորատոր չափանիշներին։ Քննարկվում է արյան ագրեգատային վիճակի ցուցանիշների նշանակությունը պրոթեզավորման արդյունավետության, կենսաբանական համատեղելիության և հնարավոր բարդությունների գնահատման տեսանկյունից։ Աշխատությունն ընդգծում է օրթոպեդիկ ստոմատոլոգիայում բուժման մեթոդների ընտրության գիտական հիմնավորման և անհատական մոտեցման կարևորությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել ստոմատոլոգների, օրթոպեդ-ստոմատոլոգների, բժշկական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Journalism

Այս գրականագիտական և մամուլի ուսումնասիրությունը նվիրված է հոգևոր հրապարակախոսության զարգացմանը «Էջմիածին» ամսագիր-ում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ամսագրի էջերում հրապարակված հոգևոր-հասարակական հոդվածների գաղափարական բովանդակությունը, թեմատիկ ուղղությունները և հրապարակախոսական ձևերի առանձնահատկությունները։ Հեղինակը դիտարկում է եկեղեցական մամուլի դերը ազգային-հոգևոր մտածողության ձևավորման, բարոյական արժեքների տարածման և հասարակական քննարկումների կազմակերպման գործում՝ ընդգծելով հրապարակախոսության ազդեցությունը ընթերցողների աշխարհայացքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հոգևոր թեմաների լուսաբանման լեզվաոճական առանձնահատկություններին, եկեղեցական հեղինակների հրապարակախոսական մոտեցումներին և ժամանակի հասարակական-մշակութային խնդիրների արտացոլմանը։ Աշխատությունը նաև ցույց է տալիս հոգևոր մամուլի դերակատարությունը հայ մշակութային կյանքում՝ որպես գաղափարական և կրթական կարևոր հարթակ։ Այն օգտակար է գրականագետների, մամուլի պատմաբանների, աստվածաբանների և մշակութաբանների համար։