ՀՀ բանկային օրենսդրություն

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է դեռահասների դաստիարակության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ժամանակակից սոցիալական միջավայրի ազդեցության և դրա հետևանքով առաջացող վարքային ու հոգեբանական դժվարությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են դեռահասների վարքի ձևավորման վրա ազդող ընտանեկան, կրթական և սոցիալական գործոնները, ինչպես նաև հասարակության մեջ տեղի ունեցող փոփոխությունների ազդեցությունը նրանց արժեքային կողմնորոշումների, հաղորդակցման և սոցիալականացման գործընթացների վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում վարքային դժվարություններ ունեցող դեռահասների հետ մանկավարժական աշխատանքի սկզբունքներին, նրանց անհատական առանձնահատկությունների հաշվառմանը, վստահության վրա հիմնված հարաբերությունների ձևավորմանը և արդյունավետ դաստիարակչական մեթոդների կիրառմանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են ընտանիքի, դպրոցի, մանկավարժների և սոցիալական միջավայրի համագործակցության հնարավորությունները, կանխարգելիչ աշխատանքի նշանակությունը և դեռահասների դրական սոցիալական հմտությունների զարգացման ուղիները։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, հոգեբանների, սոցիալական աշխատողների, ծնողների, կրթության ոլորտի մասնագետների և ուսանողների համար՝ դեռահասների վարքային դժվարությունների պատճառներն ավելի լավ հասկանալու և նրանց դաստիարակության ու սոցիալական հարմարվողականության արդյունավետ մոտեցումներ մշակելու նպատակով։

Mathematics

Գծային հանրահաշիվ և կիրառություններ-ը բարձրագույն մաթեմատիկայի հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է գծային հանրահաշվի հիմնական հասկացությունները և դրանց կիրառությունները տարբեր գիտական և ինժեներական ոլորտներում, աշխատությունում բացատրվում են վեկտորների և մատրիցների տեսությունը, գծային հավասարումների համակարգերի լուծման մեթոդները, դետերմինանտների հատկությունները, սեփական արժեքների և սեփական վեկտորների գաղափարները, ինչպես նաև գծային տարածությունների կառուցվածքը և դրանց ենթատարածությունները, միաժամանակ ներկայացվում են գծային օպերատորների տեսությունը և նրանց կիրառությունները երկրաչափության, ֆիզիկայի, տնտեսագիտության և համակարգչային գիտությունների մեջ, հատուկ ուշադրություն է դարձվում հաշվարկային մեթոդներին և դրանց գործնական կիրառությանը, ներառյալ մատրիցային դեկոմպոզիցիաները և թվային ալգորիթմները, աշխատությունը նպատակ ունի ձևավորել խորը տեսական գիտելիքներ և կիրառական հմտություններ գծային մոդելավորման և բազմաչափ խնդիրների լուծման համար։

Mathematics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է կորունդի բյուրեղներում ճառագայթմամբ խթանվող գործընթացների և էլեկտրոն-ֆոնոնային փոխազդեցությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունն է պարզել, թե իոնացնող ճառագայթման ազդեցությամբ ինչպես են փոխվում բյուրեղի էլեկտրոնային և ցանցային հատկությունները, ինչպես նաև ինչ դեր ունեն էլեկտրոնների և բյուրեղային ցանցի տատանումների՝ ֆոնոնների, փոխազդեցությունները այդ գործընթացներում։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել բյուրեղային կառուցվածքի առանձնահատկությունները, էներգետիկ մակարդակները, լիցքակիրների վարքագիծը, ճառագայթման հետևանքով առաջացող արատներն ու կենտրոնները և դրանց ազդեցությունը նյութի ֆիզիկական հատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էլեկտրոն-ֆոնոնային փոխազդեցությունների մեխանիզմներին, քանի որ դրանք կարևոր դեր են կատարում էներգիայի փոխանցման, լիցքակիրների շարժման, ռելաքսացիոն գործընթացների և բյուրեղի տարբեր ֆիզիկական բնութագրերի ձևավորման գործում։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև ճառագայթային ազդեցության արդյունքում առաջացող փոփոխությունների կախվածությունը ճառագայթման պայմաններից, էներգիայից և բյուրեղի կառուցվածքային առանձնահատկություններից։ Հետազոտության ընթացքում հնարավոր է կիրառել սպեկտրոսկոպիկ, էլեկտրական, օպտիկական և այլ ֆիզիկական մեթոդներ՝ նյութում ընթացող գործընթացները բացահայտելու և դրանց քանակական բնութագրերը որոշելու համար։ Ստացված արդյունքները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ ճառագայթակայուն նյութերի ուսումնասիրության, պինդ մարմնի ֆիզիկայի, օպտոէլեկտրոնիկայի, դետեկտորային համակարգերի և հատուկ նշանակության բյուրեղային նյութերի մշակման ու կիրառման համար։

Linguistics

Գիրքը նվիրված է հին հայերենի՝ գրաբարի V դարի լեզվական համակարգում ենթակայի և դրա արտահայտության ձևերի մանրամասն ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են նախադասության գլխավոր անդամներից մեկի՝ ենթակայի քերականական, իմաստային և շարահյուսական առանձնահատկությունները՝ հիմնվելով դասական գրաբարի լեզվական նյութի վրա։ Հեղինակը դիտարկում է, թե ինչ խոսքի մասերով, բառաձևերով և շարահյուսական կառուցվածքներով կարող էր արտահայտվել ենթական, ինչպես էր այն կապվում ստորոգյալի հետ և ինչ դեր էր կատարում նախադասության ընդհանուր կառուցվածքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գոյականով, դերանունով, թվականով և այլ քերականական միջոցներով արտահայտված ենթականերին, ինչպես նաև այն դեպքերին, երբ ենթակայի դերը կարող էր ստանձնել բառակապակցություն կամ ավելի բարդ շարահյուսական միավոր։ Ուսումնասիրության ընթացքում վերլուծվում են նաև հոլովական ձևերի, հատկապես անվանական հոլովի, կիրառության առանձնահատկությունները և դրանց կապը ենթակայի շարահյուսական գործառույթի հետ։ Քննարկվում են ենթակայի և ստորոգյալի համաձայնության, նախադասության բառակարգի, ենթակայի դիրքի և ենթատեքստային դերի հարցերը՝ հաշվի առնելով V դարի գրական հայերենի յուրահատուկ կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն առումով, որ հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու դասական հայերենի շարահյուսական համակարգի ձևավորման և զարգացման մասին՝ տարբերակելով գրաբարի օրինաչափությունները հետագա հայերենի փուլերից։ Հեղինակը լեզվական փաստերի միջոցով բացահայտում է այն բազմազան եղանակները, որոնցով նախադասության գործող անձը, կրողը կամ թեմատիկ կենտրոնը կարող էր ձևավորվել և արտահայտվել։ Գիրքը կարող է արժեքավոր լինել հայոց լեզվի պատմությամբ, գրաբարի քերականությամբ և պատմական շարահյուսությամբ զբաղվող լեզվաբանների, բանասերների, հայագետների, դասախոսների, ուսանողների և V դարի հայ մատենագրության լեզվական առանձնահատկություններն ուսումնասիրող հետազոտողների համար։

Chemistry

Այս աշխատանքը նվիրված է կադմիումի քանակական որոշման էքստրակցիոն-աբսորբցիոմետրիկ մեթոդի մշակմանը՝ օգտագործելով տրիֆենիլմեթանային շարքի հիմնական ներկանյութեր, ինչը թույլ է տալիս բարձր զգայունությամբ և ընտրողականությամբ հայտնաբերել մետաղի իոնները բարդ միջավայրերում։ Հետազոտության մեջ կադմիումը դիտարկվում է որպես ծանր մետաղ, որի ցածր կոնցենտրացիաների ճշգրիտ որոշումը կարևոր է ինչպես բնապահպանական մոնիթորինգի, այնպես էլ արդյունաբերական և կենսաբանական նմուշների վերլուծության համար։ Աշխատությունը վերլուծում է կոմպլեքսագոյացման գործընթացները կադմիումի իոնների և տրիֆենիլմեթանային ներկերի միջև, որոնք առաջացնում են կայուն գունավոր համալիրներ՝ հարմար սպեկտրոֆոտոմետրիկ չափումների համար։ Էքստրակցիոն փուլում ուսումնասիրվում է ֆազային բաշխման գործակիցը, օրգանական լուծիչների ընտրությունը և pH-ի ազդեցությունը համալիրի կայունության և տեղափոխման արդյունավետության վրա։ Աբսորբցիոմետրիկ չափումները հիմնված են ստացված գունավոր համակարգերի լույսի կլանման ինտենսիվության վրա, ինչը հնարավորություն է տալիս կառուցել կալիբրացիոն կորեր և որոշել կադմիումի կոնցենտրացիան լայն միջակայքում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մեթոդի ընտրողականությանը այլ մետաղական իոնների ներկայության պայմաններում և հնարավոր միջամտությունների նվազեցմանը կոմպլեքսային ռեագենտների միջոցով։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ տրիֆենիլմեթանային ներկերի վրա հիմնված էքստրակցիոն-աբսորբցիոմետրիկ մեթոդները հանդիսանում են արդյունավետ գործիք կադմիումի զգայուն և ճշգրիտ որոշման համար՝ բնապահպանական և վերլուծական քիմիայի ոլորտներում։

Pedagogy

Հրատարակությունը նվիրված է Լազարյան արևելյան լեզուների ինստիտուտի գործունեության հիսունամյա տարեդարձին և այդ առիթով կազմակերպված հանդիսավոր ժողովին։ Այն ներառում է տոնական հավաքի ընթացքում արտասանված ճառերն ու ներկայացված հաշվետվությունը, որոնք կարևոր սկզբնաղբյուրային նյութ են XIX դարի արևելագիտական կրթության, հայկական կրթական հաստատությունների և Մոսկվայի հայ համայնքի մշակութային ու մտավոր կյանքի պատմության ուսումնասիրության համար։ Նյութերում անդրադարձ է կատարվում ինստիտուտի հիմնադրման պատմությանը, դրա ստեղծման նպատակներին, կրթական առաքելությանը և գործունեության հիմնական ուղղություններին։ Հաստատությունը կարևոր դեր է ունեցել արևելյան լեզուների ուսումնասիրության և ուսուցման գործում՝ միաժամանակ հանդիսանալով հայագիտական կրթության ու մշակութային գործունեության նշանակալի կենտրոն։ Հոբելյանական բնույթը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն ներկայացնելու հաստատության անցած ճանապարհը, այլև ամփոփելու նրա գործունեության արդյունքները։ Ճառերում կարող են ընդգծվել ուսումնական գործընթացի կազմակերպումը, դասավանդվող լեզուները, կրթական ծրագրերը, դասախոսների և ուսուցիչների աշխատանքը, ինչպես նաև սովորողների պատրաստության մակարդակը։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն կարող են ներկայացնել արևելյան լեզուների ուսումնասիրության մեթոդների և այդ բնագավառում հաստատության ունեցած ավանդի վերաբերյալ դիտարկումները։ Հրատարակության հաշվետու հատվածը կարող է պարունակել տեղեկություններ հաստատության նյութական և կազմակերպական վիճակի, ուսումնական գործունեության, աշակերտների կամ ուսանողների թվի, դասավանդող կազմի, գրադարանի և այլ կրթամշակութային ռեսուրսների վերաբերյալ։ Այդ տվյալները կարևոր են ոչ միայն ինստիտուտի պատմությունը վերականգնելու, այլև ժամանակաշրջանի կրթական հաստատությունների գործունեության համեմատական ուսումնասիրության համար։ Հոբելյանական խոսքերում, բնականաբար, կարող են հիշատակվել նաև հաստատության հիմնադիրներն ու բարերարները, որոնց գործունեությունը կապված էր կրթության և մշակույթի զարգացման հետ։ Այդ համատեքստում նյութը կարող է արժեքավոր տեղեկություններ պահպանել հաստատության ձևավորման և հետագա զարգացման գործում ներդրում ունեցած անձանց մասին։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև հայ-ռուսական մշակութային կապերի պատմության տեսանկյունից։ Մոսկվայում գործող կրթական կենտրոնի գործունեությունը արտացոլում է հայ մտավորականության, կրթական գործիչների և ռուսական ակադեմիական միջավայրի փոխգործակցությունը։ Արևելյան լեզուների ուսուցումը միաժամանակ կապվում էր տարածաշրջանի ժողովուրդների լեզուների, պատմության և մշակույթի գիտական ուսումնասիրության հետ։ Նյութը կարող է օգտագործվել նաև XIX դարի արևելագիտության զարգացման պատմությունն ուսումնասիրելիս։ Այդ ժամանակաշրջանում արևելյան լեզուների և մշակույթների նկատմամբ գիտական հետաքրքրությունը Եվրոպայում և Ռուսաստանում ընդլայնվում էր, իսկ մասնագիտացված կրթական հաստատությունները կարևոր դեր էին ստանձնում համապատասխան մասնագետների պատրաստման գործում։ Հոբելյանական ժողովի նյութերը հնարավորություն են տալիս պատկերացնելու, թե ինչպես էր այդ գործընթացում իր տեղը զբաղեցնում տվյալ ինստիտուտը։ Հրատարակության սկզբնաղբյուրային արժեքը պայմանավորված է նաև նրա ժամանակակից բնույթով․ այն ներկայացնում է հաստատության գործունեության գնահատականը հենց դրա հիսունամյակի կապակցությամբ։ Այդ պատճառով տեքստը կարող է պարունակել ինչպես փաստական տեղեկություններ, այնպես էլ ժամանակաշրջանին բնորոշ գնահատականներ, գաղափարներ և կրթական-մշակութային առաջնահերթություններ։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը արժեքավոր հուշագրական և հաշվետու նյութ է, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Լազարյան ինստիտուտի ձևավորման ու զարգացման պատմությունը, արևելյան լեզուների ուսուցման ավանդույթները, հայագիտական կրթության կազմակերպումը և XIX դարի ռուսահայ կրթամշակութային միջավայրը։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, արևելագետներին, հայագետներին, կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հայկական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրողներին։