ՀՀ ջրային ռեսուրսների կառավարման բարելավման ուղիները

Philosophy

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Դավիթ Անհաղթի փիլիսոփայական ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով նրա տեղը հայ և համաշխարհային միջնադարյան փիլիսոփայական մտքի զարգացման մեջ։ Գրքում ներկայացվում են նրա իմացաբանության, տրամաբանության և էթիկայի հիմնական դրույթները՝ հիմնված անտիկ փիլիսոփայական ավանդույթի և հատկապես նեոպլատոնականության ազդեցության վրա։ Հեղինակը վերլուծում է Դավիթ Անհաղթի աշխատություններում ձևակերպված գիտության դասակարգման, ճանաչողության աստիճանների և բանականության դերի վերաբերյալ գաղափարները՝ ցույց տալով դրանց համակարգային բնույթը։ Աշխատությունում քննարկվում է նաև նրա տրամաբանական ուսմունքը՝ հասկացությունների, դատողությունների և եզրահանգումների կառուցվածքի վերաբերյալ, ինչպես նաև բարոյափիլիսոփայական մոտեցումները՝ մարդու կատարելագործման և առաքինության գաղափարի շուրջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Դավիթ Անհաղթի ազդեցությանը հայ միջնադարյան փիլիսոփայական ավանդույթի ձևավորման և հետագա զարգացումների վրա։ Գիրքը նախատեսված է փիլիսոփաների, հայագետների, միջնադարագետների, պատմաբանների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով համակողմանի պատկերացում նրա փիլիսոփայական համակարգի վերաբերյալ։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է փորձարարական երկարատև ճնշման համախտանիշի պայմաններում սրտի հաղորդչական համակարգում առաջացող կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում սրտի ռիթմի ձևավորման և էլեկտրական ազդակների տարածման համար պատասխանատու մասնագիտացված հյուսվածքների վիճակն է՝ օրգանիզմում ծանր համակարգային խանգարումների զարգացման համատեքստում։ Ուսումնասիրվում է, թե հյուսվածքների երկարատև ճնշման և դրան հաջորդող ընդհանուր ախտաֆիզիոլոգիական փոփոխությունների պայմաններում ինչպես կարող են վերափոխվել հաղորդչական համակարգի բջիջների կառուցվածքը, նյութափոխանակային վիճակը և ֆունկցիոնալ ակտիվությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սինուսային և նախասիրտ-փորոքային հանգույցների, հաղորդչական ուղիների և մասնագիտացված կարդիոմիոցիտների մորֆոլոգիական առանձնահատկություններին՝ դրանք համադրելով սրտի էլեկտրական գործունեության փոփոխությունների հետ։ Քննվում են միկրոշրջանառության խանգարումների, հյուսվածքային թթվածնային անբավարարության, նյութափոխանակային անհավասարակշռության և համակարգային սթրեսային արձագանքների հնարավոր դերը սրտային հյուսվածքի փոփոխությունների ձևավորման մեջ։ Մորֆոլոգիական տվյալների և ֆունկցիոնալ ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատել, թե կառուցվածքային փոփոխություններն ինչպես կարող են կապված լինել ռիթմի և հաղորդականության խանգարումների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր նշանակություն ունի փոփոխությունների զարգացման հաջորդականության ուսումնասիրությունը՝ տարբեր փուլերում տարբերակելով վաղ ֆունկցիոնալ տեղաշարժերը և ավելի արտահայտված կառուցվածքային վերափոխումները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև սրտամկանի և հաղորդչական համակարգի փոխկապակցված արձագանքներին, քանի որ սրտի բնականոն աշխատանքը պայմանավորված է էլեկտրական ակտիվության և մեխանիկական կծկման համաձայնեցվածությամբ։ Փորձարարական մոդելի կիրառումը հնարավորություն է տալիս վերահսկվող պայմաններում ուսումնասիրել ախտաբանական գործընթացների ընդհանուր օրինաչափությունները և ավելի լավ հասկանալ համակարգային վնասման ազդեցությունը սրտի էլեկտրական կարգավորման վրա։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ախտաբանական անատոմիայի, սրտաբանության, հյուսվածաբանության և ախտաֆիզիոլոգիայի մոտեցումները՝ նպաստելով ծանր համակարգային վնասումների ժամանակ սրտի հաղորդչական համակարգի կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ փոփոխությունների մեխանիզմների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։

History

Աշխատությունը նվիրված է Բեսարաբիայի Աքքերման քաղաքում և դրա շրջակայքում պահպանված հայկական հնությունների, պատմամշակութային հետքերի և հայկական համայնքի ժառանգության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հայկական բնակչության ներկայության պատմությունը, դրա ձևավորման պայմանները և տեղական քաղաքային ու մշակութային միջավայրում թողած հետքն են։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել Աքքերմանում և հարակից տարածքներում պահպանված հայկական եկեղեցիները, գերեզմանաքարերը, արձանագրությունները, ճարտարապետական մնացորդները, կենցաղային ու նյութական մշակույթի այլ նմուշներ։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում հնագիտական և վիմագրական նյութերին, քանի որ դրանք հնարավորություն են տալիս վերականգնելու հայկական համայնքի պատմական ներկայությունը, սոցիալական կառուցվածքը, կրոնական կյանքը և մշակութային կապերը։ Աշխատությունը կարող է ներառել հուշարձանների ճարտարապետական առանձնահատկությունների, կառուցման ժամանակագրության, շինարարական տեխնիկայի և գեղարվեստական ձևավորման ուսումնասիրություն։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հայկական արձանագրությունների վերծանմանը և դրանց պատմական նշանակության բացահայտմանը, քանի որ նման սկզբնաղբյուրները կարող են տեղեկություններ հաղորդել անձանց, համայնքային հաստատությունների, շինարարական գործունեության և տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական կյանքի վերաբերյալ։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համադրվել տեղական պատմական աղբյուրները, ճանապարհորդների և հետազոտողների վկայությունները, հնագիտական նյութերը և հայկական գրավոր հիշատակությունները՝ ավելի ամբողջական պատկեր ստանալու նպատակով։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել Աքքերմանի՝ որպես Սև ծովի տարածաշրջանի կարևոր առևտրական և ռազմավարական կենտրոնի դերին, որը նպաստել է տարբեր ժողովուրդների և մշակույթների փոխազդեցությանը։ Այս համատեքստում հայկական համայնքի պատմությունը կարող է դիտարկվել ավելի լայն տարածաշրջանային գործընթացների շրջանակում՝ հաշվի առնելով բնակչության տեղաշարժերը, առևտրական կապերը և մշակութային փոխազդեցությունները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հայկական սփյուռքի պատմության տեսանկյունից, քանի որ Բեսարաբիայի հայկական ներկայության նյութական վկայությունները լրացնում են Հայաստանից դուրս հայկական համայնքների պատմության վերաբերյալ պատկերացումները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել Աքքերմանի հայկական հուշարձանների նույնականացմանը, ժամանակագրական և պատմական մեկնաբանությանը, ինչպես նաև դրանց պահպանության ու գիտական շրջանառության հարցերի ուսումնասիրմանը։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել հայկական պատմամշակութային ժառանգության տարածական տարածման, միջնադարյան և նոր շրջանի հայկական համայնքների պատմության ու տարածաշրջանային մշակութային փոխազդեցությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել հայագետներին, պատմաբաններին, հնագետներին, արվեստաբաններին, վիմագրագետներին, ճարտարապետության պատմաբաններին, սփյուռքի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։

Pedagogy

Методическое пособие посвящено использованию игровых методов обучения на уроках русского языка в начальных классах армянской школы и направлено на повышение эффективности усвоения языка у младших школьников; в работе рассматриваются теоретические основы игрового обучения, его психолого-педагогическое значение, а также практические приемы и виды дидактических игр, способствующих развитию речевых навыков, расширению словарного запаса, формированию грамматических умений и навыков устной и письменной речи; особое внимание уделяется адаптации игровых технологий к билингвальной образовательной среде, мотивации учащихся и созданию благоприятной языковой среды на уроках, а также приведены конкретные примеры упражнений и сценариев учебных игр.

Physics

Ստեղծագործությունը մեթոդական և կրթական տեխնոլոգիաներին նվիրված աշխատանք է, որը քննարկում է բազմամիջավայր (մուլտիմեդիա) ուսուցողական պաշարների կիրառումը ֆիզիկայի դասավանդման գործընթացում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են թվային ուսումնական նյութերի, անիմացիաների, վիրտուալ լաբորատորիաների, տեսանյութերի, ինտերակտիվ մոդելների և էլեկտրոնային կրթական հարթակների հնարավորությունները՝ որպես ֆիզիկական երևույթների և օրենքների ավելի մատչելի ու տեսանելի ներկայացման միջոցներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն բանին, թե ինչպես կարող են բազմամիջավայր ուսուցողական գործիքները նպաստել սովորողների հետաքրքրության բարձրացմանը, տեսական գիտելիքների գործնական ընկալմանը և գիտական մտածողության զարգացմանը։ Նյութում նաև քննարկվում են նման պաշարների կիրառման մանկավարժական սկզբունքները, դրանց ինտեգրումը դասի տարբեր փուլերում և ուսուցչի դերը ժամանակակից տեխնոլոգիաների արդյունավետ օգտագործման գործում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը ներկայացնում է բազմամիջավայր ուսուցողական ռեսուրսները որպես ֆիզիկայի ուսուցումը առավել ինտերակտիվ, պատկերավոր և արդյունավետ դարձնող կարևոր միջոց։

Literature

Գրականագիտական և թատերագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ գրող Նաիրի Զարյանի դրամատուրգիական ստեղծագործության ուսումնասիրությանը՝ հայ գրականության և թատերական արվեստի զարգացման պատմական ու մշակութային համատեքստում։ Քննության են առնվում գրողի դրամատուրգիական ժառանգության ձևավորման նախադրյալները, ստեղծագործական աշխարհայացքի առանձնահատկությունները և նրա թատերգությունների տեղը հայ խորհրդային շրջանի գրականության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Նաիրի Զարյանի դրամատիկական երկերի թեմատիկ բազմազանությանը, գաղափարական բովանդակությանը, հասարակական և բարոյական հիմնախնդիրների գեղարվեստական արտացոլմանը։ Վերլուծվում են դրամատիկական գործողության կառուցման սկզբունքները, սյուժետային զարգացումները, հակամարտությունների բնույթը, կերպարների համակարգը և նրանց հոգեբանական ու սոցիալական բնութագրումները։ Քննարկվում են երկխոսությունների կառուցվածքը, հերոսների խոսքային անհատականացումը, դրամատիկական լարվածության ստեղծման միջոցները և հեղինակային դիրքորոշման արտահայտման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել գրողի պատմական և ժամանակակից թեմաներով ստեղծագործությունները, դրանց ժանրային ու ոճական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրամատուրգիական ավանդույթների և նորարարական մոտեցումների փոխհարաբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում Նաիրի Զարյանի թատերգությունների բեմական մեկնաբանություններին, գրական քննադատության գնահատականներին և նրա դրամատուրգիայի նշանակությանը հայկական թատրոնի խաղացանկի ու գեղարվեստական մտածողության զարգացման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, դրամայի տեսության, թատերագիտության, գրական քննադատության և Նաիրի Զարյանի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու ուսանողների համար։