ՀՀ ծառայությունների ոլորտում բիզնեսի գնահատման հիմնախնդիրները

Journalism

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հանրային և մասնավոր ռադիոընկերությունների ծրագրային քաղաքականության ձևավորման առանձնահատկությունների, հիմնական հիմնախնդիրների և զարգացման միտումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ռադիոհեռարձակման բովանդակային կառուցվածքն է, հաղորդումների թեմատիկ և ժանրային բազմազանությունը, լսարանի պահանջների հաշվառումը, տեղեկատվական ու մշակութային գործառույթների իրականացումը և տարբեր սեփականության ձև ունեցող ռադիոընկերությունների ծրագրային առաջնահերթությունների տարբերությունները։ Հանրային ռադիոհեռարձակումը կարող է դիտարկվել հանրային նշանակություն ունեցող տեղեկատվության, կրթական և մշակութային բովանդակության տարածման տեսանկյունից, մինչդեռ մասնավոր ռադիոընկերությունների գործունեության վրա զգալի ազդեցություն կարող են ունենալ լսարանի ներգրավման, մրցակցության, գովազդային շուկայի և առևտրային արդյունավետության գործոնները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել լրատվական, երաժշտական, հասարակական-քաղաքական, մշակութային, կրթական և ժամանցային հաղորդումների հարաբերակցությունը, եթերաժամի կազմակերպման սկզբունքները և տարբեր լսարանների համար նախատեսված ծրագրերի առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է ծրագրային քաղաքականության վրա խմբագրական սկզբունքների, մասնագիտական չափանիշների, մեդիա շուկայի և տեխնոլոգիական փոփոխությունների ազդեցության ուսումնասիրությունը։ Առանձին ուշադրության է արժանի թվային տեխնոլոգիաների և համացանցային հարթակների տարածումը, որի հետևանքով ավանդական ռադիոն աստիճանաբար ընդլայնում է իր գործունեությունը՝ բովանդակություն առաջարկելով նաև առցանց հեռարձակման, փոդքաստների, կայքերի և սոցիալական հարթակների միջոցով։ Այս փոփոխությունները կարող են վերափոխել ոչ միայն հաղորդումների տարածման եղանակները, այլև լսարանի հետ փոխգործակցության ձևերը և ծրագրային բովանդակության կառուցման սկզբունքները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է նաև հանրային հետաքրքրության, լսարանի պահանջարկի և մեդիա կազմակերպությունների ծրագրային նպատակների միջև հարաբերակցության գնահատումը։ Կարող են ուսումնասիրվել հայկական ռադիոշուկայի մրցակցային միջավայրը, մասնագիտական ռեսուրսները, տեղական բովանդակության ստեղծման հնարավորությունները և նոր հաղորդաձևերի զարգացման հեռանկարները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մեդիագիտության, ռադիոլրագրության, հաղորդակցության տեսության և մեդիա կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել հանրային ու մասնավոր ռադիոընկերությունների ծրագրային քաղաքականության առանձնահատկությունները և ռադիոհեռարձակման զարգացման հիմնական ուղղությունները փոփոխվող տեղեկատվական միջավայրում։

Mathematics

Մաթեմատիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Ֆաբեր–Շաուդերի համակարգի հիման վրա ոչ գծային մոտարկումների և ագահ ալգորիթմների տեսական ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ֆունկցիաների ներկայացման և մոտարկման առանձնահատկությունները համապատասխան բազիսային համակարգի միջոցով, ինչպես նաև մոտարկող տարրերի ընտրության արդյունավետ մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոչ գծային մոտարկումների կառուցման սկզբունքներին, մոտարկման սխալի գնահատմանը և ընտրված անդամների քանակից արդյունքի ճշգրտության կախվածությանը։ Վերլուծվում է ագահ ալգորիթմի կիրառումը՝ որպես ֆունկցիայի ներկայացման առավել նշանակալի բաղադրիչների հաջորդական ընտրության մոտեցում։ Քննարկվում են ալգորիթմի զուգամիտության, արդյունավետության և տարբեր ֆունկցիոնալ տարածություններում դրա կիրառելիության հետ կապված տեսական հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համեմատելու ոչ գծային մոտարկման տարբեր մոտեցումներ և գնահատելու Ֆաբեր–Շաուդերի համակարգի հատկությունների ազդեցությունը ստացվող մոտարկումների որակի վրա։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մոտարկումների տեսության, ֆունկցիոնալ անալիզի, հաշվողական մաթեմատիկայի և ալգորիթմների տեսության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Agriculture

Աշխատությունը նվիրված է Կոտայքի մարզի գյուղացիական տնտեսություններում իրականացվող բարեփոխումների խորացման և գյուղատնտեսության արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ոլորտի կառուցվածքային վերափոխումների և արտադրողականության աճի փոխկապակցվածությունը։ Հեղինակը վերլուծում է մարզի գյուղատնտեսության ներկայիս վիճակը՝ առանձնացնելով հողօգտագործման կառուցվածքը, արտադրական ներուժը, կոոպերացիայի մակարդակը և տեխնոլոգիական ապահովվածությունը։ Գրքում դիտարկվում են գյուղացիական տնտեսությունների արդյունավետության վրա ազդող հիմնական գործոնները՝ արտադրական ծախսերի կառուցվածք, կերային բազայի կազմակերպում, ոռոգման համակարգերի վիճակ, գյուղտեխնիկայի հասանելիություն և շուկայական ենթակառուցվածքների զարգացվածություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բարեփոխումների ազդեցությանը՝ հողի սեփականության և օգտագործման հարաբերությունների, պետական աջակցության ծրագրերի, գյուղատնտեսական վարկավորման և սուբսիդավորման մեխանիզմների վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև արտադրողականության բարձրացման հնարավոր ուղիները՝ ինտենսիվ տեխնոլոգիաների ներդրում, մասնագիտացված արտադրության զարգացում, կոոպերատիվների ձևավորում և գյուղատնտեսական խորհրդատվական համակարգերի ընդլայնում։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ Կոտայքի մարզում գյուղատնտեսության արդյունավետ զարգացման համար անհրաժեշտ է համալիր մոտեցում, որը համադրում է տնտեսական, տեխնոլոգիական և ինստիտուցիոնալ բարեփոխումները՝ ապահովելով ոլորտի կայուն աճ և մրցունակություն։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, ագրոնոմների և գյուղատնտեսական քաղաքականության մշակողների համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի տարբեր բարբառներում ազգակցական և ընտանեկան հարաբերություններ արտահայտող բառապաշարի համակողմանի լեզվաբանական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում արյունակցական, ամուսնական և ընտանիքի այլ կապեր անվանող բառերը, դրանց բարբառային տարբերակները, իմաստային առանձնահատկությունները, տարածքային բաշխումը և պատմական զարգացման հնարավոր ուղիները։ Ուսումնասիրվում են ընտանիքի անդամների, մերձավոր ու հեռավոր ազգականների, ամուսնության միջոցով ձևավորված հարաբերությունների և սերնդային կապերի անվանումները՝ բացահայտելով տարբեր բարբառներում դրանց հնչյունական, ձևաբանական ու բառիմաստային տարբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նույն ազգակցական հարաբերությունը նշանակող տարբեր բառաձևերի համեմատությանը, ինչպես նաև այն դեպքերին, երբ նույն բառը տարբեր բարբառներում ձեռք է բերել տարբեր իմաստային երանգներ կամ կիրառության սահմաններ։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են ընդգրկվել նկարագրական, համեմատական-բարբառագիտական, պատմահամեմատական, ստուգաբանական և լեզվաշխարհագրական մեթոդները։ Բարբառային բառարանների, ազգագրական նյութերի, գրավոր աղբյուրների և դաշտային լեզվական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս համակարգելու բառապաշարը և որոշելու առանձին անվանումների տարածման աշխարհագրական սահմանները։ Լեզվաշխարհագրական մոտեցման միջոցով հնարավոր է քարտեզագրել որոշ բառերի ու բառաձևերի տարածվածությունը և բացահայտել բարբառային տարածքների միջև առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Ստուգաբանական վերլուծությունը նպաստում է բառերի ծագման, պատմական փոփոխությունների և այլ լեզուների հետ շփումների հետևանքով առաջացած փոխառությունների բացահայտմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև ազգակցական եզրաբանության և ավանդական ընտանիքի կառուցվածքի փոխհարաբերությանը, քանի որ բառապաշարի բազմազանությունը կարող է արտացոլել հասարակության ներսում ընտանիքի անդամների կարգավիճակը, սերնդային տարբերությունները և սոցիալական հարաբերությունների առանձնահատկությունները։ Համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս որոշելու, թե ազգակցական բառապաշարի որ շերտերն են ընդհանուր հայերենին պատկանում, որոնք են պահպանվել միայն որոշ բարբառներում, և որոնք են ձևավորվել տեղային լեզվական զարգացման կամ լեզվական շփումների ազդեցությամբ։ Աշխատությունն ունի կարևոր նշանակություն հայ բարբառագիտության, պատմական բառագիտության, ստուգաբանության և ազգագրական լեզվաբանության համար՝ նպաստելով հայերենի բառապաշարի պատմական զարգացման և հայկական ավանդական հասարակության լեզվամշակութային առանձնահատկությունների առավել ամբողջական բացահայտմանը։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է փակ (կոպիտ՝ փակ/փակ եղանակով իրականացվող) հետին վիտրեկտոմիայի կիրառմանը հետտրավմատիկ և դիաբետիկ ծագման ապակենման մարմնի ախտահարումների դեպքում՝ ընդգծելով վիրահատական տեխնիկայի առանձնահատկությունները և հետվիրահատական բարդությունների կանխարգելման միջոցները։ Հեղինակը վերլուծում է ապակենման մարմնի կառուցվածքային փոփոխությունները շաքարային դիաբետի և աչքի վնասվածքների հետևանքով, ներառյալ արյունազեղումները, ֆիբրոզ փոփոխությունները և ցանցաթաղանթի ձգողական շերտազատման զարգացման ռիսկերը։ Գրքում դիտարկվում են փակ վիտրեկտոմիայի հիմնական փուլերը՝ մուտքի ձևավորում, ապակենման մարմնի հեռացում, էնդոլազերային բուժում և ներքին տամպոնադա՝ սիլիկոնային յուղի կամ գազային խառնուրդների կիրառմամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բարդությունների կանխարգելմանը՝ ներվիրահատական արյունահոսության վերահսկում, էնդոֆթալմիտի կանխարգելում, ներակնային ճնշման կարգավորում և ցանցաթաղանթի կրկնակի շերտազատման ռիսկի նվազեցում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև վիրահատական արդյունքների վրա ազդող գործոնները՝ հիվանդության փուլ, ուղեկցող պաթոլոգիաներ և վիրաբույժի տեխնիկական փորձը։ Աշխատությունը ընդգծում է վիտրեորետինալ վիրաբուժության կարևորությունը տեսողության պահպանման և վերականգնման գործում բարդ ակնային պաթոլոգիաների դեպքում։ Այն օգտակար է ակնաբույժների, վիտրեորետինալ վիրաբույժների և կլինիկական հետազոտողների համար։

Agriculture

Աշխատանքը նվիրված է Իրանում ընկուզազգիների ընտանիքին պատկանող մշակաբույսերի համեմատական առավելությունների ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով դրանց կենսաբանական առանձնահատկությունները, արտադրական նշանակությունը, մշակության պայմանները և տնտեսական արժեքը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է տարբեր ընկուզավոր մշակաբույսերի համադրական գնահատումը, որի միջոցով հնարավոր է բացահայտել, թե Իրանի տարբեր բնական և կլիմայական գոտիներում որ տեսակներն են առավել հարմար մշակության, բարձր բերքատվության, արտադրանքի որակի և տնտեսական արդյունավետության տեսանկյունից։ Իրանը ընկուզավոր մշակաբույսերի մշակության համար հետաքրքիր տարածաշրջան է իր բազմազան կլիմայական պայմանների, լեռնային և հարթավայրային գոտիների, հողի տարբեր տեսակների և գյուղատնտեսական ավանդույթների շնորհիվ։ Ընկուզազգիների ընտանիքի մշակաբույսերը կարևոր տեղ են զբաղեցնում ինչպես սննդային, այնպես էլ գյուղատնտեսական տնտեսության մեջ, քանի որ դրանց պտուղները հարուստ են ճարպերով, սպիտակուցներով, հանքային նյութերով և այլ արժեքավոր բաղադրիչներով։ Համեմատական ուսումնասիրության ընթացքում կարող են դիտարկվել մշակաբույսերի բերքատվությունը, պտղի չափն ու որակը, յուղայնությունը, ծառերի դիմադրողականությունը շրջակա միջավայրի պայմաններին, երաշտի նկատմամբ կայունությունը, ցրտադիմացկունությունը, հիվանդությունների և վնասատուների նկատմամբ դիմադրությունը, ինչպես նաև մշակության և բերքահավաքի հետ կապված ծախսերը։ Իրանի պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն ունի ջրային ռեսուրսների սահմանափակության խնդիրը, ուստի մշակաբույսերի համեմատական առավելությունների գնահատման կարևոր չափանիշներից մեկը կարող է լինել ջրի օգտագործման արդյունավետությունը։ Այն տեսակները և սորտերը, որոնք կարողանում են հարաբերականորեն քիչ ջրային ռեսուրսների պայմաններում պահպանել բավարար բերքատվություն և արտադրանքի բարձր որակ, առավել հեռանկարային են չոր և կիսաչոր գյուղատնտեսական տարածքների համար։ Միաժամանակ լեռնային շրջանների համար կարևոր են ձմեռային ցածր ջերմաստիճաններին դիմադրությունը, ծաղկման ժամանակահատվածի առանձնահատկությունները և ուշ գարնանային ցրտահարությունների նկատմամբ զգայունությունը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև արտադրանքի շուկայական արժեքի համեմատությունը։ Ընկուզավոր մշակաբույսերի տնտեսական առավելությունը պայմանավորված է ոչ միայն մեկ միավոր տարածքից ստացվող բերքի քանակով, այլև պտղի որակով, շուկայական պահանջարկով, պահպանման հնարավորություններով, վերամշակման պոտենցիալով և արտահանման հնարավորություններով։ Այդ պատճառով բարձրարժեք և որակյալ պտուղ տվող մշակաբույսերը կարող են ունենալ առավելություն նույնիսկ այն դեպքում, երբ դրանց ֆիզիկական բերքատվությունը համեմատաբար ցածր է։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ընկուզազգիների մշակության ագրոտեխնիկական առանձնահատկություններին՝ տնկման խտությանը, ոռոգմանը, էտին, սնուցմանը, հողի մշակությանը և բերքահավաքի կազմակերպմանը։ Այս գործոնների համադրական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել ոչ միայն առանձին տեսակների կենսաբանական առավելությունները, այլև դրանց իրական արտադրական արդյունավետությունը Իրանի տարբեր տարածաշրջաններում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ այն գյուղատնտեսական տնտեսությունների համար, որոնք զբաղվում են ընկուզավոր մշակաբույսերի արտադրությամբ և ձգտում են ընտրել տվյալ տարածքի բնական պայմաններին առավել համապատասխան տեսակներ ու սորտեր։ Միաժամանակ թեման կարևոր է գյուղատնտեսական քաղաքականության և տարածաշրջանային զարգացման տեսանկյունից, քանի որ բարձրարժեք բազմամյա մշակաբույսերի արդյունավետ արտադրությունը կարող է նպաստել գյուղական բնակավայրերի տնտեսական ակտիվությանը, գյուղատնտեսական եկամուտների ավելացմանը և արտահանման ներուժի ընդլայնմանը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտել Իրանում ընկուզազգիների տարբեր մշակաբույսերի առավելություններն ու սահմանափակումները և դրանց համեմատական գնահատման միջոցով հիմնավորել այն տեսակների ընտրությունը, որոնք առավել նպատակահարմար են երկրի տարբեր ագրոկլիմայական պայմաններում կայուն, արդյունավետ և տնտեսապես շահավետ արտադրության համար։