Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Religion

    Բացատրություն հայաստանյայց եկեղեցու հասարակական ժամերգության ընթացքում կատարվող շարականների

    Գիրքը նվիրված է Հայ Առաքելական եկեղեցու հասարակական ժամերգության ընթացքում կատարվող շարականների մեկնաբանությանն ու բացատրությանը՝ ներկայացնելով դրանց հոգևոր, աստվածաբանական և ծիսական բովանդակությունը։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ ընկալելու եկեղեցական երգերի իմաստը, դրանցում արտահայտված քրիստոնեական գաղափարները, աղոթական պատգամներն ու հոգևոր խորհրդանիշները։ Շարականները հայ եկեղեցական ավանդույթի կարևորագույն բաղադրիչներից են․ դրանց միջոցով արտահայտվում են Աստծո փառաբանությունը, հավատքի սկզբունքները, սրբերի հիշատակությունը, աստվածաշնչյան պատմությունների ու քրիստոնեական վարդապետության տարբեր դրվագները։ Աշխատության հիմնական արժեքը ոչ միայն շարականների բովանդակության բացահայտումն է, այլև դրանց կապի ներկայացումը եկեղեցական արարողակարգի, ժամերգության ընթացքի և հավատացյալի հոգևոր կյանքի հետ։ Բացատրությունները նպաստում են երգերի մեջ ամփոփված աստվածաբանական մտքերի, պատկերավոր արտահայտությունների և խորհրդանշական իմաստների ըմբռնմանը՝ օգնելով ընթերցողին տարբերակել դրանց գաղափարական շերտերն ու աղոթական նշանակությունը։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայ հոգևոր երաժշտության և գրականության ուսումնասիրության համար, քանի որ շարականները միավորում են բանաստեղծական խոսքը, եկեղեցական երաժշտությունն ու աստվածաբանական միտքը՝ պահպանելով հայ ժողովրդի հոգևոր մշակույթի հարուստ ավանդույթները։ Այն արժեքավոր նյութ է հայ եկեղեցու ծեսերի, ժամերգության պատմության, շարականագրության և քրիստոնեական մտքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, հոգևորականների, ուսանողների ու հայ մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-11-14
    Բացատրություն հայաստանյայց եկեղեցու հասարակական ժամերգության ընթացքում կատարվող շարականների
    Online

    History

    Հայաստանի Առաջին Հանրապետության պետական անվտանգության համակարգի ստեղծումը և գործունեությունը (1918-1920 թթ.)

    Աշխատությունը նվիրված է Armenia-ի Առաջին Հանրապետության պետական անվտանգության համակարգի ձևավորման և գործունեության ուսումնասիրությանը 1918–1920 թվականների ընթացքում։ Գրքում վերլուծվում են պետական ինստիտուտների ստեղծման գործընթացները անկախության հռչակումից հետո՝ ընդգծելով ներքին և արտաքին անվտանգության ապահովման հրատապ խնդիրները պատերազմական և հետպատերազմական պայմաններում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է անվտանգության մարմինների կազմակերպական կառուցվածքը, նրանց գործառույթները, իրավական հիմքերը և համագործակցությունը պետական այլ կառույցների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սահմանային անվտանգության, հակահետախուզական գործունեության, ներքին կարգուկանոնի պահպանման և քաղաքական անկայունության պայմաններում պետական վերահսկողության մեխանիզմներին։ Քննարկվում են նաև տարածաշրջանային ռազմական-քաղաքական սպառնալիքները, որոնց բախվում էր նորաստեղծ պետությունը, և դրանց ազդեցությունը անվտանգության քաղաքականության ձևավորման վրա։

    Updated: 2026-09-21
    Հայաստանի Առաջին Հանրապետության պետական անվտանգության համակարգի ստեղծումը և գործունեությունը (1918-1920 թթ.)
    Online

    Agriculture

    Գետնանուշի նոր սորտերի մշակության արդյունավետ տեխնոլոգիաները արարատյան դաշտավայրի պայմաններում

    Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Արարատյան դաշտավայրի պայմաններում գետնանուշի նոր սորտերի մշակության արդյունավետ տեխնոլոգիաների ուսումնասիրմանը և արտադրության համար առավել նպատակահարմար ագրոտեխնիկական լուծումների բացահայտմանը։ Աշխատության հիմնական նպատակն է գնահատել տարբեր սորտերի աճի ու զարգացման առանձնահատկությունները, դրանց բերքատվությունը և որակական ցուցանիշները, ինչպես նաև մշակության պայմաններին հարմարվողականությունը՝ Արարատյան դաշտավայրի հողակլիմայական առանձնահատկությունները հաշվի առնելով։ Գետնանուշը ջերմասեր և լուսասեր մշակաբույս է, որի հաջող մշակության համար կարևոր են հողի ջերմաստիճանը, խոնավության ապահովումը, հողի կառուցվածքը, սննդանյութերի հասանելիությունը և բույսի զարգացման տարբեր փուլերում իրականացվող խնամքի աշխատանքների ճիշտ կազմակերպումը։ Հայաստանի ագրարային գիտական հետազոտությունները ցույց են տվել, որ Արարատյան դաշտավայրի հողակլիմայական պայմանները կարող են բավարարել գետնանուշի բնականոն աճի և բարձր բերքատվության պահանջները։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից մեկը տարբեր նոր սորտերի համեմատական գնահատումն է։ Հետազոտությունների արդյունքում ուսումնասիրվել են, մասնավորապես, «Լիա», «Մոկետ», «Վիրջինիա» և «TMV3» սորտերը, որոնց միջև արձանագրվել են բերքատվության, վեգետացիայի տևողության, ունդերի քանակի, սերմերի զանգվածի և քիմիական կազմի տարբերություններ։ 2018–2019 թվականների փորձերի տվյալներով՝ «Լիա» սորտի միջին բերքատվությունը կազմել է 29,2 ց/հա, «Մոկետինը»՝ 28,5 ց/հա, «TMV3»-ինը՝ 24,6 ց/հա, իսկ «Վիրջինիա» սորտինը՝ 24,0 ց/հա։ Հատկանշական է, որ «Լիա» և «Մոկետ» սորտերը ոչ միայն բարձր բերքատվությամբ են առանձնացել, այլև ավելի վաղահաս են եղել․ դրանց բերքահավաքը կատարվել է հոկտեմբերի առաջին տասնօրյակում, մինչդեռ ուսումնասիրված մյուս սորտերի բերքահավաքը տեղափոխվել է նոյեմբերի առաջին տասնօրյակ։ Այս առանձնահատկությունը կարևոր գործնական առավելություն է, քանի որ վաղահասությունը կարող է նվազեցնել ուշ աշնանային անբարենպաստ եղանակային պայմանների ազդեցության ռիսկը և հնարավորություն տալ բերքը ժամանակին հավաքելու։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև սերմերի որակի գնահատումը։ Հետազոտվել են հում սպիտակուցի, ճարպերի և շաքարների պարունակությունը, քանի որ գետնանուշի արտադրական արժեքը պայմանավորված է ոչ միայն ստացվող բերքի քանակով, այլև դրա սննդային ու տեխնոլոգիական որակով։ Փորձերի տվյալներով՝ «Լիա» և «Մոկետ» սորտերի սերմերում հում սպիտակուցի պարունակությունը համապատասխանաբար կազմել է 28,63% և 28,45%, իսկ «Վիրջինիա» և «TMV3» սորտերում՝ 27,38% և 27,30%։ «Լիա» սորտն առանձնացել է նաև ընդհանուր շաքարների և ճարպերի ավելի բարձր պարունակությամբ։ Աշխատանքի տեխնոլոգիական կողմը վերաբերում է գետնանուշի մշակության տարբեր ագրոտեխնիկական միջոցառումների արդյունավետությանը։ Գետնանուշի արտադրության համար կարևոր են հողի նախապատրաստումը, ցանքի ճիշտ ժամկետի և եղանակի ընտրությունը, բույսերի սնուցումը, ոռոգումը, միջշարային մշակումները, մոլախոտերի դեմ պայքարը և բերքահավաքի ժամանակի ճիշտ որոշումը։ Գետնանուշի առանձնահատկությունն այն է, որ բեղմնավորումից հետո գինոֆորը ներթափանցում է հողի մեջ, և պտղի զարգացումը տեղի է ունենում հողում, ուստի հողի ֆիզիկական վիճակը և դրա խոնավության ապահովումը կարևոր նշանակություն ունեն բերքի ձևավորման համար։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր է նաև պարարտացման խնդիրը։ Նախկին ուսումնասիրություններում Արարատյան դաշտավայրի պայմաններում գնահատվել է բակտերիական, օրգանական և հանքային պարարտանյութերի ազդեցությունը գետնանուշի տարբեր սորտերի կենսաչափական և բերքի կառուցվածքային ցուցանիշների վրա, ինչը ցույց է տալիս, որ մշակության արդյունավետ տեխնոլոգիայի մշակման ժամանակ սնուցման համակարգը դիտարկվել է որպես կարևոր ագրոտեխնիկական գործոն։ Գետնանուշը միաժամանակ պատկանում է բակլազգիների ընտանիքին և կարող է մասնակցել հողի ազոտային ռեժիմի բարելավմանը, ինչի շնորհիվ դրա մշակությունը կարող է որոշակի դրական ազդեցություն ունենալ հողի բերրիության վրա։ Այդ հանգամանքը մշակաբույսը դարձնում է հետաքրքիր ոչ միայն որպես սննդային և յուղատու մշակաբույս, այլև որպես ցանքաշրջանառության բաղադրիչ։ Հետազոտության մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ աշխատանքը Լուսինե Գ. Մաթևոսյանի ատենախոսությունն է, որը պաշտպանվել է 2015 թվականի փետրվարի 24-ին Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանում՝ «Բուսաբուծություն, խաղողագործություն, պտղաբուծություն և բույսերի պաշտպանություն» մասնագիտությամբ։ Ատենախոսության հեղինակային սեղմագիրը 2015 թվականին հրատարակվել է 27 էջ ծավալով, ներառում է նկարներ և աղյուսակներ, իսկ օգտագործված գրականության ցանկը կազմված է 5 աղբյուրից։ Հետազոտության արդյունքները գործնական նշանակություն ունեն Հայաստանի գետնանուշի արտադրության ընդլայնման համար, քանի որ հնարավորություն են տալիս առանձնացնել տվյալ տարածաշրջանի պայմաններին առավել հարմար սորտերը և դրանց համար մշակել ավելի արդյունավետ ագրոտեխնիկական մոտեցումներ։ Ստացված տվյալները հատկապես նպաստավոր են «Լիա» և «Մոկետ» սորտերի արտադրական ներդրման տեսանկյունից․ հետազոտությունների համաձայն՝ դրանք համատեղում են վաղահասությունը, համեմատաբար բարձր բերքատվությունը և սերմերի լավ որակական ցուցանիշները։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կարևոր գիտագործնական աղբյուր է Հայաստանի պայմաններում գետնանուշի մշակության, նոր սորտերի ընտրության, բերքատվության բարձրացման և արտադրության արդյունավետության գնահատման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել ագրոնոմներին, բուսաբույծներին, գյուղատնտեսական արտադրողներին, գիտաշխատողներին, գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողներին և Արարատյան դաշտավայրում նոր ու բարձրարժեք մշակաբույսերի արտադրության հնարավորություններն ուսումնասիրող մասնագետներին։

    Updated: 2026-09-20
    Գետնանուշի նոր սորտերի մշակության արդյունավետ տեխնոլոգիաները արարատյան դաշտավայրի պայմաններում
    Online

    Mathematics

    Effective solution of the boundary value problems for Improperly elliptic equations

    Մաթեմատիկական գիտությունների, մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումների և մաթեմատիկական ֆիզիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ոչ պատշաճ էլիպտիկ հավասարումների համար եզրային խնդիրների արդյունավետ լուծման մեթոդների մշակմանն ու տեսական հիմնավորմանը։ Քննության են առնվում էլիպտիկ դիֆերենցիալ հավասարումների ընդհանուր հատկությունները, դրանց դասակարգման սկզբունքները և ոչ պատշաճ էլիպտիկության հետ կապված մաթեմատիկական առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հավասարումների բնութագրական կառուցվածքին, սահմանային պայմանների ընտրությանը և լուծումների գոյության ու միակության ապահովման հիմնախնդիրներին։ Վերլուծվում են դասական էլիպտիկ տեսության մեթոդների կիրառելիության սահմանափակումները և ոչ պատշաճ էլիպտիկ օպերատորների համար անհրաժեշտ լրացուցիչ պայմանները։ Քննարկվում են եզրային խնդիրների լուծելիության չափանիշները, համապատասխան ֆունկցիոնալ տարածությունների ընտրությունը և լուծումների կանոնավորության ուսումնասիրության հնարավոր մոտեցումները։ Հետազոտության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Ֆուրիեի ձևափոխության, օպերատորային մեթոդների, ինտեգրալ ներկայացումների և ֆունկցիոնալ վերլուծության գործիքների կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում եզրային օպերատորների հատկություններին, լուծումների կառուցման ալգորիթմներին և ստացված մաթեմատիկական արտահայտությունների արդյունավետ հաշվարկման հարցերին։ Կարևորվում է լուծման մեթոդների ճշգրտության, կայունության և կիրառելիության գնահատումը տարբեր եզրային պայմանների ու հավասարումների դասերի համար։ Աշխատանքը կարող է նպաստել ոչ պատշաճ էլիպտիկ հավասարումների տեսության զարգացմանը, եզրային խնդիրների լուծման նոր մոտեցումների հիմնավորմանը և մաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդների կատարելագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության, ֆունկցիոնալ վերլուծության, մաթեմատիկական ֆիզիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-10
    Effective solution of the boundary value problems for Improperly elliptic equations
    Online

    History

    Ֆրանսիական «Անալների» պատմագիտական դպրոցը և XVII–XVIII դարերի հայ առևտրական կապիտալի հիմնախնդիրը

    Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսիական «Անալների» պատմագիտական դպրոցի գիտական մոտեցումների և XVII–XVIII դարերի հայ առևտրական կապիտալի պատմության ուսումնասիրության փոխկապակցված հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության առանցքում պատմական իրողությունների վերլուծության այն մեթոդաբանական սկզբունքներն են, որոնք հնարավորություն են տալիս տնտեսական գործընթացները դիտարկել ոչ թե որպես առանձին իրադարձությունների կամ առևտրային գործարքների ամբողջություն, այլ որպես հասարակական, քաղաքական, աշխարհագրական և մշակութային պայմանների հետ սերտորեն կապված պատմական երևույթներ։ «Անալների» պատմագիտական դպրոցի առանձնահատկությունը պատմության ուսումնասիրության շրջանակների ընդլայնումն է՝ ուշադրություն դարձնելով երկարատև պատմական գործընթացներին, տնտեսական կառուցվածքներին, հասարակական հարաբերություններին, առօրյա կյանքին, աշխարհագրական միջավայրի ազդեցությանը և տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված սոցիալ-տնտեսական համակարգերին։ Այս տեսանկյունից հայ առևտրական կապիտալի հիմնախնդրի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայկական առևտրային գործունեության պատմական դերը, տնտեսական կապերի ձևավորման ու զարգացման առանձնահատկությունները և հայ վաճառականության տեղը տարածաշրջանային ու միջազգային առևտրատնտեսական հարաբերությունների համակարգում։ XVII–XVIII դարերը հայ տնտեսական պատմության կարևոր ժամանակաշրջաններից են, երբ հայ վաճառականական շրջանակները ներգրավված էին տարբեր երկրների ու տարածաշրջանների միջև իրականացվող առևտրային հարաբերություններում, իսկ հայկական առևտրական ցանցերը նշանակալի դեր ունեին ապրանքների, կապիտալի, տեղեկատվության և մշակութային ազդեցությունների շրջանառության մեջ։ Առևտրական կապիտալի հիմնախնդիրը դիտարկվում է ավելի լայն պատմական համատեքստում՝ ընդգծելով տնտեսական գործունեության, հասարակական կառուցվածքի, միջազգային առևտրի աշխարհագրության և պատմական փոփոխությունների փոխազդեցությունը։ Հետազոտության կարևոր կողմերից է պատմագիտական մեթոդաբանության կիրառման հնարավորությունների դիտարկումը հայոց պատմության տնտեսական իրողությունների ուսումնասիրման գործընթացում։ «Անալների» դպրոցի մոտեցումները թույլ են տալիս հայ վաճառականության պատմությունը դիտարկել համաշխարհային տնտեսական պատմության համատեքստում՝ դուրս գալով զուտ ազգային կամ իրադարձային նկարագրության սահմաններից և ուշադրություն դարձնելով առևտրային հարաբերությունների երկարաժամկետ զարգացման օրինաչափություններին։ Այս առումով աշխատությունը կարևոր է ինչպես հայ տնտեսական պատմության առանձին հիմնախնդիրների, այնպես էլ պատմագիտական մեթոդաբանության զարգացման տեսանկյունից։ Այն նպաստում է հայ առևտրական կապիտալի պատմության ուսումնասիրության գիտական շրջանակների ընդլայնմանը, ընդգծում պատմական երևույթների համալիր և միջգիտակարգային վերլուծության անհրաժեշտությունը և ցույց տալիս, թե ինչպես կարող են եվրոպական պատմագիտական մտքի մեթոդաբանական ձեռքբերումները կիրառվել հայկական պատմական նյութի հետազոտության մեջ։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայոց պատմությամբ, տնտեսական և սոցիալական պատմությամբ, միջազգային առևտրային հարաբերություններով, հայ վաճառականության գործունեությամբ ու եվրոպական պատմագիտական դպրոցների զարգացմամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ միաժամանակ կարևոր նյութ տրամադրելով պատմության ուսումնասիրության մեթոդաբանական խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

    Updated: 2026-11-19
    Ֆրանսիական «Անալների» պատմագիտական դպրոցը և XVII–XVIII դարերի հայ առևտրական կապիտալի հիմնախնդիրը
    Online

    Economics

    Բջջային հեռախոսների մարքեթինգ

    Գիրքը ներկայացնում է բջջային հեռախոսների մարքեթինգի առանձնահատկությունները՝ ընդգրկելով տեխնոլոգիական ոլորտի բարձր մրցակցային միջավայրում ապրանքների դիրքավորման, վաճառքների խթանման և սպառողական պահանջարկի ձևավորման հիմնական մոտեցումները։ Աշխատության մեջ քննարկվում են սմարթֆոնների շուկայի կառուցվածքը, բրենդային ռազմավարությունները, արտադրողների միջև մրցակցությունը և նորարարությունների ազդեցությունը սպառողների ընտրության վրա։ Հեղինակը վերլուծում է շուկայի սեգմենտավորումը, թիրախային լսարանի սահմանումը, գնագոյացման քաղաքականությունը, արտադրանքի կյանքի ցիկլի կառավարումը և մարքեթինգային կոմունիկացիաների գործիքները։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թվային մարքեթինգին, սոցիալական մեդիայի ազդեցությանը, ինֆլուենսեր մարքեթինգին և սպառողների վարքագծի ուսումնասիրությանը տեխնոլոգիական արտադրանքների նկատմամբ։ Քննարկվում են նաև նոր մոդելների թողարկման ռազմավարությունները, բրենդի արժեքի ձևավորումը և հաճախորդների հավատարմության ապահովման մեխանիզմները։ Գիրքը նախատեսված է մարքեթինգով, բիզնես կառավարմամբ և տեխնոլոգիական ոլորտի տնտեսությամբ հետաքրքրվող ուսանողների, մասնագետների և հետազոտողների համար՝ համադրելով տեսական գիտելիքներն ու գործնական օրինակները։

    Updated: 2026-10-23
    Բջջային հեռախոսների մարքեթինգ