Հողային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման անհրաժեշտ տեղեկատվական փաթեթի մշակումը

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է Ակսել Բակունցի պատմվածքներում կիրառված շարահյուսական կառույցների ուսումնասիրությանը և դրանց ոճական նշանակության բացահայտմանը։ Վերլուծվում են գրողի լեզվական արվեստի առանձնահատկությունները, նախադասությունների կառուցվածքային ձևերը, շարահյուսական միջոցների ընտրության սկզբունքները և դրանց դերը գեղարվեստական խոսքի արտահայտչականության ձևավորման գործում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են պարզ և բարդ նախադասությունների կիրառությունը, շարահյուսական կրկնությունները, զուգահեռ կառուցվածքները, խոսքային ռիթմը և այլ լեզվական միջոցներ, որոնց շնորհիվ ստեղծվում է հեղինակի ինքնատիպ ոճը։ Քննարկվում է շարահյուսության կապը կերպարների բնութագրման, բնապատկերների ներկայացման, հոգեբանական վիճակների արտահայտման և պատմողական կառուցվածքի հետ։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ գրական լեզվի, գեղարվեստական ոճագիտության և Ակսել Բակունցի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրման համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով գրականագետների, լեզվաբանների, ուսուցիչների, ուսանողների և հայ գրականության հետազոտողների համար։

Mathematics

Գիրքը նվիրված է գազերի կինետիկ տեսության շրջանակներում առաջացող որոշ ոչ գծային սահմանային խնդիրների լուծելիության հարցերի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով դրանց տեսական հիմնավորման և մաթեմատիկական վերլուծության վրա։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են կինետիկ հավասարումների հիմնական մոդելները, մասնավորապես Բոլցմանի տիպի ոչ գծային հավասարումները և դրանց սահմանային խնդիրները, ինչպես նաև այդ խնդիրների գոյության, միարժեքության և կայունության պայմանները։ Հեղինակը վերլուծում է ֆունկցիոնալ անալիզի, օպերատորների տեսության և դիֆերենցիալ հավասարումների ժամանակակից մեթոդները՝ կիրառելով դրանք կինետիկ համակարգերի վարքի ուսումնասիրության համար։ Գրքում քննարկվում են նաև մոտարկման մեթոդները, էներգետիկ գնահատականները և լուծումների ասիմպտոտիկ հատկությունները՝ ընդգծելով ոչ գծային դինամիկ համակարգերի բարդությունը։ Աշխատությունը համադրում է մաթեմատիկական խիստ տեսությունը և ֆիզիկական մոդելավորման պահանջները՝ առաջարկելով նոր մոտեցումներ գազային միջավայրերում միկրոսկոպիկ գործընթացների նկարագրման համար։ Գիրքը նախատեսված է մաթեմատիկոսների, տեսական ֆիզիկոսների, գիտահետազոտողների, ասպիրանտների և բարձրագույն մաթեմատիկայի ու ֆիզիկայի ոլորտների ուսանողների համար։

Linguistics

«Հայագիտություն և զուգադրական լեզվաբանություն» աշխատությունը կապված է Հայագիտություն-ի և Զուգադրական լեզվաբանություն-ի ոլորտների հետ և նվիրված է հայերեն լեզվի ու մշակույթի ուսումնասիրությանը համեմատական դիտանկյունից։ Այն ուսումնասիրում է հայերենի կառուցվածքը, պատմական զարգացումը և կապերը այլ լեզուների հետ՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է տարբեր լեզուներ համեմատելով բացահայտել դրանց ընդհանուր և տարբեր առանձնահատկությունները։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում լեզուների ծագմանը, հնչյունական և քերականական փոփոխություններին, ինչպես նաև լեզվական ընտանիքների գաղափարին։ Միևնույն ժամանակ, այն ընդգրկում է նաև հայագիտության շրջանակում կարևոր հարցեր՝ կապված հայ ժողովրդի լեզվի, պատմության և մշակույթի հետ՝ փորձելով դրանք դիտարկել ավելի լայն՝ համաշխարհային գիտական համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ, գործը նպատակ ունի ցույց տալ, թե ինչպես է հայերենը տեղավորվում լեզուների ընդհանուր համակարգում և ինչ կարևորություն ունի դրա ուսումնասիրությունը համեմատական լեզվաբանության մեջ։

Informatics

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է մուլտիմեդիա տեղեկատվության պաշտպանության համար համակցված ալգորիթմների մշակմանը և դրանց կիրառման արդյունավետության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակը թվային պատկերների, աուդիո և վիդեո նյութերի, ինչպես նաև այլ մուլտիմեդիա տվյալների գաղտնիության, ամբողջականության և հասանելիության ապահովման համար տարբեր պաշտպանական մեթոդների համադրման հնարավորությունների ուսումնասիրությունն է։ Մուլտիմեդիա տեղեկատվությունն իր կառուցվածքով և մեծ ծավալով առանձնանում է սովորական տեքստային տվյալներից, ուստի դրա պաշտպանությունը պահանջում է հատուկ մոտեցումներ, որոնք պետք է հաշվի առնեն տվյալների կառուցվածքը, մշակման արագությունը, պահպանման ծախսերը և պաշտպանության պահանջվող մակարդակը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել գաղտնագրման, տեղեկատվության թաքցման, թվային ջրանիշների, նույնականացման և տվյալների ամբողջականության վերահսկման տարբեր մեթոդներ, ինչպես նաև դրանց համակցման սկզբունքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես կարելի է տարբեր ալգորիթմների առավելությունները միավորել մեկ համակարգում՝ բարձրացնելով պաշտպանության հուսալիությունը և միաժամանակ պահպանելով տվյալների մշակման ընդունելի արագությունը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համեմատվել տարբեր մոտեցումների դիմակայունությունը, հաշվարկային բարդությունը, հիշողության և ռեսուրսների օգտագործումը, ինչպես նաև մուլտիմեդիա տվյալների որակի վրա հնարավոր ազդեցությունը։ Մշակվող համակցված ալգորիթմների արդյունավետության գնահատումը կարող է իրականացվել տեսական վերլուծության և փորձարարական արդյունքների միջոցով՝ հնարավորություն տալով որոշել առաջարկվող լուծումների կիրառելիության սահմանները։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տեղեկատվական անվտանգության, ծրագրային ապահովման, թվային հաղորդակցության, մուլտիմեդիա համակարգերի և կիբերանվտանգության ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին՝ հատկապես նրանց, ովքեր ուսումնասիրում են թվային բովանդակության պաշտպանության ժամանակակից մեթոդները և դրանց ինտեգրման հնարավորությունները։

Economics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ճարտարապետաշինարարական կրթության որակի կառավարման համակարգի ուսումնասիրությանը և դրա կատարելագործման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է պարզել, թե ինչ գործոններ են պայմանավորում ճարտարապետության և շինարարության ոլորտում մասնագիտական կրթության որակը, ինչպես կարելի է կատարելագործել կրթական ծրագրերի բովանդակությունը, դասավանդման մեթոդները, ուսանողների գնահատման համակարգը, նյութատեխնիկական բազան և բուհ-աշխատաշուկա կապը։ Այս ոլորտի կրթության առանձնահատկությունն այն է, որ մասնագետից պահանջվում է տեսական գիտելիքների և գործնական հմտությունների համադրություն․ ապագա ճարտարապետը կամ շինարարական ոլորտի մասնագետը պետք է կարողանա ոչ միայն յուրացնել մասնագիտական գիտելիքներ, այլև դրանք կիրառել նախագծման, հաշվարկների, շինարարական գործընթացների, թվային մոդելավորման և իրական մասնագիտական խնդիրների լուծման ժամանակ։ Աշխատության մեջ կարող է ուսումնասիրվել կրթության որակի կառավարման ամբողջական համակարգը՝ սկսած կրթական ծրագրերի մշակման և հաստատման փուլից մինչև ուսուցման արդյունքների գնահատում և շրջանավարտների հետագա մասնագիտական գործունեության վերլուծություն։ Կարևոր ուղղություն է կրթական ծրագրերի համապատասխանեցումը աշխատաշուկայի պահանջներին։ ՀՀ օրենսդրական շրջանակն էլ նախատեսում է, որ բարձրագույն ուսումնական հաստատությունները կրթական ծրագրերը մշակելիս հաշվի առնեն համապատասխան գործատուների մասնակցությունն ու առաջարկությունները, ինչը հատկապես կարևոր է մասնագիտական ուղղվածություն ունեցող ճարտարապետաշինարարական կրթության համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող է կարևորվել գործատուների, մասնագիտական կազմակերպությունների, շրջանավարտների և ուսանողների կարծիքների պարբերական հավաքագրումը՝ կրթական ծրագրերի ուժեղ և թույլ կողմերը բացահայտելու համար։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ է նաև ուսումնական գործընթացում ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրումը։ Ճարտարապետաշինարարական մասնագիտությունների համար հատկապես կարևոր են համակարգչային նախագծումը, եռաչափ մոդելավորումը, շենքերի տեղեկատվական մոդելավորումը՝ BIM, աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերը, թվային նախագծման գործիքները, ինչպես նաև ինժեներական համակարգերի մոդելավորման և կառավարման ժամանակակից լուծումները։ ՀՀ-ում այս ուղղությամբ արդեն իրականացվել են կրթական ենթակառուցվածքների արդիականացման ծրագրեր․ մասնավորապես Ճարտարապետության և շինարարության Հայաստանի ազգային համալսարանում ստեղծվել է «ՍՄԱՐԹԼԱԲ» կենտրոն, ներդրվել են IoT լաբորատորիա, համակարգչային լսարաններ և BIM մոտեցումներ։ Այս փորձը կարող է դիտարկվել որպես կրթության որակի կառավարման կատարելագործման գործնական ուղղություններից մեկը։ Մյուս կարևոր խնդիրը դասավանդման մեթոդների արդիականացումն է։ Ավանդական դասախոսական մոտեցումներին զուգահեռ կարող են կիրառվել նախագծահեն, խնդիրների վրա հիմնված, թիմային և հետազոտահեն ուսուցման մեթոդներ, որոնց միջոցով ուսանողը ոչ միայն ստանում է տեղեկատվություն, այլև սովորում է ինքնուրույն վերլուծել մասնագիտական խնդիրները, մշակել նախագծային լուծումներ, պաշտպանել իր որոշումները և աշխատել բազմամասնագիտական թիմում։ Ճարտարապետաշինարարական կրթության դեպքում սա հատկապես կարևոր է, քանի որ իրական նախագծերում ճարտարապետները, կոնստրուկտորները, ինժեներները, դիզայներները և այլ մասնագետներ աշխատում են փոխկապակցված միջավայրում։ Կրթության որակի կառավարման կատարելագործման կարևոր ուղղություն է ուսանողների ուսումնառության արդյունքների գնահատման համակարգի բարելավումը։ Գնահատումը պետք է արտացոլի ոչ միայն տեսական գիտելիքների յուրացումը, այլև մասնագիտական կարողությունների ձևավորումը։ Այդ նպատակով կարող են կիրառվել նախագծերի, պորտֆոլիոների, գործնական աշխատանքների, լաբորատոր փորձերի, թիմային առաջադրանքների և իրական մասնագիտական խնդիրների լուծման արդյունքների գնահատման մեխանիզմներ։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել շրջանավարտի պատրաստվածության մասին։ Առանձին նշանակություն ունի դասախոսական կազմի մասնագիտական զարգացումը։ Կրթության որակի բարձրացումը դժվար է ապահովել առանց դասախոսների շարունակական վերապատրաստման, ժամանակակից մասնագիտական ծրագրերի յուրացման, միջազգային փորձի ուսումնասիրության և գիտահետազոտական գործունեության ակտիվացման։ Այս ուղղությամբ կրթական քաղաքականության մեջ նույնպես շեշտադրվում է կարողությունների զարգացումը, որակի ապահովման և կառավարման մեխանիզմների կատարելագործումը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև բուհի ներքին որակի ապահովման համակարգին։ Դրա արդյունավետությունը պահանջում է կրթական ծրագրերի պարբերական ինքնագնահատում, ուսանողների առաջադիմության և բավարարվածության ուսումնասիրություն, դասավանդման արդյունավետության գնահատում, շրջանավարտների զբաղվածության մոնիթորինգ և ստացված տվյալների հիման վրա բարելավման միջոցառումների իրականացում։ Այսպիսի մոտեցումը կրթության որակի կառավարումը վերածում է շարունակական գործընթացի, այլ ոչ թե միայն հավատարմագրման կամ արտաքին ստուգման համար իրականացվող գործողության։ Աշխատության մեջ կարող է կարևորվել նաև կրթական, գիտական և արտադրական գործունեության ինտեգրումը։ Ճարտարապետաշինարարական կրթության արդյունավետության բարձրացման համար անհրաժեշտ է ուսանողներին հնարավորություն տալ մասնակցելու իրական նախագծերի, լաբորատոր և հետազոտական աշխատանքների, մասնագիտական պրակտիկաների և շինարարական կազմակերպությունների հետ համատեղ իրականացվող ծրագրերի։ Բուհի առաքելության մեջ նույնպես ընդգծվում է միջազգային չափանիշներին և աշխատաշուկայի պահանջներին համապատասխան մասնագետների պատրաստումը, շարունակական կրթությունը և գիտահետազոտական գործունեությունը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունն այն է, որ առաջարկվող մեխանիզմները կարող են կիրառվել ճարտարապետաշինարարական կրթական ծրագրերի վերանայման, որակի ներքին կառավարման համակարգերի կատարելագործման, ուսումնական լաբորատորիաների և թվային ենթակառուցվածքների զարգացման, դասախոսների վերապատրաստման և գործատուների հետ համագործակցության ամրապնդման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կրթության որակի կառավարումը դիտարկում է որպես փոխկապակցված գործընթաց, որը ներառում է կրթական ծրագրերի արդիականացում, ուսուցման և գնահատման մեթոդների կատարելագործում, ժամանակակից թվային տեխնոլոգիաների ներդրում, դասախոսների մասնագիտական զարգացում, ուսանողների գործնական պատրաստվածության բարձրացում, գիտահետազոտական գործունեության խթանում և աշխատաշուկայի հետ շարունակական հետադարձ կապի ձևավորում։

Law

Ուսումնասիրությունը նվիրված է հետխորհրդային երկրներում վարչական արդարադատության ձևավորման, կայացման և զարգացման գործընթացներին ու դրանց ընթացքում առաջացած իրավական և ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրներին։ Աշխատության շրջանակում վարչական արդարադատությունը դիտարկվում է որպես պետական կառավարման նկատմամբ իրավական վերահսկողության և անձի իրավունքների ու ազատությունների պաշտպանության կարևորագույն մեխանիզմ։ Քննարկվում են հետխորհրդային իրավական համակարգերի վերափոխման առանձնահատկությունները, վարչական դատարանների և մասնագիտացված դատական կառույցների ձևավորման գործընթացները, ինչպես նաև վարչական մարմինների որոշումների ու գործողությունների դատական վերահսկողության մեխանիզմները։ Համեմատական մոտեցմամբ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր երկրների փորձի ընդհանրություններն ու տարբերությունները, դրանց օրենսդրական և ինստիտուցիոնալ լուծումները, ինչպես նաև վարչական արդարադատության արդյունավետության վրա ազդող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դատարանների անկախության, դատական պաշտպանության մատչելիության, վարչական մարմինների իրավաչափության վերահսկողության, ապացուցման և դատավարական պաշտպանության միջոցների հարցերին։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև վարչական արդարադատության և մարդու իրավունքների պաշտպանության փոխկապակցվածությունը, քանի որ արդյունավետ դատական վերահսկողությունը սահմանափակում է վարչական իշխանության կամայական դրսևորումները և նպաստում իրավական պետության սկզբունքների ամրապնդմանը։ Հետխորհրդային երկրների փորձի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս գնահատել անցումային հասարակություններում վարչական արդարադատության զարգացման ձեռքբերումները, բացահայտել պահպանվող խնդիրները և ներկայացնել դրա հետագա կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել վարչական և սահմանադրական իրավունքի մասնագետներին, դատավորներին, փաստաբաններին, պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչներին, իրավաբաններին, ինչպես նաև իրավագիտության ուսանողներին և հետազոտողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես հետխորհրդային իրավական համակարգերի վերափոխման, վարչական իշխանության նկատմամբ դատական վերահսկողության և մարդու իրավունքների արդյունավետ պաշտպանության մեխանիզմների ուսումնասիրության տեսանկյունից։